Chuyên đề : Cơ quan NN
Các loại cơ quan nhà nước nứơc ta :
- Các cơ quan quyền lực NN (QH là cơ quan q lực cao nhất, HĐND là cơ quan q
lực nhà nước ở địa phương)
- Các cơ quan HC NN gồm : CP, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, c quan thuộc CP,
UBND các cấp và các cơ quan ch môn thuộc UBND .
- Các cơ quan xét xử (TA ND tối cao, TAND địa phương, TA quân sự, TA quân
sự, TA đặc biệt, TA khác do luật định) .
- Các cơ quan kiểm sát (VKS ND tối cao, VKS quân sự, VKSND địa hương)
CT nước là 1 chức vụ NN, một cơ quan đặc biệt thể hiện sự thống nhất của q lực,
hoạt động thực hiện cả 3 quyền (lập, hành, tư) nên không xếp vào cơ quan nào .
Đặc điểm của cơ quan nhà nước
- Là một tổ chức công quyền có tính độc lập tương đối với các cơ quan nhà nước
khác, một tổ chức cơ cấu bao gồm những CB,CC được giao những quyền hạn
nhất định để thực hiện nh vụ và chức năng nhà nước theo qui định của PL .
- Chỉ có cơ quan NN mới có quyền lực NN và NN thực hiện quyền lực của nhân
dân, giải quyết các vấn đề q hệ công dân . Mỗ cơ quan NN đều có thẩm quyền do
PL qui định, đó là tổng thể những quyền và nhĩa vụ mag tính quyền lực – p lý mà
NN trao để thực hiện nhiệm vụ, chức năng NN .
- Thẩm quyền của cơ quan NN có những giới hạn về không gian, về thời gian có
hiệu lực, về đối tượng chịu sự tác động và phụ thuộc vào địa vị P lý của nó trong
bộ máy NN .
- Mỗi cơ quan NN có hình thức, phương pháp hoạt động riêng do PL qui định .
1.Quốc hội (QH) : QH là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan
quyền lực NN cao nhất của nước HXHCNVN .
Là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, Quốc hội do cử tri cả nước bầu ra
theo ché độ bầu cử phổ thông đầu phiếu, trực tiếp và bỏ phiếu kín .Là cơ quan
quyền lực nhà nước cao nhất của nước CHXHCNVN. Quốc hội có chức năng sau
:
- Lập hiến (làm ra HP và sửa đổi HP) . Lập pháp (là làm ra luật sửa đổi luật)
- QH quyết định những chính sách cơ bản về đối nội và đối ngoại, nhiệm vụ KT-
việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó Thủ tướng, Bộ trưởng, các thành viên
khác của Chính phủ và báo cáo với QH tại kỳ họp gần nhất của QH;
- Trong thời gian QH không họp, QĐ việc tuyên bố tình trạng chiến tranh khi
nước nhà bị xâm lược và trình QH phê chuẩn quyết định đó tại kỳ họp gần nhất
của QH;
- QĐ tổng động viên hoặc động viên cục bộ ban bố tình trạng khẩn cấp trong
cả nước hoặc ở từng địa phương;
- Thực hiện quan hệ đối ngoại của Quốc hội;
-Tổ chức trưng cầu ý dân theo quyết định của Quốc hội.''
3. Chủ tịch nước là người đứng đầu NN, thay mặt NN CHXHCNVN đối nội và
đối ngoại
Chủ tịch nước do QH bầu ra trong số đại biểu của QH . Chủ tịch nước chịu
trách nhiệm và b/ cáo công tác trước QH .
Công bố hiến pháp, luật, pháp lệnh
Thống lĩnh các LLVTND và giữ chức vụ chủ tịch Hội đồng QP và AN
Đề nghị QH bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Phó Chủ tịch, TT C phủ, C án TANDTC, V
trưởng VKS NDTC
Căn cứ vào nghị quyết của QH hoặc của ỦBTVQH bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách
chức Phó Thủ tướng, Bộ trưởng và các thành viên khác của CP
Căn cứ vào nghị quyết của QH hoặc của ỦBTVQH, công bố QĐ tuyên bố tình
trạng chiến tranh, công bố QĐ đại xá
Căn cứ vào nghị quyết của ỦBTVQH, ra lệnh tổng động viên hoặc động viên cục bộ;
ban bố tình trạng khẩn cấp trong cả nước hoặc ở từng địa phương
Đề nghị ỦBTVQH xem xét lại pháp lệnh, nghị quyết của ỦBTVQH trong thời
hạn mười ngày kể từ ngày pháp lệnh hoặc nghị quyết được thông qua; nếu pháp
lệnh, nghị quyết đó vẫn được ỦBTVQH biểu quyết tán thành mà Chủ tịch nước
vẫn không nhất trí, thì Chủ tịch nước trình Quốc hội quyết định tại kỳ họp gần
nhất
Bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó C án, Thẩm phán TANDTC, Phó Viện
trưởng, Kiểm sát viên VKSND tối cao
1. Lãnh đạo công tác của các bộ, các cơ quan ngang bộ và các cơ quan thuộc
Chính phủ, UBND các cấp, xây dựng và kiện toàn hệ thống bộ máy hành chính
nhà nước thống nhất từ trung ương đến cơ sở; hướng dẫn, kiểm tra HĐND thực
hiện các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên; tạo điều kiện để HĐND thực
hiện nhiệm vụ và quyền hạn theo luật định; đào tạo, bồi dưỡng, sắp xếp và sử
dụng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nhà nước;
2. Bảo đảm việc thi hành HP và PL trong các cơ quan nhà nước, tổ chức
chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân dân và
công dân; tổ chức và lãnh đạo công tác tuyên truyền, giáo dục HP và PL trong
