BTNMT
VKHB
B TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRNG
VIN KHOA HC O C&BN 
ng Hoàng Quc Vit, Cu Giy, Hà Ni
***

BÁO CÁO
TNG KT KHOA HC VÀ K THUT  TÀI :
NGHIÊN CU C S KHOA HC TNG QUÁT HÓA BN  T
NG VÀ XÂY DNG PHN MM TNG QUÁT HÓA BN  T
D LIU BN  A HÌNH T L LN HN TS. NG TH BÍCH PHNG



TNG KT KHOA HC VÀ K THUT

 TÀI :
NGHIÊN CU C S KHOA HC TNG QUÁT HÓA BN  T NG
VÀ XÂY DNG PHN MM TNG QUÁT HÓA BN  T D LIU BN
 A HÌNH T L LN HN Hà Ni, ngày tháng nm 2009
CH NHIM  TÀI
TS. ng Th Bích Phn
g

Hà Ni, ngày tháng nm 2009
C QUAN CH TRÌ  TÀI
VIN TRNG
VIN KHOA HC O C&BN 

4 Nguyn Th Tho KS. a chính Vin Khoa hc o đc và Bn đ
5 Bùi Cm Ngc ThS. a chính Vin Khoa hc o đc và Bn đ
6 Hoàng Th Tâm KS. a chính Vin Khoa hc o đc và Bn đ

VIT TT, THUT NG

GIS, HTTTL H thng thông tin đa lý
CSDL,
Database
C s d liu
TQH, TQHT Tng quát hóa, Tng quát hóa t đng
GISc Khoa hc v thông tin đa lý
Data set Tp d liu đa lý v mt khu vc c th, vi ni dung/ ch đ c th, t l
hoc đ phân gii không gian c th , đáp ng mc đ
ích s dng c th
BH Bn đ đa hình
LoD Level of detail, mc đ chi tit

MC LC

Trang
M U 1
CHNG I: C S KHOA HC TNG QUÁT HOÁ BN  T NG 5
I.1. Khái nim chung v tng quát hoá bn đ 5
I.2. Các yu t nh hng đn tng quát hoá bn đ 6
I.3. Các hình thc tng quát hóa bn đ 8
I.4. Các hot đng tng quát hoá t đng 9
I.4.1. Tng quát hóa đi vi d liu vector 9
I.4.2. Tng quát hóa đi vi d liu raster 11
I.5. Phân loi các phng pháp tng quát hóa bn đ 11

NG III: ÁNH GIÁ CHT LNG TNG QUÁT HÓA BN  31
III.1. ánh giá các thut toán TQHT bn đ 31
III.1.1. Thut toán Douglas- Peucker 31
III.1.2. Thut toán s dng đim đc lp 31
III.1.3. Thut toán s dng k/c gia các đim hoc đng vuông góc 33
III.1.4. Thut toán Reumann- Wikam 33
III.1.5. Thut toán Zhao - Saalfeld 34
III.1.6. Thut toán Opheim 35
III.1.7. Thut toán Lang 36
III.1.8. Thut toán Visvalingam – Whyatt 37
III.1.9.
ánh giá các thut toán đn gin hoá các yu t dng đng 37
III.2. ánh giá các công c TQHT bn đ trong các phn mm thng mi 38
III.2.1. ARCGIS 38
III.2.2. Map Generalization và Dynagen 41
III.2.3. CHANGE 42
III.2.4. Các sn phm ca Laser Scan 43
III.2.5. Generalizasya 46
III.3. Vn đ đánh giá cht lng tng quát hoá bn đ 47
III.3.1. Cht lng bn đ và cht lng tng quát hoá 47
III.3.2. Các phng pháp đánh giá cht lng tng quát hóa bn đ 48
III.3.3. ánh giá cht lng tng quát hóa bn đ t đng 49
III.3.4. ánh giá ch
t lng tng quát hóa bng các công c và các phn mm
thng mi 51
CHNG IV: TNG QUÁT HÓA CÁC YU T HÌNH TUYN 54
IV.1. c đim tng quát hoá mng li các yu t hình tuyn 54
IV.2. ng dng lý thuyêt đ th trong tng quát hóa t đng bn đ 55
IV.2.1. Các khái nim và ng dng c bn 56
IV.2.2. ng dng lý thuyt đ th trong tng quát hóa 58

