MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU
PHẦN NỘI DUNG
Chương 1: Đảng lãnh đạo hoạt động báo chí
1. Nguyên tắc Đảng lãnh đạo hoạt động báo chí
1.1. Tính Đảng là nguyên tắc của hoạt động báo chí cách mạng
1.2. Tính tất yếu của nguyên tắc tính Đảng trong hoạt động báo chí nước ta
1.3. Biểu hiện của nguyên tắc tính Đảng trong hoạt động báo chí nước ta
1.3.1. Báo chí kiên quyết đứng trên lập trường của Đảng của giai cấp công
nhân
1.3.2. Báo chí trở thành tiếng nói thể hiện quyền lợi của mọi tầng lớp nhân
dân lao động
1.3.3. Báo chí chịu sự lãnh đạo của Đảng
1.3.4. Báo chí tuyên truyền tổ chức thực hiện đường lối chính sách của Đảng
Cộng sản
1.4. Tính Đảng và quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận của nhân dân.
2. Nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng.
2.1. Nội dung lãnh đạo của Đảng đối với báo chí.
2.1.1. Đảng định hướng tư tưởng chính trị.
2.1.2. Đảng lãnh đạo công tác tổ chức cán bộ.
2.1.3. Đảng kiểm tra, đôn đốc, uốn nắn việc thực hiện đường lối của Đảng
2.2. Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động báo chí
3. Nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động báo chí hiện nay
3.1. Sự cần thiết phải nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng
3.2. Nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng của Đảng đối với báo chí
1
3.2.1. Quán triệt sâu sắc quan điểm, đường lối của Đảng về báo chí truyền
thông
3.2.2. Kiện toàn hệ thống cơ quan lãnh đạo của Đảng về báo chí
3.2.3. Xây dựng đội ngũ cán bộ truyền thông có trình độ chính trị, nghiệp vụ
và đạo đức nghề nghiệp
quan.
3.2.4. Nâng cao chất lượng đội ngũ lãnh đạo, quản lí báo chí
3.2.5. Tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lí báo chí và cơ quan chủ
quản báo chí
Tiểu kết chương 2
PHẦN KẾT LUẬN
Danh mục tài liệu tham khảo
3
PHẦN MỞ ĐẦU
I. Tính cấp thiết của đề tài.
1. “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lí” là vấn đề không mới trong lí luận cũng
như trong thực tiễn báo chí Việt Nam. Đây là nguyên tắc hành văn, bất di bất dịch
của hoạt động báo chí. Vấn đề này đã được xem xét dưới nhiều góc cạnh, trong
nhiều bối cảnh khác nhau của thực tiễn xã hội, song trong giai đoạn hội nhập hiện
nay, nó lại là vấn đề mang tính thời sự nóng hổi.
2. Đây tiếp tục là vấn đề được đưa ra luận bàn dưới nhiều góc độ. Đã xuất
hiện những ý kiến trái chiều, hoài nghi, phê phán, thậm chí đòi xoá bỏ nguyên tắc
này của báo chí cách mạng Việt Nam. Đã đến lúc cần khẳng định hơn nữa về mặt lí
luận nguyên tắc này trong hệ thống các nguyên tắc của hoạt động báo chí.
3. Đây là vấn đề thường xuyên bị các thế lực thù địch chống đối, lấy đó làm
lá chắn, kích động một bộ phận nhân dân đòi cái quyền mà chúng gọi là “tự do báo
chí” theo đúng nghĩa. Trong lập luận của chúng, Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lí
tức là báo chí không có tự do, báo chí bị kiểm duyệt. Mục đích của chúng là làm
giảm uy tín, làm suy yếu và dần dần lật đổ Đảng Cộng sản và Nhà nước ta. Do vậy,
cần hiểu bản chất của nguyên tắc “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lí” của báo chí
nước ta để kiên định lập trường trước những luận điệu xảo trá của kẻ thù.
