Biến chứng mạch máu ở bệnh
nhân đái tháo đường
BS Lê Thị Tâm Khoa Nội tiết – ĐTĐ Bệnh Viện Bạch Mai

Biến chứng mạch máu lớn

Bệnh mạch vành

Bệnh mạch máu não

Bệnh mạch máu ngoại vi

Nguyên nhân chính làm tăng tỷ lệ bệnh
tật và tỷ lệ tử vong của người bệnh ĐTĐ

Rối loạn chính: xơ vữa động mạch

Xơ vữa động mạch là gì?

Quá trình lắng đọng các chất béo, cholesterol, các chất thải của
tế bào và calci tại thành động mạch; dần dần tạo thành mảng
xơ vữa.

Mảng xơ vữa to ra có thể làm giảm đáng kể dòng máu chảy qua
động mạch. Một biến cố cấp tính sẽ xuất hiện nếu mảng xơ vữa
trở thành dễ vỡ hoặc bị đứt rời ra.

Mảng xơ vữa tách ra gây ra cục máu đông, có thể làm tắc dòng
chảy hoặc bị vỡ ra, di chuyển đến các nơi khác trong cơ thể, gây
nên cơn đau tim hoặc đột quỵ.


Bệnh mạch vành trong ĐTĐ

Thường gặp và xuất hiện sớm hơn người không bị ĐTĐ

Khác biệt chủng tộc
–
Người da trắng: bị nhồi máu cơ tim nhiều hơn
–
Người Trung quốc/ Nhật: bị đột quỵ nhiều hơn

Phụ nữ mất sự bảo vệ giới của giới tính

Nhồi máu cơ tim thầm lặng thường không đau

Albumin niệu làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch
Người bệnh ĐTĐ có tiên lượng xấu hơn về kích thước vùng nhồi
máu và yếu tố nguy cơ.
Laing 1999

Các yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát được
Các yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát được bao gồm:
•
Rối loạn mỡ máu (đặc biệt LDL hay cholesterol
“xấu”)
•
Hút thuốc lá hoặc phơi nhiễm với khói thuốc
•
Tăng huyết áp
•

Tác dụng phụ của aspirin: Loét DD, xuất huyết tiêu hóa
•
Chống chỉ định của aspirin: dị ứng, khuynh hướng chảy
máu, thuốc chống đông, Ts XHTH cao, bệnh lý gan
đang tiến triển
Sử dụng aspirin

Rối loạn mỡ máu

Các yếu tố tiên lượng chính
về tỷ lệ tử vong bệnh tim
mạch
–
LDL và HDL cholesterol

Lipid máu ở BN ĐTĐ típ 2
–
tăng triglycerides
–
HDL thấp
–
Tăng LDL nhỏ, đậm đặc
Mục tiêu Lipid
•
Triglycerides < 2.0mmol/L
•
LDL < 2.5mmol/L
•
HDL > 1.0mmol/L
•


Tăng huyết áp
Khuyến cáo của JNC 7 và ADA
•
Tăng HA: ≥140/90mmHg
•
Mục tiêu HA ở BN ĐTĐ : 130/80mmHg
•
Nhiều người phải cần từ 3 loại thuốc trở lên để
đạt được HA mục tiêu
•
THA tâm thu đơn độc: HATT tăng theo tuổi do
thành động mạch bị cứng dần
•
Nhiều nghiên cứu (SHEP và Syst-EUR) đã cho
thấy điều trị tăng huyết áp tâm thu làm giảm nguy
cơ đột quỵ và biến cố tim mạch
ADA 2004, JNC7

Giảm tăng huyết áp

Giảm muối
–
ACE inhibitors và ARBs hiệu quả hơn

Giảm uống rượu bia

Ngừng hút thuốc lá

Khuyến cáo từ nghiên cứu DASH:

–
Non-dihydropyridine : Giữ nước, táo bón, nhịp tim chậm

Lợi tiểu:
–
Mất nước, hạ kali máu, bất lực

Chẹn β:
–
Hen, đau cách hồi, mệt, bất lực

Suy tim ở BN ĐTĐ

BN ĐTĐ bị suy tim nhiều gấp 2 - 3 lần

Chưa được nhận biết và chưa được điều trị đầy đủ

Điều trị:
- ACE inhibitor
- Beta blocker
- Diuretic
- Cân nặng hàng ngày
- Quản lý lượng dịch vào ra

Bệnh mạch máu não ở BN ĐTĐ

Đột quỵ ở BN ĐTĐ kèm tăng huyết áp xuất hiện nhiều
gấp 2 lần người chỉ tăng huyết áp đơn thuần.

Thiếu máu cục bộ thoáng qua xuất hiện nhiều hơn gấp 2


Bệnh mắt ĐTĐ

Bệnh võng mạc ĐTĐ

Đục thuỷ tinh thể do ĐTĐ:
–
Lão hoá sớm
–
Do ĐTĐ thực sự (bông tuyết)

Viêm mống mắt tái diễn

Bệnh võng mạc ĐTĐ

Một biến chứng thầm lặng không có triệu chứng khởi phát

Khi đã có triệu chứng, việc điều trị khó khăn hơn và
thường là không điều trị được ( Nhìn mờ).

Khám sàng lọc bệnh võng mạc ĐTĐ là cực kỳ quan trọng:
- ĐTĐ típ 1: trong vòng 5 năm sau khi chẩn đoán
- ĐTĐ típ 2: khi chẩn đoán
Khám định kỳ mỗi 1-2 năm một lần, tuỳ theo tình trạng võng
mạc

Bệnh mắt đái tháo đường

Nhìn mờ: triệu chứng thường gặp của tăng đường máu


Chụp hình võng mạc

Đo áp lực nội nhãn

Bệnh võng mạc ĐTĐ

Bệnh võng mạc ĐTĐ không tăng sinh: tối thiểu, nhẹ,
vừa, nặng

Bệnh võng mạc ĐTĐ tăng sinh (PDR): tăng nguy cơ
PDR, PDR tiến triển

Phù hoàng điểm, phù hoàng điểm có ý nghĩa trên lâm
sàng

Võng mạc bình thường
Hoàng
điểm
Đĩa thị