bo tính đng nht, ngoài ra còn đ
i lin vi nhng khó khn v k thut và kinh t
khi hiu chnh, cp nht.
Trong tng lai CSDL đa lý quc gia cn phi có kh nng đáp ng các yêu
cu, mc đích s dng khác nhau. Ví d bn đ đa hình  các t l khác vi dãy t l
c bn, bn đ đa lý vi các mc đ khái quát khác nhau, bn đ nn vi m
c đ chi
tit khác nhau phc v công tác điu tra c bn và thành lp bn đ chuyên đ, các
datasets (tp, gói d liu) phc v gii quyt các bài toán kinh t xã hi. Bn đ vn là
sn phm ch yu ca công tác đo đc - bn đ, song không còn là đu ra duy nht.
Mt trong các xu hng hin nay  các nc tiên tin là xây dng CSDL ph
trùm duy nht. Do nhng lý do kinh t và k thu
t, t l (hay mc đ chi tit) cng
nh cht lng d liu ca CSDL ph trùm không nht thit và cng không th đng
nht trên toàn b lãnh th, song CSDL phi là duy nht, là d liu c bn đ thành lp
tt c các bn đ t l nh hn và các datasets có mc đ chi tit thp hn.
 CSDL ph trùm hot đng hiu qu c
n phi có các gii pháp tng quát hóa
t đng.
Trong khong 30 nm tr li đây đã có nhiu n lc ca các chuyên gia toán
hc, đa lý, bn đ và công ngh thông tin đ phát trin các phng pháp, gii thut,
công c tng quát hóa t đng. Các công c tng quát hóa t đng trong thi k đu
đc xây dng ch yu nhm mc đích gim nh lao đng trong thành lp b
n đ
bng cách mô phng các thao tác tng quát hóa trong thành lp bn đ truyn thng.
Các kt qu nghiên cu trong lnh vc tng quát hóa t đng đã đc các c
quan đo đc bn đ quc gia mt s nc phát trin áp dng trong thc t sn xut. Ti
Vit Nam các công c tng quát hóa có sn trong các phn mm thng mi thông
dng cng đc các c s
sn xut và nghiên cu quan tâm ng dng đ gim bt chi

Các nghiên cu th nghim ca đ tài tp trung vào vn đ nâng cao mc đ t
đng hóa công đon tng quát hóa bn đ trong qui trình thành lp bn đ t l 1: 25
000 t bn đ đa hình dng s t l 1: 10 000.
Ni dung nghiên cu:
- Nghiên cu c s khoa hc ca tng quát hoá các đi tng dng tuyn và các

ng dng ca lý thuyt đ th trong phân tích mng li
- Nghiên cu đc đim th hin ni dung trên bn đ đa hình theo các quy
phm, ký hiu thành lp bn đ đa hình và đc đim công tác tng quát hoá ng dng
trong thc t Vit Nam
- Nghiên cu, đánh giá các thut toán tng quát hoá đã công b và các công c
tng quát hoá trong các phn mm da trên các ch tiêu đnh tính và đnh lng c
a
sn phm.
- Xây dng thut toán tng quát hoá mng li các yu t dng tuyn phù hp
vi thc t Vit Nam
- Xây dng phn mm tng quát hoá t đng bn đ t bn đ t l ln hn,
phù hp vi thc t Vit Nam.
- Th nghim cho bn đ đa hình t l 1: 10 000 ti 2 khu vc khác nhau
Phng pháp nghiên c
u và cách tip cn:
 thc hin các ni dung nghiên cu, đ tài la chn phng pháp tip cn
nh sau :
- Nghiên cu các thut toán, các phn mm tng quát hoá đã có trên th gii, so
sánh các u đim và nhc đim trong trng hp s dng  Vit Nam t đó đ xut
thut toán tng quát hoá phù hp.

2
- Nghiên cu hin trng công tác xây dng và s dng thông tin đa lý  Vit
Nam, đc đim đa hình Vit Nam, đc đim th hin ni dung, ký hiu trên các bn

th gii
- Chng IV. Tng quát hoá các mng li các yu t hình tuyn đ cp
đn
mt s vn đ có ý ngha quan trng trong bài toán tng quát hóa t đng bn đ nh
đc đim tng quát hoá các mng li các yu t hình tuyn; ng dng lý thuyt đ th
trong TQHT bn đ và thut toán tng quát hoá mng li các yu t hình tuyn
- Chng V – Th nghim xây dng phn mm tng quát hoá t đng bn đ
trình bày các v
n đ công ngh liên quan đn phân tích và thit k h thng, la chn
gii pháp công ngh nh chun d liu, môi trng đ ho và kt qu th nghim cho
hai khu vc có đc đim đa mo khác nhau.
- Kt lun và kin ngh