4. Đã xuất hiện trong đội ngũ những người làm báo ở Việt Nam, tuy không
nhiều, xa rời chính trị, không hiểu quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà
nước; lười học chính trị, dẫn đến mù mờ chính trị, đi chệch định hướng mà Đảng
và nhân dân lựa chọn. Hơn bao giờ hết, cần nâng cao, bồi dưỡng đội ngũ những
V. Kết cấu đề tài.
Đề tài được cấu trúc thành 2 chương:
1. Chương 1: Đảng lãnh đạo hoạt động báo chí.
2. Chương 2: Quản lí Nhà nước về báo chí.
* *
*
6
Chương 1. ĐẢNG LÃNH ĐẠO HOẠT ĐỘNG BÁO CHÍ
1.Nguyên tắc Đảng lãnh đạo hoạt động báo chí
1.1.Tính Đảng là nguyên tắc của báo chí cách mạng
Mỗi nền báo chí, mỗi tờ báo, thậm chí mỗi nhà báo đều mang trong mình
tính khuynh hướng. Khuynh hướng có nghĩa là báo chí hướng ngòi bút của mình
vào đối tượng nào, bảo vệ lợi ích và phục vụ lợi ích của đối tượng nào. Gs Hà Minh
Đức nhận định: “Khuynh hướng có thể bộc lộ dưới nhiều hình thức. Khuynh hướng
thể hiện thái độ không trung lập, trung hoà trước một hiện tượng. Khuynh hướng
biểu thị sự nhiệt tình ủng hộ hoặc phản đối của tác giả với một quan điểm chính trị,
một vấn đề xã hội, một sự kiện hoặc nhân vật…Khuynh hướng đã thể hiện trong
nhiều tác phẩm ở thời kì cổ đại, trung đại và cũng biểu hiện tập trung trong thời kì
hiện đại khi cuộc đấu tranh giai cấp ngày càng quyết liệt, người cầm bút đã bộc lộ
rõ rệt qua trang viết ý thức trách nhiệm và tâm huyết của mình.”
Trong xã hội có giai cấp, tính khuynh hướng bộc lộ ở chỗ báo chí phục vụ và
bảo vệ lợi ích của giai cấp nào. Báo chí cách mạng thừa nhận tính khuynh hưóng
như một tất yếu. Ph.Ănghen yêu cầu báo chí cách mạng phải vươn tới tính Đảng,
công khai bảo vệ lợi ích của Đảng, của nhân dân trước mũi nhọn tiến công của kẻ
thù. Tính Đảng là đỉnh cao của tính khuynh hướng.
Tính Đảng trong hoạt động báo chí ở Việt Nam chính là nguyên tắc Đảng
lãnh đạo hoạt động báo chí. Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam ghi rõ: “Đảng Cộng
sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong
của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của
giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của dân tộc”.Mục đích của báo chí là
8
Đảng xác định báo chí là một mũi nhọn trên mặt trận văn hoá tư tưởng. Báo
chí là cơ quan ngôn luận của Đảng, phục vụ và trung thành với quan điểm, tư tưởng
của Đảng. Nhưng có phải tính Đảng là sự áp đặt của Đảng, buộc hoạt động báo chí
của ta phải tuân theo? Câu trả lời là không.
Trước khi có Đảng, ở Việt Nam đã có nhiều tờ báo khác nhau. Những tờ báo
này phục vụ những đối tượng không giống nhau. Đó là biểu hiện cho tính khuynh
hướng. Nhưng không phải tờ báo nào cũng có một khuynh hướng đúng là phục vụ
sự nghiệp giải phóng dân tộc và giải phóng nhân dân lao động Việt Nam.
