 Đề tài triết học CHÚ TRỌNG DÂN SINH VĂN HOÁ,
THÚC ĐẨY XÃ HỘI HÀI HOÀ

CHÚ TRỌNG DÂN SINH VĂN HOÁ, THÚC ĐẨY XÃ HỘI HÀI HOÀ

Dân sinh văn hoá là một phạm trù chứa đựng nội dung với nhiều tầng mức
khác nhau như cuộc sống hàng ngày, quyền lợi văn hoá, cơ chế thực hiện, mục
đích cuối cùng, v.v Chú trọng dân sinh văn hoá là một vấn đề không thể thiếu
trong xây dựng xã hội hài hoà; thể hiện tính tự giác văn hoá mới trong tiến
trình xây dựng xã hội hài hoà của Trung Quốc hiện nay. Theo tác giả, chú
trọng dân sinh văn hoá tất yếu phải tôn trọng quyền lợi văn hoá của người dân,
trong đó cốt lõi là công bằng văn hoá. Hạt nhân của xây dựng dân sinh văn
hoá chính là xây dựng tinh thần gia đình, tạo sự bình yên về tinh thần, làm cho
cuộc sống ngày càng hạnh phúc, vui vẻ.
1. Chú trọng dân sinh văn hoá là vấn đề không thể thiếu trong xây dựng xã
hội hài hoà
Những năm qua, trong điều kiện nhấn mạnh quan điểm lấy dân làm gốc, phát
triển khoa học, xây dựng xã hội hài hoà, dân sinh đã trở thành một nội hàm

hoá tiên tiến xã hội chủ nghĩa; đồng thời, việc đảm bảo, duy trì và phát triển tốt
các quyền lợi văn hoá cơ bản của quần chúng nhân dân có ý nghĩa hết sức quan
trọng đối với việc thúc đẩy sự phát triển toàn diện của con người, nâng cao nhân
tố văn hoá khoa học và đạo đức tư tưởng toàn dân tộc, cũng như việc xây dựng
đất nước giàu mạnh, dân chủ, văn minh, thực hiện hiện đại hoá xã hội chủ nghĩa.
Đầu năm 2007, thành phố Thâm Quyến đề ra “Hệ thống chỉ số phúc lợi dân
sinh”, trong đó đã bổ sung quyền lợi văn hoá và phúc lợi văn hoá của người
dân thành phố vào chỉ số về “trình độ phát triển toàn diện của con người”.
Ngày 2 - 3 - 2008, Bảo tàng quân sự cách mạng nhân dân Trung Quốc đã mở
cửa miễn phí, số người đến tham quan hôm đó trở thành một hiện tượng. Kể
từ năm nay trở đi, trên toàn quốc, các Viện bảo tàng văn hoá văn vật, nhà
tưởng niệm, những nơi biểu dương và có giá trị giáo dục lòng yêu nước sẽ tiến
hành mở cửa miễn phí.
Theo “Nhân dân nhật báo” ngày 9 - 4 - 2008, tại Tỉnh Cam Túc, “Huyện Vĩnh
Tịnh đã đầu tư 3000 vạn tệ xây dựng Hoàng Hà tam hiệp Khổng Tử đại điện”,
“Huyện Hoa Đình đã đầu tư hơn 3000 vạn tệ xây dựng công trình quảng trường
văn hoá Tần Thuỷ Hoàng tế trời”, “Huyện Lâm Đào đầu tư 8000 vạn tệ xây
dựng vườn văn hoá Lão Tử”. Ba huyện trên không tiếc tiền bạc công sức để xây
dựng “văn hoá cổ”, do đó đã gây được sự quan tâm của toàn xã hội.
Những ví dụ nêu trên đã chứng minh một điều rằng, Đảng Cộng sản và Nhà
nước Trung Quốc hết sức quan tâm và coi trọng vấn đề “dân sinh văn hoá”; mặt
khác, cũng thể hiện trong vấn đề dân sinh và dân sinh văn hoá vẫn đang tồn tại
một số vấn đề cần giải quyết. Ví dụ, ở một số địa phương lấy những người nổi
tiếng, quan chức chính phủ, diễn viên điện ảnh, các doanh nhân thành đạt, v.v.
làm nhân vật chính trong các hoạt động văn hoá; do đó, bộ mặt văn hoá biến
thành bộ mặt quý tộc, còn sự truy cầu văn hoá của quần chúng nhân dân bị lãng
quên, dẫn đến sự phai nhạt của bản sắc dân sinh và sắc thái văn hoá vốn không
thể thiếu trong các hoạt động văn hoá. Vì vậy, đối với dân sinh văn hoá, việc
quan tâm chú trọng và làm rõ một số vấn đề mang tính cơ sở sẽ giúp ích cho
việc xây dựng xã hội hài hoà và xây dựng dân sinh.

