Một số biện pháp phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi
toán lớp 4
nhA/ Đặt vấn đề:
Trong công cuộc đổi mới CNH- HĐH đất nớc, con ngời đợc đặt ở
trung tâm chiến lợc phát triển kinh tế- xã hội.Trong đó, lớp Thiếu niên
Nhi đồng hôm nay sẽ là những công dân, những ngời chủ tơng lai của
đất nớc. Hơn nữa, đứng trớc những nhu cầu và sự phát triển đa dạng
phong phú của Thiếu nhi, đòi hỏi những ngời làm công tác chăm sóc
và giáo dục Thiếu niên nhi đồng phải cố gắng, phấn đấu để thực sự trở
thành những nhà giáo dục và có đầy đủ những kiến thức khoa học về
công tác xây dựng Đội và phong trào Thiếu nhi.
Để làm đợc điều đó, đòi hỏi ngời giáo viên TPT phải chủ động, sáng
tạo trong quá trình tổ chức các hoạt động nhằm thu hút đợc toàn thể
Đội viên và nhi đồng tham gia một cách tích cực, có hiệu quả. Thông
qua các hoạt động đó nhằm giúp các em thực hiện tốt 5 điều Bác Hồ
dạy, phấn đấu học tập và rèn luyện trở thành những con ngoan, trò
giỏi, đội viên tốt, cháu ngoan Bác Hồ.
B/ Đặc điểm ,tình hình:
Quảng Hợp là một xã vùng cao, đời sống của nhân dân ở đây còn
nhiều khó khăn. Hơn nữa, địa hình bị chia cắt bởi đồi núi, khe suối
nên có tới 4 điểm trờng, đóng ở 4 địa bàn thôn khác nhau.
Năm học 2007 2008 Liên đội có 10 Chi đội và 14 lớp nhi đồng.
Tổng số HS 550 em : Trong đó :
Đội viên 240 em, Nhi đồng 310 em. Cụ thể từng điểm trờng nh sau:
Điểm trờng Trung tâm có 4 Chi đội (86 em) và 5 lớp Nhi đồng (112
em).
Điểm trờng Hợp Phú có 2 Chi đội ( 62 em) và 3 lớp Nhi đồng (56 em).
Điểm trờng Bởi Rỏi có 2 Chi đội (47 em) và 3 lớp Nhi đồng (66 em)
Điểm trờng Thanh Xuân có 2 chi đội (45 em) và 3 lớp Nhi đồng (69

tôi đã tiến hành xây dựng kế hoạch hoạt động cho từng khu vực một
cách cụ thể, phù hợp với đặc điểm từng điểm trờng. Đồng thời, dựa
vào đó để tôi xây dựng kế hoạch hoạt động chung cho toàn Liên đội,
bám sát chơng trình hoạt động của HĐĐ Huyện, chọn các nội dung
hoạt động trọng tâm, phù hợp với từng đặc điểm, tình hình của Liên
đội, của các điểm trờng. Phân chia thời gian cụ thể cho từng hoạt
động, theo chủ điểm từng tháng, từng tuần, sát với chơng trình hoạt
động ngoài giờ lên lớp của nhà trờng.
Sau khi xây dựng xong kế hoạch hoạt động của từng điểm trờng và kế
hoạch chung của toàn Liên đội, tôi trình lên BGH nhà trờng với HĐĐ
xã để xin ý kiến chỉ đạo. Từ đó, có sự thống nhất giữa Liên đội, Nhà

Ngời thực hiện Nguyễn Thị Thúy Lài Trờng Tiểu
học Quảng Hợp


Một số biện pháp phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi
toán lớp 4
trờng và HĐĐ xã trong việc tổ chức thực hiện các hoạt động trên. Kế
hoạch hoạt động này đợc thảo luận trong HĐSP, Chi đoàn nhà trờng,
BCH liên đội và nó là một phần của bản Phơng hớng hoạt động của
Liên đội trong năm học 2007 2008 đợc trình bày trớc Đại hội Liên
đội.
3.Xây dựng hệ thống tổ chức :
Tôi đã đề xuất với BGH trong việc xây dựng đội ngũ phụ trách
chi đội, phụ trách nhi đồng, đảm bảo phối hợp có hiệu quả giữa công
tác chủ nhiệm với công tác phụ trách Đội, phụ trách Nhi đồng. Tham
mu với BGH chọn mỗi điểm trờng một GV có đầy đủ phẩm chất, năng
lực, đặc biệt là sự nhiệt tình, tâm huyết với phong trào Đội và đóng vai
trò nh là một Tổng phụ trách khu vực để phối hợp cùng với Liên đội

