Chung tay vì tƣơng lai- Biotech club in Hutech

2010

1
HƯỚNG DẪN ÔN TẬP MÔN ỨNG DỤNG TIN HỌC TRONG CÔNG NGHỆ SINH HỌC
| 08DSH56-Hutech

MỤC LỤC

HƢỚNG DẪN ÔN TẬP MÔN ỨNG DỤNG TIN HỌC TRONG CÔNG NGHỆ SINH HỌC 3
BÀI TẬP QUY HOẠCH THỰC NGHIỆM 3
HƢỠNG DẪN GIẢI BÀI TẬP 3
1. Định dạng cột (định danh cột): 3
2. Trong phần mềm này có hai cách nhập dữ liệu 4
a. Data columns 4
b. Data code columns. 5
HƢỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP 6
I. SO SÁNH 2 MẪU 6
BÀI 1. 6
Bài 2. 12
BÀI 3: 15
II. THÍ NGHIỆM MỘT YẾU TỐ 16
2.1. Mẫu hoàn toàn ngẫu nhiên 1 yếu tố (completely Randomized Design _CRD). 16
Bài 11. 16
Bài 12: 20
2.2. Mẫu khối hoàn toàn ngẫu nhiên 1 yếu tố 22
Bài 51: 22
Bài 52 26
Bài 69 28
Bài 70: 31

| 08DSH56-Hutech HƢỚNG DẪN ÔN TẬP MÔN ỨNG DỤNG TIN HỌC TRONG CÔNG NGHỆ SINH
HỌC
BÀI TẬP QUY HOẠCH THỰC NGHIỆM
HƢỠNG DẪN GIẢI BÀI TẬP
Trong nhiều thời gian học tập chúng ta có gắng học tập để hoàn thành môn học một cách tốt
nhất có thể. Để giúp các bạn ôn tập tốt hơn câu lạc bộ Biotech “Biotech club” xin giới thiệu
với các bạn một tập tài liệu ôn tập khá đầy đủ về thực hành tin học ứng dụng trong công
nghệ sinh học. Với bộ tài liệu này sẽ giúp các bạn ôn tập tốt hơn.
Để vào nội dung chính chúng tôi xin giới thiệu sơ qua về phần mền Statgraphics plus. Một
phần mềm khá thông dụng trong thống kê sinh học.
Để các bạn làm tốt các bài tập có hai điều các bạn cần nhớ là: Định dạng cột(định nghĩa cột)
và Cách nhập dữ liệu. Với các bƣớc phân tích thì các bạn có thể biết nhƣng cái quan trọng hơn
nhƣng nhiều ngƣời thƣờng quên quan tâm là cách nhập dữ liệu
1. Định dạng cột (định danh cột):
Sau khi khởi động Statgraphics plus. Ta ấn chuột trái vào col_1, sau đó ấn phím phải chuột
đƣợc nhƣ bảng sau:

Hình 1: Định dạng cột (định nghĩa cột)
Chung tay vì tƣơng lai- Biotech club in Hutech

2010

4
HƯỠNG DẪN GIẢI BÀI TẬP
| 08DSH56-Hutech

Chọn MODIFY COLUMN…(nhƣ hình 1)

chọn kiểu numeric (kiểu số).
Tiếp nhấn OK, và nhập dữ liệu vào.
Chung tay vì tƣơng lai- Biotech club in Hutech

2010

6
HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP
| 08DSH56-Hutech

Xem hình 6.

Hình 6: Nhập theo kiểu Data code columns (dữ liệu bài 1)
Giống A lặp lại 10 lần; giống B lặp lại 7.
HƢỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP
I. SO SÁNH 2 MẪU
BÀI 1. Nhập dữ liệu nhƣ bảng sau vào phần mềm Statgraphics plus.