dân sinh.
Trên thực tế, dân sinh là một phạm trù lịch sử. Trong điều kiện người dân chưa
được thoả mãn các nhu cầu tối thiểu: ăn, mặc, ở, đi lại, v.v. hay nói cách khác,
khi quyền sinh tồn cơ bản chưa thể giải quyết, dân sinh chủ yếu nhấn mạnh đến
những sinh kế cơ bản ở phương diện vật chất, còn những nhu cầu văn hoá đối
với người dân lúc đó dường như là thứ hàng xa xỉ. Cùng với sự phát triển của
kinh tế, sự phồn vinh của xã hội, những nhu cầu văn hoá tinh thần ngày càng
trở nên bức thiết, yếu tố văn hoá dần dần thẩm thấu vào cuộc sống của người
dân, dân sinh ngày càng trở về với ý nghĩa đầy đủ của nó.
Trong bối cảnh “dân sinh” trở thành tâm điểm như hiện nay, yêu cầu bắt buộc đầu
tiên đối với xây dựng văn hoá là phát triển “dân sinh văn hoá”. Vấn đề “dân sinh văn
hoá” chính là những sinh kế cơ bản trên phương diện văn hoá, cũng có thể xem đó
như những nhu cầu văn hoá của người dân. Dân sinh văn hoá là một phạm trù có nội
dung phong phú với nhiều tầng bậc khác nhau.
Từ góc độ cuộc sống hàng ngày, chú trọng dân sinh văn hoá chính là đưa ra
những thiết chế, những hình thức và những sản phẩm văn hoá có tính chất lành
mạnh, bổ ích nhằm thoả mãn nhu cầu thưởng thức, giải trí của quần chúng nhân
dân. Chẳng hạn, các hoạt động mang tính quần chúng, phục vụ lợi ích quần
chúng; quảng trường văn hoá, khu văn hoá, tháng đọc sách, các buổi diễn
giảng, nói chuyện về văn hoá, v.v Những hoạt động này là những hoạt động
không thể thiếu trong sinh hoạt văn hoá của quần chúng. Thông qua những hoạt
động đó, có thể mang lại cho quần chúng nhân dân sự thụ hưởng những thành
quả của phát triển văn hoá, giúp cho người dân được sống trong môi trường văn
hoá lành mạnh, cảm thụ được sự hoan hỷ của các hoạt động văn hoá, từ đó mà
cảm nhận được sự hài hoà của xã hội cũng như nét đẹp của cuộc sống.
Xem xét từ góc độ quyền lợi chủ thể, chú trọng dân sinh văn hoá tất yếu phải
tôn trọng quyền lợi văn hoá của quần chúng nhân dân. Quyền lợi văn hoá là
một trong những quyền lợi căn bản nhất của con người, có vị trí quan trọng
ngang bằng với các quyền chính trị và quyền kinh tế. Quyền lợi văn hoá của
người dân bao gồm: quyền được lựa chọn và tham gia vào các hoạt động văn

(tiếp)

TRƯƠNG VŨ ĐÔNG(*)

