Website: Email : Tel : 0918.775.368
Lời mở đầu
----
Xây dựng đất nớc có nền kinh tế phát triển, nhân dân có cuộc sống
ấm no hạnh phúc là mục tiêu lý tởng nủa Đảng và Nhà nớc ta. Từ mục tiêu
lý tởng ấy, Đảng và Nhà nớc có nhiểu chủ trơng, chính sách để xây dựng
nền kinh tế đất nớc nhằm đa đất nớc thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu, thực
hiện mong muốn của Bác Hồ Ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng đợc học
hành. Từng bớc sánh vai với các nớc trên thế giới.
Nhìn lại trặng đờng đã qua hơn mời năm đổi mới, đất nớc ta đã thu
đợc nhiều thành tựu đáng kể, đời sống mọi mặt của nhân dân từng bớc đợc
nâng lên. song bên cạnh đó cũng bộc lộ nhiều hạn chế, khuyết nhợc điểm
cần giải quyết. Đặc biệt là sự trênh lệch về mức sống có su hớng ngày càng
lớn giữa miền xuôi và miền núi. Đời sống đồng bào miền núi nói chung rất
khó khăn, nghèo nàn và lạc hậu, thu nhập bình quân đầu ngời quá thấp.
Những năm gần đây Đảng và Nhà nớc đã có chính sách để phát triển kinh
tế miền núi, vùng sâu vùng xa và hải đảo. Tuy nhiên vùng núi vẫn là vùng
nghèo đói của đất nớc. Tỉnh Lào Cai là một trong sáu tỉnh rất khó khăn
thuộc khu vực miền núi phía Bắc đang nằm trong tình trạng ấy.
Vấn đề đặt ra với một tỉnh miền núi có nhiều thế mạnh về đất đai, về
rừng, về tài nguyên khoáng sản, nhân dân cần cù lao động nhng vẫn là tỉnh
đói nghèo và lạc hậu là phải làm gì để phá vỡ tỉnh trạng đó.
Những năm vừa qua, thực hiện chủ trơng của Đảng về từng bớc đa
tỉnh Lào Cai thoát khỏi nghèo, lạc hậu Tỉnh đã đa ra mục tiêu tổng quát là
khai thác mọi tiềm năng, nguồn lực địa phơng, phát triển kinh tế xã hội,
giữ vững ổn định chính trị để phát triển kinh tế hàng hoá. Mục tiêu trên
chính là nguyện vọng của tỉnh và nhân dân các dân tộc trong tỉnh.
Để đạt đợc mục tiêu trên, cần xác định một cơ cấu cây trồng hợp lý,
nó phải phù hợp với thực tế khách quan của tỉnh. Có xác định đợc một cơ
cấu cây trồng hợp lý mới nhằm khuyến khích các ngành kinh tế, các thành
phần kinh tế, các vùng kinh tế phát triển theo hớng công nghiệp hoá, hiên
xuất nh: sản xuất lơng thực, sản xuất cây công nghiệp, sản xuất cây ăn quả,
sản xuất rau Đợc hình thành trên cơ sở phân công lao động trong quá
trình sản xuất và các tiểu ngành, các bộ phận sản xuất trong ngành trồng
trọt, chúng phát triển và kết hợp với nhau theo một tỉ lệ nhất định tao thành
cơ cấu ngành trông trọt.
Cơ câu ngành trồng trọt phản ánh trình độ phát triển khác nhau của
phân công lao động, tiến bộ khoa học - công nghệ và trình độ năng suất lao
động
Cơ cấu ngành trồng trọt là nội dung chủ yếu trong chiến lợc phát
triển nông nghiệp của mỗi nớc. Tuỳ thuộc vào giai đoạn phát triển nhất
định của nền kinh tế với điểu kịên kỹ thuật, kinh tế, xã hội và tự nhiên của
mỗi nớc mà xây dựng cơ cấu sản xuất ngành trồng trọt cho phù hợp và hiệu
quả.