Hình 7: Bảng dữ liệu bài 1
Lƣu dữ liệu lần 1. Với tên theo yêu cầu của thầy giáo (có thể là tên ngƣời làm) vào thƣ mục
yêu cầu. Theo lệnh sau.
Chung tay vì tƣơng lai- Biotech club in Hutech

2010

7
HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP
| 08DSH56-Hutech
Nhấn OK
Ta nhận đƣợc bảng kết quả nhƣ hình 12 : Analysis Summary.
Chung tay vì tƣơng lai- Biotech club in Hutech

2010

9
HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP
| 08DSH56-Hutech Hình 12 : Bảng Analysis Summary.
Bƣớc 3 :Ta chọn Tabulor options để mở bảng (ô màu vàng mũi tên đang chỉ ở hình 12)
Comparisons of means (bảng phân tích giá trị trung bình) và bảng Comparisons of
Standard Deviations (bảng phân tích phƣơng sai). Bằng cách check vào ô vuông nhỏ phía
trƣớc. Nhƣ hình sau. Nhấp OK

Hình 13 : Bảng công cụ phân tích.
Đối với những bài so sánh 2 đối tƣợng kiểu này hoặc nhiều hơn. Chúng ta chỉ quan tâm đến
bảng Comparison of Standard Deviations (bảng phân tích phƣơng sai) và bảng Comparisons
of means (bảng phân tích giá trị trung bình).
Ta đƣợc bảng phân tích nhƣ trên hình 14.
Chung tay vì tƣơng lai- Biotech club in Hutech

2010

10
HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP
| 08DSH56-Hutech


Theo đề bài chúng ta cần biết là trung bình hai mẫu có khác nhau không.
Bƣớc 4: Ta xét bảng phân tích thấy P-value =0,00152785 < α=0.05  bác bỏ giải thiết.
Tức mean1 ≠ mean2.
Trong phần này chúng ta cần lưu ý. Tại sao chúng ta chọn P-value =0,00152785 mà không
chọn các giá trị khác.
- Để giải thích cho điều này chúng ta cần xem xét 2 việc. Một là sigma1 và sigma2 bằng
nhau hay khác nhau. Nếu bằng (sigma1 = sigma2) trong đối thiết mean1 và mean2 ta chọn
P-value của dòng trên (dòng chứa « assuming equal variances » (tạm dịch phƣơng sai bằng
nhau). Ngƣợc lại (sigma1 ≠ sigma2) chọn P-value của dòng dƣới, dòng chứa “not assuming
equal variances »(tạm dịch 2 phƣơng sai khác nhau). Và cũng so sánh với mức ý nghĩa α nhƣ
trên.
Chung tay vì tƣơng lai- Biotech club in Hutech

2010

12
HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP
| 08DSH56-Hutech

- Còn nếu bài so sánh thì cần quan tâm đến 2 đối thiết (2) và (3). Còn yêu cầu giống hay
khác nhƣ trong bài 1 này thì chúng ta chỉ quan tâm đến giải thiết và đối thiết (1). Tức chỉ xem
là giống nhau hay khác nhau. Không đề cập đến việc nhỏ hơn hay lớn hợn. Còn để biết nhƣ
thế nào ta làm tiếp bài 2 để hiểu hơn.
Sau khi phân tích ta cần biết lƣu dữ liệu để thầy(cô) có cơ sở đánh giá phân tích của chúng
ta.
Trƣớc hết là trình bày kết quả.
Copy kết quả cần trình bày paste vào Untibled comment (bên góc dƣới màng hình có dòng
chữ “Enter a description of your StatFolio here”(tạm dịch: nhập kết quả mô tả vào đây, nhớ
rằng trong ô này có chữ “StatFolio” ).
Trình bày kết quả nhƣ hình sau:

| 08DSH56-Hutech Hình 19: Bảng phân tích phương sai.
Với P-value =0,635314 > 0,05  sigma 1 = sigma 2.
Ta đi so sánh 2 giá trị trung bình. Chọn P-value nào nhỏ hơn ta lấy.
Chung tay vì tƣơng lai- Biotech club in Hutech

2010

15
HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP
| 08DSH56-Hutech Hình 20: Bảng so sánh 2 đối tượng.
Ta kết luận theo bảng sau:

Hình 21: Trình bày kết quả.
BÀI 3:
- Nhấp dữ liệu nhƣ hình 22(Có thể thay đổi không nhất thiết theo kiểu này):
Chung tay vì tƣơng lai- Biotech club in Hutech

2010

16
HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP
| 08DSH56-Hutech

Hình 27: Mở bảng ANOVA
Tabular Options
Chung tay vì tƣơng lai- Biotech club in Hutech

