DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Báo cáo số 197/UBXH12: một số ý kiến của uỷ ban về các vấn đề
xã hội về báo cáo tình hình quản lý và sử dụng quỹ BHXH của chính
phủ.
2. BHXH Việt Nam mười năm xây dựng và phát triển 1995-2005,
BHXH Việt Nam.
3. Báo cáo tổng kết công tác BHXH năm 2003 và chương trình công
tác năm 2004.
4. Luật BHXH năm 2007.
5. Nghị định số 152/NĐ-CP của chính phủ ban hành hướng dẫn một
số điều của luật BHXH về BHXH bắt buộc.
6. Quỹ dài hạn và vấn đề phát triển quỹ lương. TS Bùi Văn Hồng
7. Quyết định số 02/2003/QĐ-TTg về việc ban hành quy chế quản lý
tài chính đối với BHXH Viêt Nam.
8. Quyết định số 144/2005/QĐ-TTg của thủ tướng chính phủ về việc
sửa đổi, bổ sung một số điều của quy chế quản lý tài chính đối với
BHXH Việt Nam ban hành kèm theo quyết định số 02/2003/QĐ-
TTg.
9. Tạp chí bảo hiểm số 09/2005.
10.Tạp chí Bảo hiểm số 01/2006
1

LỜI MỞ ĐẦU

BHXH là loại hình bảo hiểm được hình thành có vai trò cũng giống
như các loại hình bảo hiểm khác đó là góp phần đảm bảo ổn định tài chính cho các
cá nhân, gia đình khi họ gặp phải những biến cố nhất định. Tuy nhiên BHXH ra đời
không vì mục đích lợi nhuận. Thực chất nó là một công cụ công cộng để nhà nước
điều chỉnh các mối quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động, giữa
người lao động với xã hội. Nó là công cụ để thực hiện các chính sách của nhà nước
đối với người lao động và người chủ sử dụng lao động, nhằm bảo vệ lợi ích chính

thành mối quan hệ giữa 3 bên: bên tham gia bảo hiểm, bên bảo hiểm và bên được
bảo hiểm. Bên tham gia bảo hiểm có thể chỉ là người lao động hoặc cả người lao
động và người sử dụng lao động. Bên bảo hiểm (bên nhận nhiệm vụ BHXH) thông
thường là cơ quan chuyên trách do Nhà nước lập ra và bảo trợ. Bên được BHXH là
người lao động và gia đình họ khi họ gặp những biến cố là những sự kiện BHXH.
3
1.2. Đối tượng, mục đích của BHXH.
a, Đối tượng của BHXH
Đối tượng tham gia BHXH là người lao động và người sử dụng lao động,
đối tượng của BHXH là thu nhập của người lao động tham gia BHXH bị giảm hoặc
mất đi do bị giảm hoặc mất khả năng lao động, mất việc làm của những người lao
động tham gia BHXH.
Tuỳ theo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia mà đối
tượng tham gia và đối tượng BHXH là khác nhau. Về nguyên tắc tất cả mọi người
lao động đều có quyền tham gia BHXH, tuy nhiên do đặc điểm kinh tế xã hội cũng
như khả năng quản lý ở mỗi nước là khác nhau nên đối tượng tham gia BHXH có
phần còn hạn hẹp. Còn về đối tượng BHXH, nó cũng được quy định khác nhau ở
từng quốc gia tuỳ theo mức đóng góp và sự hỗ trợ của ngân sách Nhà nước.
b, Mục đích của BHXH
BHXH hoạt động vì những mục đích sau:
- Đền bù cho người lao động những khoản thu nhập bị mất để đảm
bảo nhu cầu sinh sống thiết yếu của họ;
- Chăm sóc sức khoẻ và chống bệnh tật;
- Xây dựng điều kiện sống đáp ưứng nhu cầu của dân cư và các nhu cầu đặc
biệt của người già, người tàn tật và trẻ em.
Với những mục tiêu trên, BHXH đã trở thành một trong những quyền con
người và được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thừa nhận và ghi vào Tuyên ngôn
Nhân quyền ngày 10/12/1948 rằng: “Tất cả mọi người với tư cách là thành viên của
xã hội có quyền hưởng BHXH, quyền đó được đặt cơ sở trên sự thoả mãn các
quyền về kinh tế - xã hội và văn hoá, nhu cầu cho nhân cách và sự tự do phát triển