ở các nớc phát triển, trình độ phát triển kinh tế cao, cơ sở vật chất
kỹ thuật trong nông nghiệp to lớn và hiện đại, nhu cầu thị trờng đòi hỏi
nhiều loại nông sản đa dạng với chất lợng cao. Vì vậy, ngành trồng trọt ở
các nớc này đã phát triển mạnh mẽ và đạt trình độ phát triển cao với cơ cấu
sản xuất phong phú gồm nhiều loại sản phẩm nhằm đáp ứng nhu cầu thị tr-
ờng và phù hợp với tiềm năng của mỗi nớc. Những sản phẩn trồng trọt ở
đây bao gồm: cây lơng thực, cây công nghiệp cây dợc liệu, cây ăn quả, rau
đậu, cây thức ăn gia súc, cây hoa ở các nớc đang phát triển, cơ cấu sản
xuất ngành trồng trọt còn đơn giản. Trớc đây, một số nớc độc canh sản
xuất lơng thực để tiêu dùng trong nớc và xuất khẩu hoặc một số nớc độc
canh cây công nghiệp, cây ăn quả theo yêu cầu cung cấp nguyên liệu
cho các nớc khác. Hiện nay ngành trồng trọt ở các nớc đang phát triển
đang có xu hớng phá dần thế độc canh, chuyển sang phát triển ngành trồng
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
trọt đa canh, có nhiều sản phẩm hàng hóa đáp ứng thị trờng và khai thác
hớp lý lợi thế của cả nớc.
ớc.
Tiến bộ khoa học, công nghệ và khả năng ứng dụng nó vào sản xuất
của mỗi nớc có ảnh hởng rất lớn đến việc xây dựng cơ cấu ngành trồng trọt
hợp lý.
4
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Cơ chế chính sách của Nhà nớc có tác động lớn và trực tiếp ảnh h-
ởng đến việc xây dựng và chuyển dịch cơ cấu sản xuất ngành trồng trọt.
Ngoài những căn cứ trên, việc lựa chọn, xác định cơ cấu ngành trồng
trọt cần phải xem xét và giải quyết tốt các mối quan hệ giữa sản xuất lơng
thực và thực phẩm đáp ứng nhu cầu trong nớc và xuất khẩu; mối quan hệ
giữa cây công nghiệp dài ngày và ngắn ngày đáp ứng nhu cầu nguyên liệu
và xuất khẩu. Trong sản xuất lơng thực cẩn giải quyết mối quan hệ giữa lúa
và mầu, nhất là những cây có hàm lợng dinh dỡng cao để làm thức ăn cho
chăn nuôi và chế biến thực phẩn nh ngô, đậu tơng
II. Vai trò của chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hớng sản xuất
hàng hoá.
Trong giai đoạn hiện nay, vấn đề chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo
hớng sản xuất hàng hoá ở tỉnh miền núi là tất yếu khách quan, không
những do nhu cầu phát triển của đồng bào dân tộc mà còn do nhu cầu đòi
hỏi phát triển chung của tỉnh cũng nh của cả nớc. Vì thế nó có vai trò hết
sức quan trọng:
Một là, chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hớng sản xuất hàng hoá
mới cho phép khai thác và sử dụng một cách có hiệu quả mọi tài nguyên
thiên nhiên đa dạng, phọng phú của tỉnh. Trong nền kinh tế tự cấp, tự túc
và nền kinh tế chỉ huy, với một cơ chế tập trung, quan liêu bao cấp trớc
đây, các tiềm năng thế mạnh về đất đai, rừng, khí hậu, thời tiếtđều bị
lãng quên. Việc khai thác và sử dụng các nguồn tài nguyên hết sức bừa
bãi, vắt kiệt tài nguyên thiên nhiên, không có sự bồi bổ, tái tạo, làm
nguồn tài nguyên bị cạn kiệt các tài nguyên này trớc đây đợc coi là sở
nghiệp và dịch vụ. Trong nông nghiệp, lao động trông trọt độc canh cây l-
ơng thực sẽ giảm xuống, chuyển dần sang lĩnhvực sản xuất cây công
nghiệp, cây ăn quả, cây dợc liệu Đó chính là những lĩnh vực tiềm năng,
thế mạnh của tỉnh. Đồng thời chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hớng sản
xuất hàng hoá có thể thu hút khối lợng lớn lực lợng lao động có kỹ thuật ở
nơi khác đến.
