LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn “Hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã
Thái Hòa, tỉnh Nghệ An” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Và tôi xin chịu
hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan này.
Các số liệu trong luận văn được sử dụng trung thực. Kết quả nghiên cứu được
trình bày trong luận văn này chưa từng được công bố tại các công trình nào khác.
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trường Đại học Kinh tế Quốc dân đã
truyền đạt cho tôi kiến thức trong suốt những năm học ở trường.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Lãnh đạo UBND thị xã Thái Hòa; Hội đồng
bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thị xã; Nông trường Đông Hiếu, các Phòng Tài
nguyên Môi trường, Tài chính Kế hoạch, Quản lý Đô thị, Văn phòng Đăng ký
quyền sử dụng đất; UBND các xã Nghĩa Hòa, Nghĩa Thuận, Nghĩa Mỹ, Đông Hiếu,
các phường Long Sơn, Hòa Hiếu; và các đồng nghiệp tại Tổ tư vấn bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư thị xã đã tạo điều kiện cho tôi khảo sát trong thời gian làm luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS. Nguyễn Thị Ngọc Huyền đã tận tình
hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này.
Hà Nội, ngày tháng 12 năm 2012
Tác giả luận văn
Phạm Tiến Dũng
MỤC LỤC
MỤC LỤC 2
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 4
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU 5
SƠ ĐỒ 5
BẢNG BIỂU 5
DANH MỤC ẢNH 9
CHƯƠNG 1 5
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ
TRỢ, TÁI ĐỊNH KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN, THỊ XÃ 5
1.1. CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA

2.1.1.2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ, XÃ HỘI 38
2.2. CÁC CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT
ĐƯỢC THỰC HIỆN TẠI THỊ XÃ THÁI HÒA GIAI ĐOẠN 2008- 2011 41
2.2.1. MỤC TIÊU THU HỒI HỒI ĐẤT VÀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ CỦA THỊ XÃ THÁI HÒA GIAI
ĐOẠN 2008 – 2011 42
2.2.2. KẾT QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ TẠI THỊ XÃ THÁI HÒA GIAI
ĐOẠN 2008 -2011 43
2.2.3. Tình huống ba(03) dự án được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 47
2.3. THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH KHI
NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ THÁI HÒA GIAI ĐOẠN 2008-2011 53
2.3.1. CHUẨN BỊ TRIỂN KHAI CHÍNH SÁCH 54
2.3.1.1. TỔ CHỨC BỘ MÁY THỰC THI 54
2.3.1.2. LẬP CÁC KẾ HOẠCH TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH 61
2.3.1.3. BAN HÀNH CÁC VĂN BẢN HƯỚNG DẪN 61
2.3.1.4. TỔ CHỨC TẬP HUẤN, ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG 61
2.3.2.1. TỔ CHỨC TRUYỀN THÔNG, TƯ VẤN 62
2.3.2.2. THỰC THI CÁC KẾ HOẠCH 63
2.3.2.3. TỔ CHỨC PHỐI HỢP CÁC CƠ QUAN BAN NGÀNH 64
2.3.2.4. ĐÀM PHÁN VÀ GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT 65
2.3.2.5. XÂY DỰNG VÀ VẬN HÀNH CÁC DỊCH VỤ HỖ TRỢ 66
2.3.3. KIỂM SOÁT SỰ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BTHTTĐC 67
2.3.3. 1. XÂY DỰNG HỆ THỐNG THÔNG TIN PHẢN HỒI 67
2.3.3.2. TIẾN HÀNH GIÁM SÁT, ĐÁNH GIÁ 67
2.3.3.3. ĐIỀU CHỈNH CHÍNH SÁCH 69
2.3.3.4. ĐƯA RA CÁC SÁNG KIẾN HOÀN THIỆN VÀ ĐỔI MỚI 69
CÁC CHÍNH SÁCH BTHTĐC HIỆN NAY CHỈ ĐƯỢC BAN HÀNH BỞI CÁC CƠ QUAN CẤP TRUNG ƯƠNG VÀ CẤP
TỈNH, DO ĐÓ TRONG QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC THỰC THI VÀO THỰC TIỄN THƯỜNG XẨY RA TÌNH TRẠNG CHÍNH
SÁCH KHÔNG PHÙ HỢP VỚI ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ XÃ HỘI, PHONG TỤC TẬP QUÁN CỦA ĐỊA PHƯƠNG, NHƯ
CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ ỔN ĐỊNH ĐỜI SỐNG VÀ ỔN ĐỊNH SẢN XUẤT (HỖ TRỢ 40 % GIÁ ĐẤT) ĐỐI VỚI ĐẤT CÓ
NGUỒN GỐC NHẬN KHOÁN CỦA NÔNG TRƯỜNG TUY NHIÊN TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN MỘT SỐ DỰ ÁN

NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT 83
3.2.1.1. HOÀN THIỆN BỘ MÁY 83
3.2.1.2. HOÀN THIỆN CÁC KẾ HOẠCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ 83
3.2.1.2. ĐẨY MẠNH CÔNG TÁC TẬP HUẤN, ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG 84
3.2.2. HOÀN THIỆN CHỈ ĐẠO THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH 85
3.2.2.1. ĐẨY MẠNH TRUYỀN THÔNG, TƯ VẤN 85
3.2.2.2. TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC PHỐI HỢP 86
3.2.2.3. TĂNG CƯỜNG DỊCH VỤ HỖ TRỢ 86
3.2.3. Hoàn thiện kiểm soát sự thực hiện 87
3.2.3.1. Hoàn thiện hệ thống thông tin phản hồi 87
3.2.3.2. Hoàn thiện giám sát và đánh giá 88
3.2.3.3. Các giải pháp khác 88
3.3. KIẾN NGHỊ CÁC ĐIỀU KIỆN ĐỂ THỰC HIỆN GIẢI PHÁP 88
3.3.1. Kiến nghị đối với chính quyền thị xã Thái Hòa 88
3.3.2. Kiến nghị đối với chính quyền tỉnh Nghệ An 89
3.3.3. Kiến nghị đối với cơ quan trung ương 89
KẾT LUẬN 91
TÀI LIỆU THAM KHẢO 93
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT Các chữ viết tắt Ký hiệu
1 Bồi thường BT
2 Hỗ trợ HT
3 Tái định cư TĐC
4 Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư BTHTTĐC
5 Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá CNH-HĐH
6 Giải phóng mặt bằng GPMB
7 Uỷ ban nhân dân UBND
8 Hội đồng nhân dân HĐND
9 Quyết định QĐ
10 Thị xã TX

1.1.3. MỤC TIÊU CỦA CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ 9
1.1.4. CÁC NGUYÊN TẮC THỰC HIỆN MỤC TIÊU CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ 10
1.1.5. CÁC BỘ PHẬN CẤU THÀNH CỦA CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ 12
1.2.1. KHÁI NIỆM TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ CỦA CHÍNH QUYỀN
HUYỆN, THỊ XÃ 16
1.2.2. MỤC TIÊU CỦA TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH 16
MỤC TIÊU CỦA TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BTHTTĐC 17
SƠ ĐỒ 2.2: MỤC TIÊU CỦA TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BTHTTĐC 17
1.2.3. QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ HUYỆN, THỊ XÃ 18
1.2.2.1. CHUẨN BỊ TRIỂN KHAI CHÍNH SÁCH 18
SƠ ĐỒ 2.4: QUY TRÌNH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT 21
1.2.2.2 CHỈ ĐẠO THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ 22
1.2.2.3. KIỂM SOÁT SỰ THỰC HIỆN CỦA CHÍNH SÁCH BTHTTĐC: 28
BẢNG 2.1: MỐI QUAN HỆ MỤC TIÊU, KẾT QUẢ CỦA BTHTTĐC 30
1.3. KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG TRONG TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH
BTHTTĐC KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT VÀ BÀI HỌC CHO CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ THÁI
HÒA 34
1.3.1. KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ HUYỆN, THỊ XÃ 34
1.3.1.1. KINH NGHIỆM CỦA HUYỆN QUỲNH LƯU, TỈNH NGHỆ AN 34
1.3.1.2. KINH NGHIỆM CỦA HUYỆN NGHĨA ĐÀN, TỈNH NGHỆ AN 35
CHƯƠNG 2 37
THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ
KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ THÁI HÒA 38
2.1. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI CỦA THỊ XÃ THÁI HÒA 38
2.1.1 Giới thiệu thị xã thái Hòa 38
2.1.1.1. Điều kiện tự nhiên 38
2.1.1.2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ, XÃ HỘI 38
2.2. CÁC CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT
ĐƯỢC THỰC HIỆN TẠI THỊ XÃ THÁI HÒA GIAI ĐOẠN 2008- 2011 41
2.2.1. MỤC TIÊU THU HỒI HỒI ĐẤT VÀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ CỦA THỊ XÃ THÁI HÒA GIAI