Những thập niên đầu tiên của thế kỉ XX chứng kiến quá trình “ Tìm đường”
và “Nhận đường” của giới văn nghệ sĩ, trong đó có giới báo chí. Trong cuộc đấu
tranh giải phóng dân tộc, họ có thể đứng ngoài hoặc tham gia vào cuộc chiến, song
họ đều nhận ra sự sáng suốt, đúng đắn trong đường lối của Đảng, sứ mệnh lịch sử
là giải phóng dân tộc và phục vụ lợi ích nhân dân của Đảng. Họ tin vào Đảng và đi
theo Đảng. Chính trong cuộc đấu tranh không mệt mỏi của Đảng, lợi ích dân tộc,
lợi ích nhân dân lao động được đề cao. Đi theo Đảng là sự lựa chọn nhất quyết, tất
yếu của báo chí cách mạng.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, báo chí Việt Nam thực sự trở thành công cụ sắc
nhọn trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù, tích cực tuyên truyền chủ nghĩa Mác-
Lênin vào Việt Nam, cổ vũ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, giác ngộ ý
thức cách mạng, của mọi công dân, đặc biệt là thanh niên, trí thức…
Như thế, báo chí và tính Đảng trong hoạt động báo chí ở Việt Nam được
hình thành chính trong quá trình đấu tranh giải phóng dân tộc và trong cuộc đấu
tranh giai cấp giành quyền lãnh đạo cho giai cấp công nhân và quyền tự do cho
toàn thể dân tộc. Tính Đảng không phải là sự áp đặt của Đảng mà là sự lựa chọn
đúng đắn của báo chí trong sự nghiệp “ cổ động tập thể, tuyên truyền tập thể và tổ
chức tập thể” của mình như Lênin từng nhận định.
1.3. Biểu hiện của nguyên tắc tính Đảng trong hoạt động báo chí nước ta.
9
1.3.1.Báo chí kiên quyết đứng trên lập trường của Đảng của giai cấp công
Tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng ta là phục vụ nhân dân, lấy nhân dân làm
gốc. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy các nhà báo: “Phải đặt câu hỏi: Viết cho ai?/
Viết cho đại đa số Công- Nông- Binh…/Viết để làm gì?/ để giáo dục, giải thích, cổ
động, phê bình. Để phục vụ quần chúng.” (Hồ Chí Minh – Cách viết , trong Hồ Chí
Minh toàn tập, tập 6, nxb Sự thật, Hà Nội, 1986, tr.443). Mục đích của báo chí cách
mạng là vì dân. Cho nên, nhà báo phải đi sát vào cuộc sống nhân dân. Có cắm rễ
sâu vào đời sống nhân dân, phản ánh đúng tâm tư, nguyện vọng của nhân dân thì
tác phẩm báo chí mới được nhân dân ưa thích.
1.3.3. Báo chí chịu sự lãnh đạo của Đảng.
Trước hết, Đảng lãnh đạo báo chí bằng định hướng chính trị, định hướng tư
tưởng, định hướng thông tin; kiểm tra, uốn nắn việc thực hiện các định hướng đó
thông qua tổ chức Đảng và các Đảng viên của mình trong cơ quan báo chí. Với
những chính sách đúng đắn, tổ chức Đảng vững mạnh và các Đảng viên mẫu mực,
hiệu lực lãnh đạo của Đảng được phát huy và đem lại những hiệu quả thực tế. Từ
quan điểm “ Báo chí là công cụ tư tưởng sắc bén của Đảng” đến “ Báo chí vừa là
tiếng nói của Đảng, của Nhà nước, của các tổ chức xã hội, là diễn đàn của nhân
dân” là một bước phát triển mới của lí luận báo chí cách mạng trong quan điểm của
Đảng ta. Điều này góp phần thay đổi diện mạo và tăng tính hấp dẫn của báo chí.
Không chỉ đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, báo chí còn phải đặt dưới sự quản lí về
mặt Nhà nước và hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật của Nhà nước
pháp quyền XHCN.
1.3.4. Báo chí tuyên truyền tổ chức thực hiện đường lối, chính sách của Đảng
Cộng sản.
Theo đó, nhiệm vụ của hoạt động tuyên truyền báo chí trong giai đoạn hiện
11
nay thể hiện rõ các vấn đề sau:
Một là, phổ biến, giải thích quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng,
chính sách, pháp luật của Nhà nước nhằm nâng cao nhận thức và củng cố niềm tin
của nhân dân đối với chế độ.
Hai là, truyền bá sâu rộng chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và
đề tự do cho ai, vì ai và vì mục đích gì. Có hay không tự do ngôn luận khi báo chí
nằm trong tay các ông chủ tư bản và hoạt động chỉ vì mục đích lợi nhuận. Có hay
không tự do báo chí khi ông chủ bút, với khả năng tài chính của mình có thể mua
được nhà văn, nhà báo và có thể tạo ra “dư luận” có lợi cho giai cấp mình?
