Bùi Văn Hưng Trường THCS Tuân Đạo
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
LÀM TỐT CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
I. PHẦN MỞ ĐẦU
Thực tế nhiều năm, trong lý thuyết cũng như trong thực tiễn đã có quan điểm cho rằng
hiệu quả giáo dục phụ thuộc vào việc xác định và lựa chọn mục tiêu, chương trình nội
dung, phương pháp, hình thức giáo dục cùng với những điều kiện, phương tiện giáo
dục.
Như chúng ta đã biết, việc giáo dục phát triển nhân cách học sinh là một nhu cầu cần
thiết, bản chất của quá trình giáo dục là tổ chức toàn bộ cuộc sống, học tập, hoạt động
của học sinh, tạo điều kiện thuận lợi tối ưu để tiềm năng của học sinh được phát triển
dưới sự giáo dục của giáo viên chủ nhiệm. Thực chất vai trò của giáo viên chủ nhiệm
cũng như người làm vườn, trồng cây, tuy không đúng hoàn toàn nhưng hoạt động của
giáo viên chủ nhiệm gần như người trồng cây, chăm sóc, vun trồng cây giống. Người
làm vườn không thể cầm ngọn cây kéo lên mà phải chăm sóc tạo điều kiện cho hạt
giống nẩy mầm. Cho nên, bản thân tôi là một giáo viên chủ nhiệm, tôi luôn tâm niệm
dạy dỗ giáo dục cho các em trở thành những con người hữu ích cho xã hội để xứng đáng
với những hình ảnh đẹp mà xã hội ban tặng như đồng chí Phạm Văn Đồng đã nói:
“Nghề dạy học là nghề cao quí nhất trong tất cả các nghề cao quí vì nó sáng tạo ra
những con người sáng tạo”.
Trong thời đại mở cửa của nền kinh tế hiện nay, học sinh luôn có xu hướng đua đòi
chưng diện luôn bị những cạm bẫy trong xã hội lôi cuốn. Nó ảnh hưởng không ít đến
việc học tập của học sinh. Vì vậy, xuất phát từ tình hình thực tế ấy tôi quyết tâm thực
hiện tốt “Công tác chủ nhiệm lớp ở trường THCS Tuân Đạo ”. Cố gắng giáo dục tốt
những học sinh trong lớp tôi chủ nhiệm góp phần đưa phong trào nhà trường vững
mạnh và xã hội có những công đân tốt, là những đứa con ngoan trong gia đình.
II. NỘI DUNG
Không thể phủ nhận vai trò của giáo viên chủ nhiệm ở trường Trung học cơ sở nếu như
xác định đúng vị trí, nhiệm vụ, biết tổ chức giáo dục.
Những đặc điểm tâm lý, trình độ hiểu biết, vốn sống của học sinh phổ thông còn nhiều
hạn chế, vì vậy không thể không cần có một người thường xuyên hướng dẫn giúp đỡ,

lượng học lực và hạnh kiểm của các em năm học 2007-2008
Học lực:
2
Bùi Văn Hưng Trường THCS Tuân Đạo
Giỏi:
Khá:
TB:
Yếu: (thi lại được lên lớp).
Hạnh kiểm:
Tốt:
Khá:
TB: 0
Đứng trước một tình trạng tập thể lớp có số lượng học sinh yếu nhiều, đạo đức không
tốt thì chúng ta sẽ làm gì, tôi suy nghĩ và đề ra một số biện pháp.
3. Biện pháp
a. Chức năng, nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm lớp
- Giáo viên chủ nhiệm lớp, trước hết phải quản lý toàn diện lớp học, quản lý học sinh
lớp học và cần nắm nắm vững:
+ Hoàn cảnh và những thay đổi, những tác động của gia đình đến học sinh của lớp chủ
nhiệm.
+ Hiểu biết những đặc điểm của từng em học sinh (về sức khỏe, sinh lý, trình độ nhận
thức, năng lực hoạt động, năng khiếu, sở thích, nguyện vọng, quan hệ xã hội, bạn bè….)
+ Nắm vững mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục cấp học, lớp học và khả năng
thực hiện, kết quả của lớp phụ trách so với mục tiêu giáo dục về mọi mặt (học tập, rèn
luyện đạo đức, thể dục thể thao, văn nghệ và các hoạt động khác…).
