!"
#$%&'()&*+,-+./01.&2.13
4567
89:/;<==5;<=;
&>+.?&@+ABC+.DE+"FG%+.BH+.&1+.
1
IJ
Với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ kỹ thuật, con người đã tiếp cận với
nhiều nguồn năng lượng mới để phục vụ cho cuộc sống của mình. Chúng ta hãy nhìn
về quá khứ với những nguồn năng lượng đầu tiên được tìm thấy. Điển hình là sự phát
hiện ra lửa, và sử dụng chúng cho mục đích của cuộc sống, được coi là một bước tiến
quan trọng trong văn minh của loài người. Nhờ có lửa, con người ăn các thức ăn được
nấu chín, đã tiệt trùng, giảm bớt nguy cơ bệnh tật. Lửa được xem là một trong những
phát minh quan trọng nhất của nhân loại. Và điều đó hiển nhiên đúng cho đến ngày
nay. Nhu cầu sử dụng lửa ngày càng cấp thiết trong cuộc sống. Theo sự phát triển của
lịch sử, con người từ việc dùng củi, trấu, rơm, than, dầu,… đã dần chuyển sang dùng
gas để tạo lửa phục vụ cuộc sống.
Trong thời gian vừa qua, giá gas liên tục biến động gây sức ép mạnh mẽ đến đời
sống của người dân. Đứng trên góc độ kinh tế vi mô, chúng ta sẽ phân tích những
nguyên nhân biến động giá gas, giải pháp cũng như dự báo về tình hình giá gas trong
thời gian tới.
2
IJ
K/LK/M1+.
1. A(/$M1+.?#.&2.13 4
1.1 Gas là mặt hàng thiết yếu 4
giải trí…
- Tiểu thủ công nghiệp: Sử dụng làm nhiên liệu cho các nhà máy như nhà
máy gốm, sứ, thủy tinh, nông sản, thực phẩm… Đây là nguồn tiêu thụ
Gas quan trọng của Việt Nam.
- Giao thông vận tải: Được sử dụng làm nhiên liệu thay thế cho xăng, dầu.
Nhưng ứng dụng này của gas được sử dụng không được rộng rãi ở Việt
Nam.
4
=F;.NX+/N+.Y+..13Z"&[$19
5MG+.+BC/: Hiện nay trên cả nước có 2 nơi sản xuất gồm: nhà máy khí Dinh Cố
(tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu) và nhà máy lọc dầu Dung Quất (tỉnh Quảng Ngãi). Hai nhà
máy này sản
xuất được 600.000 tấn/ năm, như vậy tính ra chỉ đáp ứng khoảng 40% lượng tiêu thụ
trên cả nước. Một con số nhỏ so với tình hình tiêu thụ gas hiện nay. Cụ thể, Gas do
nhà máy xử lý khí Dinh Cố sản xuất đáp ứng khoản 30% thị trường gas của Việt Nam.
Dự kiến sản lượng năm 2015 là 173 nghìn tấn, năm 2020 là 279 nghìn tấn
1
.
5.G%&+BC/ Nước ta chủ yếu nhập khẩu từ: Châu Âu, Trung Đông, Úc và các
nước trong khu vực… Trong hai tháng đầu năm nay: Ả-rập-xê-út và Trung Quốc là
hai đối tác thương mại lớn cung cấp gas cho doanh nghiệp nhập khẩu Việt Nam với
lượng 44,6 nghìn tấn và 44,3 nghìn tấn chiếm 97% tổng lượng nhập khẩu gas của cả
nước.
=F6'()&*+,-+..&2.13$MG+.$A\&.&1+.]+,PO
- Chỉ từ đầu năm đến giữa tháng 3 năm 2012 giá gas đã tăng giá 4 lần. Cụ thể là
đầu tháng một năm nay, gas tăng hai lần lên đến 32 nghìn/ bình 12kg. Bước sang đầu
tháng hai, giá lại nâng thêm 42 nghìn/ bình 12kg. Từ ngày 1-3, giá gas đồng loạt tăng
mạnh thêm 52 nghìn/ bình 12kg và đây cũng là lần tăng thứ tư kể từ đầu năm đến nay,
đẩy giá mặt hàng này lên 477.000-490.000 đồng/bình 12kg.
Ngày 1/1 5/1 1/2 10/2 1/3 3/3 10/3
lượng nhập về trong tháng 2 khoảng 72.000 tấn nữa. Có lẽ các doanh nghiệp đã dự báo
được giá gas thế giới tăng, nên đã mua nhiều hơn hay chăng?