sản xuất, nâng cao năng suất lao động và hiệu quả kinh tế. Chức năng này biểu hiện
như một đòn bẩy kinh tế kích thích người lao động nâng cao năng suất lao động cá
nhân và kéo theo là năng suất lao động xã hội.
- Gắn bó lợi ích giữa người lao động và người sử dụng lao động, giữa người
lao động với xã hội. Trong thực tế lao động sản xuất, người lao động và người sử
dụng lao động vốn có những mâu thuẫn nội tại, khách quan về tiền lương, tiền
công, thời gian lao động … Thông qua BHXH, những mâu thuẫn đó sẽ được điều
hoà và giải quyết. Đặc biệt, cả hai giới này đều thấy nhờ có BHXH mà mình có này
đều thấy nhờ có BHXH mà mình có lợi và được bảo vệ. Từ đó làm cho họ hiểu
nhau hơn và gắn bó lợi ích được với nhau. Đối với Nhà nước và xã hội, chi cho
BHXH là cách thức phải chi ít nhất và có hiệu quả nhất nhưng vẫn giải quyết được
khó khăn về đời sống cho người lao động và gia đình họ, góp phần làm cho sản
xuất ổn định, kinh tế, chính trị và xã hội được phát triển và an toàn hơn.
5
2.Quỹ BHXH.
2.1. Khái niệm.
Quỹ BHXH là quỹ tài chính độc lập, tập trung nằm ngoài ngân sách nhà
nước. Quỹ có mục đích và chủ thể riêng: mục đích của quỹ là dùng để chi trả cho
người lao động, giúp họ ổn định cuộc sống khi gặp các sự kiện BHXH; chủ thể của
quỹ BHXH bao gồm người lao động, người sử dụng lao động và sự tham gia hỗ trợ
của nhà nước.
Như vậy quỹ BHXH hoàn toàn tách biệt với ngân sách nhà nước, có vai trò
riêng khác biệt hoàn toàn với ngân sách nhà nước. Có thể nói quỹ BHXH là quỹ
của người lao động, do người lao động đóng góp và hưởng thụ quyền lợi từ quỹ,
những người lao động nào không phải là thành viên của quỹ thì không được hưởng
quyền lợi từ quỹ.,
2.2. Đặc điểm của quỹ BHXH
Quỹ BHXH có những đặc điểm cơ bản sau:
- Hoạt động của quỹ không nhằm mục đích kinh doanh kiếm lời, mà
quỹ ra đời, tồn tại và phát triển gắn với mục đích đảm bảo ổn định cuộc sống cho

triển kinh tế - xã hội của từng quốc gia và điều kiện lịch sử trong từng thời kỳ nhất
định của đất nước. Kinh tế - xã hội càng phát triển thì càng có điều kiện thực hiện
đầy đủ các chế độ BHXH, nhu cầu thoả mãn về BHXH đối với người lao động
ngày càng được nâng cao. Đồng thời khi kinh tế - xã hội phát triển, người lao động
và ngươì sử dụng lao động sẽ có thu nhập cao hơn, do đó càng có điều kiện tham
gia và đóng góp BHXH,…
2.3. Nguồn hình thành quỹ BHXH.
Quỹ BHXH được hình thành chủ yếu từ những nguồn sau:
- Người sử dụng lao động đóng góp,
- Người lao động đóng góp,
- Nhà nước đóng và hỗ trợ thêm,
- Các nguồn khác ( như cá nhân và các tổ chức từ thiện ủng hộ, lãi do
đầu tư phần quỹ nhàn rỗi).
Phần lớn các nước trên thế giới, quỹ BHXH đều được hình thành từ các
nguồn nêu trên. Tuy nhiên, phương thức đóng góp và mức đóng góp của các bên
tham gia BHXH có khác nhau.
7
Về phương thức đóng góp BHXH của người lao động và người sử dụng lao
động hiện vẫn còn 2 quan điểm. Quan điểm thứ nhất cho rằng, phải căn cứ vào mức
lương cá nhân và qũy lương của cơ quan, doanh nghiệp. Quan điểm thứ hai lại nêu
lên, phải căn cứ vào mức thu nhập cơ bản của người lao động được cân đối chung
trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân để xác định mức đóng góp.
Sau đây là một vài ví dụ về mức đóng góp BHXH ở một số nước.
Tên nước Chính phủ Tỉ lệ đóng góp của
người lao động so
với tiền lương(%)
Tỉ lệ đóng góp
của người sử
dụng lao động so
với quỹ lương(%)