Cần nhấn mạnh rằng, Đảng lãnh đạo báo chí không những không làm mất đi
quyền tự do báo chí mà còn đem lại quyền tự do rộng rãi hơn cho công dân và
người làm báo. Sự phát triển mạnh mẽ của báo chí Việt Nam hơn 80 năm dưới sự
lãnh đạo của Đảng Cộng sản là một minh chứng hùng hồn trong việc phát triển
quyền tự do báo chí của nhân dân. Hơn thế, dưới sự lãnh đạo của Đảng, báo chí
Việt Nam không ngừng phát triển, phấn đấu vì lợi ích của nhân dân, vì mục tiêu
đem lại tự do, hạnh phúc cho nhân dân. Đó mới chính là tự do theo đúng nghĩa của
nó. Mặt khác, Đảng lãnh đạo báo chí với nền tảng chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh là phù hợp với qui luật của lịch sử, góp phần xây dựng CNXH thành
công ở Việt Nam.
Như vậy, Đảng lãnh đạo hoạt động báo chí là nguyên tắc đúng đắn và là điều
kiện tiên quyết cho sự phát triển của báo chí Việt Nam giai đoạn hiện nay và trong
tương lai.
2. Nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng.
13
Báo chí Việt Nam mang tính Đảng, đó là một tất yếu khách quan. Sự phát
triển của báo chí phụ thuộc rất nhiều vào nội dung và phương thức lãnh đạo của
Đảng, cũng như sự cần thiết của chủ nghĩa Mác- Lênin đối với Đảng ta.
Lãnh đạo được hiểu là sự “dẫn dắt, tổ chức phong trào theo đường lối cụ
thể”, (Nguyễn Như Ý, Đại từ điển Tiếng Việt, nxb Văn hoá thông tin, Hà Nội,
1998, tr.979). Lãnh đạo không phải là “cầm tay chỉ việc” mà là soi đường, dẫn
đường cho báo chí đi.
2.1. Nội dung lãnh đạo của Đảng đối với báo chí.
Đảng lãnh đạo báo chí trên ba nội dung chính: định hướng tư tưởng chính
trị, công tác tổ chức cán bộ, công tác kiểm tra, đôn đốc, uốn nắn việc thực hiện
đường lối đó vào cuộc sống.
giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống văn hoá tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu
tinh hoa văn hoá của nhân loại;
- Đấu tranh các biểu hiện thương mại hoá, xa rời mục đích, tôn chỉ, nhiệm vụ
và các biểu hiện tiêu cực, lệch lạc khác;
- Mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế trên cơ sở bình đẳng, hợp tác hai bên
cùng có lợi, theo tinh thần “Việt Nam muốn là bạn, là đối tác tin cậy với nhân dân
thế giới”. Đồng thời nâng cao tính chiến đấu trong cuộc đấu tranh chống lại các
quan điểm sai trái, thù địch của các thế lực phản động trong và ngoài nước, chống
âm mưu “diễn biến hoà bình” để bảo vệ Đảng, đất nước và nhân dân.
Để đảm bảo các hoạt động đó, Đảng ta đòi hỏi các nhà báo phải có bản lĩnh
chính trị vững vàng, tính chiến đấu cao, phẩm chất đạo đức trong sáng, kiến thức
sâu rộng,nghiệp vụ giỏi và luôn luôn gắn bó với thực tiễn đất nước”. ( Chỉ thị 22-
15
CT/TW của Bộ chính trị về “Tiếp tục đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo, quản lí
công tác báo chí, xuất bản”).
2.1.2.Đảng lãnh đạo công tác tổ chức cán bộ
Có thể coi đây là nội dung quan trọng nhất, giữ vai trò then chốt trong sự
lãnh đạo của Đảng, có vai trò quyết định, chi phối các nội dung còn lại. Muốn hoạt
động báo chí phát triển tốt đòi hỏi phải có một đội ngũ cán bộ báo chí vững vàng về
chính trị, giỏi về chuyên môn và có đạo đức nghề nghiệp trong sáng.