=F^8+..&2.13$2/,-+.,*+DG1+A+.A&[Q_+.B\&$&@ND`+.F
- Theo các doanh nghiệp gas, mức giá tăng cao khiến lượng tiêu thụ gas giảm khá
mạnh (khoảng 20-30%). Trong năm qua ngoài các doanh nghiệp lớn về gas như PV
Gas D, doanh nghiệp kinh doanh khí chuyên biệt CNG VN, PV Gas South thì kinh
doanh có hiệu quả, cụ thể lợi nhuận trong năm qua của PV Gas D là 304 tỷ, CNG là
204 tỷ… Còn lại các doanh nghiệp khác như PV Gas City, MT Gas, Vimexco GS đều
kinh doanh không hiệu quả trong đó Vimexco lỗ hơn 12 tỷ. Mặc khác, do giá gas tăng
quá cao nên các bà nội trợ cũng sử dụng gas tiết kiệm hơn và một số đã chuyển sang
sử dụng các nguyên liệu khác mà hạn chế sử dụng đến gas. Ở thành phố, các mặt hàng
thay thế bếp gas như bếp dầu, bếp tổ ong, bếp từ, bếp hồng ngoại, bếp điện… trong
giai đoạn này liên tục cháy hàng vì nhu cầu của người tiêu dùng tăng cao. Còn ở nông
thôn người dân tiết kiệm bằng cách chuyển sang sử dụng củi nhiều hơn.
Việc tăng giá gas cũng kéo theo các mặt hàng khác cũng tăng giá theo. Đặc biệt là
các mặt hàng ăn uống, gây sức ép đối với đời sống của người dân, trong đó người có
thu nhập thấp là chịu hậu quả nặng nề nhất.
;F.NO@++AP+$8+..&2.13
- Có nhiều nguyên nhân dẫn đến giá gas tăng cao trong thời gian qua, các nguyên
nhân đó có thể được chia làm ba nhóm chính: các nguyên nhân tác động đến cung, các
nguyên nhân tác động đến cầu và nhóm các nguyên nhân khác.
Như ta đã biết, giá gas trong ba tháng đầu năm 2012 liên tục tăng. Nhìn vào đồ thị
cung cầu ta có thể thấy, ban đầu, thị trường gas cân bằng ở điểm A, với sản lượng cân
7
bằng là Q
o
, mức giá cân bằng là P
o
, khi giá tăng từ P
o
o
, sản lượng tăng, vậy nguyên nhân thứ hai là do cầu
tăng.
8
<
;F=FAb9+.NO@++AP+$2/,-+.,*+/N+.F
Có nhiều nguyên nhân tác động đến cung làm cho đường cung dịch chuyển. Cụ thể
bao gồm các nguyên nhân sau:
AY+Aa$_trong thời gian vừa qua, OPEC liên tục cắt giảm lượng xuất khẩu dầu khí,
dẫn đến thiếu hụt gas trên thị trường, làm giá tăng cao. Là tổ chức khai thác khoảng
40% thị trường dầu khí thế giới, OPEC có khả năng khống chế giá dầu, làm giá gas
thế giới tăng cao. Thị trường gas Việt Nam có 60% lượng gas phải nhập khẩu, mà lớn
nhất là nhập khẩu từ OPEC, nên không tránh khỏi sự ảnh hưởng này. Có thể hình dung
sự biến động gas của Việt Nam theo giá gas của thế giới theo số liệu sau:
Tháng
Thếgiới
(USD/ tấn)
Việt Nam
(VNĐ/bình 12
kg)
1 880 375.000
2 1025 420.000
3 1205 461.000
AYA1&_ mâu thuẫn giữa Iran và Mỹ, EU ngày càng gay gắt, nhằm chống đối lại
chương trình hạt nhân của Iran,Mỹ và EU đề ra lệnh cấm vận xuất khẩu dầu mỏ của
Iran. Để đáp lại, Iran ngừng xuất khẩu dầu mỏ sang Mỹ, Anh, Pháp. Trong khi đó, Iran
là nước xuất khẩu dầu mỏ đứng thứ tư của thế giới và Mỹ, Anh, Pháp có nhu cầu rất
nhiều về gas nên lượng cung cấp dầu khí trên thế giới giảm mạnh. Hơn nữa, do tình
hình bạo động, chính trị bất ổn ở Trung Đông cũng ảnh hưởng đến lượng cung dầu khí
xuống Q
1
, trong khi đó, gas là mặt hàng thiết yếu, nên trong thời gian ngắn lượng
cầu vẫn giữ nguyên, nếu có giảm cầu chỉ giảm nhẹ do người tiêu dùng sẽ dùng tiết
kiệm lại, ở nông thôn người dân sẽ chuyển sang dùng củi, than thay cho dùng gas…
nên đường cung ( Q
s0
) sẽ dịch chuyển về phía bên trái và cân bằng tại điểm B, khi đó,
giá gas sẽ tăng từ P
0
lên P
1
, lượng cung giảm từ Q
0
xuống Q
1
. Giá tăng dẫn đến đường
cầu trượt dọc từ Q
0
xuống Q
1
=> cầu giảm.