3
CHNG I
C S KHOA HC TNG QUÁT HÓA BN  T NG

I.1. Khái nim chung v tng quát hóa bn đ và tng quát hóa bn đ t
đng
Tng quát hoá bn đ là phng pháp đc bit đ la chn và khái quát các yu
t ni dung bn đ, làm sáng t và biu th lên bn đ các đc đim đc trng, nhng
nét c bn, đin hình ca đi tng, hin tng và mi tng tác gia chúng vi nhau,
làm ni bt các qui lut t nhiên và kinh t xã hi. Bn đ phi phn ánh đc đc
trng c bn ca hình dáng, s lng, cht lng và mi quan h tng h ca các yu
t ni dung - phn ánh đc các yu t đa lí t nhiên và kinh t xã hi ca khu vc
thành lp bn đ. Tng quát hoá bn đ gii quyt mâu thun gia tính vô h
n và phc
tp ca các đi tng nghiên cu vi tính có hn và đn gin ca các phng pháp
biu th bn đ.
Thut ng tng quát hoá – generalisation - bt ngun t ting latin generalis có

các đc đim c bn, các tính cht đc trng ca các đi tng, hin tng và quan h.

4
Tng quát hoá đc thc hin thông qua khái quát hoá các đc trng cht lng, s
lng ca các đi tng, hin tng, bin đi các khái nim riêng thành khái nim
chung, lc b các chi tit th yu đ phn ánh các đc đim c bn.
Tng quát hoá bn đ không ch đn thun là lc b nhng thông tin không
cn thit mà còn là s tng hp to ra các thông tin mi đc tr
ng cho đi tng. Mc
đ tng quát hoá càng cao thì càng làm ni bt nhng đc đim quan trng ca đi
tng, ch rõ các qui lut phân b, phát trin và mi quan h tng tác gia các s vt,
hin tng. Cht lng tng quát hoá bn đ ph thuc vào trình đ hiu bit, kinh
nghim ca ngi thành lp v các đi tng và hin tng th hin trên b
n đ.
Trong bn đ hc và khoa hc v thông tin đia lý nói chung (GISc) tng quát
hóa có vai trò rt quan trng. Vi quan đim mô hình hóa, coi bn đ là mô hình th
gii thc thì tng quát hóa là quá trình th hin th gii thc bng các mô hình khác
nhau. Tng quát hóa có nh hng đi vi mô hình ban đu DLM (digital landscape
model),  đó các đi tng ca th gii thc đc tru tng hóa. Hn th, tng quát
hóa tham gia vào quá trình xây d
ng mô hình th phát, liên quan đn vn đ gin lc
mô hình DLM ph thuc vào mc đích cúa bn đ. Cui cùng, tng quát hóa chu
trách nhim v xây dng hình nh theo các qui tc bn đ hc t mô hình trên c s t
l và mc đích ca bn đ - quá trình to DCM (digital cartographic model) – mô hình
bn đ s.
Hin nay công ngh s đã đc ng dng rng rãi trong nhiu công đ
on thành
lp và hiu chnh bn đ, song nhiu hãng thành lp bn đ quc gia vn đang thc
hin tng quát hóa bng các phng pháp th công, hoc vi s h tr ca các công c
trong mt vài công đon. ó là vì kin thc tng hp và kinh nghim ca các nhà bn

cn hoàn toàn khác đi vi tng quát hóa. Tng quát hóa đc coi là môt quá trình
bin đi (transformation) mô hình thc t này (bn đ hoc gói d liu) sang mô hình
thc t khác nhm truy
n ti ý tng ca tác gi (đc xác đnh bi mc đích s dng,
điu kin s dng, quan đim thm m) hoc ca đi tng s dng. Tng quát hóa
trc ht là mt quá trình la chn các đi tng theo nhng qui tc, tiêu chí nht
đnh, sau đó mi là quá trình th hin (visualisation). Các nghiên cu v TQH t đng
tp trung vào xác đnh cu trúc CSDL h
ng đi tng, các phng pháp phân tích
đa lý, các phng pháp đánh giá cht lng bn đ và quá trình tng quát hóa. Chng
hn các phng pháp tng quát hóa mng li các yu t hình tuyn ng dng lý
thuyt đ th, tng quát hóa theo ng cnh, tng quát hóa cho bn đ và d liu chuyên
đ hin đang đc quan tâm nghiên cu.
T nhng dn lun trên có th đa ra khái nim v tng quát hóa bn
đ t
đng nh sau:
Tng quát hóa bn đ t đng là quá trình chn lc, bin đi và th hin bng
ngôn ng bn đ các tp d liu đa lý dn xut t c s d liu chi tit phù hp vi
mc đích s dng.
I.2. Các yu t nh hng đn tng quát hóa bn đ
Bao gm mc đích s
 dng, ni dung, t l bn đ và đc đim đi tng đc
th hin trên bn đ. Ngoài ra còn có th k đn nh hng ca s lng, cht lng t
liu dùng đ thành lp bn đ, phng pháp trình bày bn đ, cng nh k thut và
công ngh thành lp bn đ,.
nh hng ca mc đ
ích s dng th hin trc ht  s la chn các đi
tng, hin tng th hin trên bn đ. Nhng bn đ cùng đ tài, t l nhng có mc
đích s dng khác nhau thì mc đ chi tit và phng pháp biu th các yu t ni
dung cng khác nhau. Ví d trên bn đ giáo khoa các yu t ni dung đc gin lc,

