Làm thế nào để học sinh tích cực hơn trong học tập bộ môn Sinh học 6 thông qua
việc chuẩn bị và sử dụng đồ dùng dạy học
PHẦN MỞ ĐẦU
I/ Bối cảnh của đề tài:
Vận dụng phương pháp mới, trong dạy học nói chung và dạy học môn Sinh học
nói riêng, không chỉ là lĩnh vực tìm hiểu của các nhà nghiên cứu sư phạm, mà mọi
giáo viên không ngừng tự nghiên cứu, tìm tòi, vận dụng trong thực tiễn dạy học bộ
môn, để giúp đào tạo ra những con người có năng lực, có tính sáng tạo và biết vận
dụng kiến thức, kỹ năng vào cuộc sống, xã hội.
II/ Lí do chọn đề tài:
- Môn Sinh học 6 nghiên cứu chủ yếu về thế giới thực vật, thế nhưng do vị trí
địa lý, đa số các học sinh trường THCS Thành Phố Bến Tre ở nội ô nên việc tiếp xúc,
quan sát môi trường tự nhiên có hạn chế. Do vậy, học sinh ít thấy được sự đa dạng của
Giới thực vật trong tự nhiên, cũng như đặc điểm đặc trưng của các loài thực vật khác
nhau. Dù vậy, việc tìm hiểu, vận dụng, đổi mới phương pháp dạy và học là yêu cầu
cần thiết để kích thích các em tích cực tự tìm hiểu, tự nghiên cứu và giúp các em nhận
biết các loài thực vật trong tự nhiên, vận dụng tìm ra kiến thức mới của bài học. Từ đó
giúp các em tự tin trong học tập, hoạt động và đạt kết quả học tập cao hơn.
- Bên cạnh đó, việc tìm hiểu thực vật xung quanh, cũng giúp các em nhận thức
rõ, để học tốt môn sinh học, cần có sự quan sát tự nhiên một cách khoa học, kết hợp
với kiến thức sách giáo khoa, sự hướng dẫn của giáo viên, cùng sự tích cực tham gia
các hoạt động học tập. Do đó tôi chọn đề tài “Làm thế nào để học sinh tích cực hơn
trong học tập bộ môn Sinh học 6 thông qua việc chuẩn bị và sử dụng đồ dùng dạy
học”.
1
Làm thế nào để học sinh tích cực hơn trong học tập bộ môn Sinh học 6 thông qua
việc chuẩn bị và sử dụng đồ dùng dạy học
PHẦN NỘI DUNG
I/ Cơ sở lý luận:
- Chương trình giáo dục phổ thông ban hành kèm theo quyết định
số16/2006/QĐ-BGDĐT ngày 05/05/2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã

chuẩn bị mẫu để học. Ví dụ yêu cầu quan sát rễ cây, nhưng các em chỉ chuẩn bị mẫu
lá. Học về các loại quả nhưng các em chỉ mang đến lớp các quả để ăn,
Đối với việc quan sát đồ dùng học tập: Các em có thói quen quan sát đồ dùng
dạy học, tranh ảnh hay vật mẫu một cách qua loa, chiếu lệ. Các em không tư duy, so
sánh hay đối chiếu, không tự tìm tòi mà chỉ dựa vào thông tin sách giáo khoa, cứ cho
rằng ngày nào các em cũng thấy chúng, nhưng không biết rằng giới tự nhiên, luôn
chứa đựng những điều kỳ thú cần các em khám phá như: Tại sao có màu sắc khác
nhau ở các mặt của lá? Gân lá có đặc điểm gì? Cấu tạo trong thân cây non có gì khác
thân cây gỗ già? Các bó mạch ở thân cây 1 lá mầm và 2 lá mầm?
Đối với kỹ năng hoạt động nhóm: Các em chưa thật sự tích cực và có kỹ năng
hoạt động theo nhóm, chưa quen với việc tự mình làm chủ, tìm tòi, nghiên cứu kiến
thức trên cơ sở hướng dẫn của giáo viên.
III/ Các biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề:
1. Biện pháp chung:
- Môn sinh học nói chung và sinh học 6 nói riêng, thì việc giáo viên sử dụng vật
mẫu thật, tranh ảnh, mô hình,…. vừa có tác dụng trực quan hóa các nội dung kiến
thức, vừa mang tính minh họa, vừa là nguồn cung cấp tri thức quan trọng cho học sinh
và giúp học sinh tham gia tích cực hơn trong giờ học. Học sinh sử dụng tốt các
3
Làm thế nào để học sinh tích cực hơn trong học tập bộ môn Sinh học 6 thông qua
việc chuẩn bị và sử dụng đồ dùng dạy học
phương tiện trực quan, là cơ sở để hình thành và rèn luyện các kỹ năng nghiên cứu
khoa học cho các em, tạo điều kiện cần thiết cho học sinh khả năng tìm tòi, phát hiện
kiến thức.
- Để giúp học sinh khai thác tri thức sinh học, từ vật mẫu thật hay tranh ảnh
trong sách giáo khoa, thì học sinh phải có kiến thức, kỹ năng về thu thập vật mẫu,
nghiên cứu tranh ảnh, mô hình. Biết quan sát, tìm và phát hiện ra kiến thức mới thông
qua vật mẫu thật, tranh ảnh, mô hình
2. Biện pháp cụ thể:
- Giáo viên cần khuyến khích, động viên, kích thích óc tìm tòi, quan sát, tạo

