PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÌNH GIANG
KINH NGHIỆM VẬN DỤNG PHƯƠNG
PHÁP DẠY HỌC “THẢO LUẬN NHÓM”
TRONG VIỆC GIẢNG DẠY MÔN NGỮ
VĂN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ.

Năm Học :
A. ĐẶT VẤN ĐỀ

Định hướng đổi mới phương pháp dạy và học đã được xác định trong nghị
nghị quyết TW2 khoá VIII ( 12/ 1998 ) và được thể chế hoá trong luật giáo
dục ( 12/1998 ).
Luật giáo dục điều 24 đã ghi “ Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát
huy tính tích cực , tự giác , chủ động , sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc
điểm từng lớp học , môn học , bồi dưỡng phương pháp tự học , rèn luyện kĩ
năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn , tác động đến tình cảm , đem lại
niềm vui , hứng thú học tập cho học sinh ”.
Có thể nói , cốt lõi của việc đổi mới phương pháp dạy học là hướng tới việc
học tập chủ động , chống lại thói quen học tập thụ động , nghĩa là phải phát
huy tính tích cực của học sinh trong học tập.
Việc áp dụng các phương pháp tích cực trong dạy học cũng cần phải quan
niệm như thế nào cho đúng. áp dụng các phương pháp tích cực không có
nghĩa là gạt bỏ các phương pháp truyền thống. Ngay cả những phương pháp
tập trung vào giáo viên như thuyết trình , giảng giải…. vẫn rất cần thiết
trong quá trình dạy học . Phát triển các phương pháp tích cực cũng không có
nghĩa là phải “ nhập nội ” một số phương pháp quá xa lạ đối với giáo viên.
Cần kế thừa , phát triển những mặt tích cực trong hệ thống các phương pháp
dạy học vốn đã quen thuộc , đồng thời phải học hỏi , vận dụng một số
phương pháp dạy học mới phù hợp với hoàn cảnh , điều kiện dạy và học ở
nước ta để tiến lên từng bước vững chắc . phương pháp tích cực có rất nhiều
như .

thế lớp học sẽ lộn xôn , mất trật tự.
- Tồn tại lớn nhất từ trong học sinh trong việc vận dụng phương pháp
thảo luận nhóm là học sinh chưa có thói quen chủ động tìm hiểu , khám phá
bài học nếu không được giao nhiệm vụ, hoặc nếu có được giao nhiệm vụ thì
còn lúng túng khi cùng nhau giải quyết vấn đề.
- Trên đây là một số vấn đề nổi cộm trong thực tế . Tuy nhiên không
phải giáo viên nào cũng vậy. Nếu chúng ta biết chọn lựa những câu hỏi phù
hợp với đối tượng học sinh, tuỳ theo đặc trưng của tiết học thì hiệu quả của
phương pháp này sẽ đạt hiệu quả như mong muốn.
- II. Phương pháp nghiên cứu .
Trong quá trình viết kinh nghiệm này tôi đã vận dụng rất nhiều phương
pháp , tiêu biểu là các phương pháp sau :
1/ Phương pháp điều tra.
- Tôi đã điều tra việc giảng dạy – học tập ở một số tiết dạy môn Ngữ
văn ở các khối lớp.
2/ Phương pháp đối chứng.
- So sánh , đối chiếu kết quả trước khi vận dụng biện pháp dạy học hợp
tác trong nhóm nhỏ theo kinh nghiệm của tôi với sau khi vận dụng kinh
nghiệm này.
3/ Phương pháp nghiên cứu tài liệu.
- Sưu tầm và nghiên cứu các tài liệu có liên quan : sách giáo khoa , sách
giáo viên , sách tham khảo….
4/ Phương pháp kiểm tra.
- Đưa một số bài tập , câu hỏi trắc nghiệm …….yêu cầu học sinh làm
để lấy kết quả.
III. Những công việc thực tế đã làm.
1. Những công việc thực tế đã làm.
Trong học tập , không phải mọi tri thức , kĩ năng thái độ đều được hình
thành bằng những hoạt động độc lập của cá nhân . Lớp học là môi trường
giao tiếp thày trò tạo nên mối quan hệ hợp tác giữa cá nhân trên con đường

