SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HÁT THEO NHÓM
TRONG MÔN ÂM NHẠC Ở BẬC THCS
A. Đặt vấn đề.
Âm nhạc là món ăn tinh thần không thể thiếu được của con người. Hoạt động
âm nhạc đã trở thành một nhu cầu, một quyền lợi và một nhiệm vụ của mọi
người trong xã hội. Giáo dục âm nhạc trong nhà trường có mục đích là thực
hiện quyền công bằng của trẻ em mọi dân tộc, mọi vùng miền là được học
âm nhạc và trực tiếp hoạt động âm nhạc. Giáo dục âm nhạc cũng như các
nội dung giáo dục khác, ngày càng được hoàn thiện và từng bước đổi mới
cho phù hợp với sự phát triển chung của đất nước và thế giới. Đặc biệt đổi
mới phương pháp dạy và học để không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục
học sinh đang được thực hiện ở tất cả các cấp học và môn học.
Đối với giáo dục, âm nhạc, đổi mới phương pháp dạy học là: Dạy học thông
qua tổ chức các hoạt động của học sinh. Lấy học sinh làm trung tâm, để học
sinh khám phá những điều chưa biết. Dạy học âm nhạc phải chú trọng phương
pháp rèn luyện: “thực hành là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình dạy-học”;
phương pháp tự học, học tập cá thể phối hợp với học tập hợp tác, kết hợp đánh
giá của thầy và tự đánh giá của trò, tăng cường đồ dùng dạy học cần thiết. Giờ
học âm nhạc phải là giờ học nghệ thuật hấp dẫn với phương châm: Học vui –
vui học. Vận dụng phương pháp tích hợp trong giảng dạy. Phát triển tai nghe
và sự nhạy cảm về âm nhạc, tạo ra được cảm xúc cho học sinh, giúp các em
nâng cao năng lực cảm thụ âm nhạc, đồng thời phải tăng cường các hoạt động
âm nhạc giúp học sinh: xem; nghe; tự thể hiện và bình luận đánh giá. Từ đó
giúp học sinh phát triển toàn diện Đức –Trí – Thể – Mĩ và các kỉ năng cơ bản
để hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Mục đích của hoạt động hát theo nhóm nhằm nâng cao hiệu quả việc
học hát của học sinh theo phương pháp đổi mới.
Đổi mới cách thức hoạt động của học sinh : tư thụ động chuyển qua tích cực
chủ động.
Từ ghi nhớ tái hiện 1 chiều (theo kiểu bắt chước) sang tìm kiếm ý tưởng mới

Trình độ học tập môn âm nhạc của học sinh không đồng đều. Một số học
sinh không có năng khiếu về âm nhạc.
* Về nhà trường hiệnn nay vẫn phải sớm khắc phục các mặt như:
Phòng học chuyên biệt chưa có.
Đồ dùng dạy học còn thiếu và yếu.
Các phương tiện nghe, nhìn chưa đáp ứng.
Sân chơi âm nhạc còn thiếu.
Thiếu tài liệu tham khảo về âm nhạc.
Thời lượng tiết học giành cho môn học nhạc còn ít.
Trong giai đoạn hiện nay, vấn đề đổi mới phương pháp dạy học và áp dụng
theo sách giáo khoa mới ở môn âm nhạc trường THCS là một vấn đề khá
phức tap, việc thống nhất và nâng cao hiệu quả dạy-học cho từng phân môn;
đặc biết là phân môn học hát là rất cần thiết đòi hỏi mỗi giáo viên dạy nhạc
cần hết sức quan tâm và trăn trở.
II). Qúa trình thực hiện.
Qua thực tế tôi thấy, các giáo viên dạy hát thường dạy theo cách là
làm sao cho học sinh hát đúng cao độ và trường độ bài hát, hát thuộc lời cả
bài hát là chính, ít ai quan tâm đến nghệ thuật ca hát phổ thông tối thiểu và
phát huy chức năng giáo dục thẩm mĩ trong ca hát. Đó là làm sao cho học
sinh thấy được cái hay, cái đẹp trong lời ca và trong những nốt nhạc từ đó
biết hát chuẩn xác rõ lời, đúng tiết tấu, hát có sắc thái diễn cảm, biết tao cảm
xúc cho người nghe, người quan sát qua bài hát. Qua đó chúng ta có thể khai
thác được khả năng hoạt động âm nhạc của thiếu nhi; phát hiện ra học sinh
có năng khiếu khuyến khích giúp đỡ các em phát triển khả năng âm nhạc,
giúp các em nâng cao năng lực cảm thụ âm nhạc.
Trước khi dạy hát giáo viên cần phải chuẩn bị những vấn đề sau :
Họ và tên: Bùi Thị Thuận = Đơn vị công tác: Trường THCS Nhân Nghĩa
3
-Biết rõ đặc điểm và khả năng ca hát của học sinh.
-Nghiên cứu bài hát.