Đảng lãnh đạo báo chí bằng tổ chức của mình trong các cơ quan báo chí.
“Trên tinh thần ấy, từ trước tới nay, khi quyết định cho thành lập một cơ quan báo
chí để xuất bản một tờ báo, các cấp uỷ đảng đều tính đến một yếu tố hàng đầu:
trong số cán bộ, phóng viên, biên tập viên của toà soạn, ai là đảng viên đảm nhiệm
công việc chủ chốt? Thiếu yếu tố đó sẽ là sự xa rời nguyên tắc cơ bản của Đảng
trong nhiệm vụ lãnh đạo báo chí” (Khánh Toàn, Tạp chí Người làm báo, Tháng
2/2005, tr.5)
Không phải trong cơ quan báo chí, tất cả đội ngũ phóng viên, biên tập viên
đều là Đảng viên, nhưng những phóng viên chủ chốt trong báo thường là Đảng viên
hoặc là đối tượng Đảng. Đội ngũ đó chịu trách nhiệm trước cấp uỷ đảng và cơ quan
cảm như dân tộc, tôn giáo, nhân quyền…Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng về
chính trị, tư tưởng và tổ chức trong các cơ quan báo chí. Khắc phục những biểu
hiện lệch lạc trong hoạt động báo chí, xuất bản, văn hoá, văn nghệ, nhất là xa rời
tôn chỉ mục đích, chạy theo thị hiếu thấp kém, vì lợi ích vật chất, cá nhân , cục bộ”.
2.2.Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động báo chí
Đảng và chủ tich Hồ Chí Minh xác định, Đảng lãnh đạo Nhà nước và xã hội
bằng tổ chức của mình trong các cơ quan, đơn vị. Nguyên tắc tổ chức của Đảng là
17
tập trung, dân chủ. Hệ thống Đảng được xây dựng từ Ttrung ương tới địa phương.
Trên cơ sở đó, Đảng lãnh đạo báo chí bằng các tổ chức Đảng phụ trách lĩnh vực
báo chí truyền thông từ trên xuống dưới.
Ban chấp hành Trung ương Đảng lãnh đạo mọi mặt của xã hội. Tham mưu,
giúp việc cho Ban chấp hành Trung ương là các ban chuyên môn phụ trách các lĩnh
vực cụ thể. Ban Tư tưởng- Văn hóa Trung ương có nhiệm vụ giúp việc, tham mưu,
chỉ đạo trực tiếp công tác tư tưởng văn hoá của Đảng. Vụ Báo chí thuộc Ban Tư
tưởng- Văn hoá Trung ương là tổ chức đảng chuyên trách lĩnh vực báo chí truyền
thông.
Ở điạ phương, Ban tuyên giáo tỉnh uỷ (thành uỷ) phụ trách lĩnh vực văn hoá
tư tưởng, giao trách nhiệm cho phòng Báo chí – xuất bản trực tiếp lãnh đạo hoạt
động báo chí ở địa phương.
Ở cấp Quận, huyện, chỉ có sự hoạt động của Đài phát thanh hoặc Đài truyền
thanh. Hệ thống Phát thanh- truyền thanh này hoạt động dưới sự lãn đạo của Ban
tuyên giáo Quận uỷ (huyện uỷ) và các tổ chức Đảng cấp trên.
Tương tự như vậy, ở xã, phường, thị trấn có hệ thống Đài truyền thanh dưới
sự lãnh đạo của Bí thư (phó bí thư) phu trách văn xã cũng như cấp uỷ địa phương.
Hệ thống lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động báo chí được tổ chức chặt
chẽ, thống nhất từ trên xuống dưới. Do đó, nó đảm bảo được tính hai chiều của
thông tin và tránh tình trạng vượt cấp. Tổ chức Đảng cấp dưới chịu sự lãnh đạo của
tổ chức Đảng cấp trên.
Một nguyên tắc nữa trong sự lãnh đạo của Đảng là tập thể lãnh đạo, cá nhân
19
Copyright: Tài liệu đại học ©