+ Quản lý toàn diện đặc điểm học sinh của lớp, nắm vững mục tiêu đào tạo, giáo dục cả
về mặt nhân cách và kết quả học tập của học sinh, đồng thời nắm vững hoàn cảnh của
từng em để kết hợp giáo dục.
- Giáo viên chủ nhiệm là cầu nối giữa hiệu trưởng (Ban giám hiệu), giữa các tổ chức
trong trường, giữa các giáo viên bộ môn với tập thể học sinh lớp chủ nhiệm. Nói một

năng tự quản, tổ chức hoạt động tập thể… Tuy nhiên, vẫn là lứa tuổi mong muốn lớn
hơn khả năng, muốn khẳng định nhưng chưa đủ về mọi mặt kinh nghiệm, tri thức. Khi
có thành công thì dễ tự tin quá mức, ngược lại gặp những thất bại đầu tiên dễ dao động,
lòng tự tin bị giảm sút… Xuất phát từ những đặc điểm đó về tâm lý lứa tuổi, việc định
hướng giáo dục đối với học sinh là rất cần thiết.
+ Chức năng cố vấn có ý nghĩa giáo dục quan trọng nhất đối với giáo viên chủ nhiệm vì
4
Bùi Văn Hưng Trường THCS Tuân Đạo
chức năng cố vấn về bản chất là sự điều chỉnh, vai trò định hướng, điều khiển quá trình
tự giáo dục của từng học sinh và tập thể học sinh, phát huy vai trò chủ thể tích cực của
học sinh trong giáo dục.
+ Cố vấn còn là quá trình điều khiển, định hướng của giáo viên chủ nhiệm đối với hoạt
động tự quản của tập thể học sinh lớp chủ nhiệm, giáo viên chủ nhiệm không trực tiếp
tham gia điều khiển công việc của lớp, không làm thay các em trong mọi hoạt động.
+ Chức năng cố vấn thể hiện trước hết ở chỗ giáo viên chủ nhiệm bằng nghệ thuật sư
phạm kích thích tư duy sáng tạo ở học sinh, phát triển tiềm năng trí tuệ vốn có của từng
em trong học tập, đề xuất các nội dung, các giải pháp, cách thức tổ chức hoạt động thực
hiện các mục tiêu giáo dục của nhà trường.
+ Cố vấn là sự điều chỉnh, điều khiển tư duy thái độ, tình cảm, hành vi, hoạt động của
học sinh.
Ví dụ: góp ý kiến một chương trình hoạt động của lớp, hay của một học sinh thì đã diễn
ra quá trình vừa điều chỉnh vừa điều khiển.
+ Vai trò cố vấn đối với học sinh phải quán triệt được toàn diện nội dung giáo dục, kế
hoạch hoạt động của cá nhân và tập thể lớp chủ nhiệm bao gồm từ việc học tập, rèn
luyện đạo đức, văn hóa, thể dục thể thao, sinh hoạt tập thể, hoạt động chính trị xã hội,
quan hệ giao tiếp…diễn ra trong nhà trường và ngoài xã hội. Giáo viên chủ nhiệm cần
tư vấn trong quan hệ ứng xử xã hội, gia đình, cộng đồng và trong tình bạn, tình yêu,
định hướng nghề nghiệp, việc làm của học sinh, đặc biệt đối với các lớp cuối cấp.
+ Giáo viên chủ nhiệm phối hợp các lực lượng xã hội nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục
của lớp chủ nhiệm

thầy cô giáo bình thường khác ở chỗ: người giáo viên chủ nhiệm phải thực hiện tốt hơn,
tự đòi hỏi rèn luyện ở mức cao hơn, thường xuyên hơn, đó là trách nhiệm, là nghĩa vụ
và cũng là vinh dự vì học sinh, được phụ huynh tin yêu, gửi gắm trách nhiệm giáo dục
con em vào tay mình.
+ Giáo viên chủ nhiệm còn có trách nhiệm nắm vững tình hình học sinh của lớp về mọi
mặt, báo cáo cho hiệu trưởng và ban giám hiệu biết theo định kỳ hoặc đột xuất nếu có
vấn đề cần giải quyết. Được sự ủy quyền của hiệu trưởng trực tiếp, kịp thời chỉ đạo, giải
quyết kiểm tra, đánh giá công bằng, khách quan quá trình rèn luyện, phấn đấu tu dưỡng,
rèn luyện của từng học sinh trong lớp.
