Chuyện cưới xin - Những tục lệ khác
nhau
Ngày nay, việc cưới và được tổ chức theo hình thức mới, ít coi trọng tục lệ cũ,
nhưng những truyền thống đằng sau các bước và nghi thức chính chưa phải đã mất
hết. Tuy nhiên, các đám cưới truyền thống xưa cũng khác nhau tùy theo vùng và
dân tộc.

Đám cưới Nam Bộ.
Ngày nay, khi những người dân thành thị ở Việt Nam làm đám cưới, cả cô dâu và
chú rể đều mặc quần áo cưới theo kiểu phương Tây, thay cho những bộ đồ cưới cổ
truyền. Nhưng, ngay cả khi họ vẫn mặc bộ đồ cưới cổ truyền thì những bộ đồ cưới
này không chỉ là màu trắng như vẫn dùng từ thế hệ này qua thế hệ khác, mà cả
những bộ đồ mới nguyên màu hồng và màu đỏ.
Ngày xưa, cha mẹ thường lựa chọn nàng dâu cho con trai mình. Ở vùng cao, nam
nữ thanh niên được tự do tìm hiểu, cha mẹ chỉ tham gia khi con cái đã có sự lựa
chọn. Đôi khi, trong những gia đình là bạn thân của nhau thì cha mẹ sắp xếp
chuyện cưới xin, sắp đặt tương lai cho con cái. Thời Pháp thuộc, việc lựa chọn vị
hôn phu theo kiểu Tây phương bắt đầu có ảnh hưởng đến truyền thống hôn nhân
của Việt Nam - tương tự như truyền thống của các dân tộc châu Á khác. Mặc dù,
nam nữ thanh niên ngày nay có thể tự do hơn trong việc lựa chọn người bạn đời,
nhưng sự đồng ý của cha mẹ, đặc biệt trong các gia đình lớn, vẫn là cần thiết.
Trong các dân tộc ít người, việc lựa chọn người bạn đời thường được dành cho
từng cá nhân. Ở Tây Nguyên, nam nữ thanh niên có thể hẹn hò, gặp gỡ nhau trong
rừng, ở nhà hoặc trong các lễ hội. Một số cha mẹ còn dựng các lều nhỏ cho con
gái mình làm nơi hò hẹn. Cô gái sẽ mời người yêu của mình về ở với cô trong lều
năm đêm. Nếu chàng trai không đồng ý lấy cô thì phải nộp phạt cho nhà gái một
con gà và một ché rượu. Nếu đôi trai gái đồng ý kết hôn, họ sẽ thưa chuyện với
cha mẹ. Qua các ông mối, các thiếu nữ Gia Lai và Ê Đê thường ngỏ tình cảm và
đưa tặng người yêu chiếc vòng tay. Nếu người bạn trai nhận vòng, tức là họ chấp
nhận lời hứa hôn và hôn lễ sẽ được cử hành sau đó.
Đối với người Mông, khi đôi trai gái đồng ý cưới nhau, chàng trai sẽ báo trước cho

nhiều quà biếu gia đình bên chồng như tấm áo khoác thật đẹp cho mẹ chồng, một
bộ quần áo thật đẹp biếu bố chồng và những tấm khăn piêu biếu cô bác bên chồng.
Trong một số trường hợp khi đám cưới do bố mẹ sắp xếp, lễ nạp thái đánh dấu lần
đầu tiên hai gia đình gặp nhau. Ở giai đoạn này, chàng trai và cô gái đã được "lựa
chọn". Sau đó, gia đình chú rể sẽ hỏi họ tên, ngày sinh tháng đẻ cô dâu tương lai.
Song, họ thường nhờ thầy số bấm tuổi từng người, so đôi tuổi xem đôi trai gái có
thể sống hòa hợp nhau và bền lâu hay không.
Khi mọi thứ suôn sẻ, gia đình chú rể sẽ thông báo cho gia đình cô dâu biết và
trước lễ ăn hỏi, gia đình nhà gái sẽ thách cưới. Lễ vật gồm gạo nếp, gà, thịt heo,
trà, trầu cau cho lễ cưới, một số nữ trang và vải vóc cho con gái. Việc đem những
lễ vật này đánh dấu bước ăn hỏi giữa hai gia đình.

Đám cưới thời những năm 70.
Trầu cau mang điển tích nhắc nhở lòng thủy chung của đôi trai gái. Gia đình cô
dâu sẽ biếu lại nhà trai một phần lễ vật, số còn lại đem chia thành gói nhỏ, biếu họ
hàng, bạn hữu để báo tin con mình đã đính hôn.
Từ ngày ăn hỏi đến ngày cưới, có tục sêu tết. Chàng rể chưa cưới biếu nhà vợ mùa
nào thức nấy những thứ đầu mùa như chim ngói, ngỗng, dưa hấu v.v. Thời gian
này, nhà gái thường phải tỏ ra không vội vã trong khi chú rể biết rằng anh ta phải
cưới vợ càng nhanh càng tốt. Trong dân gian có câu rằng: “cưới vợ thì cưới liền
tay” bởi vì cô gái có thể bỏ đi với người khác nếu phải chờ đợi quá lâu.
Lễ cưới được tổ chức khác nhau tùy theo từng vùng. Ở vùng nông thôn miền bắc
có tục chăng dây tơ hồng đám cưới. Một số thanh niên bên nhà gái chăng một sợi
chỉ đỏ ngang đường mà cắt đi là điều tối kỵ. Nếu sợi tơ hồng bị đứt, cặp vợ chồng
không thể ăn đời ở kiếp với nhau lâu được. Dưới sợi tơ hồng đó đặt một chiếc bàn,
có sẵn bút, mực và giấy, trên giấy đã ghi sẵn một vế đối mà chú rể phải viết nốt vế
đối còn lại. Thí dụ: nếu một vế của câu đối là: "Đông sàng tự Cổ, Đô Tây tịch."
(Cái giường phía Đông từ xưa vẫn trải chiếu phía Tây) thì chú rể đối lại như sau:
"Nam nhạn quy Trình, Xá Bắc chân." (Con chim nhạn ở phương Nam bay về - đỗ
ở bãi phía Bắc).