Để có sự thống nhất trong một số họat động giữa các điểm trờng,
tôi đã quy định thời gian cụ thể cho từng hoạt động nh đọc báo đội,
truy bài, thể dục, múa hát, sinh hoạt sao vv Bên cạnh đó, thành lập
các Đội cờ đỏ để theo dõi và kiểm tra các hoạt động ở từng điểm tr-
ờng.
Nhằm khuyến khích sự hứng thú trong học tập và rèn luyện giữa
các lớp trong khu vực với nhau, Liên đội đã in 4 lá cờ thi đua phát cho
4 khu vực. Trong tuần, lớp nào đạt thành tích cao sẽ đợc nhận cờ thi
đua và đợc tuyên dơng trớc cờ vào sáng thứ 2. Chính vì vậy đã tạo đợc
phong trào thi đua học tập sôi nổi giữa các lớp trong khu vực với nhau.
Ngoài ra, Liên đội còn kết hợp với nhà trờng và các đoàn thể trong và
ngoài nhà trờng phát động các phong trào thi đua với những nội dung
thiết thực, cụ thể mang tính tập trung nhân các ngày lễ lớn nh 20/11,
22/12, 3/2, 26/3,19/ 5 vv cụ thể nh làm báo tờng, làm biểu đồ thi đua
gắn sao học tập, sao chiến công. Phối kết hợp với Ban đại diện phụ
huynh, xin kinh phí để tổ chức một số hoạt động nh hội điễn văn nghệ
chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, tổ chức HKPĐ cấp trờng
nhân dịp 22/12, Thi Phụ trách sao giỏi, thi Nghi thức đội viên nhân
dịp 26/3 vv sau mỗi Hội thi Liên đội cùng với BCH Chi đoàn, Ban
hoạt động ngoài giờ của nhà trờng tiến hành đánh giá, rút kinh nghiệm
và khen thởng kịp thời cho các đội đạt thành tích cao.
Thông qua các hội thi đã tạo ra đợc các sân chơi lành mạnh cho
các em Học mà chơi - Chơi mà học gây dựng đợc phong trào TDTT,
VHVN trong trờng học, đồng thời thông qua các Hội thi đã phát hiện
và tuyển chọn những em có năng khiếu ở các môn để từ đó tiến hành

Ngời thực hiện Nguyễn Thị Thúy Lài Trờng Tiểu
học Quảng Hợp



tổ chức tốt bàn giao HS về sinh hoạt hè tại địa phơng. Nhằm giúp cho
các hoạt động trên địa bàn dân c có hiệu quả tôi đã trực tiếp tập huấn
cho các anh chị đoàn viên thanh niên một số kĩ năng hoạt động nh

Ngời thực hiện Nguyễn Thị Thúy Lài Trờng Tiểu
học Quảng Hợp


Một số biện pháp phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi
toán lớp 4
cách tổ chức trò chơi, các bài múa hát về thiếu nhi vv và một số hình
thức hoạt động khác để các em đợc tham gia sinh hoạt và vui chơi
ngoài giờ lên lớp nhằm tạo cho các em có môi trờng vui chơi lành
mạnh và bổ ích. Giúp các em phát triển một cách toàn diện về Trí -
Thể - Mĩ.
D/ Kết quả đạt đ ợc :
Nhờ sự quan tâm, giúp đỡ và chỉ đạo sát sao của BGH nhà trờng,
của Chi đoàn và của HĐĐ các cấp cũng nh sự nhiệt tình, cố gắng của
bản thân, áp dụng các mô hình hoạt động phù hợp với từng điểm trờng
nên đã phát huy đợc sức mạnh của từng điểm trờng. Chính vì vậy
trong thời gian qua, Liên đội Trờng Tiểu học Quảng Hợp đã đạt đợc
một số thành tích đáng khích lệ, nhất là năm học 2007 2008.
* Kết quả đạt đợc: ở cấp Liên đội có:
- 8/10 Chi đội đạt chi đội mạnh xuất sắc.
- 12/14 Lớp nhi đồng xếp loại tốt.
- 40/42 Sao đạt Sao cháu ngoan Bác Hồ.
Dẫn đầu về phong trào học tập có các chi đội: Kim Đồng, Chi
đội Lê Văn Tám, Chi đội Lê Hồng Phong, Chi đội Nguyễn Bá Ngọc.
Về lớp Nhi đồng có các lớp 3C, 1C, .
Dẫn đầu về phong trào TDTT là điểm trờng Bởi Rỏi.