t
ng khác. Chng hn mt ngun nc, ging nc  vùng sa mc có ý ngha rt ln
nên bt buc phi th hin trên bn đ đa hình, nhng  vùng đng bng hay vùng
ven bin có th b qua không th hin. S la chn khong cao đu đng bình đ cho
bn đ đa hình các đa hình khác nhau cng là mt ví d.
S lng, cht lng t
liu bn đ nh hng đn quá trình tng quát hoá và
cht lng bn đ. Nu t liu bn đ v đc đim nào đó ca đi tng bn đ không
đy đ hoc không đng nht thì không nên th hin đc đim đó ca đi tng trên
bn đ vì có th s khin cho ngi đc nhn thc không chính xác. Ch
ng hn, vi
các đim dân c, nu thông tin v s dân không đy đ hoc đng nht thì không th
hin thông tin v s dân trên bn đ hoc khái lc theo tiêu chí khác.
Phng pháp biu th ni dung bn đ đc la chn có nh hng quan trng
đn quá trình và cht lng tng quát hoá. Màu sc, kích thc, s phân b các ghi
chú và ký hiu cn phi đc xem xét khi xác đnh các tiêu chí la ch
n và khái lc
các đi tng bn đ. Chng hn, trên bn đ đa hình, di rng hp có th th hin
bng phong pháp ký hiu tuyn tính hoc phng pháp khoanh vùng vi mc đ luc
b và khái quát hoá hình hc khác nhau.
Kích thc kí hiu liên quan ti kh nng biu th ni dung bn đ nên nó cng
nh hng ti tng quát hoá, s d nh vy là do kích thc càng l
n thì ni dung biu
th càng ít và ngc li. Kích thc kí hiu ph thuc vào lc phân gii ca mt ngi,
kh nng v và in bn đ. Công ngh in bn đ hin nay có th đt đc lc nét nh
nht t 0,06 - 0,08 mm. Các qui đnh v tng quát hóa đc xây dng da trên kích
thc ti thiu ca các kí hiu bn đ nh lc nét ti thiu 0,1 mm, kho
ng cách ti
thiu gia hai nét 0,2 mm, din tích tô màu ti thiu - 1 mm
2

T s trng ti 16,0 24,0 28,0 30,0
Vùng dân c 9,3 15,0 18,0 20,0
ng giao thông 3,4 4,4 4,6 4,8
Thy h 1,0 2,4 3,0 3,4
I.3. Các hình thc tng quát hoá bn đ
Các nhà bn đ hc Nga và ông Âu thng nht quan đim phân chia các hình
thc tng quát hóa bn đ nh sau (Salisev, 1992):
- Xác đnh và phân loi các đi tng và hin tng cn biu th thành tng
nhóm các đi tng cùng loi, có cùng đc tính nào đó. S phân loi các đi tng có
mc đích tránh nhm ln, b sót đi tng, thun tin cho vic l
a chn , biu th đi
tng. S phân loi đc thc hin theo nguyên tc t chung đn riêng, t khái quát
đn chi tit. Thông thng, các đi tng, yu t ni dung đc phân loi theo dng,
tc là da theo hình dng, đc đim, tính cht, cu trúc. Ví d nhóm các yu t thu
vn , dân c, đa hình, th nhng Các đi tng, hin tng cng đc phân lo
i
theo điu kin phát sinh, ngun gc, ý ngha khoa hc và thc t.
- Chn lc các đi tng biu th là hn ch ni dung bn đ phù hp vi mc
đích, đ tài, t l và đc đim đa lý lãnh th lp bn đ. La chn thông thng đc
tin hành theo trình t t các đi tng chính yu đn các đi t
ng ít quan trng hn.
Nhng đi tng có kích thc nh nhng có ý ngha quan trng v phng din nào
đó vn phi th hin. Chng hn hu ht các đi tng có giá tr đnh hng đu đc
th hin trên bn đ đa hình bng các ký hiu phi t l.
Khi thành lp bn đ có th xác đnh tiêu chun hoc ch tiêu la chn. Tiêu
chu
n la chn là giá tr gii hn qui đnh kích thc hoc ý ngha đi tng cn th
hin trên bn đ khi tng quát hoá. Ví d, trên bn đ đa hình qui đnh th hin tt c
các h, ao có kích thc t 4 mm
2

