NHỮNG KHÓ KHĂN VÀ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC
PHẦN DẠY HỌC VĂN
I. Nguyên nhân khiến học sinh không hứng thú, gặp khó khăn với
phân môn Tập đọc
- Học sinh ham chơi hơn ham học, chưa có thái độ học tập đúng đắn,
chưa chịu khó học tập.
- Học sinh chưa thấy được tầm quan trọng của phân môn Tập đọc, chưa
có ý thức tự rèn đọc.
- Giáo viên chưa chú ý rèn đọc, kèm cặp những học sinh học yếu thiếu
thường xuyên và chưa kiên trì.
- Trong các tiết học, giáo viên dạy theo một khuôn mẫu nhất định, học
sinh học theo quy trình không thay đổi, cho nên không phát huy được tính tích
cực, sáng tạo trong học tập của học sinh.
- Trong suốt quá trình một tiết tập đọc học sinh không được giải lao - thư
giãn giữa tiết làm cho học sinh chóng mệt mỏi, thiếu khả năng tập trung học
tập.
- Cuối tiết học các em không được tập trung tham gia vào các trò chơi học
tập, làm cho phần học tập kém hiệu quả (vì các em không được học mà chơi,
chơi mà học)
- Phụ huynh chưa quan tâm, nhắc nhở thường xuyên việc học của con
em mình.
- Nguyên nhân chủ yếu của việc phát âm sai ở học sinh là do ngôn ngữ
riêng của địa phương, và "cái phương ngữ " đó được các em sử dụng tương
đối nhiều khi giao tiếp (nói và viết), khiến người đọc, người nghe khó hiểu.
Trong khi những người gần gũi với các em, tiếp xúc với các em hằng ngày
như ông, bà, cha, mẹ, anh, chị, … của các em cũng nói sai. Khi đến trường,
nơi các em học tập, nhận thức ghi nhớ lại cũng có không ít giáo viên phát
âm sai (do phương ngữ). Vì thế, một số em còn đọc sai là lẽ đương nhiên.
- Chương trình học còn một số vấn đề:
+ Ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết dễ bị nhầm lẫn
Ví dụ: dạy/dậy, nhảy/nhẩy, giầy/giày…

như: giữa tiết học cho các em giải lao, chơi trò chơi. Nhằm thư giản, bớt sự
căng thẳng, mệt mỏi.
- Cuối tiết học để củng cố luyện tập đạt kết quả tốt, giáo viên tổ chức các
trò chơi học tập để các em được học mà chơi, chơi mà học. Nhằm tạo cho lớp
học thêm sinh động hứng thú hơn.
2
 Biện pháp 2: Giáo viên lựa chọn chuẩn chính âm phù hợp với
phương ngữ
Muốn học sinh phát âm đúng thì mỗi giáo viên khi luyện phát âm phải có
sự vận dụng mềm dẻo, trong phần luyện tập có chia ra nội dung bắt buộc và nội
dung lựa chọn. Chấp nhận nhiều chuẩn chính âm. Giáo viên sẽ lựa chọn chuẩn
phát âm nào gần nhất với giọng đia phương của mình đối chiếu với cách phát
âm tự nhiên theo phương ngữ của mình còn những điểm nào sai lạc.
Trước hết giáo viên phải tự chữa lỗi cho mình rồi xây dựng kế hoạch chữa
lỗi phát âm cho học sinh trong giờ tập đọc và cả giờ học khác. Giáo viên cần
đọc đúng đọc diễn cảm. Tiếp đó, cần bồi dưỡng cho học sinh có mong muốn, có
ý thức đọc đúng chính âm càng sớm càng tốt. Giáo viên tập cho học sinh biết
quan sát mặt âm thanh lời nói của người khác và của bản thân mình để điều
chỉnh đọc, nói cho tốt. Đồng thời chúng ta cần nắm chắc các biện pháp chữa lỗi
phát âm bao gồm biện pháp luyện theo mẫu, biện pháp cấu âm và biện pháp
luyện âm đúng qua âm trung gian. Tuỳ thuộc âm thanh sai lạc, tuỳ thuộc vào
học sinh mà giáo viên lựa chọn biện pháp thích hợp.
Thái độ sư phạm đúng đắn của người giáo viên là sự hướng dẫn tận tình,
đặc biệt là động viên tinh thần thương yêu giúp đỡ học sinh để các em có hứng
thú rèn phát âm đúng Mặt khác, vốn sống, vốn hiểu biết sâu rộng và khả năng
úng đối nhanh nhạy thông minh của giáo viên và chọn phương phát sửa phát âm
sai cho học sinh sao cho mới mẻ phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của học sinh
tiểu học cũng là những yếu tố ảnh hưởng đến sự thành bại của việc rèn kĩ năng
nói sao cho chuẩn. Đồng thời giáo viên cũng cần tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến
học sinh phát âm sai ở chỗ nào để từ đó có biện pháp sửa sai, rèn đúng cho

