1
A.
ĐẶT

VẤN

ĐỀ

Sau
Đạ
i h
ộ
i toàn qu
ố
c l
ầ
n th
ứ
IX chúng ta b
ướ
c vào th
ờ
i k
ỳ
phát tri
ể
n
m
ớ

ướ
c ta thành m
ộ
t n
ướ
c có cơ s
ở
v
ậ
t ch
ấ
t
k
ỹ
thu
ậ
t hi
ệ
n
đạ
i, cơ c
ấ
u kinh t
ế
h
ợ
p l
ý
quan h
ệ

đờ
i s
ố
ng v
ậ
t ch
ấ
t và tinh th
ầ
n
đượ
c
nâng cao qu
ố
c ph
ò
ng an ninh v
ữ
ng ch
ắ
c, dân giàu n
ướ
c m
ạ
nh x
ã
h
ộ
i công b
ằ

n c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t là m
ộ
t trong
nh
ữ
ng n
ộ
i dung quan tr
ọ
ng c
ủ
a công cu
ộ
c
đổ
i m
ớ
i ch
ủ
ngh

đổ
i m
ớ
i, mà hơn th
ế
n
ữ
a nó là công c
ụ
, là phương
ti
ệ
n
để
n
ướ
c ta đi t
ớ
i m
ụ
c tiêu xây d
ự
ng ch
ủ
ngh
ĩ
a x
ã
h
ộ

ự
ng này t
ố
t hay
không. M
ộ
t x
ã
h
ộ
i phát tri
ể
n
đượ
c đánh giá t
ừ
tr
ì
nh
độ
c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ

nh
độ
khoa h
ọ
c k
ỹ
thu
ậ
t
đã
phát tri
ể
n m
ạ
nh m
ẽ
song quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t phù h
ợ
p
v
ớ
i tính ch
ấ
t c

s
ả
n xu
ấ
t phù h
ợ
p v
ớ
i tính ch
ấ
t và tr
ì
nh
độ
phát
tri
ể
n c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t v
ẫ
n là m

đã
kh
ẳ
ng
đị
nh r
ằ
ng l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t có vai
tr
ò
quy
ế
t
đị
nh
đố
i v
ớ
i quan h
ệ
s
ả

ấ
t. V
ấ
n
đề
này t
ừ
ng là bài h
ọ
c
đắ
t giá
trong công cu
ộ
c xây d
ự
ng ch
ủ
ngh
ĩ
a x
ã
h
ộ
i
ở
n
ướ
c ta. S
ự

ả
n xu
ấ
t khá phong phú và
ph
ứ
c t
ạ
p, nh
ấ
t là trong nh
ữ
ng đi
ề
u ki
ệ
n c
ụ
th
ể

ở
n
ướ
c ta hi
ệ
n nay. 2

ả
n xu
ấ
t
đã

đượ
c
Đả
ng ta nh
ậ
n th
ứ
c và v
ậ
n d
ụ
ng đúng
đắ
n trong
quá tr
ì
nh l
ã
nh
đạ
o
đấ
t n
ướ

ì
m h
ã
m không ch
ỉ
trong tr
ườ
ng h
ợ
p quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t l
ạ
c
h
ậ
u, mà c
ả
khi quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t phát tri
ể

Đả
ng c
ộ
ng s
ả
n Vi
ệ
t
Nam. Văn ki
ệ
n
Đạ
i h
ộ
i
đạ
i bi
ể
u toàn qu
ố
c l
ầ
n th
ứ
VI.”. Quan h
ệ
s
ở
h
ữ

hi
ệ
n quan h
ệ
gi
ữ
a con ng
ườ
i v
ớ
i con ng
ườ
i trong quá tr
ì
nh s
ả
n xu
ấ
t x
ã
h
ộ
i ”. S
ở

h
ữ
u tư li
ệ
u s

t, do v
ậ
y, khi h
ì
nh th
ứ
c c
ủ
a quan h
ệ
s
ở
h
ữ
u thay
đổ
i s
ẽ
kéo theo s
ự

thay
đổ
i trong m
ọ
i h
ì
nh th
ứ
c khác c

c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t
phát tri
ể
n, do l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t
đã
phát tri
ể
n
đò
i h
ỏ
i nó ph
ả
i thay
đổ
i cho phù

t tr
ướ
c so v
ớ
i l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t mà chúng ta hi
ệ
n có. Đó là vi
ệ
c ch
ỉ

cho phép các h
ì
nh th
ứ
c s
ở
h
ữ
u Nhà n
ướ
c và s

i v
ớ
i l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t
th
ì
l
ạ
i b
ị
ngăn c
ấ
m, không
đượ
c phép phát tri
ể
n. vi
ệ
c đó
đã
d
ẫ
n

đổ
i m
ớ
i
đườ
ng l
ố
i chi
ế
n l
ượ
c trong l
ĩ
nh v
ự
c kinh t
ế
, đó là xác l
ậ
p l
ạ
i
các h
ì
nh th
ứ
c s
ở
h
ữ

n. 3
B. G
IẢI

QUYẾT

VẤN

ĐỀ

I. CƠ
SỞ

LÝ

LUẬN
CHO
VIỆC
PHÂN TÍCH
MỐI
QUAN
HỆ

GIỮA

LỰC


ể
n kinh t
ế
– x
ã
h
ộ
i ph
ụ
thu
ộ
c vào nhi
ề
u y
ế
u
t
ố
, nhi
ề
u đi
ề
u ki
ệ
n nhưng ch
ủ
y
ế
u nh
ấ

công nghi
ệ
p hoá, hi
ệ
n
đạ
i hoá
đấ
t n
ướ
c. Do v
ậ
y, hơn b
ấ
t c
ứ
ngu
ồ
n l
ự
c nào khác,
ngu
ồ
n nhân l
ự
c ph
ả
i chi
ế
m v

i v
ừ
a là m
ụ
c tiêu,
v
ừ
a là
độ
ng l
ự
c c
ủ
a s
ự
phát tri
ể
n x
ã
h
ộ
i b
ề
n v
ữ
ng. Đây là ngu
ồ
n l
ự
c c