TRƯỜNG NHƯNG KHÔNG CÓ HỢP ĐỒNG GIAO KHOÁN NHƯ ĐẤT ĐÃ CÓ HỢP ĐỒNG NHẬN KHOÁN; HOẶC CHẾ
ĐỘ HỖ TRỢ 35% GIÁ ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRONG RANH GIỚI PHƯỜNG, DO VĂN BẢN LUẬT CỦA TRUNG ƯƠNG
CŨNG NHƯ TẠI QUYẾT ĐỊNH SỐ 04/2010/QĐ.UBND CỦA UBND TỈNH NGHỆ AN QUY ĐỊNH VỀ BTHTTĐC
CHƯA CÓ QUY ĐỊNH RÕ RÀNG VỀ DIỆN TÍCH ĐƯỢC HỖ TRỢ 35 %, SAU KHI ĐỐI RÀ SOÁT, ĐỐI CHIẾU VỚI
CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VÀ TÌNH HÌNH THỰC TIỄN THÌ CHÍNH QUYỀN THÁI HÒA ĐÃ CÓ VĂN BẢN
XIN Ý KIẾN CHỈ ĐẠO CỦA UBND TỈNH, BỘ TÀI NGUYÊN – MÔI TRƯỜNG ĐỂ THỰC HIỆN HỖ TRỢ TOÀN BỘ
DIỆN TÍCH ĐẤT NÔNG NGHIỆP ĐƯỢC HƯỞNG CHẾ ĐỘ 35 % GIÁ ĐẤT TRUNG BÌNH CỦA CÁC HỘ GIA ĐÌNH, CÁ
NHÂN BỊ ẢNH HƯỞNG 69
2.4. ĐÁNH GIÁ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI
NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ THÁI HÒA GIAI ĐOẠN 2008-2011 70
2.4.2.1. ĐIỂM MẠNH 72
2.4.2.1. ĐIỂM YẾU 74
CHƯƠNG 3 78
GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI
ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ THÁI HÒA, TỈNH
NGHỆ AN 78
3.1. MỤC TIÊU, PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI
THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ THÁI HÒA 78
3.1.1. Mục tiêu của tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định
cư của chính quyền thị xã Thái Hòa đến năm 2015 78
3.1.2. Phương hướng hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư của chính quyền thị xã Thái Hòa 79
3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI
THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ
THÁI HÒA ĐẾN NĂM 2015 82
3.2.1. HOÀN THIỆN CHUẨN BỊ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI
NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT 83
3.2.1.1. HOÀN THIỆN BỘ MÁY 83
3.2.1.2. HOÀN THIỆN CÁC KẾ HOẠCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ 83
3.2.1.2. ĐẨY MẠNH CÔNG TÁC TẬP HUẤN, ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG 84