Bởi vì đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 6 - 7 tuổi là hay bắt chước, hay làm
theo cô. nếu cô đọc đúng thì trẻ cũng cố gắng đọc đúng như cô. Nếu cô nói
ngọng, hoặc phát âm sai thì trẻ cũng sai theo.
- Giáo viên cần rèn luyện kĩ năng phát âm chuẩn
+ Giáo viên phải biết làm mẫu bởi ta đã thống nhất với nhau rằng giáo
viên không được quyền yêu cầu học sinh làm cái gì mà chính mình cũng không
làm được. Muốn học sinh đọc tốt trước hết giáo viên phải đọc tốt.
+ Phải biết cách quan sát cách đọc của học sinh, biết nghe học sinh đọc
nghĩa là có khả năng nhanh chóng nhận ra được những gì học sinh đọc đúng
mẫu đồng thời nhanh chóng nhận ra hiệu số sai lệch giữa bài đọc của các em và
bài đọc mẫu của thầy.
+ Biết tái hiện lời đọc của học sinh trong thể đối chiếu với lời đọc mẫu.
Giáo viên phải tạo điều kiện cho các em tự quan sát lời đọc của mình một cách
khách quan. Muốn thế, thầy cô giáo phải có khả năng thay thế một cái máy ghi
âm; ghi và phát lại lời đọc của học sinh với một thái độ chân thành; một mong
mỏi tha thiết "cô muốn giúp các em đọc được đúng, đọc hay hơn''.
4
+ Biết phối hợp nhịp nhàng lời mô tả giọng đọc và làm mẫu. Nghĩa là có
sự hài hoà giữa những lời yêu cầu, chỉ dẫn về cách phát âm, cách đọc và khả
năng biểu diễn những yêu cầu, chỉ dẫn này bằng giọng đọc mẫu của giáo vi.
 Vì vậy cô giáo phải thật mẫu mực để trẻ noi theo, được như vậy
thầy cô giáo mới là " Tấm gương sáng cho học sinh noi theo”
 Biện pháp 5: Chữa lỗi phát âm bằng biện pháp luyện theo mẫu
Bằng phát âm mẫu của mình giáo viên đưa ra trước học sinh cách phát âm
chuẩn ,các từ cần luyện, yêu cầu học sinh phát âm theo. Đặc biệt với học sinh
lớp 1, trong các giờ học vần giáo viên hướng dẫn cho học sinh cách phát âm
chuẩn thông qua việc luyện đọc theo mẫu của giáo viên. Giáo viên phát âm
trước, sau đó gọi những học sinh phát âm chuẩn đọc trước tiếp theo gọi các học
sinh khác. Giáo viên đặc biệt chú ý đến những học sinh hay phát âm sai, gọi các
em đọc nhiều. Giáo viên nên để những âm, vần, tiếng, từ mà học sinh hay phát