ể
n. trong công cu
ộ
c công nghi
ệ
p hoá, hi
ệ
n
đạ
i hoá
đấ
t n
ướ
c,
Đả
ng ta “l
ấ
y vi
ệ
c phát huy ngu
ồ
n l
ự
c con ng
ườ
i làm y
ế
u t
ố
cơ b

ố
quy
ế
t
đị
nh th
ắ
ng l
ợ
i
c
ủ
a công cu
ộ
c công nghi
ệ
p hoá, hi
ệ
n
đạ
i hoá” (
Đả
ng c
ộ
ng s
ả
n Vi
ệ
t Nam. Văn
ki

n
đề
quan tr
ọ
ng góp ph
ầ
n th
ự
c hi
ệ
n thành công quá
tr
ì
nh công nghi
ệ
p hoá, hi
ệ
n
đạ
i hoá
đấ
t n
ướ
c.
L
ự
c l
ượ
ng s
ả

ấ
t th
ể
hi
ệ
n tr
ì
nh
độ
trinh ph
ụ
c thiên nhiên c
ủ
a con
ng
ườ
i trong m
ộ
t giai đo
ạ
n l
ị
ch s
ử
nh
ấ
t
đị
nh. L
ự

i lao
độ
ng v
ớ
i nh
ữ
ng kinh nghi
ệ
m s
ả
n xu
ấ
t, thói quen lao
độ
ng, s
ử

d
ụ
ng tư li
ệ
u s
ả
n xu
ấ
t
để
t
ạ
o ra c

ầ
n thi
ế
t cho vi
ệ
c chuy
ể
n, b
ả
o qu
ả
n s
ả
n ph
ẩ
m

Trong th
ờ
i
đạ
i ngày nay, khoa kh
ọ
c
đã
tr
ở
thành l
ự
c l

ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t, đem l
ạ
i s
ự
thay
đổ
i v
ề
ch
ấ
t c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t. Các y
ế
u t
ố


ố

độ
ng nh
ấ
t.
S
ự
tác
độ
ng c
ủ
a cách m
ạ
ng khoa kh
ọ
c và công ngh
ệ
cùng v
ớ
i
đò
i h
ỏ
i tăng
tr
ưở
ng kinh t
ế
nhanh và b

c,
gi
ả
i pháp nh
ằ
m s
ử
d
ụ
ng và phát tri
ể
n ngu
ồ
n l
ự
c quan tr
ọ
ng này đang di
ễ
n ra
ở

h
ầ
u h
ế
t các qu
ố
c gia trên th
ế

ị
ch
s
ử
c
ụ
th
ể
. Tuy nhiên, g
ắ
n v
ớ
i nh
ữ
ng tác
độ
ng c
ủ
a cu
ộ
c cách m
ạ
ng khoa kh
ọ
c và
công ngh
ệ
, xu h
ướ
ng ph

u sau:
Th
ứ
nh
ấ
t, con ng
ườ
i
đượ
c coi là ngu
ồ
n cơ b
ả
n
để
tăng trư
ở
ng và phát
tri
ể
n kinh t
ế
– x
ã
h
ộ
i.Trong b
ấ
t c
ứ

o tr
ở
thành
yêu c
ầ
u ch
ủ
y
ế
u c
ủ
a chi
ế
n l
ượ
c phát tri
ể
n ngu
ồ
n nhân l
ự
c.
Cu
ộ
c cách m
ạ
ng khoa kh
ọ
c và công ngh
ệ

độ
ng trí tu
ệ
,
gi
ả
m b
ớ
t các ho
ạ
t
độ
ng chân tay, làm cho lao
độ
ng trí tu
ệ
tr
ở
thành ho
ạ
t
độ
ng cơ
b
ả
n c
ủ
a con ng
ườ
i. Vi

u t
ố
s
ả
n xu
ấ
t quan
tr
ọ
ng nh
ấ
t, thành ngu
ồ
n l
ự
c kinh t
ế
cơ b
ả
n và ch
ủ
y
ế
u. Vai tr
ò
c
ủ
a các y
ế
u t

ắ
c l
ượ
ng g
ầ
n đây cho th
ấ
y ch
ỉ
m
ộ
t 5
ph
ầ
n nh
ỏ
c
ủ
a s
ự
tăng tr
ưở
ng có th
ể
gi
ả
i thích b

c l
ượ
ng lao
độ
ng.
Th
ứ
ba, ưu tiên
đầ
u tư cho phát tri
ể
n giáo d
ụ
c và đào t
ạ
o nh
ằ
m nâng cao
ch
ấ
t l
ượ
ng ngu
ồ
n nhân l
ự
c là yêu c
ầ
u cơ b
ả

c ch
ấ
t l
ượ
ng cao trên các m
ặ
t văn hoá x
ã
h
ộ
i, chuyên môn, nghi
ệ
p v
ụ
và
tri th
ứ
c khoa h
ọ
c trong t
ấ
t c
ả
các chính sách, bi
ệ
n pháp nh
ằ
m nâng cao ch
ấ
t