- Các nhóm tự bầu ra nhóm trưởng nếu thấy cần . Các thành viên trong
nhóm có thể luân phiên nhau làm nhóm trưởng . Nhóm trưởng phân công
cho mỗi thành viên một công việc , nhóm trưởng điều hành các thành viên
làm việc trong không khí thi đua với các nhóm khác . Có thể trong nhóm sẽ
bầu ra thư kí để ghi chép .
- Học sinh bàn bạc , trao đổi trong nhóm để hoàn thành câu trả lời .
- Cử đại diện ( hoặc phân công trước ) chịu trách nhiệm trình bày kết
quả làm việc của nhóm.
c/ Thảo luận bàn bạc trước cả lớp .
- Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả . Cử hai nhóm cùng chủ đề trình
bày xong thì dừng lại để các bạn trong nhóm nêu câu hỏi .
- Học sinh trong nhóm thảo luận chung .
- Giáo viên tổng kết , đặt vấn đề tiếp theo .
Trên đây là một cấu tạo của một hoạt động trong nhóm ( trong một phần
của tiết học ) . Để phương pháp học tập này mang lại kết quả như mong
muốn , người giáo viên cần chú ý những điều sau.
- Giáo viên nêu vấn đề , giao nhiệm vụ chỉ cần đọc câu hỏi to , chậm
một lần không cần nhắc đi , nhắc lại nhiều lần trong quá trình học sinh thảo
luận, hoặc phát câu hỏi bằng phiếu và yêu cầu các nhóm trả lời trực tiếp vào
phiếu học tập.
- Giáo viên cần dự kiến thời gian cho học sinh làm việc.
- Trong quá trình học sinh tranh luận giáo viên không được thúc giục
học sinh . Trong khi học sinh thảo luận giáo viên đi kiểm tra đôn đốc học
sinh làm việc.
Ví dụ : Khi dạy bài “ Liên kết câu và liên kết đoạn văn” , để củng cố cho
học sinh xác định rõ được các phương pháp liên kết . Giáo viên sử dụng
phương pháp thảo luận nhóm nhẩntong quá trình làm bài tập 1 :
- Qua hoạt động này học sinh sẽ trả lời 4 câu hỏi như sau :
+?1: Chủ đề của đoạn văn là gì? Nội dung của các câu trong đoạn văn phục
vụ chủ đề ấy như thế nào?

tính từ ) và điền vị trí của các từ đã tìm được vào mô hình.
Phần phụ trước Phần trung tâm Phần phụ sau
- Học sinh trao đổi , thảo luận trong nhóm.
- Cử đại diện trả lời.
c/ Thảo luận , tổng kết trước cả lớp.
- Đại diện nhóm trình bày trước lớp : lần lượt từ nhóm 1 – 5 , 2 – 6 , 3
-7 , 4 – 8.
- Sau khi nhóm 1-5 trình bày xong thì dừng lại để các bạn trong lớp
nêu câu hỏi .
- Học sinh thảo luận , giáo viên sửa chữa nếu cần ( bổ xung một vài tư
liệu đã chuẩn bị bằng bảng phụ nếu cần thiết ).
- Cuối cùng giáo viên tổng kết được vấn đề đã đưa ra .
+ Nội dung 1 : Học sinh phân tích được:
đã đi , vẫn chưa thấy , cũng ra , thật lỗi lạc
Soi gương được , to ra , rất ưa nhìn , rất
bướng.
+ Nội dung 2 : Học sinh xác định được đúng từ loại :
Động từ : đi , thấy , ra , soi .
Tính từ : lỗi lạc , to , ưa nhìn , bướng .
+ Nội dung 3 : Học sinh nhận xét được nghĩa của các từ “ đã ”, “ vẫn chưa
”, “ cũng ”, “ được ”, “ ra ”, “ rất ”, “ thật ” chỉ có ý nghĩa ngữ pháp , không
có ý nghĩa từ vựng .
+ Nội dung 4 : Học sinh xác định đúng vị trí của các từ:
Phụ trước “ đã ”, “ vẫn chưa ”, “ cũng ”, “ rất ”, “ thật”
Phụ sau : “ được ”, “ ra ”.
- Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu nội dung ghi nhớ 1 để hiểu
được phó từ là gì.
Trong lớp học , phương pháp học tập hợp tác trong nhóm nhỏ được tổ chức
ở cấp nhóm , tổ . Phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ rất có nhiều
lợi ích ; Tuy nhiên mỗi tiết học chỉ nên từ 1 đến 3 hoạt động nhóm . Không

Bảng 1 : Thái độ học tập của học sinh đối với môn Ngữ văn :
Thời
điểm
Lớp Không thích Bình thường Thích
Đầu
năm
Cuối kỳ
I
Đầu
năm
Cuối
kỳ I
Đầu
năm
Cuối
kỳ I
Năm
học :
2005-
Bảng 2 : Kết quả học tập môn Ngữ văn ( lấy điểm thi KSCL ).
Thời
điểm
Lớp Dưới TB ( % ) TB – Khá Giỏi
Đầu
năm
Cuối kỳ
I
Đầu
năm
Cuối

nhau nói hoặc do làm xong trước
thời gian quy định hoặc trầm buồn vì
các em không ai chịu trao đổi , bàn
bạc.
5. Học sinh học tập tích cực hơn ,
tham gia thảo luận sôi nổi hơn.
Không khí lớp học vui vẻ , hào hứng
hơn.