sinh đặt lòng bàn tay trước miệng, một tay đặt lên thanh quản. Khi phát âm /b/
là âm vốn có sẽ cảm nhận được độ rung nhẹ của thanh quản và không thấy
luồng hơi phát ra.
Cho trẻ bậm hai môi lại và bật hơi qua môi mạnh hơn, tạo âm /p/ câm.
Cho trẻ làm lại như trên nhưng phát thành tiếng /p/ hay ''đèn pin ", pí pa -pí
pô'' pọ pạ
Cho trẻ đặt một tay lên thanh hầu và lòng bàn tay trước miệng, trẻ sẽ rễ
ràng nhận biết được sự khác biệt giữa hai âm. Khi phát âm /p/ dây thanh rung
mạnh và có luồng hơi từ miệng phát ra đập vào lòng bàn tay.
+ Sai phát âm /n/ nờ- /l/ lờ lẫn lộn: Học sinh hay phát âm lẫn giữa l/n và
phần lớn các em không ý thức được mình đang phát âm âm nào.
Để chữa lỗi phát âm cho học sinh tôi phải trực quan hoá sự mô tả âm vị
và hướng dẫn học sinh quan sát, tự kiểm tra xem mình đang phát âm âm
nào: /n/ là một âm mũi, khi phát âm, sờ tay vào mũi sẽ thấy mũi rung, còn khi
phát âm âm/l /mũi không rung. Sau đó, ta cho học sinh luyện phát âm /l/ bằng
cách bịt chặt mũi đọc la,lo,lô,lu,lư, Khi bịt chặt mũi học sinh không thể phát
âm các tiếng na, no, nô, nu, nư. Cho học sinh luyện nói câu ''con lươn nó lượn
trong lọ, ''cái lọ lộc bình nó lăn lông lốc '' Hoặc hướng dẫn học sinh khi phát
âm âm /l/ thì đưa lưỡi lên phía bên trên lợi của hàm trên ngạc cứng, còn khi
phát âm /n/ thì đưa đầu lưỡi vào mặt trong của hàm răng. Sau đó, học sinh
luyện nói các câu “lúa lên lớp lớp lòng nàng nâng nâng”
 Biện pháp 7: Phương pháp luyện theo mẫu kết hợp với
phân tích cấu âm
- Cho các em luyện phân biệt l/n bằng cách nói những từ ngữ, câu tập
trung nhiều phụ âm l/n
6
Ví dụ:
+ nước non ,nôm na, nườm nượp

+ lầm lẫn, lấp ló, lơ láo, lũ lượt

+ Tiếp theo chắp các tiếng cùng thanh, cùng loại âm tiết với tên gọi thanh.
Ví dụ : Hỏi : thảo, phải, kẻo. (âm tiết nửa mở )
Ngã : ngõ, khẽ, cũ. ( âm tiết mở ).
+ Cuối cùng chắp bất kỳ âm đầu các vần với các thanh
 Biện pháp 9: Khai thác kinh nghiệm âm thanh của học sinh
trong phần giới thiệu bài mới để giúp các em ý thức về sự tương hợp giữa
âm thanh và nghĩa với chữ viết của từ ngữ
- Cho học sinh nghe một câu hát hay câu thơ và đề nghị học sinh lắng nghe
xem trong đó có tiếng nào là vần hay âm sẽ học. Khi đó, giáo viên cần phát âm
nhấn mạnh tiếng chứa âm, vần học sinh sẽ học. Ngay sau khi học sinh nêu ra
tiếng chứa âm vần ấy, giáo viên giới thiệu mặt chữ ghi âm và viết lên bảng.
Ví dụ: Khi dạy bài 80, giáo viên đọc “Quê hương là con diều biếc”, giáo
viên nhấn mạnh tiếng “biếc”. Giáo viên yêu cầu học sinh tìm tiếng sẽ học hôm
nay (biếc). Sau đó giáo viên giới thiệu vần “iêc” và ghi bảng.
- Giáo viên đưa ra một chủ đề, ví dụ như : Trái cây, rau, cá… đề nghị học
sinh nêu ra các từ thuộc về chủ đề, giáo viên dừng lại và nhấn mạnh vào tên
một loại trái cây, rau quả, cá… nào đó có mang âm vần sẽ học. Từ đó giáo viên
giới thiệu âm vần và chữ ghi âm, vần cần học.
Ví dụ: Khi dạy bài 35, trước đây, giáo viên dùng vật thật trái bưởi, trái
chuối nhưng chưa gây được hứng thú cho học sinh. Sau này, giáo viên yêu cầu
học sinh nêu tên các loại trái cây, học sinh nêu, giáo viên dừng lại ở từ: Trái
chuối, trái bưởi. Từ đó giáo viên giới thiệu vần “uôi” và vần “ươi” sẽ học hôm
nay. Khi áp dụng phương pháp trên, tôi thấy học sinh hứng thú hơn trong học
tập.
 Biện pháp 10: Tăng cường hoạt động tạo từ, tiếng có chứa âm,
vần đang học
- Ghép các con chữ thành vần hay tiếng: Học sinh chọn những con chữ
thích hợp trong những con chữ cho trước để ghép các con chữ thành vần hay
tiếng và đọc chúng.
Ví dụ: Giáo viên yêu cầu học sinh chọn các con chữ và dấu thanh: n, m, k,