của một liên đội vùng cao, còn gặp nhiều khó khăn.
E/ Bài học kinh nghiệm :
1* Để xây dựng đợc phong trào hoạt động Đội ở liên đội có nhiều
điểm trờng, trớc hết, đòi hỏi ngời TPT phải nắm rỏ đặc điểm tình hình
của từng điểm trờng. Từ đó, lên kế hoạc hoạt động cụ thể phù hợp cho
từng khu vực, kế hoạch chung cho liên đội.
2* Phối hợp chặt chẽ với GV chủ nhiệm, với BCH liên đội. Tập huấn
các kĩ năng, nghiệp vụ công tác Đội cho đội ngũ này một cách đầy đủ
đúng quy trình.
3* Phối hợp với các lực lợng xã hội, lực lợng giáo dục khác để làm tốt
công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục Thiếu niên , nhi đồng.
4* Tranh thủ sự chỉ đạo của BGH nhà trờng, của Đoàn thanh niên và
HĐĐ các cấp để có sự phối hợp trong quá trình hoạt động.
5* Đòi hỏi ngời Tổng phụ trách phải nhiệt tình với phong trào Đội,
tính kiên trì và lòng yêu trẻ. Có năng lực, kinh nghiệm tổ chức các
hoạt động Đội. Không ngừng tự học, tự nghiên cứu và học hỏi đồng

Ngời thực hiện Nguyễn Thị Thúy Lài Trờng Tiểu
học Quảng Hợp


Một số biện pháp phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi
toán lớp 4
nghiệp trong việc tổ chức hoạt động Đội để xây dựng vốn kinh
nghiệm, vốn kiến thức cho bản thân.
G/ Kết luận:
Trong những năm qua, Đội TNTP Hồ Chí Minh đã và đang
khẳng định đợc vị trí của mình, thể hiện rõ sự phát triển cả về số lợng
và chất lợng. Để đạt đợc kết quả này, bản thân tổ chức Đội đã có
những đổi mới về các loại hình hoạt động nhằm thu hút trẻ em vào tổ

Phần I - đặt vấn đề
Việc phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi toán nhằm tạo nguồn cho
các bậc học tiếp theo, góp phần chuẩn bị nhân tài cho đất nớc là một
nhiệm vụ quan trọng thờng xuyên của mỗi một giáo viên trong quá
trình dạy học toán ở tiểu học.
Lứa tuổi học sinh tiểu học bớc đầu đã có sự phân hóa về mặt trình
độ, nhịp độ hứng thú, động cơ nhận thứcVì vậy, để tạo điều kiện
cho những hoc sinh giỏi toán phát triển, giáo viên cần phải biết đổi
mới phơng pháp dạy học, dạy học sát với từng đối tợng học sinh.
Để công tác phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi toán đạt hiệu quả
cao, yêu cầu giáo viên phải có ý thức, kỹ năng, biện pháp, kế hoạch
phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi toán từ những năm đầu cấp tiểu
học.
Hiện nay, hầu hết các trờng tiểu học đã và đang quan tâm đến công
việc phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi toán; coi đây là mục tiêu u
tiên đã đầu t thời gian, cử nhiều giáo viên có năng lực bồi dỡng từng
chơng ,từng phần, từng lớp. Trờng tiểu học Quảng Hợp cũng không
nằm ngoài mục tiêu đó.
Tuy nhiên, Trờng Tiểu học Quảng Hợp là trờng thuộc xã miền núi
đặc biệt khó khăn, phần lớn ngời dân sống bằng nghề nông nên điều
kiện chăm lo con cái học tập ít đợc chú trọng. Học sinh đi học chủ yếu
là thời gian học ở trên lớp. Cô giáo dạy bao nhiêu biết bấy nhiêu chứ
cha có điều kiện để luyện tập thêm ở nhà.Hơn nữa, các loại sách tham

Ngời thực hiện Nguyễn Thị Thúy Lài Trờng Tiểu
học Quảng Hợp


Một số biện pháp phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi
toán lớp 4

lợng học sinh giỏi toán ở lớp 3 ( các em thờng có điểm cao, giỏi đều
các môn) để có kế hoạch bồi dỡng số học sinh này. Việc phát hiện cần
đi đôi với bồi dỡng, qua bồi dỡng lại tiếp tục phát hiện
b/ Phát hiện học sinh có năng khiếu toán học ngay trong giờ dạy
bài mới, luyện tập, ôn tập và kiểm tra. Những học sinh có năng khiếu
toán thờng chăm chú nghe giảng, có những thắc mắc khi không hiểu
bài, hoàn thành nhanh chính xác bài tập.
c/ Phát hiện học sinh có năng khiếu toán qua các kỳ thi học sinh
giỏi lớp ,trờng, thi đố vui toán học, trò chơi toán học .