- Tng quát các đc trng s lng th hin  vic chuyn thang liên tc sang
thang phân cp và tng khong cách gia các bc thang. Ví d khi thu nh t l bn đ
đa hình, khong cao đu gia các đng bình đ cng tng lên, mt s
 đc trng tiu
đa hình s không đc th hin. i vi bn đ s dng phng pháp chm đim có
th thay đi giá tr trng s.
- Tng quát các đc trng cht lng là gim bt s khác bit v cht theo
phng din nào đó.  khái quát hoá, ngi ta có th nhóm các đi tng bng các
khái nim chung. Ví d trên bn đ
đt nông nghip t l ln, các loi đt đc th
hin chi tit : đt trng lúa mt v, lúa hai v, đt trng ngô, đt trng rau Trên bn
đ t l nh các loi đt nói trên đc th hin bng ký hiu chung là đt trng cây
lng thc. Mt phng cách khái quát hoá các đc trng cht lng khác là lc b
không th hin các nhóm đi tng không quan tr
ng.
- Tng quát hóa khái nim : Thay th các đi tng hoc khái nim đn gin
bng các ký hiu tp hp hoc bng các khái nim chung. Ví d khi không th phân
đnh ranh gii gia rng cây lá rng và cây lá kim ngi ta thay bng ký hiu rng
hn hp, cm cây hn hp. Hoc, nu trên bn đ đa hình t l 1:10 000 các đim dân
c đc th hin chi tit bng các
đng vin khi nhà và nhà đc lp, thì trên bn đ
t l 1: 50000 chúng đc th hin bng đng vin các khu ph. Trên bn đ t l
nh các đim dân c đc th hin bng ký hiu phi t l (thng là vòng tròn).
Cách phân chia này cng đc phn ln các tác gi M và Tây Âu chia s, tuy
có th có nhng d bit trong cách s dng thut ng.
I.4. Các hot
đng tng quát hóa
I.4.1.Tng quát hoá đi vi d liu vector
Shea và McMaster (1989) đã tng kt 12 nhóm hot đng tng quát hoá c bn
mang ý ngha miêu t tính cht ca tng quát hoá t đng. Nghiên cu này đã có nh

đ t l nh hn. Cng có th gp chung t đng các đc đim ca đa hình trong các vùng
khác nhau ca lãnh th.
- Gp đim (Aggregation) : hp nht các đi t
ng đc th hin di dng ký
hiu đim, ví d nhóm các tòa nhà thành khi nhà.
- Hp nht (Merging): các đi tng dng đng đc th hin bng đng 1
nét thay cho 2 nét.
- Phá (Collapse): Khi t l b gim đi, nhiu đi tng mt đc th hin bi
các vùng, thm trí phi b ký hiu hoá thành dng đim hoc đng. S phân ly các
đi tng
đng và đi tng vùng thành các đi tng đim, hoc các đi tng
vùng thành các đi tng đng thng gp khi thành lp các bn đ t l nh
- La chn (Selection) Hu ht các hot đng tng quát hoá hu ích ngày nay là
s la chn. Thông thng đc s dng nh mt phng pháp x lý đu tiên, đi
trc các hot đng tng quát hoá còn li.
- Phóng đ
i (Exaggeration ):S phóng đi các ký hiu bn đ và các đi tng
vùng có th đc thc hin đ làm tng thêm tính rõ ràng ca bn đ hoc làm cho
phù hp hn các ni dung bn đ đ phc v nhng mc đích riêng ca nó. S phóng
đi thng dn ti nhng trng thái xung đt, chng đè các đi tng.
- Làm ni bt (Enhancement):Các b mt và kích c ca
đi tng cn phi
phóng đi hoc làm ni bt đ đáp ng các yêu cu riêng bit ca bn đ. Khi đc so
sánh vi hot đng phóng đi, vic làm ni bt đ cp ti vic cu thành ký hiu tng
trng và không quan tâm đn các chiu trong không gian ca đi tng. Vic làm ni
bt các ký hiu tng trng đc áp dng không có ngha là đ phóng đi nó, mà ch

