Phát triển mô hình kinh doanh mới như
thế nào?
Mô hình kinh doanh là một vấn đề rất hay được bàn đến cả trong công việc thực tế
cũng như trong các khóa học về quản trị kinh doanh. Tuy nhiên, mỗi người hiểu
mô hình kinh doanh theo một cách riêng.
Trên thực tế, mô hình kinh doanh bắt đầu được bàn luận nhiều trong khoảng 15
năm gần đây, kể từ khi internet bắt đầu tạo nên nhiều cơ hội và cách thức kinh
doanh mới.
- Chúng ta nói rất nhiều về mô hình kinh doanh, nhưng lại không có một định
nghĩa nào về khái niệm này. Bà thấy có cần thiết phải đưa ra một giải thích rõ
ràng cho mô hình kinh doanh không?
McGrath: Tôi nghĩ là có. Hiện tại "mô hình kinh doanh" được nhắc đến rất nhiều
nhưng với những nghĩa hoàn toàn khác nhau. Có người cho đó là chiến lược, cũng
có người cho đó là xây dựng lại quy trình hoạt động, v.v. Tôi muốn nói về mô
hình kinh doanh một cách đơn giản và cụ thể.
Khi nói đến mô hình kinh doanh, tôi tập trung vào hai khía cạnh. Thứ nhất: khách
hàng thanh toán cho bạn vì điều gì? Nói cách khác, bạn đang bán cái gì cho khách
hàng, dịch vụ, sản phẩm, hay một cái gì khác. Thứ hai, những yếu tố nào quyết
định hiệu quả kinh doanh của bạn và bằng cách nào bạn tác động lên những yếu tố
này. Như vậy, bạn có thể thay đổi mô hình kinh doanh của mình bằng cách thay
đổi một trong hai khía cạnh, hoặc cả hai.

GS. Rita Gunther McGrath
- Vì sao sáng tạo mô hình kinh doanh mới thời gian gần đây lại trở thành một
đề tài được nhiều người quan tâm như vậy?
Tôi nghĩ có 3 lý do chính.
 Thứ nhất, môi trường kinh doanh đang biến đổi ngày càng nhanh hơn.
Vòng đời của sản phẩm và thiết kế ngày càng ngắn. Khi những thay đổi
ngày càng nhanh hơn, người ta nhận thấy rằng cần phải có những cách thức
hoạt động mới.
 Nguyên nhân thứ hai là tính chất mới của sự cạnh tranh, mà tôi gọi là cạnh

Nói chung, tôi cho rằng luôn có nhiều dấu hiệu cho thấy mô hình kinh doanh hiện
tại đang gặp vấn đề. Tuy nhiên, những dấu hiệu này thường bị lờ đi hoặc ít được
chú ý. Nguyên nhân chính là vì trong phần lớn công ty, những lãnh đạo nắm giữ
những vị trí chủ chốt một phần nhờ vào thành công của họ trong việc triển khai
mô hình kinh doanh hiện tại.
Và do đó, thật khó khăn để họ đặt câu hỏi về tính đúng đắn và lâu dài cho những
mô hình kinh doanh mà chính họ đã phát triển và thành công. Thông thường, khi
họ nhận thấy những câu hỏi như thế là cần thiết thì đã muộn để sửa chữa sai lầm.
- Những mô hình kinh doanh nào chúng ta nên tránh?
Chúng ta nên tránh những mô hình kinh doanh trong đó người dùng chỉ mua sản
phẩm một lần và chấm hết! Ngoài ra, bạn cần phải hiểu rõ nguồn doanh thu chính.
Rất nhiều công ty bắt đầu công việc kinh doanh của mình bằng cách đưa ra nhiều
sản phẩm miễn phí. Trong một số trường hợp, đó là một lựa chọn tốt nếu như chi
phí sản phẩm thấp. Tuy nhiên, dù thế nào chăng nữa, bạn cần có những kế hoạch
và lựa chọn cụ thể về nguồn doanh thu của mình.
- Những công ty cần lưu ý điều gì để biến những thách thức với mô hình kinh
doanh của họ thành cơ hội?
Mỗi khi công ty không phản ứng với những thách thức của thị trường đối với mô
hình kinh doanh, nguyên nhân thường xuất phát từ bên trong tổ chức, ví dụ như
thiếu tương tác với khách hàng.
Tôi khuyến khích các lãnh đạo và quản lý xem xét kỹ những khiếm khuyết nội tại
của tổ chức mà họ phải sớm khắc phục. Khi mô hình kinh doanh hiện tại còn đang
hoạt động tốt và có lợi nhuận, những yếu điểm này thường khó nhận ra và dễ bị
xem nhẹ. Mọi tổ chức dù lớn hay nhỏ đều có sức ỳ. Và bạn phải hết sức vượt qua
sức ỳ đó.