;F;FAb9+.NO@++AP+$2/,-+.,*+/]N
11
<
Các nguyên nhân tác động đến cầu đa phần là tác động đến yếu tố thị hiếu người tiêu
dùng, làm cho đường cầu dịch chuyển:
AY+Aa$_đầu năm 2012, ở Châu Âu đang là mùa đông, nhu cầu sử dụng về gas rất
cao trong khi nguồn cung thì khan hiếm dẫn đến cầu về gas tăng.
6F=F&>&QA2QF
- Mặc dù, các công ty gas trong nước hoàn toàn dự đoán được xu thế tăng giá của
giá gas thế giới trong những tháng mùa đông, nhưng không thể chủ động tăng lượng
nhập khẩu để giữ giá bán lẻ. Nguyên nhân là do kho chứa trữ của nhiều doanh nghiệp
hiện nay khá nhỏ, chỉ có sức chứa vài ngàn tấn gas. Các nhà cung cấp trên thị trường
thế giới không chấp nhận các đơn hàng có số lượng tăng đột biến so với tháng trước
đó. Do vậy, giá gas trong nước hoàn toàn phụ thuộc vào giá gas thế giới. Vì vậy, để
giảm sự tác động của giá thị trường thế giới tăng ảnh hưởng đến giá thị trường trong
nước và để góp phần thực hiện mục tiêu kiềm chế lạm phát, nhà nước phải giảm mức
thuế nhập khẩu gas hiện hành. Đồng thời, phải tăng cường kiểm soát và ra công văn
3
Nguồn tinmoi.vn.
13
cho các doanh nghiệp kinh doanh gas giảm ngay giá bán theo mức thuế suất đã giảm.
Bên cạnh đó, cần đầu tư phát triển cơ sở vật chất để tăng nguồn cung trong nước, tăng
lượng dự trữ, …
Ngoài ra, thái độ của người tiêu dùng cũng góp phần điều chỉnh giá gas: việc tăng
giá gas ảnh hưởng rất lớn đến người dân và tình hình sản xuất của các doanh nghiệp
do nhu cầu sử dụng gas trong sinh hoạt, trong sản xuất là một nhu cầu hết sức thiết
yếu, rất khó có thể thay thế ngay được:
- Đối với người dân: sự biến động mạnh về giá gas làm chi tiêu trong gia đình trở nên
eo hẹp hơn, người tiêu dùng đang tự tìm cách xoay sở trong gia đình bằng cách cắt
giảm những chi tiêu chưa thật sự cần thiết như: may mặc, du lịch, Nhiều người đã
thích ứng bằng cách hạn chế nấu nướng, sưởi ấm khi không thật cần thiết, tiết kiệm
gas hoặc chuyển sang các thiệt bị khác như bếp điện, bếp từ, bếp than, bếp củi,…
Trong việc chuyển đổi sang bếp điện hay bếp từ thì ta thấy việc sử dụng bếp từ, bếp
điện có vẻ hiệu quả hơn nhưng cũng có một số bất cập như: khó sử dụng, đầu tư cho
việc mua bếp khá cao và đặc biệt trong những tháng nắng nóng thường xuyên bị cúp
điện gây rất nhiều khó khăn cho các bà nội trợ, do nhà nước đang kêu gọi toàn dân tiết
kiệm điện nên việc chuyển từ gas sang điện là một cách hoàn toàn không hợp lý.
- Thời gian tới thời tiết ở châu Âu sẽ ấm dần lên, nên nhu cầu sử dụng gas trong
việc sưởi ấm sẽ giảm mạnh làm cho đường cầu về gas dịch chuyển về bên trái, trong
khi đó cung không đổi dẫn đến giá gas thế giới sẽ giảm. Trong khi giá gas ở Việt Nam
lại phụ thuộc vào giá gas thế giới, nên giá gas trong nước cũng sẽ giảm theo. Do đó dự
báo trong ngắn hạn giá gas thời gian tới có thể giảm. (Hình 1).
15
P
0
P
1
P
2
Q
0
Q
1
Q
2
Q
D
Q
s
0
Q
s
1
Q
s
2
0
1
Qs
o
E
0
E
1
Hình 2
e'UIF=f
:?%$@+''"
1. Nguyễn Văn Lộc 1055060082
2. Phạm Thị Kim Lành 1055060073
3. Bùi Anh Tú 1055060161
4. Nguyễn Thị Hường 1055060068
5. Lê Nguyễn Kim Hằng 1055060196
6. Trương Đình Bảo Ngọc 1055060100
7. Doãn Đức Anh 1055060007
8. Trần Thanh Bão 1055060015
9. Đinh Hoàng Minh Ngọc 1055060095
10. Vũ Thị Nga 1055060091
17