- 1 -
Chương 5: LY TÂM, SẤY, TÁCH THÀNH PHẨM

I. Ly tâm
1. Nguyên lí của quá trình tách mật đường non
Đây là quá trình tách mật đường non ra khỏi tinh thể đường bằng lực ly tâm
trong thùng quay với tốc độ cao.
2. Quá trình phân hạt (được thực hiện qua 4 giai đoạn)
- Cho đường non vào máy ly tâm
Đầu tiên cho máy ly tâm quay từ từ đến khi tốc độ máy đạt 200 – 300
vòng/phút, sau đó mở van nạp liệu cho đường non vào.
Thông thường cho đường vào đầy thùng quay để phát huy tối đa năng suất
thiết bị, tuy nhiên trong thực tiễn lượng nạp liệu thay đổi tùy thuộc vào chất lượng
đường non. Nếu hạt đường cát lớn, độ dính nhỏ, dễ tách mật nên lớp đường có thể
dày, tuy nhiên không được tràn mâm quay. Ngược lại nếu đường cát không đồng
đều, độ dính lớn nên khống chế chiều dày lớp đường mỏng hơn để dễ tách mật
đường, giảm thời gian tách mật.
- Phân mật
Sau nạp liệu, tăng dần tốc độ mâm quay đến cực đại, lúc này phần lớn mật
trong đường non được tách ra gọi là mật nâu. Thời gian phân mật phụ thuộc vào
chiều dày lớp đường non, độ nhớt, khích thước thùng quay
- Rửa đường
Sau khi phân mật xong, trên bề mặt đường còn phủ một lớp mật nâu. Do vậy
ta cần phải tách lớp mật này để đảm bảo yêu cầu chất lượng đường. Quá trình rửa
đường bao gồm 2 giai đoạn:
Rửa đường bằng nước nóng (nhiệt độ từ 75 – 80
o
C), lượng nước rửa dùng
khoảng 2% so với lượng đường non. Sản phẩm của rửa nước là mật trắng (có độ
tinh khiết cao hơn mật nâu)
Sau đó phun hơi bão hòa có áp suất 3 – 4 at vào đường non, lượng hơi dùng

Cấu tạo thiết bị khác nhau thì tốc độ làm khô cũng khác nhau.
4. Các phương pháp làm khô
a. Làm khô tự nhiên
Thông thường nhiệt độ đường cát sau khi ra khỏi máy ly tâm lớn hơn 80
o
C,
ta làm nguội tự nhiên đến một nhiệt độ thích hợp. Lợi dụng nhiệt lượng của bản
thân nó tỏa ra làm cho đường khô. Tuy nhiên, thời gian làm khô dài, khó khống
chế ẩm độ thành phẩm, và khi độ ẩm của đường sau khi ly tâm không ổn định sẽ
ảnh hưởng đến hiệu quả làm khô.
b. Làm khô bằng không khí nóng
Trước tiên sấy nóng không khí, làm giảm độ ẩm tương đối của nó, sau đó
đưa vào máy làm khô cho tiếp xúc với đường cát nhằm hấp thu ẩm của chúng. Đối
với phương pháp này, thời gian làm khô tương đối ngắn, và có thể khống chế hàm
lượng ẩm trong đường thành phẩm.
- 3 -
Chương 6: CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT BÁNH KẸO

I. Quy trình sản xuất bánh Bích quy
Bánh Bích quy là một loại sản phẩm được làm từ bột mì, đường, chất béo,
trứng, thuốc nở, hóa học, tinh dầu. Bích quy có nhiều hình dạng và kích thước
khác nhau. Có thể chia làm 2 loại chính
- Bánh Bích quy xốp
- Bánh Bích quy dai
Công thức của Bích quy xốp yêu cầu nhiều đường, chất béo hơn Bích quy dai.
Nhưng lượng nước, nhiệt độ bột nhàu và tốc độ cánh khuấy của máy nhàu thì thấp
hơn. Có thể tham khảo quy trình công nghệ sau:

Làm nguội
Bao gói, bảo quản
Quy trình sản xuất bánh
Bích Quy xốp
Quy trình sản xuất bánh
Bích Quy dai
- 4 -
Độ ẩm bột nhào có thể tham khảo số liệu sau
- Độ ẩm bột nhào cho Bích quy xốp: 16,5 – 18,5% (đối với bột cao cấp loại
1), 18 – 20% (đối với bột loại 2)
- Đối với Bích quy dai: 22 – 26% (đối với bột cao cấp), 25 – 26% (đối với
bột loại 1), 25,5 – 27,5% (đối với bột loại 2)
Ngoài độ ẩm, nhiệt độ cũng là một yếu tố cần được chú trong trong quá trình
nhào bột. Thông thường nhiệt độ bột nhào sản xuất Bích quy xốp là 19 – 25
o
C, đối
với Bích quy dai là 38 – 40
o
C
b. Tạo hình
Bột nhào được đưa vào máy cán thành tấm trước khi cho vào máy tạo hình
thành chiết bánh Bích quy có kích thước và hình dạng yêu cầu. Riêng đối với máy
tạo hình quay thì không cần qua máy cán.
c. Nướng bánh
Đây là khâu quan trọng nhất trong toàn bộ dây chuyền sản xuất, vì nó quyết
định đến chất lượng thành phẩm. Để nướng bánh ta có thể dùng lò điện, lò nướng
bằng dầu, hoặc đốt lò bằng than, củi
d. Làm nguội
Sau khi ra khỏi lò nướng, nhiệt độ bánh còn cao, cấu trúc bánh mềm nên khó
lấy ra khỏi khay. Trước tiên làm nguội bánh sơ bộ đến nhiệt độ khỏang 70

chống kết tinh để đưa vào công thức phối liệu, ta phải quy định hàm lượng đường
Đường kính + mật tinh bột
Phối liệu
Hòa tan
Lọc
Nấu
Làm nguội
Trộn đều
Tạo hình
Làm nguội
Gói kẹo
Bao gói thứ cấp
Thành phẩm
Chất màu,
Hương liệu,
Chất điều vị
Đường kính + mật tinh bột
Phối liệu
Hòa tan
Lọc
Gia nhiệt sơ bộ
Làm nguội
Trộn đều
Tạo hình
Làm nguội
Gói kẹo
Bao gói thứ cấp
Thành phẩm
Chất màu,
Hương liệu,

thể saccarose có khả năng xuất hiện trở lại.
- Dưới tác dụng ma sát và va chạm cơ học, dung dịch đường quá bão hòa sẽ
kết tinh một cách nhanh chóng.
Hai hiện tượng trên đều làm cho khối kẹo bị lại đường trước khi tạo hình, thậm
chí có thể bị lại đường ngay trong nồi chân không. Ngoài ra khi gia nhiệt sơ bộ tiến
hành dưới áp suất thường với thời gian kéo dài sẽ làm cho saccarose bị phân hủy,
gây nên cháy khét.
d. Nấu kẹo
Sau khi gia nhiệt sơ bộ dung dịch đường được cô đặc đến 97% hàm lượng chất
khô, và ta thu được kẹo cứng.
 Nấu kẹo dưới áp suất thường
Là quá trình nấu kẹo bằng nguồn nhiệt trực tiếp ở áp suất thường. Nhiệt độ gia
nhiệt ở áp suất thường khoảng 120
o
C. Giai đoạn đầu bọt đường to nhưng dễ tan, về
sau bọt nhỏ dần và ít sôi. Nếu giai đoạn đầu quá trình nấu có bọt nhỏ nhưng dày,
thì có nguy cơ trào bọt, vì vậy nên bổ sung một lượng thích hợp chất phá bọt vào
dịch đường.
- 7 -
Khi độ nhớt của dịch đường tăng dần, màu chuyển từ vàng nhạt sang vàng sậm,
đồng thời lớp bọt trên mặt càng nhỏ, chuyển động càng chậm. Lúc này lấy một ít
dịch đường ngâm ngay vào nước lạnh, nếu dịch đường đông thành những hạt cầu
nhỏ, rắn, giòn thì việc nấu đường kết thúc.
 Nấu kẹo chân không
Là quá trình nấu kẹo dưới áp suất chân không. Nhờ vậy mà nhiệt độ sôi của
dung dịch đường thấp, quá trình sản xuất ổn định, tiết kiệm nhiệt năng, chất lượng
sản phẩm được đảm bảo
e. Làm nguội
Khối kẹo sau khi nấu có nhiệt độ tương đối cao, còn mang tính chất của một lưu
thể, đồng thời sacarose vẫn có thể kết tinh một cách dễ dàng. Muốn cho quá trình


