Bïi V¨n H ng Tr êng THCS Tu©n §¹o
Công tác chủ nhiệm ở trưởng trung học cơ
sở
I. PHẦN MỞ ĐẦU
Thực tế nhiều năm, trong lý thuyết cũng như
trong thực tiễn đã có quan điểm cho rằng hiệu
quả giáo dục phụ thuộc vào việc xác định và lựa
chọn mục tiêu, chương trình nội dung, phương
pháp, hình thức giáo dục cùng với những điều
kiện, phương tiện giáo dục.
Như chúng ta đã biết, việc giáo dục phát triển
nhân cách học sinh là một nhu cầu cần thiết,
bản chất của quá trình giáo dục là tổ chức toàn
bộ cuộc sống, học tập, hoạt động của học sinh,
tạo điều kiện thuận lợi tối ưu để tiềm năng của
học sinh được phát triển dưới sự giáo dục của
giáo viên chủ nhiệm. Thực chất vai trò của giáo
viên chủ nhiệm cũng như người làm vườn, trồng
cây, tuy không đúng hoàn toàn nhưng hoạt động
của giáo viên chủ nhiệm gần như người trồng
cây, chăm sóc, vun trồng cây giống. Người làm
vườn không thể cầm ngọn cây kéo lên mà phải
chăm sóc tạo điều kiện cho hạt giống nẩy mầm.
Cho nên, bản thân tôi là một giáo viên chủ
nhiệm, tôi luôn tâm niệm dạy dỗ giáo dục cho
các em trở thành những con người hữu ích cho
xã hội để xứng đáng với những hình ảnh đẹp mà
xã hội ban tặng như đồng chí Phạm Văn Đồng đã
nói: “Nghề dạy học là nghề cao quí nhất trong
tất cả các nghề cao quí vì nó sáng tạo ra những
con người sáng tạo”.

vụ và cũng là vinh dự vì học sinh.
Khi tôi được phân công chủ nhiệm lớp, trong
2
Bïi V¨n H ng Tr êng THCS Tu©n §¹o
tôi vừa mừng vừa lo, mừng vì mình được cống
hiến một phần công sức phục vụ cho mái trường
rất đỗi thân yêu của mình thông qua Công tác
chủ nhiệm lớp. Tôi lo vì đối tượng học sinh học
yếu là nhiều, thích đua đòi, không có tính cần cù
chăm chỉ, lòng đam mê học tập. Tôi được Ban
giám hiệu nhà trường phân công chủ nhiệm
lớp………, sau đó tôi tìm hiểu lớp gần khoảng hai
tuần thì thực trạng của lớp cũng dần dần hiện
ra.
1. Đánh giá thực trạng
Ngày đầu tiên tôi nhận lớp và sau một tiết làm
quen tôi nắm được sĩ số trong lớp là … em. Ấn
tượng không phai mờ là các em nhìn cô rất chăm
chú lắng nghe bao điều cô dặn dò với lớp. Sau
đó, tôi tiếp tục dạy các em hai tiết học, không
khí lớp trầm, hầu như các em không tập trung.
Trước những khó khăn ấy tôi tự hứa với lòng
mình cố gắng thực hiện thật tốt Công tác chủ
nhiệm lớp.
2. Kế hoạch thực hiện
Giáo viên chủ nhiệm là người thay thế Hiệu
trưởng quản lý toàn diện tập thể học sinh một
lớp học. Người hiệu trưởng không thể quản lý,
nắm chắc diễn biến của quá trình phát triển
nhân cách từng học sinh trong một trường, đó là

nhiệm lớp
- Giáo viên chủ nhiệm lớp, trước hết phải quản lý
toàn diện lớp học, quản lý học sinh lớp học và
cần nắm nắm vững:
+ Hoàn cảnh và những thay đổi, những tác động
của gia đình đến học sinh của lớp chủ nhiệm.
4
Bïi V¨n H ng Tr êng THCS Tu©n §¹o
+ Hiểu biết những đặc điểm của từng em học
sinh (về sức khỏe, sinh lý, trình độ nhận thức,
năng lực hoạt động, năng khiếu, sở thích,
nguyện vọng, quan hệ xã hội, bạn bè….)
+ Nắm vững mục tiêu, chương trình, nội dung
giáo dục cấp học, lớp học và khả năng thực hiện,
kết quả của lớp phụ trách so với mục tiêu giáo
dục về mọi mặt (học tập, rèn luyện đạo đức, thể
dục thể thao, văn nghệ và các hoạt động
khác…).
+ Quản lý toàn diện đặc điểm học sinh của lớp,
nắm vững mục tiêu đào tạo, giáo dục cả về mặt
nhân cách và kết quả học tập của học sinh, đồng
thời nắm vững hoàn cảnh của từng em để kết
hợp giáo dục.
- Giáo viên chủ nhiệm là cầu nối giữa hiệu
trưởng (Ban giám hiệu), giữa các tổ chức trong
trường, giữa các giáo viên bộ môn với tập thể
học sinh lớp chủ nhiệm. Nói một cách khác, giáo
viên chủ nhiệm là người đại diện hai phía, một
mặt đại diện cho các lực lượng giáo dục của nhà
trường, mặt khác đại diện cho tập thể học sinh.