đn thun là đ xem xét vic kt hp các ký hiu tng trng.
- Dch chuyn (Displacement): ôi khi do các gii hn đ ho ca bn đ buc
phi dch chuyn v trí mt s đi tng. Ví d khi đ rng ca đng b thay đi và

nh, s m rng Khi các phng pháp x lý nh b gp chung mt cách đng b
di mt điu kin nào đó, chng hn nh gi các đc trng hình thái, ngi ta có
th thc hin tng quát hoá tiêu biu nh là khi loi b, trn ln, giãn n, làm trn,
phát hin xung
đt Các phng pháp c bn cho tng quát hoá d liu raster bao
gm: gin lc hoá, loi b các vùng nh, làm trn các đng bao vùng và hp nht
các b mt. Không có các chng trình đc bit sn có trên th trng nhm đ phc
v cho vic tng quát hoá bn đ raster, nhng các công c đc cung cp trong các
chng trình x lý nh d liu raster da trên các h thng GIS có th đc s d
ng
cho mc đích này.
I.5. Phân loi các phng pháp tng quát hoá bn đ
I.5.1. Phân loi theo mc đích tng quát hóa
Trong quá trình xây dng d liu dn xut t c s d liu đa lý chi tit, mi
giai đon tng quát hóa có mc đích và đi tng chu tác đng khác nhau.
Vi mô hình ban đu DLM (digital landscape model), tng quát hóa là quá trình
la chn và tru tng hóa các đi tng ca th gii thc. H
n th, tng quát hóa
tham gia vào quá trình xây dng mô hình th phát phù hp vi mc đích cúa bn đ.
Cui cùng, tng quát hóa chu trách nhim v xây dng hình nh theo các qui tc bn
đ hc, tc là quá trình xây dng mô hình bn đ s DCM.
Tng quát hóa đi tng - Object generalisation: Th hin  s mô t và cu
trúc hóa c s d liu ban đu vi mc đích là đt đc s mô t tr
n vn thê gii thc
trong kh nng cho phép ca k thut – công ngh. Tng quát hóa th hin  tru
tng hóa, la chn và gin lc

11
Tng quát hóa mô hình – Model generalisation: Tng quát hóa đi tng
đc s dng nh là bc chun b d liu cho bn đ truyn thng cng nh bn đ

(consistency) v d liu gia các t l.
- Quan đim /chin lc hng dn xut: chin lc mang tính trung gian.
Tng t nh chin lc hng th hin, chin lc này hng ti xây dng c s d

liu vi nhiu mc đ chi tit khác nhau, tuy nhiên chúng đc dn xut t mt c s
d liu chi tit ban đu duy nht và luôn đm bo tính đng nht. D liu  các mc
đ chi tit khác nhau liên kt chtch to thành h thng th bc.
I.5.3. Phân loi theo các toán t và thut toán tng quát hóa
Quá trình tng quát hóa liên quan rt nhiu đn cách thc din đt , mô t v
 d
liu đa lý và các quyt đnh v cách thc và chn la đi tng th hin, tng quát
hóa, cng nh gii quyt các xung đt gây ra bi TQH. Quá trình th công đó, v bn
cht li vô cùng t nhiên. i vi tng quát hóa t đng gn nh không th phát trin
nhng gii pháp lý tng do tính ch quan và thiu các quy tc tng quát hóa đc
đnh ngha rõ ràng đ h
ng dn quá trình ra quyt đnh. Bin pháp khc phc là chia
nh quá trình tng quát hóa và t đng hóa tng công đon.  đnh ngha các quy tc
tng quát hóa cn hiu chính xác nhng gì din ra khi nhà bn đ thc hin tng quát

12
hóa bn đ. Nh vy quá trình tng quát hóa s đc chia nh thành các thao tác tng
quát hóa, mi thao tác s thc hin mt hoc nhóm các vn đ.
S lng và các thut ng s dng đ mô t các thao tác tng quát rt khác
nhau trong các tài liu. Tuy nhiên h thng ca McMaster và Shea(1992) trình bày
trong I.4. đc coi là đy đ nht. Nhiu gii pháp và h thng đc phát trin trên c
s nghiên cu này, trong đó có d án AGENT.
Nhi
m v chính cúa các toán t TQH là gii quyt mt vn đ tng quát hóa
riêng bit. S dng các toán t là đ b gãy và chia nh quá trình TQH – vn rt phc
tp và v bn cht là ch quan – thành các quá trình con tin li hn cho mô t bng

hin thc hóa nhng yêu cu bin đi đ
ó mt cách tt nht. Toán t, trái ngc vi các
thut toán, luôn đc lp vi mô hình d liu. 2 týp thut toán cn đc phân bit theo
cách chúng đc s dng là các thut toán đc phát trin đ s dng cho mt lp
(class) đi tng c th, ví d nh các khi nhà hoc đng giao thông và các thut
toán dùng chung, ví d nh thut toán gin lc hóa đng có th s dng cho nhiu
lo
i đi tng
13
La chn
theo chuyên
đ
Chn tp con ca các đi tng phù hp vi ng dng
Bin đi thuc
tính
Phân loi
Gp theo
chuyên đ
Thay đi đ phân gii chuyên đ
Làm thng
Th hin li đng gc bng cách s dng mt tp con các
đim to đ ban đu ca chúng, gi li các đim đc cho là
tiêu biu nht ca đng.
Gin lc
hóa
Gin lc
hóa không