Ngời thực hiện Nguyễn Thị Thúy Lài Trờng Tiểu
học Quảng Hợp


Một số biện pháp phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi
toán lớp 4
d/ Một số bài toán phát hiện học sinh có năng khiếu toán.Các
bài toán phát hiện học sinh có năng khiếu toán thờng đa dạng, có tính
tổng hợp và chứa đựng tình huộng có vấn đề.Đặc biệt các bài toán này
có sử dụng các tính chất của các phép toán trong quá trình giải toán.
Ví dụ:Thực hiện phép tính bằng cách nhanh nhất.
1/ 47 + 52 + 63 + 49 + 28 + 71
2/ 2 x3 x 4 x 8 x 50 x25 x 125
3/ 24 x 17 + 4 + 18 x 76
* Một số dạng toán điển hình:
1/ Tìm 4 số, biết trung bình cộng của chúng là 50 và mỗi số bằng 1 /
3 số liền sau.
2/ Tổng của 2 số lẻ là 1146. Biết giữa 2 số đó còn 5 số lẻ nửa. Tìm 2
số lẻ đó.
Giáo viên cần lựa chọn đúng đối tợng học sinh. Cần tổ chức thi

Ngời thực hiện Nguyễn Thị Thúy Lài Trờng Tiểu
học Quảng Hợp


Một số biện pháp phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi
toán lớp 4
Ví dụ: Cứ sau 2, 3 tiết củng cố kiến thức cơ bản và nâng cao, thì
cần có một tiết luyện tập củng cố kiến thức, và cứ 5 -6 tiết thì cần có
một tiết ôn tập để củng cố khắc sâu.
Cần soạn thảo một tiết học có:
-Kiến thức cần truyền đạt (lý thuyết)
- Bài tập vận dụng.
- Bài tập về nhà luyện tập thêm ( tơng tự bài ở lớp )
Không nên xây dựng chơng trình nh sách nâng cao hiện nay. Vì nh
thế học sinh khó nắm chăc, dễ nhầm lẫn. Mặt khác, trong sách nâng
cao có một số bài quá khó đối với học sinh.
Một số giờ ôn tập, giáo viên cần giúp các em tổng hợp các dạng
bài, các phơng pháp giải theo hệ thống. Vì hầu hết các em cha tự mình
hệ thống đợc mà đòi hỏi phải có sự giúp đỡ của giáo viên.Điều cần
thiết, giáo viên cần đầu t nhiều thời gian, tham khảo nhiều tài liệu để
đúc rút, soạn thảo cô động nội dung chơng trình bồi dỡng.Cần lu ý
rằng: Tùy thuộc vào thời gian bồi dỡng, khả năng tiếp thu của học
sinh mà chọn lựa mức độ bài khó và từng dạng luyện tập nhiều hay ít.
3/ Bồi dỡng học sinh giỏi toán cần đi đôi với việc nâng cao trình
độ chung về toán của cả lớp, thực hiện phơng châm:
Phát triển năng khiếu toán đồng thời với giáo dục toàn diện
Bồi dỡng toán không tách rời với việc dạy học các môn khác nh
Tiếng Việt, Âm nhạc, Mỹ thuật, Thể dụcNh vậy sẽ giúp học sinh
phát triển toàn diện đồng thời kiến thức của các môn học này sẽ bổ trợ
rất nhiều trong quá trình học sinh học toán. Chẳng hạn: Học môn

6/ Dạy nh thế nào cho đạt hiệu quả?
Trớc hết cần chọn lọc những phơng pháp giải dễ hiểu nhất để hớng
dẫn học sinh . Không nên máy móc theo cách sách giải. Giáo viên cần
phải thờng xuyên cải tiến phơng pháp, nội dung, hình thức tổ chức dạy
học phù hợp với nội dung từng bài; phát huy tính tích cực , độc lập, tự
giác của học sinh, tôn trọng và khích lệ những sáng tạo của học sinh.
Những bài hớng dẫn kiến thức mới giáo viên cần lấy ví dụ và ra bài
tập mang tính chất vui chơi để gây hứng thú học tập cho học sinh,
đồng thời giúp các em ghi nhớ đợc tốt hơn.