Khi chưa áp dụng kinh nghiệm này, qua dự giờ tôi thấy giáo viên còn lúng
túng trong việc hướng dẫn học sinh thảo luận . Nhiều giáo viên không
thường xuyên sử dụng phương pháp này trong dạy học hoặc sử dụng phương
pháp này chỉ là hình thức . Đứng trước thực trạng đó tôi đã mạnh dạn đưa ra
kinh nghiệm này . Tôi nhận thấy khi áp dụng kinh nghiệm này hoạt động
thày – trò , trò – trò phối hợp nhịp nhàng hơn , không khí lớp học sôi nổi
hơn , học sinh hăng hái học tập hơn.
Tuy nhiên khi áp dụng kinh nghiệm này tôi cũng gặp một số khó khăn :
- Về giáo viên :
+ Thời gian cho một tiết học có hạn định , nội dung bài học rất dài . Nếu cho
học sinh thảo luận mà không giải quyết được vấn đề đưa ra sẽ làm ảnh
hưởng đến việc truyền thụ nội dung bài học .
+ Còn lớp học có số lượng học sinh đông gây khó khăn trong việc tổ chức ,
theo dõi , điều khiển hoạt động.
- Về học sinh .
+ Các em còn chưa quen với phương pháp học tập mới nên còn gặp khó
khăn , đôi khi điều này dẫn đến các em rụt rè trong hoạt động học , không
dám nói nên những suy nghĩ của mình.
+ Một số em học khá , giỏi không tham gia thảo luận trao đổi cùng các bạn ;
Các em thường làm việc độc lập. Một số em yếu hay ỷ lại các bạn khác
trong nhóm.

V. Phạm vi áp dụng .
Kinh nghiệm này của tôi có thể áp dụng trong các tiết dạy Ngữ văn ở nhà
trường THCS.
VI. Những vấn đề còn bỏ ngỏ .
Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hoá hoạt động học tập
của học sinh là một quá trình lâu dài . Không thể ngày một , ngày hai mà
đông đảo giáo viên từ bỏ được kiểu dạy học truyền thụ kiến thức theo kiểu
tiếp thu thụ động đã quen thuộc từ trước . Việc phát triển các phương pháp
dạy học tích cực đòi hỏi cả thày và trò phải tìm hiểu , nghiên cứu kĩ tác
phẩm , phải mất nhiều thời gian , công sức hơn nghĩa là phải làm việc nhiều
hơn .
Phần trình bày về kinh nghiệm này còn là một vấn đề nhỏ trong các phương
pháp dạy học tích cực . Còn một số phương pháp dạy học tích cực khác cần
được phát triển mà tôi chưa có điều kiện đề cập đến . Để giảng dạy có hiệu
quả một giờ học môn Ngữ văn cần có sự phối kết hợp linh hoạt của các
phương pháp dạy học theo hướng đổi mới và các phương pháp truyền thống.
C. KẾT LUẬN.
Vai trò của người giáo viên là hết sức to lớn , quyết định đến sự thành công
của hoạt động học tập của học sinh và chất lượng giáo dục . Trong giảng dạy
môn Ngữ văn , giáo viên chỉ có nhiệt tình thôi chưa đủ , mà phải có phương
pháp giảng dạy theo hướng tích cực lấy học sinh làm trung tâm.
Khi thực hiện kinh nghiệm này , tôi có một số băn khoăn muốn đưa ra để
đồng nghiệp và các các nghành quan tâm hơn nữa :
- Một là : Giáo viên phải tích cực hơn nữa trong phong trào đổi mới
phương pháp dạy , tạo hứng thú , say mê trong học Văn ở học sinh.
- Hai là : Cần đầu tư mở rộng thư viện phòng đọc , bổ xung các loại
sách tham khảo , tranh ảnh minh hoạ cho các tác phẩm , máy chiếu… để
phục vụ cho giáo viên và học sinh.
- Ba là : Kinh nghịêm của tôi đưa ra rất mong nhận được sự góp ý cụ
thể

Những vấn đề bỏ ngỏ.
Kết luận.Nhiều ưu điểm tuy học sinh mới áp dụng phương pháp này nhưng các em
đều hứng thú trong học tập và kết quả học tập đạt rất cao . Trong quá trình
giảng dạy , tôi luôn quan tâm , tìm tòi đổi mới phương pháp dạy học và được
các đồng nghiệp động viên giúp đỡ . Mặt khác tôi đã được học tập về đổi
mới phương pháp qua các văn bản chỉ đạo , các tài liệu của nghành , qua các
buổi hội thảo , các lớp học bồi dưỡng thường xuyên. Nên tôi mạnh dạn đưa
ra đây một kinh nghiệm giảng dạy có nhan đề “ Vận dụng phương pháp dạy
học hợp tác trong nhóm nhỏ trong việc giảng dạy môn Ngữ văn ở trường
trung học cơ sở ”. Khi đưa ra kinh nghiệm này tôi không hy vọng đó là một
phương pháp tối ưu nhưng tôi hy vọng kinh nghiệm này của tôi góp phần
nhỏ bé trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn Ngữ văn ở
trường THCS.