đất thì Nhà nước phải có chính sách về bồi thường, hõ trợ, tái định cư, và tổ chức
thực thi để đưa chính sách vào thực tiễn. Nếu như hoạch định được chính sách tốt là
điều kiện cần thì tổ chức thực thi chính sách là điều kiện đủ để chính sách thành công.
Thái Hòa là thị xã trẻ thành lập năm 2008 được Chính Phủ, chính quyền cấp
tỉnh quan tâm, cho phép hưởng các cơ chế đặc thù với mục tiêu sẽ là đơn vị kinh tế
trọng điểm của khu vực Miền Tây Nghệ An vào năm 2015. Với lợi thế trên đã tạo
cho Thái Hòa những điều kiện lý tưởng để thu hút các dự án đầu tư, xây dựng cơ sở
hạ tầng, chỉnh trang đô thị phục vụ phát triển kinh tế xã hội.
Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là vấn đề phức tạp tác động tới mọi mặt đời
sống kinh tế, an sinh xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước, của chủ
đầu tư và người có đất bị thu hồi.
Trong thời gian qua việc tổ chức thực chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định
cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Thái Hòa đã đạt được những kết
quả quan trọng góp phần làm thay đổi bộ mặt của địa phương. Tuy nhiên việc tổ
chức thực thi chính sách BTHTTĐC vẫn còn bộc lộ một số nhược điểm cần phải
khắc phục bằng những giải pháp cương quyết.
Là cán bộ công tác tại Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của thị xã Thái
Hòa, thông qua hoạt động thực tiễn và những kiến thức chuyên ngành Quản lý kinh
tế được tiếp nhận trong quá trình học Cao học tại Trường Đại học Kinh tế Quốc
dân, tôi lựa chọn đề tài: ''Hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Thái Hòa, tỉnh
Nghệ An'' để làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế.
2. Tình hình nghiên cứu
Để phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng đô thị thì chính
quyền huyện, thị xã cần phải thu hồi đất và tổ chức thực thi chính sách bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư. Do vậy việc nghiên cứu hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách là
1
cần thiết đối với mỗi chính quyền huyện, thị xã. Vấn đề hoàn thiện tổ chức thực thi
chính sách đã được nhiều nhà khoa học, nhiều tác giả đề cập đến; trong đó mỗi công
trình nghiên cứu đều có nội dung và cách tiếp cận riêng phù hợp với những vấn đề

động quảm lý nước là cả một quá trình thường xuyên, liên tục và sáng tạo. Do đó đề tài
“Hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất của chính quyền thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An” vẫn còn là một “khoảng
trống” cần được nghiên cứu sâu và không trùng lắp với bất cứ công trình khoa học nào
đã thực hiện. Hy vọng đây sẽ là một luận văn cao học có ý nghĩa thực tiễn đối với
chính quyền thị xã Thái Hòa và có giá trị tham khảo đối với một số huyện, thị xã có
cùng điều kiện về kinh tế - xã hội đang trong quá trình hoàn thiện tổ chức thực thi
chính sách BTHTTĐC.
3. Mục tiêu nghiên cứu
- Xác định khung lý thuyết cho nghiên cứu quá trình tổ chức thực thi chính
sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của chính quyền thị xã Thái Hòa.
- Phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Thái Hòa. Rút ra ưu điểm và hạn chế
trong tổ chức thực thi chính sách tại địa bàn thị xã Thái Hòa giai đoạn 2008 - 2011.
- Đề xuất giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ,
tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội cho chính
quyền thị xã Thái Hòa đến năm 2015.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: đề tài nghiên cứu việc tổ chức thực thi chính sách bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Thái Hòa.
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về nội dung: đề tài tập trung nghiên cứu quá trình tổ chức thực thi chính
sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của chính quyền thị xã Thái Hòa đối với 03 dự
án là: Trang trại bò sữa của Công ty Cổ phần sữa Việt Nam tại huyện Nghĩa
Đàn(Vinamilk), Đường giao thông vào Trung tâm xã Nghĩa Hòa và xây dựng khu
công nghiệp nhỏ xã Nghĩa Mỹ, thị xã Thái Hòa.
- Thời gian nghiên cứu: dữ liệu được thu thập trong giai đoạn 2008-2011, các
giải pháp hoàn thiện được đề xuất đến năm 2015.
3
5. Phương pháp nghiên cứu

CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH KHI NHÀ
NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN, THỊ XÃ
1.1. CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ
NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN, THỊ XÃ
1.1.1. Nhu cầu thu hồi đất cho phát triển kinh tế xã hội
Thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia và
đầu tư xây dựng các công trình công cộng, phát triển đô thị, các dự án sản xuất,
kinh doanh là một tất yếu khách quan trong quá trình phát triển.
Nhu cầu thu hồi đất để xây dựng các công trình công nghiệp, giao thông,
thuỷ lợi, các công trình về y tế, văn hoá, giáo dục, các công trình du lịch dịch vụ…
công trình an ninh quốc phòng là rất lớn. Với đặc thù là một nước nông nghiệp
( gần 80% dân số sản xuất nông nghiệp ) do đó diện tích đất để sử dụng vào mục
đích xây dựng các công trình mở rộng đô thị, mở rộng hệ thống giao thông, các khu
công nghiệp dịch vụ thương mại… công trình quốc phòng an ninh chủ yếu là lấy từ
đất nông nghiệp, đất làm nhà ở tại khu vực nông thôn và ven đô thị. Nếu Nhà nước
không có chính sách và những quy định phù hợp thì dễ dẫn đến tình trạng là sau
mỗi lần Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích
công cộng, lợi ích quốc gia sẽ có thêm nhiều hộ gia đình, cá nhân lâm vào tình trạng
không còn ruộng đất- tư liệu sản xuất chính để nuôi sống gia đình và bản thân họ.
Thực tiễn cho thấy BTHTTĐC khi Nhà nước thu hồi đất là vấn đề hết sức
nhạy cảm và phức tạp, tác động tới mọi mặt của đời sống kinh tế, xã hội, nhân văn
của nhiều người, của cả cộng đồng dân cư. Nếu giải quyết không thoả đáng quyền
lợi của người có đất bị thu hồi và những người bị ảnh hưởng khi thu hồi đất dễ bùng
phát khiếu kiện, đặc biệt là những khiếu kiện tập thể đông người làm cho tình hình
trở nên phức tạp, từ đó gây ra sự mất ổn định về kinh tế, xã hội, chính trị nói chung,
theo số liệu thống kê năm 2011 cho thấy trên cả nước số lượng các khiếu nại về
hành chính đối với BTHTTĐC chiếm 70,64% các khiếu nại tố cáo về đất đai (1).
5
Trong những năm gần đây vấn đề này trở thành trung tâm của dư luận, là một
trong những mối quan tâm hàng đầu của các nhà hoạch định chính sách, nhà quản

theo quy định của pháp luật

(Khoản 5 điều 4 Luật Đất đai 2003).
Thu hồi đất trong quy hoạch xây dựng là việc chuyển đổi quyền sử dụng đất từ
một chủ thể đang sử dụng sang một chủ thể khác, việc thu hồi đất có thể có rất
nhiều lý do, tuy nhiên thu hồi đất trong quy hoạch xây dựng là thu hồi đất do thực
hiện quy hoạch xây dựng công cộng, mà cần đất để phục vụ các mục đích công
cộng, quốc phòng an ninh, hoặc để phát triển kinh tế theo đồ án quy hoạch xây
dựng đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, trong các đặc điểm của thu hồi đất
luôn gắn liền với việc bồi thường.
Bồi thường
Bồi thường khi nhà nước thu hồi đất là việc nhà nước trả lại giá trị quyền sử
dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất (Khoản 6 Điều 4
Luật Đất đai 2003).
Bồi thường là sự đền trả lại tất cả những thiệt hại mà chủ thể gây ra một cách
tương xứng, trong quy hoạch xây dựng, thiệt hại gây ra có thể là thiệt hại vật chất
hoặc thiệt hại phi vật chất trong giải phóng mặt bằng, cùng với các quy định về bồi
thường là các quy định về hỗ trợ, tái định cư.
Hỗ trợ
Hỗ trợ là khi nhà nước thu hồi đất là việc nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi
đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa
điểm mới ( Khoản 7 Điều 4 Luật Đất đai 2003).
Hỗ trợ nhằm trợ giúp thêm cho người bị thu hồi đất để tái lập cuộc sống mới
để chuyển đổi nghề nghiệp, để giải quyết khó khăn về mặt kinh tế.
Tái định cư
Tái định cư được hiểu là quá trình định cư, ổn định và khôi phục cuộc sống cho
những người dân sau khi Nhà nước thu hồi đất hoặc bị mất chỗ sinh sống do các
nguyên nhân chủ quan hoặc khách quan.
Trong việc triển khai các dự án, tái định cư còn bao gồm các hoạt động nhằm hỗ
trợ cho những người bị ảnh hưởng do việc thực hiện dự án gây ra, khôi phục và cải