Ví dụ: Ra bài toán vui, bài toán là một bài thơ, bài toán lấy tên học
sinh hay
đáp số là ngày tháng có ý nghĩa, đáng ghi nhớ. (nh các ngày lễ
lớn,ngày thi)
Tuy nhiên, những bài toán nh thế, giáo viên phải tìm hiểu kĩ, thử và
kiểm tra kết quả nhiều lần. Trong quá trình dạy học sinh giái các bài
toán giáo viên chỉ nên gợi mở để học sinh tìm tòi ra cách giải , không
nên giảng giải, cung cấp những lời có sẵn ,đầy đủ, chính xác để học
sinh thụ động hiểu ghi chép mà chủ yếu phải dạy cho học sinh biết
suy nghĩ để từ đó có thể giải đợc những bài toán đòi hỏi t duy độc
lập , linh hoat, có óc phán đoán và phơng pháp giải toán.
. Chú ý tạo tình huống có vấn đề để học sinh tích cực chủ động, tự
giác tìm cách giải bài toán. Ngợc lại, khi chữa bài giáo viên lại phải
giải một cách chi tiết ( không nên giải tắt) để giúp học sinh hiểu sâu
sắc bài toán ; đặc biệt là những bài toán khó , những bài học sinh
nhiều sai sót và chấn chỉnh cách trình bày của học sinh một cách kịp
thời. Giáo viên cần chuẩn bị chu đáo cho việc giải các bài toán nh sau.
- Giải nhiều cách ( tìm ra hết cách giải ), chọn cách giải tối u,
cách giải có phơng pháp hay ứng dụng tốt .
- Xây dựng đợc yêu cầu của bài toán và trình độ kiến thức tơng

quen với một số phơng pháp giải toán thờng dùng ở tiểu học ( nh ph-
ơng pháp sơ đồ đoạn thẳng, phơng pháp tỷ lệ, phơng pháp rút về đơn
vị, phơng pháp giả thiết tạm, phơng pháp khử ) biết phối hợp các
phơng pháp khi giải một bài toán.
8/ Bồi dỡng toán cho học sinh tiểu học, giáo viên cần phải biết
phối kết hợp chặt chẽ giữa nhà trờng, gia đình ,đoàn thể và xã hội
Nhằm kịp thời động viên học sinh giúp các em có hứng thú trong quá
trình tham gia bồi dỡng .Bởi nếu tinh thần và thái độ học tập của học
sinh cao thì đó là một biện pháp hiệu quả nhất.
Phần III - Kết quả .
Qua thời gian thực hiện các giải pháp trên chất lợng học sinh
giỏi có sự chuyển biến rõ rệt thể hiện qua đợt thi học sinh giỏi trờng
cùng với đợt kiểm tra chất lợng cuối năm đã đi đến kết luận: phong
trào bồi dỡng học sinh giỏi toán ở lớp tôi đã có những thành công
đáng khích lệ.
* Cụ thể : Học sinh giỏi toán : 7/20 Tỷ lệ : 35%
Đúng với kế hoạch của lớp đề ra ở đầu năm học. Đó là thành quả
gần một năm cô trò phấn đấu đợc.

Phần IV - Bài học kinh nghiệm.
Con đờng đi đến đỉnh cao của toán học có rất nhiều nhng điều
quan trọng là chúng ta đi bằng cách nào để đạt kết quả nhanh nhất.
Theo tôi, để nâng cao chất lợng học sinh giỏi toán thì mỗi giáo viên
cần thực hiện những thao tác sau :
* Đối với học sinh:
a/ Phải có lòng say mê và quyết tâm học toán.

Ngời thực hiện Nguyễn Thị Thúy Lài Trờng Tiểu
học Quảng Hợp


chơng trình và sáng tạo trong phơng pháp giảng dạy. Nh vậy, để đa
con thuyền đến bến bờ vinh quang thì vai trò của ngời cầm lái thật vô
cùng quan trọng
.
2/ Kiến nghị :
. Nhà trờng quan tâm hơn nữa đến công tác phát hiện và bồi dỡng
học sinh giỏi toán. Cần soạn thảo nội dung, chơng trình bồi dỡng học
sinh giỏi cho tất cả các khối lớp.
Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ của tôi. Bản thân tôi đã áp
dụng và thu đợc kết quả khả quan. Tuy nhiên, chắc chắn vẫn cha phải
là tối u. Xin đa ra để đồng nghiệp tham khảo , vận dụng và góp thêm ý
kiến để góp phần vào việc bồi dỡng học sinh giỏi toán trong những
năm tới có kết quả tốt hơn.

Ngời thực hiện Nguyễn Thị Thúy Lài Trờng Tiểu
học Quảng Hợp


Một số biện pháp phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi
toán lớp 4

XáC NHậN CủA HĐKH TRƯờNG Quảng Hợp, ngày 15 tháng
5 năm 2008
Ngời viết

Nguyễn Thị Thúy Lài
Ngời thực hiện Nguyễn Thị Thúy Lài Trờng Tiểu