ụ
c đào t
ạ
o góp ph
ầ
n nâng cao tr
ì
nh
độ
nh
ậ
n th
ứ
c chung
cho con ng
ườ
i trên các m
ặ
t văn hoá x
ã
h
ộ
i, tri th
ứ
c khoa h
ọ
c, k
ỹ
thu
ậ

i m
ớ
i, tính k
ỷ
lu
ậ
t,
ý
th
ứ
c trách nhi
ệ
m
ở
h
ọ

đựơ
c nâng cao.
V
ớ
i
ý
ngh
ĩ
a đó, giáo d
ụ
c đào t
ạ
o

ứ
tư, chuy
ể
n h
ướ
ng t
ừ
s
ử
d
ụ
ng
đạ
i trà sang t
ổ
ch
ứ
c qu
ả
n l
ý
và s
ử
d
ụ
ng
linh ho
ạ
t ngu
ồ

thu
ậ
t vào s
ả
n xu
ấ
t làm cho s
ố
ng
ườ
i dôi ra và ph
ả
i
đổ
i ngh
ề
ngày
càng nhi
ề
u hơn. Quá tr
ì
nh đó
đồ
ng th
ờ
i c
ò
n làm cho t
ố
c

ự
c ti
ế
p trong quá tr
ì
nh s
ử
d
ụ
ng ngu
ồ
n nhân l
ự
c. M
ộ
t m
ặ
t, ph
ả
i nâng
cao hi
ệ
u qu
ả
ho
ạ
t
độ
ng c
ủ

c t
ố
i thi
ể
u
s
ố
ng
ườ
i th
ấ
t nghi
ệ
p ho
ặ
c không có vi
ế
c làm trong toàn b
ộ
n
ề
n kinh t
ế
. Do v
ậ
y,
ch
ỉ
có trên cơ s
ở

ứ
c
ấ
y.
Th
ứ
năm, h
ợ
p tác qu
ố
c t
ế
trong l
ĩ
nh v
ự
c phát tri
ể
n ngu
ồ
n nhân l
ự
c là m
ộ
t
xu h
ướ
ng ph
ổ
bi

ộ
c cách m
ạ
ng khoa h
ọ
c công
ngh
ệ
hi
ệ
n nay đang t
ạ
o ra s
ự
phát tri
ể
n m
ớ
i c
ủ
a quá tr
ì
nh s
ả
n xu
ấ
t. Xu h
ướ
ng
khu v

phân công và hi
ệ
p tác
lao
độ
ng ngày càng phát tri
ể
n t
ừ
quy mô Xí nghi
ệ
p
đế
n t
ậ
p đoàn, t
ừ
quy mô
qu
ố
c gia
đế
n liên qu
ố
c gia, đa qu
ố
c gia Đi
ề
u đó đang làm xu
ấ

c.
2. Quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t:
Quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t x
ã
h
ộ
i là quan h
ệ
kinh t
ế
gi
ữ
ng
ườ
i v
ớ
i ng
ườ

t bao g
ồ
m quan h
ệ
kinh t
ế
– x
ã
h
ộ
i và quan h
ệ
kinh t
ế
t
ổ
ch
ứ
c.
Quan h
ệ
kinh t
ế
– x
ã
h
ộ
i bi
ể
u hi

i ng
ườ
i trên ba m
ặ
t ch
ủ
y
ế
u:
Quan h
ệ
s
ở
h
ữ
u tư li
ệ
u s
ả
n xu
ấ
t, quan h
ệ
t
ổ
chưc, qu
ả
n l
ý
s

ế
t
đị
nh.
Quan h
ệ
kinh t
ế
t
ổ
ch
ứ
c xu
ấ
t hi
ệ
n trong quá tr
ì
nh t
ổ
ch
ứ
c s
ả
n xu
ấ
t. Nó
v
ừ
a bi

a n
ề
n s
ả
n xu
ấ
t. Quan h
ệ
kinh t
ế
– t
ổ
ch
ứ
c ph
ả
n ánh tr
ì
nh
độ
phân công
lao
độ
ng x
ã
h
ộ
i, chuyên môn hoá và hi
ệ
p tác hoá s

ố
ng nh
ấ
t và tác
độ
ng qua l
ạ
i gi
ữ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t và quan
h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t x
ã
h
ộ
i h
ợ

ấ
t đóng vai tr
ò
quy
ế
t
đị
nh
đố
i v
ớ
i
quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t, quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t ph
ả
i ph
ụ
thu
ộ

ườ
ng xuyên v
ậ
n
độ
ng, phát 7
tri
ể
n, nên quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t c
ũ
ng luôn luôn thay
đổ
i nh
ằ
m đáp
ứ
ng yêu c
ầ
u phát
tri
ể

ớ
i l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t
di
ễ
n ra theo hai h
ướ
ng, ho
ặ
c là thúc
đầ
y l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t phát tri
ể
n, ho
ặ

phù h
ợ
p v
ớ
i tính ch
ấ
t và tr
ì
nh
độ
phát tri
ể
n c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t th
ì
nó s
ẽ
thúc
đầ
y l
ự

ự
phát tri
ể
n c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t. Ngay c
ả
trong tr
ườ
ng h
ợ
p quan h
ệ
s
ả
n
xu
ấ
t đi quá xa so v
ớ
i tr
ì

ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t.
M
ố
i quan h
ệ
bi
ệ
n ch
ứ
ng gi
ữ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t và quan h
ệ
s
ả

a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t. Đây là quy lu
ậ
t kinh t
ế
chung c
ủ
a m
ọ
i phương th
ứ
c
s
ả
n xu
ấ
t x
ã
h
ộ
i.
Quy lu
ậ

