I. TÊN ĐỀ TÀI :
" GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG QUA MÔN ĐỊA LÍ LỚP 11 "
II. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
Môi trường là vấn đề đã và đang thu hút sự quan tâm của toàn nhân loại. Trong
mấy chục năm trở lại đây do sự phát triển của khoa học - kỹ thuật, sự gia tăng dân số
quá nhanh và quá trính đô thị hoá mạnh mẽ đã làm cho cường độ khai thác và sử dụng
các nguồn tài nguyên thiên nhiên, môi trường ngày càng to lớn. Kết quả là, nhiều nguồn
tài nguyên bị cạn kiệt, nhiều hệ sinh thái bị phá huỷ, nhiều cân bằng trong tự nhiên bị bị
phá huỷ, rối loạn và môi trường sống của chúng ta đang lâm vào tình trạng khủng hoảng
với quy mô toàn cầu.
Để bảo vệ môi trường, cái nôi sinh thành của mình, con người đã thực hiện nhiều
biện pháp khác nhau, trong đó có biện pháp giáo dục môi trường (GDMT ). GDMT
đuọc xem là một biện pháp có hiệu quả cao, bởi vì nó giúp con người có được biện pháp
đúng đắn trong việc khai thác, sử dụng hợp lí các nguồn tài nguyên và có ý thức trong
việc thực hiện các nhiệm vụ bảo vệ môi trường.
Hiện nay, việc giáo dục môi trường qua giảng dạy trong các trường học, nhất là
các trường THPT có ý nghĩa và chiếm vị trí đặc biệt. Nhà trường là nơi đào tạo thế hệ
trẻ, những người chủ tương lai đất nước, những người sẽ thực hiện khai thác, sử dụng,
cải tạo và bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên (TNTN) và môi trường đất nước
mình. Nếu họ có nhận thức đầy đủ các vấn đề về môi trường, thì khi ra đời, dù bất cứ
lĩnh vực nào, hoạt động nào họ đều có thể thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường một
cách có hiệu quả.
Thực tế, trong năm học trước với việc lồng ghép các kiến thức về môi trường
vào chương trình giảng dạy Địa lí 10, học sinh đã có được cái nhìn đúng đắn và toàn
diện về vấn đề môi trường. Song vần cần tiếp tục khắc sâu nội dung kiến thức này cho
học sinh ở lớp 11 và 12 để nâng cao nhận thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành thái độ và
hành vi đúng dắn cho học sinh trong việc BVMT.

II. Nội dung đề tài :
2
1. Loại bài kiến thức môi trường được lồng ghép thành một mục, một ý trong bài

3
- Đàm thoại
- Giảng giải
- Thảo luận
- Phân tích BSL, hình ảnh
IV. Tiến trình bài giảng :
1. ổn định lớp :
2. Kiểm tra bài cũ : không
3. Bài mới :
Mở bài : GV kể một số sự kiện mới nhất về sự già hoá dân số và sự bìng nổ dân
số của mộ vài quốc gia trên thế giới, một số sự cố về môi trường ( chất thải, sự cố tràn
dầu trên biển, ), một số tin mới nhất về chiến tranh khu vực và khủng bố trên thế giới.
Sau đó khái quát lại thành các vấn đề. GV hỏi : Đó là những vấn đề riêng của một quốc
gia hay của toàn nhân loại ?
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
HĐ 1 : Nhóm
Chia lớp làm 6 nhóm, đánh số TT từ 1-> 6
Bước 1 :
- Các nhóm 1, 2, 3 thực hiện nhiệm vụ :
Tham khảo thông tin ở mục 1 và phân tích
bảng 3.1, trả lời câu hỏi kèm theo bảng.
- Các nhóm 3, 4, 5 thực hiện nhiệm vụ:
Tham khảo thông tin ở mục 2 và phân tích
bảng 3.2, trả lời câu hỏi kèm theo bảng.
Bước 2 : Đại diện các nhóm lên trình bày.
Các nhóm còn lại theo dõi, trao đổi, chất
vấn, bổ sung.
Bước 3 : GV kết luận về đặc điểm của
bùng nổ dân số, già hoá dân số và hệ quả
của chúng, kết hợp liên hệ với chính sách

- Nhóm nước phát triển có cơ cấu dân số
già.
- Nhóm nước đang phát triển có cơ cấu dân
số trẻ.
b. Hậu quả :
- Thiếu lao động.
- Chi phí phúc lợi cho người già lớn.
HĐ 2 : Cá nhân/ Cả lớp
- Yêu cầu HS ghi vào mảnh giấy tên các
vấn đề môi trường toàn cầu mà các em
biết. Sau đố một số em đọc cho cả lớp
nghe, đồng thời GV ghi lên bảng.Khi thấy
danh mục vừa phù hợp với các vấn đề môi
trường trong SGK, Gv dừng lại và yêu cầu
HS sắp xếp các vấn đề theo nhóm.
HĐ 3 : Cặp
Bước 1 : Từng cặp HS nghiên cứu SGK,
kết hộ với hiểu biết bản thân, hoàn thành
phiấu học tập số 1.
Bước 2: Đại diện các nhóm lên trả lời.
Bước 3: GV kết luận và nhấn mạnh tính
nghiêm trọng của các vấn đề về môi
trường trên phạm vi thế giới.
? Thế giới đã có những hành động gì đẻ
II. Môi trường :
( Thông tin phản hồi phiếu học tập )
1. Biến đổi khí hậu toàn cầu và suy giảm
tầng ô dôn.
2. Ô nhiễm nguồn nước ngọt, biển và đại
dương.