đn các
xung đt v
ng ngha.
Chnh lu Chnh lu hình hc các đi tng mong mun
đ to mt vùng hình ch nht.
La chn
La chn các đi tng quan trng nht t mt nhóm hoc mt
mng li các đi tng đ th hin đim đc trng gc.
La
chn/lc
b
Lc b Lc b các đi tng không quan trng t bn đ.
i
tng
đc lp
hoc
nhóm
đi
tng
Dch chuyn
Dch chuyn đi tng đ gii quyt xung đt gia các đi
tng nm quá gn nhau hoc đ duy trì quan h lân cn. Ví d:
Nu mt ch r ca đng b dch chuyn qua qúa trình lc thì
vic xây dng mt con đng sau đó cng phi dch chuyn.
Trn S kt hp ca hai đi tng có liên quan vi
nhau trong t nhiên.
Gp
Hp nht Ghép ni li các đi tng ri rc.
Liên kt đi
tng vi

14
Các thut toán gin lc đng đc quan tâm nhiu nht trong giai đon đu
ca TQHT. Phân loi các thut toán cc b (ví d thut toán Reumann) và toàn th
(ví d thut toán Douglas-Peucker). Phn ln các thut toán x lý các đi tng dng
đng nh các thc th hình hc đc lp vi ng cnh đa lý.
Các thut toán làm trn trong mt thi gian dài đc coi nh ch có tính cht
trang trí, song cng có th
 s dng đ loi b nhng chi tit nh. Thông dng là Bezier
curves (1968) và Li – Openshaw(1992)
Các toán t la chn - da trên nguyên tc Topfer (1966) ch yu áp dng cho
bn đ đa hình. i vi mng sông sui s dng thut toán Horton(1945) đ phân cp
sông. Các phng pháp phân tích mng s dng cho mng li đng giao thông đ
xác đnh các đc trng quan trng. i vi các khu dân c đô th, Ruas(1999) s d
ng
phng pháp phân cp đi tng theo kích thc, mt đ và hng đc trng.
I.6. Tình hình nghiên cu trong và ngoài nc.
I.6.1. Tình hình nghiên cu ng dng tng quát hóa t đng bn đ  các
nc trên th gii
Trong khong 30 nm tr li đây đã có nhiu n lc ca các chuyên gia toán
hc, đa lý, bn đ và công ngh thông tin đ phát trin các phng pháp, gii thut,
công c t
ng quát hóa t đng. Các công c TQHT trong thi k đu đc xây dng
ch yu nhm mc đích gim nh lao đng trong thành lp bn đ bng cách mô
phng các thao tác tng quát hóa trong thành lp bn đ truyn thng.
 phân bit mc đ t đng trong tng quát hóa các nhà bn đ đa ra thut
ng Tng quát hóa hoàn toàn t đng (On -the-fly, Real - time) và Tng quát hóa trên
màn hình (On-screen) hoc tng tác (interactive). Các vn đ c
a tng quát hóa hoàn
toàn t đng hin cha đc gii quyt trn vn. Các phn mm thng mi thng
cung cp các gii pháp TQH On screen đòi hi các mc đ can thip khác nhau ca k