ự
c ti
ế
p tác
độ
ng t
ớ
i s
ự
v
ậ
n
độ
ng c
ủ
a m
ỗ
i phương
th
ứ
c s
ả
n xu
ấ
t.
L
ị
ch s
ử
phát tri

t k
ế
ti
ế
p nhau t
ừ
th
ấ
p
đế
n cao: phương th
ứ
c s
ả
n xu
ấ
t c
ộ
ng
s
ả
n nguyên thu
ỷ
, chi
ế
m h
ữ
u nô l
ệ
, phong ki

ệ
s
ả
n xu
ấ
t.
- L
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t quy
ế
t
đị
nh quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t: Xu h
ướ
ng c
ủ
a s
ả

bi
ế
n
đổ
i c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t.
Trong quá tr
ì
nh s
ả
n xu
ấ
t,
để
lao
độ
ng b
ớ
t n
ặ
ng nh

độ
ng tinh x
ả
o hơn. Cùng v
ớ
i s
ự
bi
ế
n
đổ
i và phát tri
ể
n c
ủ
a công c
ụ
lao 8
độ
ng th
ì
kinh nghi
ệ
m s
ả
n xu
ấ

ả
n xu
ấ
t tr
ở
thành y
ế
u t
ố

đồ
ng
nh
ấ
t, cách m
ạ
ng nh
ấ
t. C
ò
n quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t là y
ế
u t
ố

ả
n xu
ấ
t là n
ộ
i dung
là phương th
ứ
c c
ò
n quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t là h
ì
nh th
ứ
c x
ã
h
ộ
i c
ủ
a nó. Trong m
ố
i quan
h

c vào n
ộ
i dung, n
ộ
i dung thay
đổ
i tr
ướ
c sau đó h
ì
nh th
ứ
c thay
đổ
i theo, t
ấ
t
nhiên trong quan h
ệ
v
ớ
i n
ộ
i dung và h
ì
nh th
ứ
c không ph
ả
i là m

ự
phát tri
ể
n c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t c
ũ
ng h
ì
nh
thành và bi
ế
n
đổ
i cho phù h
ợ

ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t phát tri
ể
n m
ạ
nh
m
ẽ
. Nhưng l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t th
ườ
ng phát tri
ể
n nhanh c
ò
n quan h
ệ

ớ
i,
quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t không c
ò
n phù h
ợ
p v
ớ
i tính ch
ấ
t và tr
ì
nh
độ
c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n
xu

i v
ớ
i l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t: S
ự
h
ì
nh
thành, bi
ế
n
đổ
i phát tri
ể
n c
ủ
a quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t là h

i v
ớ
i l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t,
có th
ể
thúc
đầ
y ho
ặ
c k
ì
m h
ã
m s
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a l
ự
c l

c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t nó
thúc
đầ
y s
ả
n xu
ấ
t phát tri
ể
n nhanh. N
ế
u nó không phù h
ợ
p nó k
ì
m h
ã
m s
ự
phát
tri
ể
n c
ủ

ị
thay th
ể
b
ằ
ng ki
ể
u quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t phù h
ợ
p
v
ớ
i tính ch
ấ
t và tr
ì
nh
độ
l
ự
c l
ượ
ng s
ả

ự
c l
ượ
ng
s
ả
n xu
ấ
t (thúc
đầ
y ho
ặ
c k
ì
m h
ã
m ), v
ì
nó quy
đị
nh m
ụ
c đích c
ủ
a s
ả
n xu
ấ
t, quy
đị

ố
i và ph
ầ
n c
ủ
a c
ả
i ít hay nhi
ề
u mà ng
ườ
i lao
độ
ng
đượ
c h
ưở
ng. Do đó 9
nó
ả
nh h
ưở
ng
đế
n thái
độ
qu

ng đi
ề
u ki
ệ
n kích thích ho
ặ
c h
ạ
n ch
ế
vi
ệ
c c
ả
i ti
ế
n
công c
ụ
lao
độ
ng áp d
ụ
ng nh
ữ
ng thành t
ự
u khoa kh
ọ
c và k

s
ả
n xu
ấ
t ch
ỉ
là vai tr
ò
c
ủ
a nh
ữ
ng h
ì
nh th
ứ
c s
ở
h
ữ
u, m
ỗ
i ki
ể
u quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ

l
ý
và quan h
ệ
phân ph
ố
i. Ch
ỉ
trong ch
ỉ
nh th
ể
đó, quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t m
ớ
i tr
ở
thành
độ
ng l
ự
c thúc
đầ
y con ng
ườ

ấ
t và tr
ì
nh
độ
c
ủ
a
l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t là quy lu
ậ
t chung nh
ấ
t c
ủ
a s
ự
phát tri
ể
n x
ã
h
ộ

nguyên thu
ỷ
, chi
ế
m h
ữ
u nô l
ệ
, phong ki
ế
n, tư b
ả
n ch
ủ
ngh
ĩ
a, x
ã
h
ộ
i ch
ủ

ngh
ĩ
a.
Th
ờ
i k
ỳ

ệ
s
ả
n xu
ấ
t c
ộ
ng
đồ
ng nguyên thu
ỷ

đờ
i s
ố
ng c
ủ
a h
ọ
ch
ủ

y
ế
u thu
ộ
c vào săn b
ắ
t hái l
ượ

n sau m
ộ
t th
ờ
i k
ỳ
l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t phát tri
ể
n quan h
ệ

c
ộ
ng
đồ
ng b
ị
phá v
ỡ
d
ầ
n d

n xu
ấ
t ch
ạ
y theo s
ả
n ph
ẩ
m th
ặ
ng dư, ch
ủ
nô
mu
ố
n có nhi
ề
u s
ả
n ph
ẩ
m d
ẫ
n
đế
n bóc l
ộ
t, đưa ra công c
ụ
lao

c man r
ợ
.
H
ọ
là nh
ữ
ng món hàng trao
đổ
i l
ạ
i, h
ọ
l
ầ
m t
ưở
ng do nh
ữ
ng công c
ụ
lao
độ
ng
d
ẫ
n
đế
n cu
ộ