Xuất phát từ các quan điểm BHXH, nguồn tài chính dùng để tài trợ trang
trải cho các khoản chi trả trợ cấp BHXH về cơ bản được lấy từ sự đóng góp của
người lao động và người sử dụng lao động. Đóng góp của người lao động được xác
định theo một tỉ lệ phần trăm nhất đinh so với tiền lương, còn mức đóng góp của
người sử dụng lao động được xác định bằng một tỉ lệ so với tổng quỹ lương được
bảo hiểm.
8
Về nguyên tắc mức đóng của ngừơi lao động và người sử dụng lao động
cần phải được xác định một cách cụ thể, không được quá thấp nhưng cũng không
được quá cao.
• Thu từ nhà nước.
Nhà nước đóng góp vào quỹ BHXH dưới các hình thức: bù thiếu, tài trợ cho
một hoặc một vài chế độ BHXH. Nhà nước luôn có đóng góp nhất định cho quỹ
BHXH từ ngân sách nhà nước. Đây là một nguồn thu quan trọng để hỗ trợ các hoạt
động chi trả trợ cấp cho người lao động, giúp quỹ BHXH thực hiện tốt các vấn đề
xã hội.
• Thu từ hoạt động đầu tư.
Thu từ hoạt động đầu tư quỹ BHXH góp một phần quan trọng để trang trải
các khoản chi của quỹ đặc biệt là các khoản chi dài hạn. Lãi suất của hoạt động đầu
tư sẽ được sử dụng để trả lương cho bộ máy BHXH, góp phần bù đắp phần trượt
giá của đồng tiền và đảm bảo tăng trưởng cho quỹ, giảm gánh nặng đóng góp cho
người lao động và người sử dụng lao động.
• Thu từ các nguồn khác như thu do sự đóng góp của những người hảo tâm,
từ các tổ chức phi chính phủ; thu từ tiền phạt BHXH của những người, tổ chức
không tuân thủ pháp luật BHXH trong việc thực hiện nghĩa vụ BHXH; thu từ việc
thanh lý tài sản cố định của cơ quan BHXH.
Việc quản lý thu qũy BHXH có vai trò quan trọng hàng đầu bởi lẽ có thực
hiện tốt khâu này mới có một quỹ BHXH lớn để từ đó đáp ứng được khả năng chi
trả BHXH; đồng thời đảm bảo công bằng giữa những người tham gia BHXH, đảm
bảo thực hiện đúng mục tiêu chính sách BHXH đã đặt ra. Ngoài ra quản lý thu

sự nghiệp quản lý BHXH đòi hỏi phải tiết kiệm và hiệu quả .
- Quản lý hoạt động đầu tư quỹ BHXH.
Đây là hoạt động rất quan trọng góp phần cho việc quản lý quỹ BHXH đạt
hiệu quả cao. Mục đích của hoạt động này là để trang trải chi phí cho việc quản lý
BHXH, góp phần làm tăng trưởng quỹ BHXH.
4.Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả của hoạt động đầu tư quỹ BHXH
10
- Hiệu suất đầu tư quỹ BHXH.
Hiệu suất Tổng số tiền lãi đầu tư
đầu tư

Tổng số tiền đem đầu tư
Hiệu suất đầu tư cho biết hiệu quả của hoạt động đầu tư. Đây là một chỉ tiêu
quan trọng để đánh giá kết quả của hoạt động đầu tư có tốt hay không. Nếu hiệu
suất đầu tư quỹ BHXH càng gần tới 1 thì hoạt động đầu tư quỹ càng hiệu quả và
ngược lại nếu càng gần về 0 thì hiệu quả càng thấp, và chỉ tiêu này sẽ là dấu hiệu
cảnh báo cho hoạt động đầu tư để từ đó cơ quan BHXH sẽ có những điều chỉnh
nhất định.
- Hiệu quả sử dụng quỹ BHXH.
Hiệu quả sử tổng số tiền đem đầu tư
dụng quỹ tổng quỹ tại thời điểm đem đầu tư
Chỉ tiêu này cho biết hiệu quả sử dụng nguồn quỹ BHXH trong hoạt động
đầu tư. Nếu chỉ tiêu này càng cao chứng tỏ càng có nhiều tiền nhàn rỗi từ quỹ được
sử dụng đầu tư vào nền kinh tế, chứng tỏ việc sử dụng quỹ là có hiệu quả
- Tỉ suất lợi nhuận trên tổng quỹ BHXH
tổng lãi đầu tư
T =
tổng quỹ tại thời điểm tính lãi
Chỉ số này cho biết hoạt động đầu tư đóng góp vào quỹ bao nhiêu % và cho
biết hiệu quả sử dụng nguồn quỹ BHXH để đầu tư.

12