đánh giá tăng áp động mạch phổi
bằng siêu âm - doppler tim

GS.TS. Nguyễn Lân Việt
1. Đại cơng
Tăng áp mạch phổi đợc thể hiện trong nhiều bệnh tim và phổi
khác nhau.
Việc do áp lực động mạch phổi sẽ cho ta một dữ kiện quan trọng
trong việc nghiên cứu chức năng của tim và phổi cũng nh phần nào sẽ
đánh giá đợc mức độ quan trọng và tiên lợng của bệnh.
Từ trớc đến nay, áp lực động mạch phổi vẫn đo đợc trong quá
trình tiến hành thông tin.
Qua thông tim ống nhỏ, Đinh Văn Tài và Vũ Minh Thục đã thu
đợc những kết quả về áp lực động mạch phổi của ngời Việt Nam bình
thờng nh sau:
áp lực tâm thu : 17,9 2,0 mmHg
áp lực tâm trơng : 5,1 0,6 mmHg
áp lực trung bình : 10,5 1,2 mmHg
Ngời ta coi là tăng áp động mạch phổi khi áp lực trung bình động
mạch phổi 20mmHg.
Gần đây, càng ngày ngời ta càng muốn tìm cách đánh giá áp lực
động mạch phổi thông qua những phơng pháp thăm dò không chảy
máu.
Và thực tế trong khoảng hơn 10 năm trở lại đây, phơng pháp siêu
âm Doppler tim đã tỏ ra một phơng pháp rất có giá trị để đánh giá áp
lực động mạch phổi.
2. Đánh giá tăng áp lực động mạch phổi thông qua phơng pháp
siêu âm tim kiểuTM
- Một số các tác giả trên thế giới nh Nanda N.C (1974), Hadda
K.A (1981), Nihoyannopoulos (1982), Mammosser M (1987) đã có
173

Khi đã có máy siêu âm Doppler tim rồi, chúng ta có thể đánh giá áp
lực động mạch phổi bằng một số phơng pháp với độ tin cậy lớn hơn
nhiều nh chúng tôi sẽ trình bày dới đây.
3. Phơng pháp đánh giá áp lực động mạch phổi thông qua phổ
doppler của hở van ba lá
- Bằng cách áp dụng phơng trình đơn giản của Bemoulli, thông
qua tốc độ tối đa của phổ Doppler thu đợc do hở van ba lá, chúng ta
có thể tính đợc áp lực tâm thu tối đa của thất phải theo công thức sau:
P
VD
= 4Vmax
2
+ P
0D
P
VD
: áp lực tâm thu thất phải (mmHg)
P
0D
: áp lực tâm thu nhĩ phải (mmHg)
Vmax : tốc độ tối đa do đợc của phổ van ba lá (m/s)
- Tuỳ theo tình trạng suy tim trên lâm sàng của bệnh nhân mà ng-
ời ta ớc tính áp lực tâm thu của nhĩ phải sẽ thay đổi từ 5 - 15mmllg.
Nói chung để cho dễ tính toán ngời ta có thể coi áp lực tâm thu của
động mạch phổi chính bằng áp lực tâm thu của thất phải.
- Từ đây ta có thể suy ra áp lực tâm thu của động mạch phổi sẽ đ-
ợc ớc tính nh sau:
PAP
s
= 4 Vmax

Vận tốc đầu tâm trơng (Vproto) và vận tốc cuối tâm trơng (Viélé)
của hở van động mạch phổi sẽ liên quan tơng ứng với áp lực trung
bình của động mạch phổi (PAPm) và áp lực tâm trơng của động mạch
phổi (PAPd).
Ta có: độ chênh áp tâm trơng giữa động mạch phổi và thất phải sẽ là:
PAPd - PVDd = 4 x Vtélé
2
PAPd : áp lực tâm trơng động mạch phổi
PVDd : áp lực tâm trơng thất phải
176
Vtélé : Vận tốc cuối tâm trơng của hở van động
mạch phổi
Do đó, áp lực tâm trơng của động mạch phổi sẽ là:
PAPd = (4 x Vtélé
2
) + PVDd
Nhng nhìn chung áp lực tâm trơng của thất phải (PVDd) đợc ớc
tính là khoảng 10mmHg.
Vì vậy ta có:
a. áp lực tâm trơng của động mạch phổi (PADd) sẽ là:
PAPm = (4 x Vtélé
2
) + 10mmHg
b. áp lực trung bình của động mạch phổi (PAPm) sẽ là:
PAPm = (4 x Proto
2
) + 10mmHg
+ Trên cơ sở một công thức về huyết động là:
PAPm = (1/3 x PAP
s

phổi.
Trong thực tế hiện nay, ngời ta thờng dựa chủ yếu vào phổ
Doppler của hở van ba lá hoặc hở van động mạch phổi để đánh giá trị
số áp lực của động mạch phổi.
178