Xem xét từ góc độ mục đích cuối cùng, chú trọng dân sinh văn hoá là nhằm
giải quyết vấn đề tinh thần gia đình, thực hiện quyền lợi và nhu cầu tinh thần
đa tầng của người dân. Con người là tồn tại văn hoá, văn hoá là biểu hiện
người của con người, cũng là huyết mạch và linh hồn cho sự phát triển và
sinh tồn của một dân tộc, tinh thần gia đình và ký ức tinh thần dân tộc thể
hiện sự đồng cảm của dân tộc, phản ánh sức sống của dân tộc, sức kết dính
của dân tộc. Văn hoá của một dân tộc là sự kết dính của cảm thụ hiện thực
và nhận thức lịch sử của dân tộc đó đối với thế giới và đối với bản thân, tích
tụ và nhuần nhuyễn các chuẩn tắc hành vi, truy cầu tinh thần, bao gồm các
thói quen sinh hoạt chung, phương thức tư duy, phương thức hoạt động, tình
cảm đạo đức, thị hiếu thẩm mỹ, tôn giáo tín ngưỡng, tiêu chuẩn giá trị, v.v
Do vậy, con người không thể chỉ dừng lại ở chỗ truy cầu và thụ hưởng trên
phương diện vật chất, không cần tinh thần gia đình, nếu tinh thần không có
nơi nương tựa, tâm hồn sẽ trở nên trống rỗng. Xã hội hiện đại đang trong
giai đoạn chuyển đổi, đi liền với nó là các hiện tượng tâm lý, như ảo tưởng,
trống rỗng, lo âu, lạnh nhạt, khiếp sợ, bất an, v.v Do vậy, cần phải thông
qua những quan tâm mang tính nhân văn, những tư vấn tâm lý để giải quyết
các vấn đề đó. Mục đích cuối cùng của việc xây dựng dân sinh văn hoá
chính là xây dựng tinh thần gia đình, giải quyết sự bình yên tinh thần, làm
cho cuộc sống của quần chúng nhân dân càng thêm hạnh phúc, vui vẻ.
Đương nhiên, ở đây cần phải chú ý nhiều tầng bậc khác nhau của sự truy cầu
tinh thần, không chỉ phải chú trọng việc xây dựng tinh thần gia đình chung
của toàn thể dân tộc, mà còn phải chú ý đến sự truy cầu tinh thần của các
cộng đồng khác nhau, giai tầng khác nhau, các cá nhân khác nhau.
3. Chú trọng văn hoá dân sinh thể hiện tính tự giác văn hoá mới
Phí Hiếu Thông đã từng cho rằng, “tự giác văn hoá là chỉ con người trong

đầu tiên, đem lại cho người dân những sự ưu đãi, miễn phí, phục vụ văn hoá
một cách hiệu quả, nhanh chóng, giúp cho người dân có thể được hưởng
những thành quả của sự phát triển kinh tế - văn hoá - xã hội.
Thứ hai, nhấn mạnh ý nghĩa chiến lược của văn hoá đối với việc nâng cao
quyền lực mềm của đất nước.
Sức mạnh của một đất nước bao gồm quyền lực cứng và quyền lực mềm,
quyền lực cứng biểu hiện ở thực lực trên các phương diện chủ yếu, như quân
sự, kỹ thuật, kinh tế. Quyền lực mềm biểu hiện ở sức lôi cuốn của văn hoá,
năng lực thuyết phục trên lĩnh vực ngoại giao, sức thu hút của chế độ chính
trị, trong đó sức ảnh hưởng, độ kết dính và lôi cuốn của văn hoá đóng vai trò
hạt nhân của quyền lực mềm. Trong thời đại ngày nay, quyền lực mềm của
văn hoá đóng vai trò ngày càng quan trọng trong năng lực cạnh tranh của
một đất nước. Quốc gia nào chiếm vị trí đỉnh cao trong phát triển văn hoá,
quốc gia đó sẽ nắm quyền chủ động trong cạnh tranh quốc tế. Như trên đã
trình bày, xây dựng dân sinh văn hoá bao gồm nội dung ở nhiều cấp độ khác
nhau, bất luận sự sáng tạo và sản sinh các sản phẩm văn hoá hay các thiết
chế văn hoá, thực hiện và tôn trọng các quyền lợi văn hoá của nhân dân, đều
là xây dựng hệ thống phục vụ văn hoá cũng như xây dựng tinh thần gia đình
của quần chúng nhân dân, đều là nhằm nâng cao quyền lực mềm văn hoá.
Quyền lực mềm văn hoá, ở cấp độ cao nhất, biểu hiện trạng thái tinh thần
quốc gia, sức kết dính nội tại và phẩm cách ý chí, tất cả những cái đó đến từ
sự đồng thuận đối với các giá trị nòng cốt trong xã hội của mọi người. Theo
đó, trọng tâm của việc xây dựng quyền lực mềm là xây dựng dân sinh văn
hoá, hạt nhân của xây dựng dân sinh văn hoá là xây dựng tinh thần gia đình.
Thứ ba, thể hiện lựa chọn lý tính đối với sự phát triển và sáng tạo văn hoá
mới của Trung Quốc đương đại.
Văn hoá Trung Quốc đương đại thể hiện tính phong phú, đa dạng, sáng tạo
và phát triển văn hoá mới. Chú trọng văn hoá dân sinh cần phải tiếp thu và
học hỏi những thành tựu văn hoá cổ kim và trên thế giới. Sự tồn tại và phát
triển của một nền văn hoá của bất kỳ dân tộc hay quốc gia nào cũng đều phải