+ Thường xuyên liên hệ với gia đình, cộng đồng các tổ chức trong và ngoài nhà trường
6
Bùi Văn Hưng Trường THCS Tuân Đạo
để cùng phối hợp giáo dục, động viên giúp đỡ từng học sinh nâng cao chất lượng học
tập, rèn luyện phát triển trí tuệ, năng lực.
+ Có kế hoạch tổ chức hoạt động của tập thể học sinh thực hiện nhiệm vụ chung của
nhà trường cùng với các tập thể lớp học khác làm cho lớp chủ nhiệm trở thành thành
viên tích cực của cộng đồng nhà trường. Thông qua tổ chức tự quản hoạt động của tập
thể mà rèn luyện nhân cách, khả năng ứng xử, năng lực tổ chức sáng tạo, khả năng vận
dụng tri thức lý luận vào thực tiễn cuộc sống.
+ Cùng với các giáo viên bộ môn, phối hợp với các lực lượng xã hội khác tổ chức cho
học sinh có điều kiện tham gia vào các hoạt động của cộng đồng địa phương và hoạt
động xã hội. Thông qua đó mà phát huy tác dụng của nhà trường trong xã hội, góp phần
vào sự nghiệp đổi mới, xây dựng quê hương đất nước theo mục tiêu của Đảng và nhà
nước trong từng giai đoạn.
- Nội dung công tác của người giáo viên chủ nhiệm lớp
+ Nghiên cứu nắm vững đường lối quan điểm, lí luận giáo dục để vận dụng vào công
tác chủ nhiệm lớp. Đặc biệt cần nắm vững phương pháp, nghệ thuật sư phạm. Ví dụ: các
yếu tố ảnh hưởng tới sự hình thành nhân cách, vai trò của giáo dục, hoạt động. Mối
quan hệ giữa thầy giáo và học sinh, các phương pháp tác động song song, tác động tay
đôi, bùng nổ sư phạm… Đó là những lí luận giáo viên chủ nhiệm cần phải hiểu.

nhận thức, nắm vững sở thích, nguyện vọng, động cơ học tập, hoạt động. Lưu ý tới tính
cách, phẩm chất đạo đức, quan hệ, cách ứng xử của học sinh trong gia đình, ở trường, ở
cộng đồng với bạn bè của các em.
+ Ở tuổi học sinh cấp II, nhiều năng lực chưa được bộc lộ, nhất là năng lực hoạt động xã
hội, xu hướng nghề nghiệp. Do đó, giáo viên chủ nhiệm phải biết tổ chức hoạt động cho
học sinh lớp chủ nhiệm có mục đích giáo dục.
+ Muốn hiểu biết tâm lí học sinh lớp chủ nhiệm, giáo viên cần quan sát vào hoạt động
thực tế của học sinh ở lớp học, cộng đồng, gia đình… Cần trao đổi với gia đình, bạn bè
và những người có quan hệ với các em, hiểu biết các em ở cộng đồng, đoàn thể trong và
ngoài nhà trường. Nghiên cứu đặc điểm học sinh là một trong những nội dung quan
trọng đầu tiên của giáo viên chủ nhiệm lớp vì chỉ trên cơ sở hiểu biết từng em mới có
khả năng phân loại nhóm học sinh theo các đặc điểm học lực, tính cách, năng lưc, hoàn
cảnh….
+ Điều đặc biệt quan trọng đối với giáo viên chủ nhiệm là bằng các phương pháp nghiên
8
Bùi Văn Hưng Trường THCS Tuân Đạo
cứu phân tích được nguyên nhân của các hiện trạng, đặc điểm của từng học sinh. Ví dụ:
đều là hiện tượng học kém nhưng có em do trí tuệ chậm phát triển, có em do hoàn cảnh,
điều kiện, có em do chi phối bởi các yếu tố khác, phân tán tư tưởng. Cùng một hiện
tượng học sinh hư (như ăn cắp) có thể do hàng loạt nguyên nhân khác nhau. Chỉ trên cơ
sở hiểu đặc điểm và nguyên nhân dẫn tới các đặc điểm thì giáo viên chủ nhiệm mới có
giải pháp tác động giáo dục phù hợp hiệu quả.
