HIỆU QUẢ SỬ DỤNG HỆ THỐNG NẸP ỐC NHỎ TRONG ĐIỀU
TRỊ GÃY XƯƠNG HÀM DƯỚI

TÓM TẮT
Mở đầu: Trong suốt thập kỷ qua, điều trị phẫu thuật gãy xương hàm
dưới đã đạt được sự tiến bộ đáng kể.
Mục tiêu: Phương pháp cố định vững chắc xương gãy bên trong và
sớm thực hiện chức năng đã thay thế được phương pháp kết hợp xương bằng
chỉ thép đòi hỏi phải cố định liên hàm. Trong những năm gần đây, việc sử
dụng hệ thống nẹp ốc nhỏ trong phẫu thuật hàm mặt đã đạt được những kết
quả đáng tin cậy.
Phương pháp: Nghiên cứu này nhằm đánh giá hiệu quả sử dụng hệ
thống nẹp ốc nhỏ trong điều trị gãy xương hàm dưới.
Kết quả và kết lưận: Tác giả thực hiện nghiên cứu trên 30 bệnh nhân
gồm 44 đường gãy. Đánh giá kết quả dựa trên tỉ lệ các biến chứng: viêm
xương, nhiễm trùng phần mềm, sai khớp cắn, tổn thương thần kinh cảm
giác.
ABSTRACT
Background: During the past decade, the surgical treatment of
mandibular fractures has significantly progressed.
Objective: Rigid internal fixation and early return to function have
replaced wire osteosynthesis that requested maxillomandibular fixation. The
use of miniplate in maxillofacial surgery has recently regained acceptance.
Method: This study assessed the efficacy of the treatment of
mandibular fractures using miniplate.
Result and conclusion: Forty four mandibular fractures on 30 patients
were included in the study. The incidence of bone or soft tissue infection,
malocclusion and iatrogenic neurosensory deficit were evaluated.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Năm 1973 Michelet đã sử dụng hệ thống nẹp ốc nhỏ trong điều trị chấn
thương hàm mặt và mở ra một kỷ nguyên mới trong điều trị gãy xương hàm

dưới
Đánh giá cận lâm sàng
- Chụp đủ phim: toàn cảnh, mặt thẳng, mặt nhai hàm dưới.
- Phân loại gãy xương hàm dưới theo vị trí giải phẫu.
- Xác định mối tương quan giữa đường gãy và các răng lân cận.
Phương thức phẫu thuật
Đường vào phẫu thuật: Sử dụng đường rạch trong miệng.
Nắn chỉnh xương đúng giải phẫu, kết hợp cố định liên hàm bằng
cung-cao su (hàm dưới buộc nguyên cung không cắt cung ngang qua vị trí
đường gãy) kiểm tra khớp cắn đúng.
Kết hợp xương bằng hệ thống nẹp-ốc nhỏ của hãng Aesculap.
Độ dài nẹp: mỗi nẹp có tối thiểu 4 lô(.
Vị trí đặt nẹp: nẹp được đặt theo đường kết hợp xương lý tưởng của
Champy.
Số lượng nẹp
Vùng góc hàm: đặt 01 nẹp.
Vùng cành ngang: đặt 01 nẹp.
Vùng cằm: đặt 02 nẹp hoặc 01 nẹp kết hợp với chỉ thép tại vị trí bờ
dưới xương hàm dưới.
Ốc
Mỗi bên đường gãy có tối thiểu 2 ốc. Cố định răng hai bên đường gãy
bằng mũi chỉ thép (mũi chữ O).
Tháo thun cố định liên hàm, kiểm tra
khớp cắn.

Hình: Vị trí đặt nẹp theo Champy
KẾT QUả
30 bệnh nhân gãy xương hàm dưới đơn thuần với 44 đường gãy được
điều trị kết hợp xương bằng hệ thống nẹp ốc nhỏ, 100% bệnh nhân biểu hiện
lành thương xương, không tạo khớp giả trên lâm sàng cũng như X-quang.

3,3%

Tổn th
ương
thần kinh
1

3,3%

Tổng số 2

6,6%

BÀN LUẬN
Mục tiêu quan trọng nhất khi điều trị gãy xương hàm dưới là phục hồi
lại cấu trúc và chức năng bình thường của xương hàm. Lý tưởng hơn nếu đạt
được điều này mà không ảnh hưởng đến sự thoải mái của bệnh nhân. Sử
dụng nẹp ốc trong điều trị gãy xương hàm dưới có thể đáp ứng được những
yêu cầu này. Các kết quả nghiên cứu lâm sàng cho thấy hệ thống nẹp ốc nhỏ
có khả năng bất động vững chắc xương gãy, cho phép xương hàm dưới sớm
thực hiện được chức năng.
Vào thập niên 70, Michelet và Champy đã dề nghị sử dụng hệ thống
nẹp ốc nhỏ trong điều trị gãy xương hàm dưới. Champy đã chứng minh hệ
thống nẹp ốc nhỏ đáp ứng được những yêu cầu của vật liệu kết hợp xương,
nó có thể trung hòa được lực căng và giữ được lực nén trong quá trình vận
động chức năng của xương hàm dưới. Ông đã xác định đường kết hợp
xương lý tưởng trên xương hàm dưới cho hệ thống nẹp ốc nhỏ, nẹp ốc nhỏ
khi đặt trên đường này sẽ đạt được sự bất động tốt nhất. Vì vậy, chúng tôi
đặt nẹp ốc nhỏ theo đường kết hợp xương lý tưởng của Champy để hạn chế
những biến chứng và cho phép xương hàm dưới thực hiện được chức năng

kết quả nghiên cứu của Bolourian.
Theo nghiên cứu của chúng tôi, tổn thương thần kinh răng dưới xảy ra
trên 1 trường hợp (3,3%). Hình ảnh X-quang của bệnh nhân này cho thấy vị
trí đặt ốc trùng vào kênh răng dưới. Nghiên cứu của Cawood, tỉ lệ tổn
thương thần kinh răng dưới khi sử dụng hệ thống nẹp ốc nhỏ là 8% so với
4% khi sử dụng chỉ thép
(3)
. Vì hệ thống nẹp ốc đặt ở vị trí ngay dưới chóp
chân răng, do đó cần xem xét kỹ phim X quang để xác định vị trí của kênh
răng dưới trước khi phẫu thuật.
KẾT LUẬN
Phương pháp kết hợp xương bằng hệ thống nẹp nhỏ bước đầu đã áp
dụng thành công trên 30 bệnh nhân gãy xương hàm dưới được điều trị tai
Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương. Tất cả các bệnh nhân đều lành
thương xương tốt, không có trường hợp nào sai khớp cắn sau phẫu thuật, tỉ
lệ biến chứng nhiễm trùng rất thấp 3,3%. Mặc dù, hệ thống nẹp ốc nhỏ có
nhược điểm là giá thành cao và một số khó khăn về mặt kỹ thuật nhưng đó là
một phương pháp tin cậy và cho kết quả tốt.