nhân dân;
3. Trình dự án luật, pháp lệnh và các dự án khác trước QH và UBTVQH;
4. Thống nhất quản lý việc xây dựng, phát triển nền kinh tế quốc dân, phát
triển văn hoá, giáo dục, y tế, khoa học và công nghệ, các dịch vụ công; quản lý
và bảo đảm sử dụng có hiệu quả tài sản thuộc sở hữu toàn dân; thực hiện kế
hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước, chính sách tài chính,
tiền tệ quốc gia;
5. Thi hành những biện pháp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân,
tạo điều kiện cho công dân sử dụng quyền và làm tròn nghĩa vụ của mình; bảo vệ
tài sản, lợi ích của Nhà nước và của xã hội; bảo vệ môi trường;
6. Củng cố và tăng cường nền QP toàn dân, AN nhân dân; bảo đảmb AN
quốc gia và trật tự, an toàn xã hội; xây dựng các LLVTND; thi hành lệnh động
viên, lệnh ban bố tình trạng khẩn cấp và mọi biện pháp cần thiết khác để bảo vệ
đất nước;
7. Tổ chức và lãnh đạo công tác kiểm kê, thống kê của NN; công tác thanh
tra và kiểm tra nhà nước, chống tham nhũng, lãng phí ; giải quyết khiếu nại, tố
cáo của công dân ;
8. Thống nhất quản lý công tác đối ngoại; đàm phán, ký kết điều ước quốc tế
theo thẩm quyền; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, lợi ích chính đáng của tổ chức và
công dân Việt Nam ở nước ngoài;
9. Thực hiện chính sách xã hội, chính sách dân tộc, chính sách tôn giáo;
đại biểu QH và ý kiến phát biểu với cơ quan thông tin đại chúng.
Thủ tướng CP ký các nghị quyết, nghị định của Chính phủ, ra quyết định, chỉ
thị , kiểm tra việc thi hành các văn bản đó
5 .Bộ và cơ quan ngang Bộ
Bộ và cơ quan ngang Bộ do QH Q định thành lập, bãi bỏ theo đề nghị của TT
CP, thực hiện chức năng QLNN đối với ngành hoặc lĩnh vực công tác trong
phạm vi cả nước, QLNN các dịch vụ công theo ngành, lĩnh vực; thực hiện đại
diện chủ sở hửu phần vốn cảu NN tại DN có vốn NN theo qui định .
Bộ trưởng và Thủ trưởng cơ quan ngang bộ là người đứng đầu và lãnh đạo một
bộ, cơ quan ngang bộ, phụ trách một số công tác của Chính phủ; chịu trách
nhiệm trước Thủ tướng, trước Quốc hội về quản lý nhà nước ngành, lĩnh vực
trong phạm vi cả nước hoặc về công tác được giao phụ trách
6. Hội đồng nhân dân (HĐND)
HĐND là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện
vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, chịu
trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan Nhà nước cấp trên.
HĐND thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của HP và PL, bảo
đảm sự lãnh đạo thống nhất của TW đồng thời phát huy quyền chủ động, sáng
tạo của địa phương.
Hội đồng nhân dân chức năng và quyền hạn chủ yếu sau:
- QĐ những chủ trương và biện pháp quan trọng để phát huy tiềm năng của địa
phương, xây dựng và phát triển địa phương về KT-XH, củng cố AN,QP, nâng
cao đời sống của nhân dân ĐP, làm tròn nghĩa vụ của ĐP đối với cả nước.
- Giám sát hoạt động của Thường trực HĐND, UBND, TAND, VKSND dân cùng
cấp; giám sát việc thực hiện các nghị quyết của HĐND; giám sát việc tuân theo
pháp luật của cơ quan NN, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân
dân và của công dân ở địa phương.
HĐND ban hành NQ và triển khai thực hiện NQ . HĐND có quyền bãi bỏ những
NQ sai trái của HĐND cấp dưới, những QĐ, chỉ thị của UBND, CT UBND cùng
cấp .
- Trình QH dự án luật và trình ỦBTV QH dự án pháp lệnh theo quy định của
PL.
Tòa án nhân dân tối cao có thẩm quyền xét xử:
- Giám đốc thẩm, tái thẩm những vụ án mà bản án, quyết định đã có hiệu lực
pháp luật bị kháng nghị theo quy định của PL tố tụng;
- Phúc thẩm những vụ án mà bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực PL
của TA cấp dưới trực tiếp bị kháng cáo, kháng nghị theo quy định của PL tố
tụng.
Chánh án toà án nhân dân tối cao do QH bầy ra từ số đại biểu của QH, chịu
trách nhiệm và b/ cáo trước QH, trong trường hợp QH không họp thì báo cáo
UB TVQH và Chủ tich nước
9. Viện kiểm sát nhân dân (VKS ND) : Hệ thống VKS được tổ chức theo ba cấp
là cấp huyện, cấp tỉnh TP, cấp trung ương và các viện kiểm sát quân sự .VKS ND
tối cao là cơ quan trực thuộc CT nước. Có chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp và
thực hành quyền công tố NN .
Viện trưởng VKSND tối cao do QH bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm theo đề nghị của
Chủ tịch nước, chịu sự giám sát của QH, chịu trách nhiệm và b cáo công tác
trước QH, trong trường hợp QH không họp thì báo cáo UB TVQH và Chủ tich
nước ; trả lời chấp vấn kiến nghị yêu cầu đại biểu QH .