nội dung 2 của tiết thứ 2 (bước 1) và thực hiện chủ yếu ở tiết thứ 3 (bước 2).
Hoạt động “hát theo nhóm” là một phương pháp đặt học sinh vào môi
trường học tập, nghiên cứu, thảo luận; thực hành, rút kinh nghiệm, bổ sung
và hoàn chỉnh theo từng nhóm học sinh thực hiện: Học sinh là chủ thể tích
cực, chủ động tham gia vào hoạt động. Giáo viên có nhiệm vụ nêu vấn đề;
gợi ý, cùng thiết kế; bổ sung; tổng kết, đánh giá hoạt động cùng với học sinh.
Vai trò cá nhân được phát huy tối đa trong mối quan hệ thầy và trò; quan hệ
trò và trò để đạt mục đích chung là thể hiện cho được cái hay cái đẹp; cái xúc
cảm của bài hát (ở mức độ có thể của học sinh).
b). Ý nghĩa:
Hoạt động “hát theo nhóm” giúp học sinh:
-Mở rộng, sâu thêm kiến thức âm nhạc và nghệ thuật diễn tả nội tâm khi
trình bày bài hát.
-Thông qua hoạt động này giúp học sinh rèn luyện kỉ năng giao tiếp, kĩ năng
vận động, bồi dưỡng phương pháp tự học, tự nghiên cứu.
-Tạo nên mối quan hệ hai chiều giữa học sinh và giáo viên ngày càng gắn bó.
-Với cách thức của hoạt động này: Giúp học sinh tham gia tích cực trong quá
trình học tập, hứng thú khi tìm và sáng tạo vấn đề; hào hứng khi trình bày
sáng tạo của mình.
-Hoạt động này là động lực giúp học sinh tham gia tích cực vào các hoạt
động văn hoá văn nghệ do trường lớp; đoàn; đội và các đơn vị văn hoá trong
Họ và tên: Bùi Thị Thuận = Đơn vị công tác: Trường THCS Nhân Nghĩa
5
địa bàn tổ chức, tham gia có kết quả ngày một tốt hơn, góp phần phát triển
khả năng ca hát của chính mình.
-Hoạt động này giúp các em hoà mình vào tập thể; rèn luyện sức khoẻ; rèn
luyện toàn diện nhân cách.
-Hoạt động này bảo đảm nguyên tắc: Lấy thực hành làm sợi chỉ đỏ xuyên
suốt quá trình học tập của học sinh.
c). Cách thực hiện:

theo thứ tự bốc thăm. Nhóm lập danh sách tổ viên của nhóm mình.
Dặn dò học sinh về nhà thảo luận, bổ sung thêm và luyện tập và chuẩn bị
trang phục.
Bước 2:
Tiến hành ở tiết thứ 3 của dạy 1 bài hát sau khi đã kiểm tra xong phần
chuẩn bị; luyện thanh.
Các nhóm lần lượt trình bày phần thể hiện của mình.
Chấm điểm cho các nhóm hát được tiến hành đồng thời, do các nhóm
còn lại làm giám khảo. Sau phần trình bày của 1 nhóm nào đó, các nhóm còn
lại ghi điểm nhóm mình cho vào 1 bảng phụ và đồng loạt giơ lên. Giáo viên có
nhiệm vụ tổng hợp các con điểm; thông báo tổng số điểm (theo thang điểm 10).
Học sinh phát biểu cảm nghĩ của mình về bài hát.
Giáo viên nhận xét chung về hoạt động: ưu điểm; tồn tại về cách thể hiện:
trang phục.
Biểu dương, động viên cho các nhóm đặt điểm cao nhất.
Thử minh hoạ một số tiết dạy sau:
1. Bài hát : Hành khúc tới trường (nhạc Pháp) Chương trình lớp 6.
Họ và tên: Bùi Thị Thuận = Đơn vị công tác: Trường THCS Nhân Nghĩa
7
Bước 1: Đây là bài hát có giai điệu, cấu trúc đơn giản phân phối chương
trình bố trí 2 tiết của bài. Hoạt động hát theo nhóm được bắt đầu từ tiết thứ nhất
sau khi đã tập cho học sinh hát chính xác về cao độ, trường độ hướng dẫn học
sinh hát đuổi sau 1 ô nhịp.
Nêu yêu cầu mục đích của hoạt động (giáo viên thực hiện) thể hiện
hoàn chỉnh bài hát có nghĩa là: trình bày bài hát có vận động nhịp nhàng, thể
hiện một số động tác phụ hoạ bằng tay; biểu cảm bằng ánh mắt; nét mặt 1 số
lời ca, giao lưu tình cảm với nhau làm nổi rõ tính hành khúc của bài hát. (1’)
Thảo luận cả lớp về nội dung trên : (5’).
+ Học sinh nêu ý kiến.
+ Giáo viên tập hợp, kết luận.