cách là nhà sư phạm, điều đó có tác dụng rất
lớn. Có không ít thông tin, suy nghĩ của học sinh
chỉ có thể tâm sự với giáo viên chủ nhiệm, đó là
một thực tế.
Ví dụ: những oan ức, sự hiểu lầm của thầy, cô
giáo vì một lẽ nào đó. Ai là người giúp các em
giải tỏa những băn khoăn vướng mắc trong
những quan hệ như vậy, không ai tốt hơn là giáo
viên chủ nhiệm.
Giáo viên chủ nhiệm với tư cách là đại diện cho
6
Bïi V¨n H ng Tr êng THCS Tu©n §¹o
lớp còn có trách nhiệm bảo vệ, bênh vực quyền
lợi mọi mặt học sinh của lớp.
- Giáo viên chủ nhiệm là cố vấn tổ chức hoạt
động tự quản của tập thể học sinh, bởi vì:
+ Học sinh trung học cơ sở là những em ở lứa
tuổi cuối thiếu niên và đầu thanh niên. Lứa tuổi
đang khẳng định mình, giàu ước mơ, bước đầu
có kinh nghiệm sống, có khả năng tự quản, tổ
chức hoạt động tập thể… Tuy nhiên, vẫn là lứa
tuổi mong muốn lớn hơn khả năng, muốn khẳng
định nhưng chưa đủ về mọi mặt kinh nghiệm, tri
thức. Khi có thành công thì dễ tự tin quá mức,
ngược lại gặp những thất bại đầu tiên dễ dao
động, lòng tự tin bị giảm sút… Xuất phát từ
những đặc điểm đó về tâm lý lứa tuổi, việc định
hướng giáo dục đối với học sinh là rất cần thiết.
+ Chức năng cố vấn có ý nghĩa giáo dục quan
trọng nhất đối với giáo viên chủ nhiệm vì chức

trong nhà trường và ngoài xã hội. Giáo viên chủ
nhiệm cần tư vấn trong quan hệ ứng xử xã hội,
gia đình, cộng đồng và trong tình bạn, tình yêu,
định hướng nghề nghiệp, việc làm của học sinh,
đặc biệt đối với các lớp cuối cấp.
+ Giáo viên chủ nhiệm phối hợp các lực lượng xã
hội nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của lớp
chủ nhiệm
- Giáo viên chủ nhiệm lớp phối hợp với các lực
lượng xã hội nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục
của lớp chủ nhiệm do:
+ Hiệu quả của tổ chức giáo dục học sinh lớp
chủ nhiệm phụ thuộc không nhỏ vào khả năng
liên kết các lực lượng xã hội, phát huy tiềm năng
8
Bïi V¨n H ng Tr êng THCS Tu©n §¹o
của xã hội về mọi mặt đối với công tác giáo dục.
+ Căn cứ vào đặc điểm, điều kiện của lớp, của
nhà trường, cộng đồng, gia đình học sinh… giáo
viên chủ nhiệm tổ chức phối hợp với các lực
lượng xã hội nhằm tạo ra sự thống nhất, có tác
dụng đặc biệt quan trọng.
+ Liên kết các lực lượng xã hội trong giáo dục
thế hệ trẻ là một nguyên tắc nhằm nâng cao
hiệu quả giáo dục, để thực hiện tốt chức năng
phối hợp lực lượng xã hội không ai thực hiện
bằng giáo viên chủ nhiệm. Phối hợp các lực
lượng xã hội không chỉ dừng ở nhận thức, mà
quan trọng hơn cả là xây dựng được chương
trình kế hoạch hoạt động nhằm thống nhất,