a. Ngâm bột lòng trắng trứng
Bột lòng trắng trứng ngâm trong nước sẽ trở lại trạng thái keo dính ban đầu.
Dưới tác dụng của máy đánh trộn dung dịch lòng trắng trứng trở thành lớp bọt hấp
phụ màu trắng
Thời gian ngâm bột lòng trắng trứng tương đối dài (thông thường khoảng 8 giờ
là thích hợp). Lượng nước ngâm khoảng 3 – 4 lần trọng lượng bột lòng trắng trứng.
Nhiệt độ nước ngâm không được quá lớn vì chúng sẽ phân hủy anbumin. Tốt nhất
là ngâm xong phải dùng ngay để tránh hiện tượng biến chất, làm giảm khả năng
keo dính và độ nhớt của lòng trắng trứng.
b. Phối chế xirô anbumin
Cho lượng mật tinh bột và đường kính đã gia nhiệt vào máy đánh trộn khoảng 5
phút, sau đó cho dịch anbumin ngâm sẵn vào và tiếp tục đánh trộn khoảng 15 phút
với tốc độ cao cho đến khi tạo thành xirô anbumin (có bọt màu trắng).
Để tăng cường tính ổn định của lớp bọt hấp phụ xirô anbumin có thể bổ sung
một lượng pectin phù hợp trong quá trình phối chế.
Khi phối chế xong xirô anbumin nên được sử dụng ngay để tránh hiện tượng
biến chất.
Bột lòng trắng trứng
Ngâm
Tạo bọt
Dịch anbumin
Đường kính + mật tinh bột
Hòa tan
Lọc
Nấu
Đánh trộn
Bổ sung xirô
Đánh trộn
Làm nguội

C là được.
f. Tạo hình
Sau khi làm nguội, kẹo được cán thành những tấm phẳng có độ dày khoảng
1cm và cắt thành viên với kích thước quy định bằng máy cắt dọc và máy cắt
ngang.
Quá trình tạo hình sẽ khó khăn nếu giai đoạn làm nguội không đạt yêu cầu.
Khối kẹo lúc cắt mềm, hiện tượng dính kẹo trên dao cắt, khi cắt xong kẹo bị biến
dạng
Kẹo ra khỏi máy cắt phải được tách rời để tránh sự dính kẹo, đồng thời loại
những viên kẹo có hình dạng không đạt yêu cầu.
g. Bao gói
Sau khi tạo hình kẹo phải được bao gói ngay để tránh hiện tượng hút ẩm.
Do kẹo anbumin mềm và xốp, dễ biến dạng, vì vậy không nên cho kẹo vào hộp
với số lượng nhiều.

- 10 -
3. Quy trình sản xuất kẹo dẽo (kẹo cao su):

3.1. Chế tạo chất keo tổng hợp
a. Xử lý chất độn
Cân 1 phần cao su trắng với 4 phần sáp trắng. Thái cao su thành những mảnh
nhỏ (mỗi cạnh 2 cm) rửa sạch bằng nước.
Trước tiên, cho sáp trắng vào nồi nấu (có cánh khuấy) gia nhiệt cho toàn bộ sáp
trắng chảy ra và tiến hành khuấy liên tục. Sau đó cho cao su trắng vào, dưới tác

Thành phẩm
Chất tăng dẽo
Chất ổn định
Chất tăng ngọt
- 11 -
Khi toàn bộ vật liệu tan hết, ngừng gia nhiệt và khuấy trộn, cho ra khay đã rải
sẵn CaCO
3
để làm nguội. Nếu cần thiết phải dự trử thì phải bao gói cẩn thận.
3.2. Làm kẹo cao su
a. Trộn đều
Cho chất keo tổng hợp (hoặc keo tự nhiên) đã thái nhỏ vào máy trộn kết hợp
với gia nhiệt bằng hơi nước, khi keo mềm ta cho mật tinh bột đã gia nhiệt đến nóng
chảy vào máy trộn.
Chia đường bột thành 3 phần và cho vào đánh trộn theo 3 lần khác nhau.
Muốn hương liệu phân bố đều và hấp thu tốt nên trộn trước hương liệu với một
ít đường bột và cho vào máy trộn đồng thời với khi cho đường bột lần 3.
b. Tạo hình
Trước khi tạo hình, khối kẹo được chia thành nhiều phần nhỏ để làm nguội sau
đó cho chúng vào máy ép thành miến kẹo có chiều rộng khoảng 18cm, chiều dày
1,5cm. Tiếp tục cắt thành từng đoạn dài 30cm, trên mặt các thanh kẹo có thể cho
một lượng thích hợp các chất chống dính như: tinh bột ngô và đường bột.
Tiếp theo miến kẹo được cho qua trục cán lần thứ nhất (độ dày khoảng 3mm),
lần thứ 2 (độ dày 1,5mm). Kẹo ra từ máy cán được làm nguội tự nhiên trước khi
cho vào máy cắt thành những viên nhỏ có kích thước (70x20x1,5mm)
Chọn và loại ra những viên kẹo không hoàn chỉnh, sau đó đưa vào công đoạn
bao gói.
c. Bao gói
Thông thường kẹo được gói bằng 2 lớp giấy, lớp giấy có tráng một lớp nhôm
mỏng ở bên trong, bên ngoài là giấy dày hơn và có in nhản.


