NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN
VÀ XÂY DỰNG NNPQ Ở
VIỆT NAM HIỆN NAY

Người biên soạn:
NCS Đinh Ngọc Thắng

I. MỘT SỐ NHẬN THỨC CƠ BẢN VỀ
NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN VÀ NHÀ
NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ
NGHĨA
II. KHÁI QUÁT VỀ THỰC TRẠNG XÂY
DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ
HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM

III. QUAN ĐIỂM CƠ BẢN VÀ NỘI DUNG
XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP
QUYỀN XHCN VIỆT NAM CỦA DÂN,
DO DÂN, VÌ DÂN.

•
Chuyện người, chuyện mình
Gần 8 triệu ngoại kiều trên tổng số hơn
80 triệu dân Đức muốn nhập quốc tịch
phải vượt qua kỳ thi trắc nghiệm kiến
thức xã hội nước Đức, trong đó có một
câu hỏi, nhà nước pháp trị là gì? với 4
câu trả lời sẵn sơ đẳng:
1- Nhà nước có quyền,
2- Đảng có quyền,

1.Nhà nước pháp quyền là học thuyết, tư
tưởng hay khái niệm?
2.nội hàm của nó gồm những yếu tố nào?
3.nhà nước pháp quyền có phải là kiểu nhà
nước hiện đại, là mô hình khả dụng cho các
nước đương đại hay chỉ là hình thức,
phương pháp, nguyên tắc hay biện pháp tổ
chức quyền lực nhà nước?
4. nhà nước pháp quyền XHCN có những đặc
trưng gì khác với nhà nước pháp quyền nói
chung?
5. để xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN ở
nước ta trong giai đoạn hiện nay cần phải có
những điều kiện gì?

Tư tưởng (học thuyết) và Khái niệm
NNPQ
C:\Documents and Settings\Khoa Luat
\My Documents\chuyen de K48luat\phụ
lục 1.doc
TƯ TƯỞNG (HỌC THUYẾT)

-
Xôlông (638-559 TCN)
Với chủ trương cải cách nhà nước
"Chỉ có pháp luật mới thiết lập
được trật tự và tạo nên sự thống
nhất"; nhà nước và pháp luật là hai
công cụ để thực hiện dân chủ, tự
do và công bằng, vì vậy, "hãy kết

TG). Theo ông, cần thiết phải có sự phù
hợp giữa chính trị và pháp luật, vì vậy,
việc đề cao pháp luật phải gắn với cơ
chế, hệ thống các cơ quan thực thi
quyền lực nhà nước. : “Nhà nước nào
cũng phải có cơ quan làm ra luật, cơ
quan thực thi pháp luật và toà án”.

•
Xixêrôn (106-43 TCN)
Tiếp tục phát triển ý tưởng của Aristote
đến trình độ cao hơn, ông đã đưa ra
quan niệm mới về nhà nước, coi nhà
nước là "một cộng đồng pháp lí", "một
cộng đồng được liên kết với nhau bằng
sự nhất trí về pháp luật và quyền lợi
chung" và ông đã đề xuất nguyên tắc:
"Sự phục tùng pháp luật là bắt buộc
đối với tất cả mọi người".

•
Kết luận thời cổ đại
•
Thời Trung đại?

•
.

•
J. Locke (1632-1704), nguyên tắc về tính tối

chia quyền lực, một trong những nội dung
chủ yếu của nhà nước pháp quyền tư sản.
Montesquieu cho rằng trong mỗi quốc gia
đều có ba thứ quyền lực là: Quyền lập pháp,
quyền hành pháp và quyền tư pháp.
•
Cùng với lí thuyết về phân chia quyền lực,
Montesquieu cũng bổ sung thêm những
quan điểm lí luận quan trọng về quyền tự do
chính trị, về giải quyết vấn đề công bằng và
bảo đảm tính tối cao của pháp luật.

•
J. Rousseau (1712-1778) trong tác phẩm
"Bàn về khế ước xã hội", bên cạnh việc
phân tích những vấn đề mang tính
nguyên tắc chung của việc cai trị theo
pháp luật, đã bàn một cách khá cặn kẽ
về các quyền lập pháp, hành pháp và tư
pháp theo lí thuyết của Montesquieu.
Nhưng J. Rousseau lại có tư tưởng và
cách tiếp cận mới hết sức độc đáo đó là
khẳng định tính tất yếu khách quan của
khế ước xã hội và coi khế ước xã hội là
cơ sở để giải quyết các vấn đề về nhà
nước, pháp luật và công dân.

•
I. Kant (1724-1804) là người có đóng góp
quan trọng trong việc phát triển tư tưởng

đẳng cấp được điều hoà”

•
Có thể nói, đến nửa cuối thế kỉ XVIII đầu thế
kỉ XIX, về mặt lí thuyết, tư tưởng nhà nước
pháp quyền được phát triển tương đối toàn
diện, trở thành một trong những tư tưởng
chính trị - pháp lí có tính phổ biến và trong
sách báo chính trị, pháp lí cũng bắt đầu xuất
hiện các ý kiến coi tư tưởng này như học
thuyết về nhà nước pháp quyền. Từ đây, có
trào lưu mới đã xuất hiện - trào lưu nghiên
cứu ứng dụng học thuyết nhà nước pháp
quyền vào việc xác lập các nguyên tắc tổ
chức và hoạt động của bộ máy nhà nước,
xây dựng, thực thi pháp luật và xã hội công
dân.

•
Tuy nhiên, nếu hiểu học thuyết với nghĩa là
toàn thể nói chung những quan niệm có hệ
thống dùng để lí giải các hiện tượng và
hướng hoạt động của con người trong lĩnh
vực nhất định (mà ở đây là lĩnh vực nhà
nước, pháp luật và xã hội công dân) thì học
thuyết nhà nước pháp quyền vẫn còn chưa có
được một cách đầy đủ tính hệ thống của các
quan niệm về nhà nước pháp quyền và khó có
thể nói ai (những ai) là tác giả của học thuyết
này. Đó là cái khó đối với việc nghiên cứu về