: Bài 9 “Các loại rễ, các miền của rễ”. Học sinh cần chuẩn bị được vật
mẫu thật hai loại rễ chính: rễ cọc và rễ chùm. Để giúp học sinh chuẩn bị tốt, giáo viên
cần yêu cầu cụ thể mẫu cây lúa, cây lục bình, cây chanh hay nhãn, bưởi con, có đủ
rễ và đã rửa sạch, như thế các em sẽ dễ quan sát và so sánh hai loại rễ  đặc điểm và
tên cây có loại rễ đó.
Cũng cần phân công học sinh gieo một số hạt đậu hay để củ hành nơi ẩm để
quan sát các miền của rễ.
Ví dụ
2
: Bài 13 “ Cấu tạo ngoài của thân” , các em cần chuẩn bị đủ các dạng
thân chính: thân đứng, thân leo, thân bò và cần có đầy đủ các bộ phận của thân như:
thân chính, cành, chồi ngọn, chồi nách (chồi hoa, chồi lá). Lưu ý lấy các mẫu dễ quan
sát như ở hoa mai, bông bụt,
Tuy nhiên khi lấy vật mẫu chú ý kích thước cây, cành phù hợp và có ý thức bảo
vệ thực vật, cảnh quan như lấy những cành cần tỉa thưa cho cây phát triển tốt  kích
thích học sinh phát huy tính sáng tạo và óc quan sát tìm tòi.
b) Việc sử dụng vật mẫu trong giờ học: Trước hết hướng dẫn học sinh quan sát
vật mẫu, đối chiếu ghi chú sách giáo khoa, tìm hiểu các kiến thức liên quan, thông qua
các câu hỏi gợi ý hay lệnh sách giáo khoa, tiếp theo trình bày các ý kiến nhận xét cá
5
Làm thế nào để học sinh tích cực hơn trong học tập bộ môn Sinh học 6 thông qua
việc chuẩn bị và sử dụng đồ dùng dạy học
nhân hay nhóm trên vật mẫu thật, tranh ảnh hay mô hình, thí nghiệm nhằm tìm ra và
nắm chắc điểm chủ yếu của kiến thức cần đạt.
Ví dụ : Bài 42 “Lớp Hai lá mầm, lớp Một lá mầm”
Phần chuẩn bị vật mẫu: sau bài 41, giáo viên hướng dẫn cụ thể việc chuẩn bị vật
mẫu cho bài 42. Lưu ý học sinh lấy mẫu có đủ rễ, thân, lá, hoa, quả càng tốt. Lấy mẫu
các các cây mọc dại hoặc nhà trồng trên cơ sở tỉa thưa hay có thể xin từ nhà người
quen hoặc lấy mẫu từ rau ăn mua ở chợ.
Trong giờ học: giáo viên kiểm tra việc chuẩn bị mẫu, hướng dẫn các em thực

hiện tượng xác lập mối quan hệ biện chứng, như từ đặc điểm cụ thể vật mẫu, mô hình,
tranh, khái quát được các kiến thức cơ bản cần học. Từ đó khắc sâu được kiến thức
hơn cho học sinh, giúp học sinh làm bài kiểm tra đạt hiệu quả cao.
+ Tạo niềm say mê, tìm tòi ham thích học môn sinh học hơn và làm cơ sở cho
việc học tập tốt môn sinh học ở các lớp trên.
- Đối với giáo viên: muốn giảng dạy đạt kết quả cao, bản thân luôn tự học,
nghiên cứu tài liệu tập huấn giáo viên: Đổi mới phương pháp dạy học và đổi mới
đánh giá kết quả học tập của học sinh trung học cơ sở môn sinh học, tìm tài liệu trên
internet , tự bổ sung kiến thức chuyên môn cho mình, đầu tư nhiều trong quá trình
soạn giảng và sử dụng đồ dùng dạy học đầy đủ, đúng, thích hợp trong một tiết dạy .
PHẦN KẾT LUẬN
I/ Những bài học kinh nghiệm.
7
Làm thế nào để học sinh tích cực hơn trong học tập bộ môn Sinh học 6 thông qua
việc chuẩn bị và sử dụng đồ dùng dạy học
Qua quá trình giảng dạy, vận dụng đề tài “Làm thế nào để học sinh tích cực
hơn trong học tập bộ môn Sinh học 6 thông qua việc chuẩn bị và sử dụng đồ dùng dạy
học”, bản thân rút ra một số bài học kinh nghiệm như sau:
- Với sự hướng dẫn của giáo viên học sinh tập trung vào bài học, chuẩn bị tốt
các hoạt động về nhà, tranh ảnh, vật mẫu liên quan đến bài. Cùng sự hướng dẫn của
giáo viên và không khí thoái mái của lớp học, học sinh cảm thấy hứng thú, tự tin khi
trình bày trước đám đông, nhất là học sinh tìm được vật mẫu tốt, hiếm (dây tơ hồng,
rễ cây bần, địa y hình cành, tầm gửi, …)
- Đa số bài trong chương trình sinh học 6 đều có chuẩn bị vật mẫu: các loại rễ -
các miền của rễ, rễ biến dạng, cấu tạo ngoài của thân, thân dài ra do đâu, cấu tạo ngoài
của lá, …các em có thể giữ lại mẫu để làm tập bách thảo, chuẩn bị cho việc tìm hiểu
thiên nhiên và thực hành cuối năm học.
- Giáo viên cần luôn khuyến khích, động viên các em khi trình bày trước lớp,
rèn kỹ năng vận dụng ngôn ngữ, biết sắp xếp hợp lí, khoa học các vật mẫu sưu tầm
được, nắm bài và vận dụng tốt kiến thức vào bài mới cũng như trong đời sống một

9
Làm thế nào để học sinh tích cực hơn trong học tập bộ môn Sinh học 6 thông qua
việc chuẩn bị và sử dụng đồ dùng dạy học
10