ở
i ngh
ĩ
a nô l
ệ
di
ễ
n ra kh
ắ
p nơi.
Ch
ấ
m d
ứ
t ch
ế

độ
x
ã
h
ộ
i chi
ế
m h
ữ
u nô l
ệ
, x
ã

đầ
u giai c
ấ
p
đị
a ch
ủ
n
ớ
i l
ò
ng
hơn ch
ế

độ
tr
ướ
c, ng
ườ
i nông dân có ru
ộ
ng
đấ
t, t
ự
do thân th
ể
.


ả
n xu
ấ
t mâu thu
ẫ
n v
ớ
i quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t, cu
ộ
c cách m
ạ
ng tư s
ả
n ra
đờ
i ch
ế

độ
tư b
ả
n th
ờ
i k

t hi
ệ
n
đạ
i áp d
ụ
ng vào s
ả
n xu
ấ
t th
ờ
i
k
ỳ
này l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t mang tính ch
ấ
t c
ự
c k
ỳ
hoá cao và quan h

t
gi
ữ
a tư s
ả
n và vô s
ả
n n
ổ
ra xu
ấ
t hi
ệ
n m
ộ
t s
ố
n
ướ
c ch
ủ
ngh
ĩ
a x
ã
h
ộ
i. Ch
ủ
ngh

đờ
i
ở
các n
ướ
c chưa qua th
ờ
i k
ỳ
tư b
ả
n ch
ủ
ngh
ĩ
a ch
ỉ
có Liên Xô là qua
th
ờ
i k
ỳ
tư b
ả
ch
ủ
ngh
ĩ
a nhưng ch
ỉ

ì
nh
độ
c
ủ
a
l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t là quy lu
ậ
t v
ậ
n d
ụ
ng phát tri
ể
n c
ủ
a x
ã
h
ộ
i s
ự

bi
ệ
n ch
ứ
ng gi
ữ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t và quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t:
Khi tr
ì
nh
độ
l
ự
c l
ượ
ng s

i có th
ể
s
ử
d
ụ
ng
đựơ
c nhi
ề
u công c
ụ
khác
nhau trong quá tr
ì
nh s
ả
n xu
ấ
t
để
t
ạ
o ra s
ả
n ph
ẩ
m. Như v
ậ
y, t

n xu
ấ
t.
Khi s
ả
n xu
ấ
t b
ằ
ng máy ra
đờ
i, tr
ì
nh
độ
l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t công nghi
ệ
p
m
ộ
t ng
ườ

ì
nh s
ả
n xu
ấ
t ph
ả
i nhi
ề
u ng
ườ
i tham gia, s
ả
n
ph
ẩ
m lao
độ
ng là thành qu
ả
c
ủ
a nhi
ề
u ng
ườ
i,
ở
đây l
ự

ệ
s
ả
n
xu
ấ
t s
ở
h
ữ
u v
ề
tư li
ệ
u s
ả
n xu
ấ
t. Ănghen vi
ế
t: “Giai c
ấ
p tư s
ả
n không th
ể
bi
ế
n tư
li

u không bi
ế
n nh
ữ
ng tư li
ệ
u s
ả
n xu
ấ
t c
ủ
a cá nhân thành nh
ữ
ng tư li
ệ
u s
ả
n xu
ấ
t
có tính ch
ấ
t x
ã
h
ộ
i mà ch
ỉ
m

n xu
ấ
t và quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t bi
ể
u hi
ệ
n
ở
ch
ỗ
: 11
Xu h
ướ
ng c
ủ
a s
ả
n xu
ấ
t v
ậ

ế
n
đổ
i và phát tri
ể
n c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng
s
ả
n xu
ấ
t mà tr
ướ
c h
ế
t là công c
ụ
. Công c
ụ
phát tri
ể
n
đế
n mâu thu
ẫ

t c
ũ
thay b
ằ
ng quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t m
ớ
i. Như v
ậ
y, quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t v
ố
n là h
ì
nh
th
ứ
c phát tri
ể
n c

m s
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t (không phù h
ợ
p).
Phù h
ợ
p và không phù h
ợ
p là bi
ể
u hi
ệ
n c
ủ
a mâu thu
ẫ
n bi

ẫ
n.
Khi phù h
ợ
p c
ũ
ng như lúc không phù h
ợ
p v
ớ
i l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t, quan h
ệ

s
ả
n xu
ấ
t luôn có tính
độ
c l
ậ
p tương

i v
ớ
i l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t, quy
đị
nh m
ụ
c đích x
ã
h
ộ
i
c
ủ
a s
ả
n xu
ấ
t, xu h
ướ
ng phát tri
ể
n c

n c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t.
S
ự
tác
độ
ng tr
ở
l
ạ
i nói trên c
ủ
a quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t bao gi
ờ
c

ổ
bi
ế
n c
ủ
a m
ọ
i phương th
ứ
c s
ả
n xu
ấ
t.
S
ẽ
không đúng n
ế
u quan ni
ệ
m trong ch
ủ
ngh
ĩ
a tư b
ả
n luôn luôn di
ễ
n ra “không
phù h

n xu
ấ
t.
II. QUAN
HỆ

SẢN

XUẤT
VÀ
LỰC

LƯ ỢNG

SẢN

XUẤT
TRONG
THỜI

KỲ
QUÁ
ĐỘ

LỆ

CHỦ

NGHĨA


n xu
ấ
t – l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t tr
ướ
c
kia:
Do nh
ậ
n th
ứ
c chưa đúng
đắ
n v
ề
m
ố
i quan h
ệ
bi
ệ
n ch
ứ