Bốn là, chuyển dich cơ cấu cây trồng theo hớng sản xuất hàng hoá sẽ
góp phần to lớn trong việc giữ gìn, bảo vệ môi trờng sinh thái của tỉnh và
các vùng lân cận, bảo vệ tài nguyên rừng không bị tàn phá, đất sẽ không bị
rửa trôi, môi trờng sinh thái sẽ không ngừng đợc bồi bổ và phát triển
Đây là điều kiện cơ bản để giữ gìn môi trờng sinh thái bền vững của tỉnh, là
vấn đề rất đáng lo ngại hiện nay không những ở trong tỉnh mà còn là vấn đề
đáng lo ngại trong cả nớc.
Năm là, chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hớng sản xuất hang hoá
thì đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào các dân tộc trong tỉnh mới
đợc cải thiện, an ninh quốc phòng mới đợc giữ vững, chĩnh sách dân tộc
của Đảng và Nhà nớc ta mới đợc thực hiên tốt, khoảng cách chênh lệch về
sự phát triển giữa đồng bào các dân tộc trong tỉnh và vùng khác trong cả n-
ớc sẽ ngày càng rút ngắn, bản sắc văn hoá các dân tộc trong tỉnh sẽ đợc tôn
trọng và phát triển, kết hợp đợc bản sắc văn hoá từng dân tộc với nền văn
hoá của cả dân tộc Vịêt Nam và tinh hoa của nhân loài.
Sáu là, chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hớng sản xuất hàng hoá là
phù hợp với quy luật phát triển kinh tế xã hội và phù hợp với xu thế của
thời đại ngày nay. Việc chuyển dich cơ cấu cây trồng theo hớng sản xuất
hàng hoá là tất yếu khách quan đối với tỉnh Lào Cai đặc biết lại là một tỉnh
vùng núi. Điều đó không những là do nhu cầu đòi hỏi và khả năng thực
6
Website: Email : Tel : 0918.775.368
hiện của đông bào dân tộc trong tỉnh mà còn là nhu cầu đòi hỏi cấp bách
của sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội nớc ta trong giai đoạn hiện nay.
có nơi tỉ lệ đói nghèo trên 40%, tình trạng thiếu nớc sinh hoạt, nớc sản xuất
diễn ra ở khá nhiều nơi. Khoảng cách về mức sống, trình độ dân trí, trình độ
văn hoá giữa vung thấp, vùng đô thị, gần trục lộ giao thông so với vùng cao,
vùng sâu, vùng xa không những không đợc thu hẹp lại mà ngày càng tăng
lên.
8
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Vài năm gần đây, khi nhà nớc có trơng trình 135 đầu t cho các xã
đặc biệt khó khăn thì kết cấu hạ tầng kinh tế và cơ sở hạ tầng xã hội đợc
nâng lên một bớc, nhng nhìn chung những vùng này vẫn còn tình trạng thấp
kém, lạc hậu. Nhiều vùng từ lâu không có đờng ô tô hoặc không đợc mở
mang đờng xá nên gây ảnh hởng rất lớn đến sản xuất hàng hoá và các tiến bộ
xã hội.
Để khắc phục tình trạng khó khăn trên, tạo bớc chuyển biến mới về
kinh tế xã hội ở tỉnh Lào Cai chúng ta cần thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây
trồng theo hớng sản xuất hàng hoá.