Đối tượng của chính sách là những người, tổ chức thực hiện chính sách và
chịu ảnh hưởng của chính sách, cụ thể là các cán bộ chuyên của các cơ quan thực
8
hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định; và các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân bị
thu hồi đất.
1.1.3. Mục tiêu của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
Mục tiêu chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là đảm bảo quyền lợi chính
đáng, hợp pháp của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất thông qua việc chi
trả, bù đắp những tổn thất thiệt hại về đất đai, những chi phí tháo dỡ, di chuyển nhà
ở, vật kiến trúc, công trình hạ tầng kỹ thuật…và các chi phí khác để ổn định đời
sống, sản xuất, chuyển đổi nghề nghiệp, vị trí cho người bị thu hồi đất, sở hữu tài
sản trên đất khi bị thu hồi nhằm xây dựng cơ sở hạ tầng cho phát triển kinh tế xã
hội, an ninh quốc phòng.
Sơ đồ 2.1: Mục tiêu của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
9
Mục tiêu của chính sách bồi thường, HTTĐC
Đảm bảo quyền lợi
chính đáng của đối
tượng bị thu hồi đất
Giúp đỡ người bị thu
hồi đất nhằm ổn định
đời sống sau khi bị thu
hồi đất
Hỗ trợ tạo việc
làm, ổn định nơi ăn
chốn ở
Mục đích của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
Đáp ứng nhu cầu đất phát triển kinh tế xã hội, an ninh quốc
phòng
1.1.4. Các nguyên tắc thực hiện mục tiêu chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái

bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường
thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tính theo giá đất do Uỷ ban nhân
dân tỉnh công bố tại thời điểm thu hồi đất.
+ Ngoài bồi thường về đất, tài sản người bị thu hồi đất còn được hỗ trợ di
chuyển, hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, đào tạo nghề, …. ổn định đời sống cho
người bị thu hồi đất.
+ Người bị thu hồi đất ở được chuyển vào khu TĐC với hệ thống cơ sở hạ
tầng đồng bộ đủ điều kiện cho họ sống tốt hơn hoặc ít nhất cũng bằng nơi ở cũ.
- Nhà đầu tư có nhu cầu về đất làm mặt bằng để đầu tư xây dựng các công
trình cơ sở hạ tầng, cơ sở sản xuất kinh doanh với chi phí sử dụng đất hợp lý nhất.
Để khuyến khích các nhà đầu tư bỏ vốn vào đầu tư phát triển, Nhà nước không chỉ
ưu đãi tài chính như miễn giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế, mà còn hoàn lại
chi phí bồi thường, hỗ trợ về đất mà họ đã chi trả cho người bị thu hồi đất với mức
cao nhất, bằng số tiền sử dụng đất, hoặc tiền thuê đất mà họ phải nộp cho Nhà nước.
Nhà nước đã phải dành nguồn thu từ đất của mình để đảm bảo lợi ích cho người bị
thu hồi đất, đồng thời giảm nhẹ chi phí sử dụng đất cho nhà đầu tư để thực hiện
quyền thu hồi đất, phân bổ sử dụng đất phục vụ cho đầu tư phát triển của đất nước
đưa đến dân giàu, nước mạnh.
Đảm bảo công khai, dân chủ, minh bạch trong thực hiện
Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người bị thu hồi đất là quan hệ giao dịch
về quyền sử dụng đất giữa người đang sử dụng đất với nhà đầu tư có sự can thiệp
của Nhà nước, không phải giao dịch quyền sử dụng đất thông thường trên thị
trường. Tuy nhiên, người bị thu hồi đất chỉ chấp nhận chuyển quyền sử dụng đất
của mình khi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phù hợp với Luật đất đai và
công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được thực hiện công khai và bàn bạc dân
chủ.
Thứ nhất, trước khi thu hồi đất chậm nhất là 90 ngày đối với đất nông nghiệp
11
và 180 ngày đối với đất phi nông nghiệp, cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải
thông báo cho người bị thu hồi đất biết lý do thu hồi, thời gian và kế hoạch di