Quả
Cân
Chọn
Rửa
Chần
Nghiền
Cô đặc
Bột quả
Đường kính + mật tinh bột
Phối liệu
Hòa tan
Lọc
Gia nhiệt sơ bộ
Cô đặc chân không
Làm nguội
Bọc nhân
Bảo ôn
Tạo hình
Bao gói
Thành phẩm
Làm nhân Quật
Làm vỏ
Sơ đồ dây chuyền sản
xuất kẹo có nhân bột quả
- 13 -
b. Làm túi chứa nhân
Nếu trực tiếp rót nhân vào khối kẹo cứng thì kẹo sẽ không đồng đều và dễ bị
thủng lỗ. Do đó trước khi tạo hình phải làm sẵn những túi chứa nhân bột quả rồi
bọc vỏ trước khi tạo hình. Thao tác như sau: - 14 -
5. Sản xuất một số loại kẹo đặc sản Việt Nam
5.1. Quy trình sản xuất kẹo mè xửng

a. Hồ hóa
Nhằm mục đích làm cho tinh bột trương nở hoàn toàn, tránh hiện tượng lại bột
trong quá trình bảo quản kẹo.
Trước tiên tinh bột được hòa với nước trong thời gian 30 – 60 phút, sau đó lọc
qua rây để loại bỏ bột thô, xơ, cát, sạn Gia nhiệt dịch tinh bột ở 60
o
C trong 20
phút, khi gia nhiệt được 5 phút ta bổ sung axit citric (khoảng 1/4 lượng axit trong
công thức chế biến) để cắt đức mạch tinh bột, chuyển tinh bột sang dạng dextrin.
b. Lọc đường
Nhằm giữ lại những cục đường to chưa tan hết và loại bỏ tạp chất lẫn trong
đường và glucose để thu được nước đường tinh khiết. Sau khi lọc phải làm nguội
nước đường trước khi cho vào nồi nấu (tránh làm chín bột).
c. Nấu kẹo
Nấu kẹo với mục đích làm cho nước đường và dịch tinh bột trở thành hỗn hợp
đồng nhất có độ dẽo dai nhất định.
Công đoạn nấu kẹo có thể chia làm 3 giai đoạn
- Giai đoạn 1: Từ lúc cho nước đường vào nấu với dịch tinh bột đến khi cho
axit lần thứ 2 (khoảng 50% lượng axit trong công thức chế biến).
Tinh bột
Ngâm
Lọc

Kẹo được đổ ra và dàn đều trên các khay đã chuẩn bị sẵn, chiều dày lớp kẹo
khoảng 1cm. Sau đó rắc lên mặt kẹo một lớp mè mỏng, làm nguội khoảng 30 phút
trước khi tạo hình.
e. Tạo hình
Những miến kẹo được lấy ra từ khay được đưa đến máy cắt dọc và máy cắt
ngang thành những mãnh nhỏ có kích thước 13x16x10 mm.
f. Bao gói
Kẹo được gói bằng 2 lớp giấy, bên trong là lớp giấy tinh bột, ngoài là giấy bóng
kính.
5.2. Quy trình sản xuất kẹo chuối