II. Những nhân tố ảnh hởng đến quá trình chuyển dịch cơ cấu
cây trồng của tỉnh Lào Cai.
1. Những nhân tố tích cực.
Tài nguyên đất đai rất phong phú, đặc biệt là rừng và đất rừng,
cùng với diên tích đồng cỏ có thể tạo điều kiên đạ dạng các loại cây trồng,
phát triển nhanh nông, lâm nghiệp và công nghiệp chê biến.
Với vị trí địa lý của mình, tỉnh có khả năng phát triển kinh tế
hàng hoá, có thể mở rộng lu thông hàng hoá ở cả trong vùng và ngoài vùng.
Là tỉnh giàu tài nguyên khoáng sản, trữ lợng và số lợng khoáng
sản lớn, có điều kiện phát triển mạnh công nghiệp khai thác và vật liệu xây
dựng.
Ngời dân có tinh thân đoàn kết thống nhất gắn bó, giúp đỡ lẫn
nhau trong sản xuất và đời sống. Đây là truyền thống đã có từ lâu đời của
đồng bào các dân tộc. Họ thờng xuyên giúp đỡ trong thời điển bân rộn của
63% đất canh tác chỉ trồng 1 vụ), lam giảm sản lợng của sản phẩm.
-Tập quán du canh, du c của một số dân tộc vùng cao đã dẫn đến
những tác hại rất lớn. Vì nhu cầu lơng thực, nên ngoài cây lúa nớc, họ ra sức
phá rừng để trồng cây lúa nơng, ngô, khoai, sắn Họ chỉ biết gieo trồng,
không có thói quen nuôi dỡng chăm bón. Do vậy, khi đất đai đã bị rửa trôi,
bạc mầu thì họ lại chuyển đến nơi khác để khai phá rừng đầu nguồn, rừng
càng già thì đất càng tốt. Phá rừng già, rừng đầu nguồn đó là đối tợng chính
của du canh, du c. Do đó, kinh tế của đồng bào các dân tộc rơi vào vòng
luẩn quẩn: càng đói thì càng phá rừng, môi trờng sinh thái càng huỷ hoại,
và càng phá rừng thì đồng bào càng đói.
Tập quán trồng và hút thuốc phiện, đã trở thành tập quán lâu đời
của một số dân tộc ít ngời, đặc biệt đối với ngời H Mông. Thuốc phiện đã
đầu độc, huỷ hoại nguồn nhân lực phát triển nền kinh tế hàng hoá, tiêu phí
vật chất lớn và huỷ hoại sức khoẻ tinh thần của ngời dân, ảnh hởng xấu đến
an ninh, trật tự xã hội trong khu vực.
Sự cố kết trong cộng đồng (gia đinh - dòng họ làng bản) đã
tạo ra sự khép kín trong đời sống kinh tế, kìm hãm sự phát triển của các
quan hệ xã hội, quan hệ kinh tế , và do đó, kìm hãm cả sự phát triển của
kinh tế hàng hoá.
Ngoài ra con tệ nạn tảo hôn, ly hôn, ma chay cúng bái, mê tín dị
đoan, hội hè kéo dài là những tập tục mang tính phổ biến, cũng đã kìm
hãm sự phát triển của sản xuật và là một trong những nguyên nhân của sự
thấp kém về đời sống kinh tế và tinh thần của đồng bào ở đây.
10
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Kết cấu hạ tầng, nói chung kết cấu hạ tầng ở các huyện trong
tỉnh là thấp kém làm cho nền kinh tế hàng hoá không có điều kiện phát
triển. Nhất là hệ thống giao thông rất thâp kém, nhiều huyên không có đờng
giao thông liên xã, liên thôn, các công trình giao thông chất lợng rất thấp
kém, quá trình nhựa hoá, bê tông hoá diễn ra còn rất chậm. Do đó gây rất
Tỉnh gồm 10 huyện: thị xã Lao Cai,Bảo Thắng, Văn Bàn, Than Uên,
Bảo Yên, Bát xát, Bắc Hà, Si Măng Cai, Mờng Khơng, SaPa.