+ Giáo viên thông báo tổng số điểm từng nhóm.
Nhóm được nhất; nhì; ba
+ Ưu điểm; tồn tại; rút kinh nghiệm sơ lược.
+ Cho 1 vài học sinh phát biểu cảm nghĩ về bài hát.
+ Nhận xét, biểu dương (4’)
2. Bài hát: Lí dĩa bánh bò
Dân ca Nam Bộ.(Chương trình lớp 8).
Bước 1 :
Đây là bài hát được phân phối trong 3 tiết của bài 2 (tiết 4; 5; 6 sách
giáo khoa lớp 8). Hoạt động : Hát theo nhóm bắt đầu từ tiết 5 sách giáo khoa
sau khi đã ôn tập chính xác phần giai điệu bài hát, kiểm tra phần thuộc lời ca và
hướng dẫn học sinh hát đuổi 2 câu đầu bài hát sau 1 ô nhịp.
Giáo viên nêu yêu cầu, mục đích của hoạt động. Trình bày bài hát có
vận động nhịp nhàng, thể hiện một số động tác phụ họa bằng tay, ánh mắt,
nét mặt, hình thể (có thể có động tác múa) giao lưu thân mật với nhau là nổi
rõ – tính vui tươi, dí dỏm của bài hát.
Thảo luận cả lớp về các nội dung trên:
+ Học sinh nêu ý kiến.
Họ và tên: Bùi Thị Thuận = Đơn vị công tác: Trường THCS Nhân Nghĩa
9
+ Giáo viên tập hợp, kết luận; có thể thí phạm 1 số động tác:
* Vận động nhẹ nhàng, nhanh nhẹn bằng nhiều cách, hát vui tươi sôi nổi pha
sự hóm hĩnh; hát gọn chữ.
* Một số hình tượng, hình ảnh phụ hoạ bằng tay; ánh mắt, nét mặt kết hợp
bước chân phối hợp với vũ điệu.
Hai tay bưng đĩa.
Giấu cha, giấu mẹ.
Tinh tính tang tang…
* Chia tốp hát đuổi nhau 2 câu đầu.
Cả nhóm hát 2 câu cuối.

- Thảo luận cả lớp về những nội dung trên (5’)
* Học sinh nêu ý kiến, giáo viên tập hợp kết luận.
+ Vận động nhịp nhàng bằng nhiều cách.
+ Hát rõ lời gọn chữ; đoạn đầu hát nhỏ hơn đoạn sau hát to hơn, hất âm nẩy.
+ Một số hình tượng, hình ảnh có thể sử dụng động tác phụ hoạ.
Bằng tay:
Khi bước trên đường này.
Rực rõ trên vai, nở thắm trên vai.
Khoảng trời mộng ước.
Trên cành lá.
Aùnh mắt giao lưu:
Lời thân thương câu hẹn hò.
Tuổi hồng đến với em.
Tuổi hồng đẹp những ước mơ
- Đoạn 2 : Kết hợp hát âm nẩy với vở tay theo tiết tấu.
+ Hát đuổi : (chia tốp) “tuổi hồng đến với em … Bình minh rực lên” sau 2
phách.
- Chia nhóm (2’).
+ Chia nhóm bằng nhiều cách : 2Hs; 3 học sinh; 6 đến 8Hs.
+ Đề cử nhóm trưởng.
Họ và tên: Bùi Thị Thuận = Đơn vị công tác: Trường THCS Nhân Nghĩa
11
+ Nhóm trưởng bốc thăm thứ tự trình bày.
- Dặn dò các nhóm thảo luận tiếp, luyện tập và chuẩn bị trang phục phù hợp
với bài hát. (1’).
Bước 2:
Tiến hành 2 tiết 10 sách giáo khoa.
- Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh (1’)
- Luyện thanh (2’)
- Từng nhóm lần lượt trình bày phần thể hiện bài hát của nhóm. Các nhóm còn

cách cũng với tiến trình tiến tới áp dụng cho 1 số bài hát có tính chất chọn lựa;
còn với một số bài hát Dân ca hay nhạc nước ngoài thì hướng dẫn học sinh đặt
lời mới, sau đó các nhóm trình bày bài hát bằng lời mới mình tự đặt và kết quả
đạt được cũng đáng phấn khởi, có nhiều lời mới hay, cách trình bày đẹp…
Trong quá trình thực hiện muốn có kết qủa tốt cũng phải cần đến sự góp
ý giúp đỡ của đồng nghiệp; và cần có sự phối hợp nhịp nhàng giữa giáo viên
và học sinh.
Trên đây là những kinh nghiệm mà tôi đã làm và đang làm; việc thực
hiện chưa nhiều và điều kiện chưa thuận lợi nên còn nhiều thiếu sót, kính
mong được sự góp ý của bạn bè và đồng nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn.
Nhân Nghĩa, ngày 25 tháng 05 năm 2009
Người viết
Họ và tên: Bùi Thị Thuận = Đơn vị công tác: Trường THCS Nhân Nghĩa
13
Bùi Thị Thuận
Họ và tên: Bùi Thị Thuận = Đơn vị công tác: Trường THCS Nhân Nghĩa
14