Các công ty phát trin phn mm liên quan đn tng quát hóa t đng quan
trng là ESRI, Intergraph (M), LaserScan(Anh) và và Sibgeoinform (Nga).
Các kt qu nghiên cu trong lnh vc tng quát hóa t đng đã đc các c
quan đo đc bn đ quc gia mt s nc phát trin áp dng trong thc t sn xut.
Chng hn, Canada đã ng dng các công c tng quát hóa t đng t phát trin cho
thành lp Atlas Canada t b
n đ t l 1: 1 000 000. C quan bn đ quc gia Nga mi
đây cng tuyên b phn mm tng quát hóa s dng chun d liu đa hình ca Nga đã
đc đa vào sn xut thành lp bn đ đa hình t l 1: 1 000 - 1: 200 000 t bn đ
t l 1: 500. EU va qua đã tài tr cho nhiu d án nghiên cu v t đng tng quát
hóa nh AGENT và MAGNET. Kt qu
 nghiên cu ca các d án này là c s đ phát
trin h thng Clarity (Laser-Scan) hin đang đc s dng đ thành lp bn đ 1: 50
000 , 1: 250 000 t bn đ t l 1: 1250 và 1: 2500  Anh và đang thành lp bn đ và
các datasets t l 1: 50 000 t t l 1: 10 000 ti an Mch. Hin Pháp đang thc hin
thành lp các bn đ t l 1: 100 000, 1: 120 000 t CSDL ph trùm t
l 1: 25 000 và
1:50 000 . Mc tiêu ca c quan đo đc bn đ Pháp là thành lp các bn đ dn xut
t CSDL ph trùm t l 1: 10 000 s hoàn thành vào nm 2007. Phn mm CHANGE
do i hc Hannover phát trin đang đc s dng ti Tây Ban Nha và nhiu bang ca
c trong thành lp và hiu chnh bn đ t l t 1: 10 000 đn 1: 100 000 t CSDL t
l 1: 5 000. Các nc Bc Âu đu đã hoàn thành xây d
ng và khai thác CSDL t l 1:
10 000 và hin đang thc hin các d án nghiên cu v TTQH cho thành lp bn đ
chuyên đ, bn đ cho các thit b di đng và nâng cao mc đ t đng hóa.
Nói chung, các nc có din tích lãnh th ln thì vic áp dng các gii pháp
TQHT có nhiu khó khn. Các nc có nhiu thành tu trong nghiên cu và áp dng
TQHT và CSDL ph trùm là các nc có công ngh bn đ phát trin và có din tích
t
ng đi nh. Mt s thông tin v kt qu nghiên cu - ng dng tng quát hóa t

cáo kt quá đ tài nghiên cu ng dng công ngh tng quát hóa bn đ đa hình theo
công ngh s cho di t l 1: 25 000-1:50000 (Nguy
n Th Phng và nnk, 2006) đ
cp đn mt s vn đ lý lun v tng quát hóa bn đ đa hình theo hng công ngh
s trên c s ng dng các công c ca phn mm ArcGIS nh chn b theo thuc
tính, gin lc đng, gp vùng di dng mt extention ca ArcGIS 9.2. Báo cáo
kt qu đ tài "T đng hóa thành lp bn đ hin trng s
 dng đt trên c s thông
tin bn đ đa chính s" (V Xuân Cng và nnk, 2009) tp trung vào ng dng các
công c tng quát hóa vùng cho trong thành lp bn đ hin trng s dng đt và th
nghim phn mm h tr ghép biên t đng, gp vùng, gin lc đng bao và biên
tp khung bn đ trong thành lp bn đ hin trng s dng đt t các t
liu đa
chính.
Mi đây Cc o đc và Bn đ đã thc hin xây dng và trình B Tài nguyên
và Môi trng ban hành các chun d liu cho CSDL nn thông tin đa lý quc gia vi
các t l c bn 1: 2000, 1: 5000, 1: 10 000 và sp ti là 1: 50 000 và 1: 1 000 000.
Các chun d liu này đã đc áp dng trong các D án xây dng CSDL nn đa lý
các t l 1: 2000, 1: 5000, 1: 10 000 ( đang thc hin) và t l 1: 50 000 và 1: 1 000
000 (chun b
trin khai). Tuy nhiên các gii pháp v tng quát hóa t đng trong
xây dng, qun lý và khai thác, cp nht các CSDL, đc bit là thành lp bn đ đa
hình các t l trung gian t CSDL này vn còn tng đi hn ch, mc đ t đng
hóa cha cao. 17

CHNG II
C IM TH HIN CÁC I TNG VÀ CÁC YÊU CU V

và đ
chia ct  rìa 15 – 85 m/km
2
,  trung tâm nh hn 15 m/km
2
.
+ ng bng carst ven rìa phân b ven rìa các khi đá vôi là nhng min
trng caxt (b mt xâm thc c s). Trong bn thân đng bng còn sót li các
sông ngm, thung lng mù, ph carst.
- Nhóm kiu đa hình đi có đc đim trc lng hình thái:  cao ti
200m, đ dc 3-15
o
, mc đ chia ct ngang 85 – 155 m/km2, đ chia ct sâu ln
hn 60m. c phân thành các kiu sau:
+ i trong min núi thng th hin di dng di kéo dài.
+ i trong vùng trng gia núi phân b hn ch, thng bao quanh đng
bng gia núi, b chia ct và th hin di dng đi bát úp.
+ i trung du kiu đa hình chuyn tip t min núi xung các đng bng
delta và đng bng bin.
+ i trên các đo phân b ri rác trên các đo ngoài khi

18