Ví dụ: Ở bài 25, giáo viên đọc: Mẹ bé Hà là nghệ sĩ, thì lúc đó học sinh
giơ cao thẻ có âm “ngh” và đọc trơn từ “nghệ sĩ”.
- Giáo viên đọc một câu ngắn có từ bỏ trống, yêu cầu học sinh lắng nghe
và tìm từ để điền vào chỗ trống. Lưu ý, từ cần điền là từ chứa âm hay vần đã và
đang học. Sau mỗi lần điền từ, giáo viên yêu cầu học sinh đọc lại cả câu và
phân tích cấu tạo từ đã điền.
- Trước đây, giáo viên viết sẵn nội dung bài học lên bảng, học sinh tìm
hiểu tiếng chứa âm, vần mới, sau đó giáo viên gạch chân yêu cầu học sinh đọc
9
và phân tích nên kết quả học sinh tiếp thu bài một cách thụ động. Sau này, khi
dạy ở các bài nhận diện âm, vần tôi áp dụng phương pháp mới.
Ví dụ: Khi đọc bài 55, giáo viên đọc: “Dù ai nói ngả nói …”, học sinh
thêm tiếng “nghiêng” vào chỗ trống và phân tích cấu tạo tiếng “nghiêng” gồm
có âm “ngh” ghép với vần “iêng”.
- Giáo viên đọc một cụm từ hay một câu ngắn yêu cầu học sinh lắng nghe
và tìm từ thay thế cho một từ nào đó trong câu mà không làm cho ý của câu
thay đổi. Lưu ý, từ cần điền là từ chứa âm hay vần đang học. Sau mỗi lần điền
từ cho học sinh đọc lại cả câu và phân tích cấu tạo từ đã điền.
Ví dụ: Khi học bài 76, giáo viên nêu câu: “Bài hát rất hay”, giáo viên yêu
cầu học sinh thay thế từ “bài hát” thành một từ khác, học sinh sẽ thay thế từ
“bài hát” thành từ “bản nhạc”, kết hợp phân tích tiếng “nhạc” gồm có âm
“nh” ghép với vần “ac” và dấu lặng.
Trò chơi “lô tô”: Giáo viên phát cho mỗi học sinh một bản gồm các âm vần
đã và đang học, học sinh chuẩn bị các hòn sỏi, hòn đá nhỏ. Giáo viên đọc tiếng,
từ chứa các âm, vần đó, học sinh lắng nghe các vần được đọc lên. Đặt hòn sỏi
vào các vần trong bảng (nếu có). Khi học sinh nào có đủ các vần theo một hàng
trên thẻ thì các em sẽ hô lên “thắng rồi”. Giáo viên kiểm tra lại và nêu gương
người thắng cuộc. Học sinh thắng sẽ đọc trơn các từ, vần trong bảng của mình.
 Biện pháp 13: Tập hát để giúp học sinh phát âm đúng một vài
thanh:

Giáo viên đặc biệt chú trọng đến phương pháp trò chơi vì học sinh lớp 1
thích chơi. Nếu giáo viên tổ chức trò chơi học tập tốt thì gây được hứng thú học
tập cho học sinh, lớp học thêm sinh động các em chủ động tích cực học tập giờ
học sẽ đạt kết quả cao.
- Để tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh giáo viên phải đầu tư thời
gian cho mỗi bài giảng và thiết kế các phiếu bài tập cho từng bài học cụ thể.
Từng bài Học Vần mà giáo viên có thể chọn và sử dụng các dạng bài tập sau:
+ Nối kênh hình với kênh chữ.
+ Nối kênh chữ với kênh chữ.
+ Điền âm (vần) vừa học.
+ Tìm âm (vần) trong tiếng từ bằng cách gạch chân hoặc đóng khung các
tiếng có chứa âm, vần cần tìm.
+ Tìm tiếng, từ có vần cho sẵn.
+ Điền âm (vần) vào chỗ trống.
+ Nhìn tranh vẽ ghi chữ.
+ Tô vẽ tranh và ghi chữ.
+ Ghi thêm dấu thanh để được từ hoặc câu đúng.
+ Gạch chân tiếng sai, sửa câu, viết lại cho đúng ý trong bài.
11
 Biện pháp 16: Các hoạt động bổ trợ
- Giáo viên cần thường xuyên trao đổi với phụ huynh về tình hình học
tập của học sinh , đặc biệt là những em học yếu.
- Giáo viên luôn khiêm tốn học hỏi bạn bè và đồng nghiệp.
- Phụ huynh cần dành nhiều thời gian để quan tâm, động viện các em.
- Học sinh phải nêu cao ý thức tự học, tự rèn, tích cực học tập.
- Duy trì phong trào “ Đôi bạn cùng tiến” giúp nhau trong học tập.
- Tổ chức sinh hoạt 15 phút đầu buổi, các bổi học ngoại khoá có chất
lượng: Thi đua nhóm đôi cách đọc một đoạn văn, đoạn thơ hay các từ ngữ
khó.
- Cán bộ phụ trách học tập của lớp phải nhiệt tình, có năng lực để quản