Quả chuối râm chín
Bóc vỏ
Chà
Cô đặc 70

6
H
8
O
2
) để chống ôi chua, mốc.
d. Nấu kẹo
Cho nước đường đã lọc sạch và bột chuối vào nồi nấu kẹo có cánh khuấy.
Trong quá trình nấu dưới tác dụng của nhiệt độ cánh khuấy đảo trộn nên nước
đường và bột chuối được trộn lẫn vào nhau thành một hỗn hợp đồng nhất, tạo nên
khối kẹo quánh, nhuyễn.
Khi nhiệt độ khối kẹo đạt 150
o
C thì cho mè, đậu phộng đã được rang chín và
bóc vỏ vào trộn đều. Cuối cùng chuyển kẹo đến bộ phận làm nguội.
e. Làm nguội
Kẹo được dàn mỏng trên bề mặt làm nguội chiều cao lớp kẹo khoảng 1,0 – 1,2
cm. Sau khoảng 15 phút, ta chia lớp kẹo thành những miến nhỏ có kích thước 25 x
25 cm. Tiếp tục chờ khi kẹo nguội đến 40 – 45
o
C, ta rắc lên hai mặt miến kẹo một
lớp mè mỏng, rồi đưa đi cán phẳng mặt kẹo.
f. Tạo hình
Miến kẹo được cắt thành những thỏi nhỏ có kích thước khoảng 23x26x10 mm
bằng máy cắt dọc và máy cắt ngang.
g. Bao gói
Sau khi tạo hình, kẹo được bao gói ngay. Thông thường mỗi viên kẹo được gói
bằng 3 lớp giấy: lớp trong cùng là giấy tinh bột, lớp giữa là giấy có tráng lớp thiếc
hoặc nhôm, ngoài cùng là lớp giấy có in nhãn. Kẹo được gói thủ công bằng tay, rồi
cho vào túi polyetylen.

4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
64.18
64.31
64.45
64.59
64.73
65.16

1.893
1.902
1.911
1.920
1.930
1.940
1.951
1.962
1.973
1.985
1.997
2.010
2.023
2.036
2.050
2.064
2.079
2.094
2.109
2.125
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60

75.04
75.29
75.50
75.72
75.94
76.15
76.37
76.59
76.80
77.02
77.24
77.45
77.66
77.88
78.09
78.31
2.641
2.668
2.697
2.726
2.755
2.785
2.816
2.847
2.879
2.911
2.944
2.979
3.012
3.047

43
44
45
46
47
48
49
50
68.16
68.33
68.50
68.57
68.85
69.03
69.21
69.39
69.58
69.76
69.95
70.14
70.33
70.52
70.72
70.91
71.11
71.31
71.51
71.71
71.92
72.12

85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
78.52
78.74
78.95
79.16
79.38
79.59
79.80
80.01
80.22
80.43
80.64
80.85
81.05
81.25

4.837
- 19 -
MỤC LỤC
Bài mở đầu 1
Chương 1 NGUYÊN LIỆU VÀ CÔNG NGHỆ ÉP MÍA 3
I. Nguyên liệu (mía) 3
II. Công nghệ ép mía 5
1. Lấy nước mía bằng phương pháp ép 5
2. Lấy nước mía bằng phương pháp khuếch tán 9
3. So sánh phương pháp ép và phương pháp khuếch tán 11
4. Vi sinh vật trong công đoạn lấy nước mía 11
Chương 2 LÀM SẠCH NƯỚC MÍA 12
I. Mục đích của công đoạn làm sạch nước mía 12
II. Các phương pháp làm sạch nước mía 13
1. Phương pháp vôi 13
2. Phương pháp sunfit hoá 15
3. Phương pháp cacbonat hoá 17
4. So sánh các phương pháp làm sạch nước mía 20
5. Lắng 20
6. Lọc 21
Chương 3 CÔ ĐẶC NƯỚC MÍA 22

2. Sự tạo thành mật cuối 33
Chương 5 LY TÂM, SẤY, TÁCH THÀNH PHẨM 36
I. Ly tâm 36
1. Nguyên lý của quá trình tách mật đường non 36
2. Quá trình phân hạt 36
II. Sấy khô 37
1. Mục đích 37
2. Nguyên lý làm khô 37
3. Các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ làm khô 37
4. Các phương pháp làm khô 37
Chương 6 CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT BÁNH KẸO 38
I. Quy trình sản xuất bánh bích quy 38
II. Sản xuất kẹo 40
1. Quy trình sản xuất kẹo cứng 40
2. Quy trình sản xuất kẹo mềm 43
3. Quy trình sản xuất kẹo dẽo 45
4. Quy trình sản xuất kẹo có nhân 47
5. Sản xuất một số loại kẹo đặc sản việt nam 49
- 21 -
TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Trần Mạnh Hùng, Giáo trình công nghệ sản xuất đường mía, NXB Nông
Nghiệp, Hà Nội, Năm 2000.
2. Nguyễn Ngộ, Kỹ nghệ sản xuất đường mía , NXB KHKT, Năm 1984.
3. Vinh, Bùi Quang, Phân Tích và Quản Lý Hóa Học Mía Ðường, NXB Nông
Nghiệp, 1998
4. Bộ sách phổ cập cho cán bộ ngành mía đường, NXB Nông Nghiệp, Năm
1996
5. Hồ Hữu Long, Kỹ thuật sản xuất kẹo, NXB KHKT, Hà Nội, Năm 1983