luyện ở mức cao hơn, thường xuyên hơn, đó là
trách nhiệm, là nghĩa vụ và cũng là vinh dự vì
học sinh, được phụ huynh tin yêu, gửi gắm trách
nhiệm giáo dục con em vào tay mình.
+ Giáo viên chủ nhiệm còn có trách nhiệm nắm
vững tình hình học sinh của lớp về mọi mặt, báo
cáo cho hiệu trưởng và ban giám hiệu biết theo
định kỳ hoặc đột xuất nếu có vấn đề cần giải
quyết. Được sự ủy quyền của hiệu trưởng trực
tiếp, kịp thời chỉ đạo, giải quyết kiểm tra, đánh
giá công bằng, khách quan quá trình rèn luyện,
phấn đấu tu dưỡng, rèn luyện của từng học sinh
trong lớp.
+ Thường xuyên liên hệ với gia đình, cộng đồng
các tổ chức trong và ngoài nhà trường để cùng
phối hợp giáo dục, động viên giúp đỡ từng học
sinh nâng cao chất lượng học tập, rèn luyện phát
10
Bïi V¨n H ng Tr êng THCS Tu©n §¹o
triển trí tuệ, năng lực.
+ Có kế hoạch tổ chức hoạt động của tập thể
học sinh thực hiện nhiệm vụ chung của nhà
trường cùng với các tập thể lớp học khác làm
cho lớp chủ nhiệm trở thành thành viên tích cực
của cộng đồng nhà trường. Thông qua tổ chức tự
quản hoạt động của tập thể mà rèn luyện nhân
cách, khả năng ứng xử, năng lực tổ chức sáng
tạo, khả năng vận dụng tri thức lý luận vào thực
tiễn cuộc sống.
+ Cùng với các giáo viên bộ môn, phối hợp với

thực hiện chủ động, sáng tạo nhiệm vụ của lớp
vào phong trào chung của nhà trường.
+ Hiểu sâu sắc chức năng nhiệm vụ của các tổ
chức trong nhà trường, hiểu cán bộ phụ trách
các mặt hoạt động và đội ngũ giáo viên giảng
dạy các môn học ở lớp chủ nhiệm. Đồng thời cần
tìm hiểu tiềm năng cơ sở vật chất, trang thiết bị
sẵn có của nhà trường, tìm hiểu cơ cấu tổ chức,
phân công phụ trách của các tổ chức trong nhà
trường (Ban giám hiệu; Đoàn thanh niên…). Hiểu
biết đội ngũ giáo viên giảng dạy các môn học để
thường xuyên liên hệ năm tình hình học tập, rèn
luyện của học sinh, tổ chức việc học tập của tập
thể lớp để có phương pháp ứng xử phù hợp, tận
dụng, lôi cuốn mọi người vào hoạt động giáo dục
của lớp chủ nhiệm.
+ Có kế hoạch nghiên cứu đặc điểm gia đình và
đặc điểm của từng học sinh của lớp chủ nhiệm,
biết phân loại học sinh theo các đặc điểm để có
giải pháp tác động phù hợp.
12
Bïi V¨n H ng Tr êng THCS Tu©n §¹o
Nghiên cứu đặc điểm gia đình học sinh và đặc
điiểm tâm sinh lý của học sinh lớp học có ý
nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác của
người chủ nhiiệm lớp. Nghiên cứu để hiểu gia
đình là tìm hiểu về đặc điểm trình độ, tâm lý của
cha mẹ học sinh, sự quan tâm của cha mẹ đối
với con cái, phương pháp giáo dục của cha mẹ
đối với con của họ trong gia đình.