1.1.5.2. Chính sách bồi thường khi thu hồi đất
Các tổ chức được giao đất, cho thuê đất của Nhà nước thu hồi để thực hiện
dự án thì có trách nhiệm ứng chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; nếu được
giao đất không thu tiền sử dụng đất thì tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tính vào vốn
đầu tư của dự án, trường hợp được giao đất, cho thuê đất có thu tiền sử dụng đất thì
tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được trừ vào số tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải
nộp. Riêng tổ chức, cá nhân nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đầu tư
vào Việt Nam thì không phải trả tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
a. Chính sách về bồi thường đất bị thu hồi
Người đang sử dụng đất (tổ chức, hộ gia đình, cá nhân) có quyền sử dụng đất
hợp pháp theo quy định của pháp luật (đủ điều kiện được bồi thường về đất) thì
được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng hoặc bồi thường bằng giá trị
quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi, tính theo giá đất có cùng mục
đích sử dụng với đất bị thu hồi do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quy định công bố theo
quy định của Chính phủ đang có hiệu lực áp dụng tại thời điểm có quyết định thu
hồi đất; trường hợp giá đất do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định tại thời điểm có
quyết định thu hồi đất chưa sát với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế
trên thị trường trong điều kiện bình thường thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ vào
giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trên thị trường tại địa phương để
quyết định mức giá cụ thể cho phù hợp; riêng đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá
nhân nằm xen kẽ trong khu dân cư và đất vườn, ao trong cùng thửa đất ở thì được
bồi thường theo giá trị quyền sử dụng đất nông nghiệp và hỗ trợ thêm từ 20% đến
50% giá đất ở liền kề. Đối với các trường hợp đang sử dụng đất của Nhà nước giao
không thu tiền sử dụng đất hoặc có thu tiền sử dụng đất nhưng tiền sử dụng đất đã
nộp có nguồn gốc từ Ngân sách nhà nước; đang sử dụng đất được Nhà nước cho
13
thuê; đang sử dụng đất không có giấy tờ hợp pháp theo quy định của pháp luật và
tại thời điểm bắt đầu sử dụng đất xác định là có vi phạm theo quy định của pháp
luật; đang sử dụng đất được giao không đúng thẩm quyền mà chưa nộp tiền để được
sử dụng đất và đất bị thu hồi.

1.1.5.4. Chính sách về tái định cư cho người bị thu hồi đất
Hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở được giao đất ở mới
hoặc mua nhà ở để tái định cư; Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo
việc thực hiện các dự án xây dựng khu tái định cư để bảo đảm phục vụ tái định cư
cho người bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở tại địa phương. Việc bố trí tái định cư
phải thông báo công khai cho từng hộ gia đình bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở
về dự kiến phương án bố trí tái định cư. Diện tích giao đất ở tại nơi tái định cư,
diện tích nhà bố trí tái định cư và giá đất tính thu tiền sử dụng đất tại nơi tái định cư,
giá bán nhà tái định cư do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyết định cho phù với thực tế
tại địa phương.
1.1.5.5. Quy trình về thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
Việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi
đất tại địa phương, Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh có thể giao cho Hội đồng bồi thường,
hỗ trợ và tái định cư huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh hoặc Tổ chức phát
triển quỹ đất thực hiện. Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu
hồi đất được thực hiện theo trình tự: Lập phương án tổng thể về bồi thường, hỗ trợ
và tái định cư; sau đó thực hiện thông báo về quyết định thu hồi đất, kế hoạch giải
phóng mặt bằng đất thu hồi và chuẩn bị lập phương án bồi thường, hỗ trợ và bố trí
tái định cư; tiếp theo tiến hành kiểm kê xác định đất, tài sản bị thiệt hại, số hộ gia
đình phải bố trí tái định cư để lập phương án bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư
trình cấp thẩm quyền phê duyệt và cuối cùng là thực hiện chi trả tiền bồi thường, hỗ
trợ và bố trí tái định cư theo phương án đã được cấp thẩm quyền phê duyệt, đồng
thời giao đất thu hồi đã chi trả bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo phương án
15
được phê duyệt cho chủ dự án được giao sử dụng đất.
Ngoài ra trong chính sách còn quy định về trách nhiệm của các Bộ ngành
trung ương, các cấp chính quyền, cơ quan tham mưu của địa phương, chủ đầu tư dự
án và các tổ chức có liên quan trong việc chỉ đạo, hướng dẫn, giải quyết, tổ chức
thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và xử
lý giải quyết khiếu nại quyết định thu hồi đất, khiếu nại về bồi thường, hỗ trợ và tái