ĐO VẬN TỐC DẪN TRUYỀN DÂY C Ở CHI
DƯỚI TRÊN NGƯỜI

TÓM TẮT
Mục tiêu: Đo vận tốc dẫn truyền dây (VTDT) C của dây thần kinh
ngoại biên của chi dưới ở người.
Phương pháp: Dùng laser CO
2
để kích thích một diện tích nhỏ trên
da của người lành khoẻ mạnh để tạo điện thế gợi đáp ứng với dây C. Để
kích thích một vùng nhỏ trên da, chúng tôi dùng một tấm nhôm mỏng có
khoan nhiều lỗ nhỏ như một màng chắn, đặt ngay trên da vùng sẽ được
kích thích. Tia laser với đường kính 2 mm sẽ xuyên qua từ 1 đến 4 lỗ nhỏ
của màng chắn nhôm này để đến da và kích thích các đầu tận cùng của dây
C. Tiến hành ước lượng VTDT bằng công thức Vận tốc = Quãng
đường/Thời gian.
Kết quả: Vận tốc trung bình đo được là 1,1 m/s.
Kết luận: Kết quả này chứng tỏ phương pháp đo VTDT dây C không
xâm lấn này có thể ứng dụng trong các nghiên cứu lâm sàng và thực nghiệm
để tìm hiểu các chức năng sinh lý và sinh lý bệnh của dây C.
ABSTRACT
Objective: to measure the conduction velocity of C fibers in lower
limb in humans
Methods: We used CO
2
laser stimulation of a tiny skin surface area
to elicit C evoked potentials. To stimulate C fibers, we used a thin
aluminum plate with many tiny holes as a filter and placed on the skin at
the stimulation site. The array of holes allowed the 2 mm laser beam to
pass through 1 to 4 holes to reach the skin. We then estimated the
conduction velocity using the formular Velocity = Distance/Time.

ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu
Có 13 người tình nguyện khoẻ mạnh tham gia (10 nam, 3 nữ). Tuổi từ
28 đến 42 (trung bình ± độ lệch chuẩn = 33.4 ± 4.1). Chiều cao từ 156-180
cm (169.8 ± 6.8). Tất cả các đối tượng đều ký giấy đồng ý và hiểu rõ mục
đích nghiên cứu. Nghiên cứu này được uỷ ban y đức của viện khoa học sinh
lý quốc gia Nhật Bản (Okazaki, Nhật Bản) chấp thuận.
Phương pháp kích thích
Chúng tôi dùng máy kích thích laser CO
2
của Nippon Infrared
Industries (Kawasaki, Nhật Bản) và tấm nhôm mỏng với nhiều lỗ nhỏ (dày
0,1 mm, chiều dài 60 mm và chiều rộng 40 mm) đặt ngay trên vùng da sẽ
được kích thích. Cường độ tia là 7-10 mJ/mm
2
, thời gian kích thích là 20 ms.
Tần số kích thích là 0,1-0,3 Hz. Đối tượng được kích thích ở 2 vị trí, một ở
mu bàn chân quanh đầu xương bàn ngón 1, 2 và 3, và một ở vùng da quanh
đầu xương chày khỏang 5-15 cm phía dưới bờ dưới của xương bánh chè.
Đối tượng chỉ được kích thích ở chân trái. Ở mỗi vị trí sẽ có 2 lần ghi, mỗi
lần ghi gồm 10 kích thích có đáp ứng không nhiễu. Vị trí kích thích là ngẫu
nhiên và cân đối giữa các đối tượng. Đối tượng có khoảng 5 phút nghĩ ngơi
sau mỗi lần ghi. Nhiệt độ phòng thí nghiệm là 24°C. Đối tượng ở trạng thái
thư giãn, tỉnh táo, mắt mở và đeo kính để bảo vệ mắt nhằm tránh tổn thương
mắt có thể xảy ra do tia laser. Về chi tiết của phương pháp xin tham khảo
thêm bài của Trần Diệp Tuấn và cs
(5)
.
Phương pháp ghi đáp ứng điện thế vỏ não
Điện cực ghi đáp ứng điện thế vỏ não được đặt tại Cz theo hệ thống

của dây C ghi nhận được là 1,1 ± 0,1 m/s.
Bảng 1. Kết quả đạt được từ sóng P1 sau kích thích tại bàn chân và
cẳng chân, và VTDT đo được của dây C
TB ± ĐLC Khoảng giá trị
Thời gian tiềm tàng c
ủa đỉnh
sóng P1 (ms)

Kích thích bàn chân 1381 ± 98
1160 - 1476
Kích thích c
ẳng chân 1041 ± 86
910 - 1160
Khoảng cách từ
Bàn chân đ
ến cẳng chân (cm)
37,5 ± 5,4 30 - 47
Vận tốc dẫn truyền (m/s)
C-fibers 1,1 ± 0,1 0,9 – 1,3
BÀN LUẬN
Đo VTDT của dây thần kinh ngoại biên là một trong những thủ thuật
quan trọng trong việc lượng giá bệnh nhân bị bệnh lý thần kinh ngoại biên.
Tuy nhiên, với các phương pháp thông thường dùng tia laser để kích thích
thì thường ghi được đáp ứng của Aδ còn đáp ứng của dây C sẽ bị ức chế.
Do vậy, để có thể ghi được đáp ứng điện thế kích hoạt vỏ não của dây C,
nhất thiết phải tránh việc đồng thời kích hoạt dây Aδ. Một vài phương pháp
kích thích chọn lọc dây C đã được đề nghị nhưng đều không được áp dụng
rộng rãi và không phải lúc nào cũng cho kết quả đáng tin cậy. Gần đây,
chúng tôi đã cải biên phương pháp của nhóm Plaghki
(1,4)