Chẳng hạn như đa số phụ huynh hướng dẫn học sinh cách đánh vần âm
(vần) trước, phụ âm đầu sau.
Ví dụ: Tiếng “Cau”: Đánh vần: a - u - au - cờ - au - cau
Hay tiếng “Mẹ”: Đánh vần : e – mờ – e – me – nặng – mẹ
- Vì tâm lý của các em là thích được khen, chẳng hạn khi cô giáo đưa ra
câu hỏi các em trả lời đúng, làm đúng giáo viên khen thưởng cho các em tràng
vỗ tay. Hoặc khi các em viết chữ đẹp, cô mượn bảng con của em đó làm mẫu
tuyên dương, cho các em khác cần học tập bạn, viết đẹp như bạn
Sự động viên, khích lệ khéo léo của giáo viên sẽ làm cho các em say mê
học tập hơn. Bên cạnh có sự năng nổ, cố gắng đua chen để được học giỏi như
bạn .
Nếu các em trả lời sai thì giáo viên không nên chê trách, không nên nặng
lời nhục mạ, mà phải hướng dẫn các em một cách nhẹ nhàng, tế nhị để các em
tiếp thu một cách thoải mái, không nặng nề, mặc cảm để lần sau các em sẽ
hăng hái hơn. Nếu khen chê không khéo léo và không đúng lúc thì không những
không giúp các em hứng thú học tập mà trái lại làm cho các em rụt rè, nhút
nhát, không dám giơ tay, phát biểu và còn mặc cảm làm ảnh hưởng đến kết quả
học tập.
 Biện pháp 18: Quan tâm đồng đều đến tất cả các đối tượng học
sinh bằng cách khuyến khích và tạo cơ hội cho tất cả học sinh hoạt động
- Trước tiên, GV phân loại đối tượng học sinh để nắm được trình
độ của từng em
13
- Luôn kết hợp cả 3 hình thức học tập: Cá nhân, nhóm (cặp), toàn lớp trong
một tiết dạy.
- Tránh sử dụng quá nhiều kiểu đàm thoại cả lớp.
- Tạo điều kiện cho mỗi cá nhân học sinh làm việc với SGK, sử dụng SGK
như phương tiện tìm tòi, khám phá.
- Để chuẩn bị kĩ việc rèn đọc cho học sinh, bản thân tôi đã kiên trì phấn
đấu để thực hiện tốt các mặt như: Đọc mẫu thật diễn cảm, biết "nghe" và

hay đọc sai (do phương ngữ), các em tự nêu cách khắc phục ở người đọc. Vì
vậy học sinh lớp tôi thực hiện phần rèn đọc ở các tiết học rất có hiệu quả,
đặc biệt các em rất thích học tiết luyện thêm, thích được chấm điểm thi
luyện đọc, thi tổ chức trò chơi trong phần luyện đọc.

←  Tạo hứng thú học phân môn tập đọc cho học sinh lớp 1:
* Giáo viên cần nắm vững nội dung, mục tiêu trương trình.
* Giáo viên phải thật sự tâm đắc với nghề, có tinh thần và trách nhiệm cao,
phải chịu khó kiên nhẫn trong việc uốn nắn học sinh.
* Phải luôn tích cực tự bồi dưỡng, sưu tầm trau dồi ở đồng nghiệp và
không ngừng học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn. Đặc biệt phải tích cực
sáng tạo tìm tòi để thiết kế được một giờ học có nhiều hình thức, phương pháp
nhằm phát huy tính tích cực của học sinh.
* Luôn đào sâu suy nghĩ, tìm tòi cái mới để dạy. Phối hợp linh hoạt các
phương pháp tổ chức học tập, để tiết học diễn ra nhẹ nhàng thu hút học sinh.
* Không nên bằng lòng với kết quả đạt được, nên tìm tòi khám phá, cập
nhật thông tin để làm phong phú phương pháp và hình thức dạy học cho mỗi
tiết học luôn là điều mới mẻ tạo cho học sinh hứng thú, say mê môn học.
15