11
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Đất canh tác nông nghiêp của tỉnh chủ yếu là những thung lũng,
ruông bậc thang và nhng cánh đồng nhỏ hẹp. Do đó sản xuất lơng thực
không phải là thế mạnh của tỉnh, mà thế mạnh của tỉnh là phát triển các
loại cây công nghiệp, cây ăn quả, cây dợc liệu quý hiếm. Do đó việc
chuyển dịch cơ câu cây trồng của tỉnh theo hớng sản xuất hàng hoá sẽ đi
theo hớng giảm tỉ trọng các loại cây lơng thực tăng tỉ trọng các loại cây
công nghiệp, cây ăn quả, cây dợc liệu
Nhng đối với tỉnh Lào Cai là một tỉnh vùng cao, địa hình phân bố rất
phức tạp, có vùng địa hình thì rất cao, vùng thì địa hình lại bình thờng. Do
đó vấn đề chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo vùng là một vấn đề rất quan
trọng cần đợc tỉnh quan tâm và thực hiện.
Để thực hiện quá trình chuyển dịch cơ câu cây trồng theo hớng sản
xuất hàng hoá tỉnh Lào Cai cần phải thực hiện các bớc công việc sau:
I. Chuyển dich cơ câu cây trồng theo vùng.
Phát triển sản xuất ngành trông trọt theo hớng đa canh là đúng đắn
phù hợp với xu thế phát triển chung của xã hội loài ngời. Nhng đa canh
phải trên cơ sở sản xuất lớn gắn liền với việc xây dựng các vùng chuyên
môn hoá sản xuất. Những cây chuyên môn hoá của vùng là những cây có
giá trị kinh tế cao, cây xuất khẩu phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế xã
hội của tỉnh, cho phép lợi dụng năng xuất tự nhiên, thu về địa tô chênh lệch
cao và có điều kiên phát triển với quy mô lớn.
Xây dựng các vùng chuyên môn hoá sản xuất cây lơng thực, bao
gồm lúa, ngô, sắn nhằm tạo ra khối l ợng nông sản hàng hoá lớn và tỉ
xuất hàng hoá cao. Ngoài những vùng sản xuất lúa tập trung, có quy mô
lớn, cần mở rộng các vùng chuyên canh trọng điểm có quy mô nhỏ đây là
đặc điểm rất phù hợp với miền núi vì đất đai để sản xuất lơng thực ở miền
đẩy manh việc cung cấp phân bón cho đồng bào sử dụng trong sản xuất,
nâng cao năng xuất cây trồng, nhất là phân hữu cơ, phân vi sinh, đồng thời
sử dụng hợp lý phân bón.
Phát triển hệ thống giao thông bao bồm cả hệ thông giao thông
liên xã, liên thôn, giao thông nội đồng đáp ứng yêu cầu phát triển của cơ
giới hoá và vận chuyển hàng hoá.
Coi trọng công nghệ chế biến và bảo quản sản phẩm sau thu
hoạch để nâng cao chất lợng và giá trị sản phẩm.
Thực hiên đồng bộ các biện pháp kỹ thuật thâm canh: chú ý biện
pháp thuỷ lơi, giống, phân bón, phải đảm bảo về mặt số lợng, chất lợng và
cơ cấu.
Làm tôt công tác khuyến nông, nhằm chuyển giao kỹ thuật công
nghệ mới cho ngời sản xuất.
Hoàn thiện hệ thống chính sách kinh tế khuyến khích phát triển
ngành trồng trọt nh: chính sách giá, thị trờng, chính sách vốn, chính sác đất
đai.
Hoàn thiên hệ thống tổ chức sản xuất bao gồm: hợp tác xã, hộ
gia đình và trang trại.
13
Copyright: Tài liệu đại học ©