ũ
và xây
d
ự
ng quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t m
ớ
i chúng ta
đã
ra s
ứ
c v
ậ
n
đồ
ng g
ầ
n như c
ưỡ
ng b
ứ
c
nông dân đi vào h
ợ
p tác x

ả
n xu
ấ
t đang
c
ò
n th
ờ
i k
ỳ
quá th
ấ
p kém chúng ta
đã
t
ạ
o ra nh
ữ
ng quy mô l
ớ
n và ng
ộ
nh
ậ
n là
đã
có “Quan h
ệ
s
ả

ấ
t m
ớ
i
đề
u thúc
đầ
y s
ự
ra
đờ
i và l
ớ
n m
ạ
nh c
ủ
a
l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t m
ớ
i. Quan h
ệ

ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t. Th
ự
c t
ế
nhi
ề
u năm
qua
đã
ch
ứ
ng minh quan đi
ể
m đó là sai l
ầ
m. Sai l
ầ
m ch
ủ
y
ế
u không ph
ả

xu
ấ
t như ng
ườ
i ta th
ườ
ng nói mà ch
ủ
y
ế
u có nh
ữ
ng m
ặ
t c
ủ
a quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t b
ị

thúc
đầ
y lên quá cao, quá xa m
ộ
t cách gi

n
đị
nh trong
đạ
i h
ộ
i l
ầ
n th
ứ
6 là
có căn c
ứ

đã
làm phong phú thêm l
ý
lu
ậ
n bi
ệ
n ch
ứ
ng gi
ữ
a l
ự
c l
ượ
ng s

p
quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t l
ạ
c h
ậ
u, mà c
ả
khi quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t phát tri
ể
n không
đồ
ng b
ộ

có nh
ữ
ng y
ế

t đi tr
ướ
c” ho
ặ
c nói theo cách
th
ờ
i b
ấ
y gi
ờ
là
để
gi
ả
i quy
ế
t mâu tu
ẫ
n gi
ữ
a quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t tiên ti
ế
n v

t cách
kh
ẩ
n trương b
ằ
ng cách đưa khá nhi
ề
u máy móc vào các cơ s
ở
s
ả
n xu
ấ
t Nông
nghi
ệ
p m
ớ
i h
ì
nh thành c
ò
n non y
ế
u, què qu
ặ
t nh
ằ
m xây d
ự

d
ụ
ng c
ủ
a nông dân.
Quan đi
ể
m v
ề
quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t đi tr
ướ
c là không đúng và nói
đế
n quan h
ệ

s
ả
n xu
ấ
t x
ã
h
ộ

ự
c hi
ệ
n ch
ế

độ
đó là phi
ế
n di
ệ
n. Đành r
ằ
ng y
ế
u t
ố
này
cơ b
ả
n nhưng không th
ể
xem xét nh
ẹ
quan h
ệ
qu
ả
n l
ý

ỏ
ch
ế

độ
tư
h
ữ
u, thi
ế
t l
ậ
p công h
ữ
u v
ề
tư li
ệ
u s
ả
n xu
ấ
t không ph
ả
i ch
ỉ
th
ờ
i gian ngăn là
xong. Nhưng d

ể
phù h
ợ
p v
ớ
i l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t
hi
ệ
n có. Hơn n
ữ
a nh
ữ
ng thành ph
ầ
n kinh t
ế
khác có kh
ả
năng góp ph
ầ
n làm cho
s

t TBCN, khi n
ề
n kinh t
ế
XHCN c
ủ
a chúng ta
chưa c
ò
n
đủ
s
ứ
c thay th
ế
. Đi
ề
u đó
ả
nh h
ưở
ng không t
ố
t
đế
n s
ự
phát tri
ể
n c

i.
C
ũ
ng v
ậ
y, chúng ta xoá s
ạ
ch ti
ể
u thương khi h
ệ
th
ố
ng thương nghi
ệ
p qu
ố
c
doanh và h
ợ
p tác x
ã
mua bán c
ủ
a ta chưa làm n
ổ
i vai tr
ò
“ng
ườ

ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t: C
ầ
n ph
ả
i sàng l
ọ
c trong l
ự
c
l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t truy
ề
n th
ố
ng nh
ữ
ng y
ế

ế
t h
ợ
p các y
ế
u t
ố
truy
ề
n th
ố
ng v
ớ
i
y
ế
u t
ố
hi
ệ
n
đạ
i, b
ả
o
đả
m tính ph
ủ

đị

ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t tránh
đượ
c s
ự
“g
ã
y g
ụ
c” trong ti
ế
n tr
ì
nh phát tri
ể
n nó.
Nh
ữ
ng ti
ế
n b
ộ
to l
ớ

ự
u khoa kh
ọ
c
– k
ỹ
thu
ậ
t, nh
ậ
p kh
ẩ
u tư li
ệ
u s
ả
n xu
ấ
t hi
ệ
n
đạ
i, chuy
ể
n giao công ngh
ệ
qua liên
k
ế
t kinh t

l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t do đó ti
ế
p thu có ch
ọ
n l
ọ
c t
ừ
bên
ngoài v
ớ
i nh
ữ
ng cơ s
ở
v
ậ
t ch
ấ
t và l
ự
c l

a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t,
vươn lên k
ị
p tr
ì
nh
độ
c
ủ
a th
ế
gi
ớ
i.
Con ng
ườ
i tham gia vào quá tr
ì
nh s
ả
n xu
ấ