Một số vấn đề môi trường toàn cầu
Vấn đề môi
trường
Hiện trạng Nguyên nhân Hậu quả Giải pháp
Biến đổi khí
hậu toàn cầu
Suy giảm tầng
ô dôn
Ô nhiễm nguồn
nước ngọt, biển
và đại dương
6
Suy giảm đa
dạng sinh học
2. Thông tin phản hồi
Một số vấn đề môi trường toàn cầu
Vấn đề môi
trường
Hiện trạng Nguyên nhân Hậu quả Giải pháp
Biến đổi khí
hậu toàn cầu
- Trái đất nóng
lên
- Mưa axit.
- Khí CO2
tăng-> hiệu ứng
nhà kính
- Chủ yếu từ
ngành sản xuất
điện và các

màng, sinh vật
thuỷ sinh.
Cắt giảm lượng
CFCs trong sản
xuất và sinh
hoạt.
Ô nhiễm nguồn
nước ngọt,biển
và đại dương
- Ô nhiễm
nghiệm trọng
nguồn nước
ngọt.
- Ô nhiễm biển
- Chất thải CN,
NN và sinh
hoạt
- Việc vận
chuyển dầu và
các sản phẩn từ
dầu
- Thiếu nguồn
nước sạch
- ảnh hưởng
đến sức khoẻ
- ảnh hưởng
đến SV thuỷ
sinh
- Tăng cường
xây dựng các

thiên nhiên.
2. Loại bài kiến thức môi trường được tích hợp vào kiến thức địa lí
Trong chương trình Địa lí 11 có nhiều kiến thức giáo dụ môi trường được tích
hợp trong kiến thức địa lí.Có được những kiến thức này phải trên cơ sở GV quan tâm,
lưu ý đến việc kết hợp, bố xung, thêm vào một cách linh hoạt, khéo léo những kiến thức
môi trường. Kiến thức môi trường ở đây thường liên quan đến những hậu quả của việc
phát triển dân số, phát triển kinh tế, Hoặc những đường lối chính sách, biện pháp của
các nhà nước khác nhau đén việc bảo vệ môi trường và những thành tựu của việc làm
này. Ta có thể lấy một loạt các ví dụ sau :
Bài 1: Sự tương phản về trình độ phát triển kinh tế - xã hội của các nhóm nước.
Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại.
- Mục II: Sự tương phản về trình độ phát triển kinh tế - xã hội của các nhóm
nước.
Những kiến thức môi trường được tích hợp vào mục này là
+ Sự gia tăng dân số quá nhanh ngoài việcngoài viêc gây nên những sức ép về
kinh tế, giáo dụ còn làm môi trường bị ô nhiễm, thay đổi không có lợi.Đó là nguồn
gốc của những vấn đề mang tính toàn cầu.
+ Nền kinh tế của những nước đang phát triển phụ thuộc nhiều vào nền nông
nghiệp đã dẫn tới việc khai thác đất đai mạnh mẽ nhưng không hợp lí, thiếu khoa học,
đã làm cho đất giảm dộ phì, xấu đi, dặc biệt là một số nước khu vực nhiệt đới Châu á,
Châu Phi.
- Mục III: Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại
Kiến thức môi trường ở đây là "sự thay thế giảm bớt việc sử dụng các nguồn
năng lượng, nguyên vật liệu truyền thống"đã làm giảm sự ô nhiễm, sự phá hoại môi
trường nguyên nhân là do sự giảm các chất thải do sử dụng than đá, dầu mỏ,khí đốt.Để
8
có sức thuyết phục, GV cần nêu ra những con số do các chất thải, bụi, khói từ các nhà
máy điện, các loại động cơ ô tô, xe máy trên thế giới và Việt Nam.
Bài 4 : Một số vấn đề của châu lục và khu vực
Tiết 1: Một số vấn đề của Châu Phi

+ Một số vùng hay mưa lớn, gây nên những khó khăn choviệc bảo vệ môi
trường ( Bắc Kinh, Thượng Hải )
Những khu vực còn lại như : Mĩ La Tinh, Tây Nam á và Trung á, Đông nam á , Các
quốc gia còn lại như : Hoa Kì, Nhât Bản, Ô-xtrây-li-a cũng trên cơ sở phát hiện các
kiến thức có liên quan đến kiến thức môi trường, đều có thể tích hợp được nhưng nói
chung là với chức năng của kiến thức môi trường là làm rõ, cụ thể hoá những kiến thức
địa lí.
III. Kết luận:
Giáo dục môi trường có ý nghĩa rất quan trọng trong việc đào tạoh thế hệ trẻ.
Địa lí là 1 trong các môn học có nhiều khả năng giáo dục môi trường cho HS, vì vậy
trong quá trình giảng dạy tôi cũng đã lồng ghép các kến thức giáo dục môi trường vào
những bài giảng có nội dung phù hợp. Việc đưa các phương pháp giáo dục môi trường
vào hoàn cảnh cụ thể của trường THPT còn gặp nhiều khó khăn. Việc sử dụng các
phương tiện trực quan như : băng hình, video, phim ảnh vẫn chưa được áp dụng.
Tuy vậy, qua các bài giảng cụ thể HS đẫ có những hiểu biết nhất định về môi
trường, có ý thức, thái độ, hành vi tốt đối với môi trường, các em cũng đã có được một
số kĩ năng và biện pháp bảo vệ môi trường thông thường để áp dụng ở địa phương nơi
các em sinh sống.
Giáo dục môi trường ở trường THPT không chỉ có thể áp dụng với môn Địa lí
mà có thể áp dụng với nhiều môn học khác. Đã dến lúc "Mỗi GV phải trử thành một
nhà giáo dục môi trường để giảng dạy các môn trong nhà trường" ( GS.TS Vũ Ngọc Hải
)
10
11