những nội dung quan trọng đầu tiên của giáo
viên chủ nhiệm lớp vì chỉ trên cơ sở hiểu biết
từng em mới có khả năng phân loại nhóm học
sinh theo các đặc điểm học lực, tính cách, năng
lưc, hoàn cảnh….
+ Điều đặc biệt quan trọng đối với giáo viên chủ
nhiệm là bằng các phương pháp nghiên cứu
phân tích được nguyên nhân của các hiện trạng,
đặc điểm của từng học sinh. Ví dụ: đều là hiện
tượng học kém nhưng có em do trí tuệ chậm
phát triển, có em do hoàn cảnh, điều kiện, có
em do chi phối bởi các yếu tố khác, phân tán tư
tưởng. Cùng một hiện tượng học sinh hư (như ăn
cắp) có thể do hàng loạt nguyên nhân khác
nhau. Chỉ trên cơ sở hiểu đặc điểm và nguyên
nhân dẫn tới các đặc điểm thì giáo viên chủ
nhiệm mới có giải pháp tác động giáo dục phù
hợp hiệu quả.
+ Để nghiên cứu hiểu học sinh, giáo viên chủ
nhiệm nhất thiết phải có “nhật kí giáo viên chủ
nhiệm”. Nhật kí giáo viên chủ nhiệm khác với
“sổ công tác chủ nhiệm”. Nhật kí chủ nhiệm để
ghi về từng học sinh, ưu nhược điểm, tính cách,
sự tiến bộ, suy nghĩ, tình cảm của giáo viên chủ
14
Bïi V¨n H ng Tr êng THCS Tu©n §¹o
nhiệm đối với các em, những kỉ niệm, những
hiện tượng của học sinh. Nhật kí chủ nhiệm giúp
giáo viên có tư liệu về từng em một cách hệ
thống. Nếu làm chủ nhiệm của lớp học, nhật kí

chuyên môn, tri thức, phương pháp giảng dạy,
sự mẫu mực, tâm huyết trong khi giảng dạy.
Muốn giảng dạy tốt, không chỉ có tri thức,
phương pháp mà phải truyền đạt bằng cả nhiệt
huyết của người giáo viên chủ nhiệm với khẩu
hiệu “tất cả vì học sinh thân yêu”, “vì các em
hôm nay là vì tương lai của dân tộc, đất nước”.
+ Để làm tốt công tác chủ nhiệm, giáo viên chủ
nhiệm phải đặt kế hoạch tự hoàn thiện bản thân
về mọi mặt.
Nâng cao không ngừng trình độ học vấn, văn
hóa chung
Trình độ chuyuên môn phương pháp.
Rèn luyện đạo đức tác phong.
Trao đổi kinh nghiệm, lý luận sư phạm.
Mẫu mực trong giao tiếp xã hội, đồng
nghiệp, thầy trò.
Xây dựng gia đình hạnh phúc, văn minh.
c. Phương pháp tác động cá biệt và giáo dục
tập thể
- Người giáo viên chủ nhiệm nắm vững vận dụng
mọi phương pháp giáo dục cá biệt, phương pháp
giáo dục tập thể và biết kết hợp chúng trong
hoàn cảnh cụ thể. Phương pháp giáo dục cá biệt
ở đây không nên hiểu là giáo dục học sinh đặc
biệt (hư, ngoan) như quan niệm thường thấy ở
một số người.
- Cần hiểu phương pháp giáo dục cá biệt là sự
16
Bïi V¨n H ng Tr êng THCS Tu©n §¹o

17
Bïi V¨n H ng Tr êng THCS Tu©n §¹o
+ Lớp có đội ngũ tự quản có uy tín, có trách
nhiệm, có năng lực, bản lĩnh.
+ Có kỉ luật chặt chẽ, có qui định, nội qui phải rõ
ràng, được mọi người tôn trọng và tự giác chấp
hành.
+ Có dư luận tập thể lành mạnh, dư luận của tập
thể là phản ánh sức mạnh, là bản lĩnh của mỗi
thành viên.
III. KẾT QUẢ
Phương pháp tiến hành công tác chủ nhiệm lớp ở
trường THCS, ở nội dung này nhằm trang bị cho
học sinh về vị trí, vai trò, nhiệm vụ, nội dung
cách thức tổ chức lớp học của giáo viên chủ
nhiệm, công tác chủ nhiệm coi cá thể học sinh là
đối tượng đầu tiên của giáo viên chủ nhiệm.
Giáo viên chủ nhiệm phải nhiệt tình, hăng say
với nghề nghiệp, yêu thích học sinh và phải có
những biện pháp tối ưu nhất thì kết qủa bao giờ
cũng tối ưu. Tôi đã áp dụng đúng các biện pháp
mà mình đề ra thì kết quả của năm học 2008-
2009 học lực và hạnh kiểm của các em có sự
tiến bộ rất rõ, cụ thể học lực và hạnh kiểm đạt
được như sau:
Học kì I Cả năm:
Học lực: Học lực:
Giỏi: 0 Giỏi: 0
Khá: 5 Khá: 9
TB: 21 TB: 18

loại của Nhà trường
Tổ trưởng T/M Ban giám
hiệu
Hiệu trưởng
20