+ Để nghiên cứu hiểu học sinh, giáo viên chủ nhiệm nhất thiết phải có “nhật kí giáo
viên chủ nhiệm”. Nhật kí giáo viên chủ nhiệm khác với “sổ công tác chủ nhiệm”. Nhật
kí chủ nhiệm để ghi về từng học sinh, ưu nhược điểm, tính cách, sự tiến bộ, suy nghĩ,
tình cảm của giáo viên chủ nhiệm đối với các em, những kỉ niệm, những hiện tượng của
học sinh. Nhật kí chủ nhiệm giúp giáo viên có tư liệu về từng em một cách hệ thống.
Nếu làm chủ nhiệm của lớp học, nhật kí giáo viên chủ nhiệm là nguồn tư liệu đánh giá
khoa học về học sinh, là tư liệu nghiên cứu về tâm lí học… Còn sổ công tác chủ nhiệm
chỉ có tính chất kế hoạch công việc của giáo viên chủ nhiệm. Người giáo viên chủ

pháp giáo dục cá biệt ở đây không nên hiểu là giáo dục học sinh đặc biệt (hư, ngoan)
như quan niệm thường thấy ở một số người.
- Cần hiểu phương pháp giáo dục cá biệt là sự tác động tới từng cá nhân một cách
chuyên biệt để đảm bảo tính phù hợp với đối tượng. Ví dụ: cùng một biểu hiện hư như
nhau, nhưng có em phải phê bình nghiêm khắc, có em thì nhắc nhẹ, có khi chỉ nhắc
chung hoặc có khi phải trực tiếp, có khi thông qua bạn bè, gia đình tập thể…
- Bằng uy tín và vị thế của giáo viên chủ nhiệm, phương pháp tác động trực tiếp đem lại
hiệu quả giáo dục tức thời, ví dụ: học sinh nói chuyện trong giờ học, không làm bài đầy
đủ hoặc có nhiều biểu hiện hành vi tốt như làm bài hay, sáng tạo thì giáo viên chủ
nhiệm có thể nhắc nhở, tuyên dương, động viên, khen thưởng bằng lời, cho điểm tốt…
- Nếu giáo viên chủ nhiệm không đo được mức độ của hành vi, sử dụng không tương
ứng, dẫn tới phản tác dụng giáo dục, không đáng khen mà khen quá lời cũng không tốt,
chỉ đáng nhắc nhở mà vì lẽ gì giáo viên chủ nhiệm cảnh cáo phê bình sẽ dễ làm cho học
sinh hậm hực, mất lòng tin, bi quan.
- Muốn phát huy hiệu qủa của phương pháp giáo dục trong tập thể, giáo viên chủ nhiệm
trước hết phải là người có uy tính, có trách nhiệm, nắm vững đối tượng, xây dựng được
tập thể học sinh thành một tập thể vững mạnh:
+ Đảm bảo quyền lợi, nghĩa vụ chung của từng thành viên của lớp.
10
Bùi Văn Hưng Trường THCS Tuân Đạo
+ Tổ chức những hoạt động chung để thực hiện mục tiêu.
+ Lớp có đội ngũ tự quản có uy tín, có trách nhiệm, có năng lực, bản lĩnh.
+ Có kỉ luật chặt chẽ, có qui định, nội qui phải rõ ràng, được mọi người tôn trọng và tự
giác chấp hành.
+ Có dư luận tập thể lành mạnh, dư luận của tập thể là phản ánh sức mạnh, là bản lĩnh
của mỗi thành viên.
III. KẾT QUẢ
Phương pháp tiến hành công tác chủ nhiệm lớp ở trường THCS, ở nội dung này nhằm
trang bị cho học sinh về vị trí, vai trò, nhiệm vụ, nội dung cách thức tổ chức lớp học của
giáo viên chủ nhiệm, công tác chủ nhiệm coi cá thể học sinh là đối tượng đầu tiên của

Đánh giá xếp loại của tổ Đánh giá xếp loại của Nhà trường
Tổ trưởng T/M Ban giám hiệu
Hiệu trưởng
12