ì
nh
độ
văn hoá, tr
ì
nh
độ
k
ỹ
thu
ậ
t chuyên môn,
ý
th
ứ
c và thái
độ
c
ủ
a ng
ườ
i lao
độ
ng
đố
i v
ớ
i s
ả
n xu

t v
ố
n có,
để
sáng t
ạ
o trong quá tr
ì
nh s
ả
n xu
ấ
t
Ănghen
đã
nh
ấ
n m
ạ
nh “mu
ố
n nâng cao s
ả
n xu
ấ
t công nghi
ệ
p và Nông nghi
ệ
p

ể
n m
ộ
t cách tương x
ứ
ng năng l
ự
c c
ủ
a con ng
ườ
i s
ử
d
ụ
ng
nh
ữ
ng phương ti
ệ
n đó n
ữ
a” ngh
ĩ
a là ph
ả
i có s
ự
ph
ố

i theo
đị
nh h
ướ
ng XHCN – xây d
ự
ng n
ề
n kinh t
ế

nhi
ề
u thành ph
ầ
n:
Xây d
ự
ng quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t phù h
ợ
p v
ớ
i tính ch
ấ

độ
x
ã
h
ộ
i.
Đố
i v
ớ
i
n
ướ
c ta
đồ
ng chí T
ổ
ng bí thư
Đỗ
M
ườ
i
đã
kh
ẳ
ng
đị
nh: “n
ế
u công nghi
ệ

tri
ể
n n
ề
n kinh t
ế
nhi
ề
u thành ph
ầ
n chính là
để
xây d
ự
ng h
ệ
th
ố
ng quan h
ệ
s
ả
n
xu
ấ
t phù h
ợ
p”.
Đả
ng

ng h
ì
nh th
ứ
c, b
ướ
c đi, gi
ả
i pháp thích h
ợ
p v
ớ
i
tr
ạ
ng thái kinh t
ế
hi
ệ
n nay.
Đườ
ng l
ố
i đó xu
ấ
t phát t
ừ
tr
ì
nh

i nh
ấ
t lo
ạ
t xây
d
ự
ng quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t m
ộ
t thành ph
ầ
n d
ự
a trên cơ s
ở
ch
ế

độ
công h
ữ
u XHCN
v
ề

ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t. M
ở
ra n
ề
n kinh t
ế
nhi
ề
u thành ph
ầ
n
đã

khơi d
ậ
y ti
ề
m năng, c
ủ
a s
ả
n xu
ấ

ể
n.
Th
ự
c ti
ễ
n m
ấ
y năm qua cho th
ấ
y, chính sách kinh t
ế
nhi
ề
u thành ph
ầ
n
đã

góp ph
ầ
n gi
ả
i ph
ò
ng và phát tri
ể
n l
ự
c l

i VIII kh
ẳ
ng
đị
nh: “ti
ế
p t
ụ
c th
ự
c
hi
ệ
n nh
ấ
t quán lâu dài chính sách này, khuy
ế
n khích m
ọ
i doanh nghi
ệ
p và cá
nhân trong n
ướ
c khai thác ti
ề
m năng ra s
ứ
c
đầ

, nh
ữ
ng nh
ậ
n th
ứ
c không đúng tr
ướ
c đây
đố
i v
ớ
i các thành
ph
ầ
n kinh t
ế
cá th
ể
, tư b
ả
n tư nhân Nhà n
ướ
c trong quá tr
ì
nh xây d
ự
ng ch
ủ
ngh

ả
n l
ý

h
ướ
ng d
ẫ
n các thành ph
ầ
nkt này phát tri
ể
n đúng h
ướ
ng.
-
Đườ
ng l
ố
i phát tri
ể
n quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t và l
ự
c l

ng kinh nghi
ệ
m b
ổ
ích và xác
đị
nh r
ằ
ng: m
ộ
t trong nh
ữ
ng nguyên nhân làm
cho s
ả
n xu
ấ
t ch
ậ
m phát tri
ể
n,
đờ
i s
ố
ng nhân dân g
ặ
p nhi
ề
u khó khăn là “không

ả
n xu
ấ
t ”. T
ừ
đó
Đả
ng
đã
rút ra c
ố
t l
õ
i
để

đầ
y m
ạ
nh vi
ệ
c v
ậ
n d
ụ
ng quy
lu
ậ
t b
ằ

ọ
ng vi
ệ
c t
ổ
ch
ứ
c l
ạ
i n
ề
n s
ả
n xu
ấ
t x
ã
h
ộ
i
để
xác
đị
nh nh
ữ
ng h
ì
nh th
ứ
c và b

xu
ấ
t không bao gi
ờ
là s
ự
phù h
ợ
p tuy
ệ
t
đố
i, không có mâu thu
ẫ
n, không thay
đổ
i. S
ự
phù h
ợ
p c
ủ
a quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t v
ớ

ứ
c c
ụ
th
ể
, thích
ứ
ng
v
ớ
i nh
ữ
ng
đặ
c đi
ể
m nh
ấ
t
đị
nh v
ớ
i tr
ì
nh
độ
nào đó c
ủ
a l
ự

n kinh t
ế
XHCN. B
ở
i v
ậ
y công cu
ộ
c c
ả
i t
ạ
o XHCN
ph
ả
i chú
ý

đế
n
đặ
c đi
ể
m c
ủ
a s
ự
t
ồ
n t

n xu
ấ
t m
ớ
i,
đạ
i
h
ộ
i VI
đã
nh
ấ
n m
ạ
nh là ph
ả
i gi
ả
i quy
ế
t
đồ
ng b
ộ
ba m
ặ
t, xây d
ự
ng ch

c xây d
ự
ng ch
ế

độ

công h
ữ
u, coi đó là cái duy nh
ấ
t
để
xây d
ự
ng quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t m
ớ
i. Th
ự
c t
ế
ch
ỉ


ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t nh
ằ
m c
ủ
ng c
ố
ch
ế

độ
công
h
ữ
u v
ề
tư li
ệ
u s
ả
n xu
ấ
t mà c
ò

ậ
t v
ề
s
ự
phù h
ợ
p
gi
ữ
a quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t v
ớ
i tính ch
ấ
t và tr
ì
nh
độ
phát tri
ể
n c
ủ
a l
ự

ỉ

đạ
o công cu
ộ
c c
ả
i t
ạ
o quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t c
ũ
, xây d
ự
ng 16
quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t m

m b
ả
o s
ự
phù h
ợ
p gi
ữ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t và quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t
luôn luôn k
ế
t h
ợ
p ch
ặ
t ch

nh tr
ậ
t t
ự
b
ướ
c đi c
ũ
ng
như vi
ệ
c l
ự
a ch
ọ
n các h
ì
nh th
ứ
c kinh t
ế
c
ầ
n ph
ả
i c
ả
i t
ạ
o n

ả
i t
ạ
o XHCN
trong th
ờ
i gian qua
Đả
ng ta
đã
đưa ra k
ế
t lu
ậ
n: “Theo quy lu
ậ
t v
ề
s
ự
phù h
ợ
p
gi
ữ
a quan h
ệ
s
ả
n xu

i có b
ướ
c đi và h
ì
nh th
ứ
c thích h
ợ
p” “Ph
ả
i coi tr
ọ
ng
nh
ữ
ng h
ì
nh th
ứ
c kinh t
ế
trung gian, quá
độ
t
ừ
th
ấ
p lên cao, t
ừ
quy mô nh

y
m
ạ
nh vi
ệ
c xây d
ự
ng cơ s
ở
v
ậ
t ch
ấ
t – k
ỹ
thu
ậ
t t
ạ
o ra l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t m
ớ
i trên

ấ
t phát tri
ể
n ”.
17
K
ẾT

LUẬN

L
ị
ch s
ử
phát tri
ể
n c
ủ
a x
ã
h
ộ
i loài ng
ườ
i là l
ị
ch s

n xu
ấ
t, l
ự
c l
ượ
ng
s
ả
n xu
ấ
t là n
ộ
i dung, là quá tr
ì
nh s
ả
n xu
ấ
t, quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t là h
ì
nh th
ứ
c c

n
đị
nh đó c
ũ
ng ch
ỉ
là t
ạ
m th
ờ
i và s
ớ
m mu
ộ
n c
ũ
ng ph
ả
i thay
đổ
i cho phù h
ợ
p.
Quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t ra

ợ
p v
ớ
i tính ch
ấ
t và tr
ì
nh
độ
c
ủ
a l
ự
c
l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t th
ì
nó thúc
đầ
y s
ự
phát tri
ể
n c
ủ

đạ
i hoá v
ớ
i n
ề
n
kinh t
ế
nhi
ề
u thành ph
ầ
n th
ì
c
ầ
n ph
ả
i có s
ự
phát tri
ể
n cân
đố
i gi
ữ
a l
ự
c l
ượ

m b
ắ
t
đượ
c h
ế
t các thành t
ự
u c
ủ
a khoa kh
ọ
c k
ỹ
thu
ậ
t, s
ự
v
ậ
n d
ụ
ng
vào th
ự
c t
ế
c
ò
n h

ể
n
để
tương lai ph
ả
i có chính sách đào t
ạ
o phù h
ợ
p nâng cao tr
ì
nh
độ

tay ngh
ề
cho
đọ
i ng
ũ
cán b
ộ
, công nhân viên. Quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t c
ũ

ả
n
xu
ấ
t l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t là quy lu
ậ
t ph
ổ
bi
ế
n c
ủ
a m
ọ
i h
ì
nh thái kinh t
ế
x
ã
h
ộ

t. Quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t l
ạ
i tác
độ
ng tr
ở
l
ạ
i
đố
i v
ớ
i l
ự
c l
ượ
ng
s
ả
n xu
ấ
t.
Đạ
i h

ng năng l
ự
c sáng t
ạ
o, thúc
đầ
y s
ả
n xu
ấ
t
phát tri
ể
n. 18

DANH
MỤC
TÀI
LIỆU
THAM
KHẢO1. Giáo tr
ì
nh tri
ế

p chí tri
ế
t h
ọ
c s
ố
1-2001
6. Tài li
ệ
u nghiên c
ứ
u văn ki
ệ
n
đạ
i h
ộ
i VI c
ủ
a
Đả
ng
7. Tài li
ệ
u nghiên c
ứ
u văn ki
ệ
n
đạ

n xu
ấ
t
ở
Vi
ệ
t Nam
19

M
ỤC

LỤCA.
Đặ
t v
ấ
n
đề
1
B. Gi
ả
i quy
ế
t v

ả
n xu
ấ
t. 3
1. L
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t 3
2.Quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t Error! Bookmark not defined.
3. Quan h
ệ
gi
ữ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả

ệ
ch
ủ
ngh
ĩ
a
x
ã
h
ộ
i
ở
n
ướ
c ta và nh
ữ
ng mâu thu
ẫ
n c
ò
n t
ồ
n t
ạ
i 11
K
ế
t lu
ậ
n 17