2010

18
HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP
| 08DSH56-Hutech - Check chọn nhƣ trên hình 28

Hình 28: Mở bảng ANOVA

OK

- Dựa vào bảng ANOVA để chúng ta đánh giá là có sự khác biệt không về định mức sơ chế
của các loại kích cỡ cá. Đƣợc bảng nhƣ sau:

Hình 29: Bảng ANOVA của bài 11.
Trong bảng phân tích này (ANOVA ta quan tâm đến giá trị P-value = 0,0099<0,05. Kết
luận các kích cỡ các khác nhau có định mức sơ chế không giống nhau.
Tiếp tục trả lời câu hỏi là ảnh hưởng như thế nào?
- Dùng bảng Multiple Range Tests
 Vào Tabular Options để mở
Chung tay vì tƣơng lai- Biotech club in Hutech

2010


Hình 33: Trình bày kết quả.

Chú ý: Với việc phận tích bài toán có bảng Multiple Range Tests chỉ sử dụng bảng này
cho những trƣờng hợp có sự khác biệt trong bảng ANOVA, còn không có sự khác biệt
với giá trị P-value nào đó hơn 0,05 thì ta kết luận luôn không cần dùng bảng Multiple
Range Tests, nhƣ thế là thừa.
Sau khi nhập dữ liệu xong ta lƣu lại một lần, sau khi phân tích kết quả xong ta lƣu thêm
một lần nữa, để trình bày trong cùng một bảng dữ liệu ta lƣu lần đầu với tên và kết quả
cùng một thƣ mục, cùng một tên. Các lần sau chỉ lƣu lại không cần đặt tên. (lƣu chèn lên).
Bài 12:
- Nhập dữ liệu nhƣ sau(tƣơng tự bài 11): có 2 cột, LẶP LẠI 5 LẦN TỔNG KẾT QUẢ
(HÀNG) LÀ 25.
Chung tay vì tƣơng lai- Biotech club in Hutech

2010

21
HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP
| 08DSH56-Hutech Hình 34: Dữ liệu bài 12(kiểu data code columns).
Nhập nhƣ bảng trên ta nhập dữ liệu theo hàng ngàng của bảng kết quả đề bài.
Hoặc ta nhập dữ liệu nhƣ bảng sau: theo dàng dọc của bảng kết quả đề bài.

Hình 35: Dữ liệu bài 12 (kiểu data code columns)
Chung tay vì tƣơng lai- Biotech club in Hutech

2010


Hình 38: Dữ liệu bài 51(cách 1).
HOẶC BẰNG CÁCH

Hình 39: Dữ liệu bài 51. (cách 2)
NHƢNG VỚI CÁCH NÀO ĐI NỮA THÌ CHÚNG TA CẦN PHẢI CHÚ Ý ĐẾ DỮ LIỆU
CỦA MÌNH TRƢỚC KHI PHÂN TÍCH. Và lƣu ý trong dãy dữ liệu lúc nào cũng có yếu
tố lặp lại liên tục và 1 yếu tố luân phiên lặp lại cuối cùng mới tới kết quả.
LƢU DỮ LIỆU.
- Phân tích dữ liệu:
Bƣớc 1: Vào Compare  Analysis of Variance  Multifactor ANOVA OK

Hình 40: Các bước phân tích.
Chung tay vì tƣơng lai- Biotech club in Hutech

2010

24
HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP
| 08DSH56-Hutech

Bƣớc 2: Từ hộp thoại ta chọn các yếu tố tƣơng tự bài 11, 12. Chỉ khác là nhiều yếu tố vào
một Factor (chính và nhiễu). Nhu hình sau:

Hình 41: Chọn đối tượng phân tích
Với ĐỘ CỨNG BÁNH là biến phụ thuộc (DEPENDENT VARIABLE) OK.
Bƣớc 3: vào Tabular Options(ô màu vàng nhỏ) mở bảng ANOVA ra (nhƣ các bài trên).
Xem hình 42.

Hình 42: Công cụ phân tích.

Trích đoạn PHÂN TÍCH TƢƠNG QUAN HỒI QUY

---