1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

NGUYỄN THỊ PHƯƠNG HẢO ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỘNG TĂNG GIÁ ĐẦU VÀO
ĐẾN HIỆU QUẢ KINH TẾ SẢN XUẤT CHÈ CỦA CÁC HỘ
NÔNG DÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN LUN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP

NGUYỄN THỊ PHƯƠNG HẢO

ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỘNG TĂNG GIÁ ĐẦU VÀO
ĐẾN HIỆU QUẢ KINH TẾ SẢN XUẤT CHÈ CỦA CÁC HỘ
NÔNG DÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN LUN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP

Chuyên ngnh: Kinh tế nông nghiệp
M s: 62.62.01.15
Ngưi hưng dn khoa hc:
1. TS. Đon Quang Thiệu
2. PGS.TS. Nguyễn Đình Long
THÁI NGUYÊN – 2014


4 LỜI CẢM ƠN
Để hon thnh luận án ny, tôi đ nhận được sự giúp đỡ, động viên
khích lệ của nhiều tổ chức, cá nhân, của các nh khoa hc, của bạn bè, đồng
nghiệp v gia đình.
Nhân dịp ny, Tôi xin được gửi li cám ơn trân trng đến Ban Giám đc
Đại hc Thái Nguyên, Ban Đo tạo Sau Đại hc, Ban Giám hiệu trưng Đại hc
Kinh tế v Quản trị Kinh doanh, Phòng Quản lý Đo tạo Sau Đại hc, các Thầy
Cô giáo Khoa Kinh tế, các Thầy Cô giáo bộ môn Thng kê Kinh tế lượng thuộc
trưng Đại hc Kinh tế v Quản trị Kinh doanh đ tạo điều kiện giúp đỡ tôi về
mi mặt trong sut quá trình hon thnh luận án.
Tôi xin by tỏ lòng biết ơn đến tập thể cán bộ hưng dn khoa hc: Tiến sĩ
Đon Quang Thiệu v Phó Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Đình Long đ tận tình giúp
đỡ tôi hon thnh luận án.
Tôi xin by tỏ lòng biết ơn chân thnh đến PGS.TS Trần Đình Thao, TS.
Đm Thanh Thủy, ThS. Tạ Việt Anh v Ths. Nguyễn Ngc Hoa đ nhiệt tình
chia sẻ kinh nghiệm giúp đỡ tôi hon thnh luận án.
Tôi xin gửi li cảm ơn ti Sở Nông nghiệp v Phát triển Nông thôn tỉnh
Thái Nguyên, Hội Nông dân tỉnh Thái Nguyên, Cục Thng kê tỉnh Thái Nguyên,
Sở Kế hoạch v Đầu tư tỉnh Thái Nguyên, Sở Khoa hc v Công nghệ tỉnh Thái
Nguyên đ tạo điều kiện cho tôi tiến hnh nghiên cứu.

1. Tính cấp thiết của đề ti
1
2. Mục tiêu nghiên cứu
2
3. Đi tượng v phạm vi nghiên cứu
3
4. Ý nghĩa khoa hc v thực tiễn của đề ti
4
5. Đóng góp của luận án
4
6. B cục của luận án
5
Chương 1. Cơ sở khoa hc về ảnh hưởng của biến động tăng giá đầu
vo đến hiệu quả kinh tế sản xuất chè của các hộ nông dân
6
1.1 Cơ sở lý luận về giá, biến động giá v hiệu quả kinh tế trong sản
xuất chè của hộ nông dân
6
1.1.1 Đặc điểm kỹ thuật v kinh tế của cây chè
6
1.1.1.1 Đặc điểm sinh vật hc
6
1.1.1.2 Các nhân t ảnh hưởng đến sản xuất chè
6
1.1.1.3 Đặc điểm của thị trưng tiêu thụ sản phẩm chè
7
1.1.2 Kinh tế hộ nông dân sản xuất chè
8
1.1.2.1 Khái niệm về hộ nông dân v kinh tế hộ nông dân
8

25
1.1.4.4 Ảnh hưởng biến động giá đầu vo ti sản xuất chè
26
1.2 Cơ sở thực tiễn về ảnh hưởng của biến động tăng giá đầu vo ti
hiệu quả sản xuất chè của các hộ nông dân
29
1.2.1 Tình hình biến động giá một s yếu t đầu vo chính trong sản
xuất chè
29
1.2.2 Bi hc kinh nghiệm về các biện pháp ứng phó của các hộ nông
dân v các chính sách hỗ trợ của chính phủ đi vi các biến động của
giá đầu vo
33
1.2.2.1 Một s bi hc kinh nghiệm của các nưc trong hỗ trợ nông dân
đi phó vi biến động về giá
33
1.2.2.2 Kinh nghiệm ứng phó của hộ nông dân đi vi biến động của
giá đầu vo ở một s địa phương
36
1.2.3.3 Bi hc kinh nghiệm rút ra từ nghiên cứu kinh nghiệm các nưc
trên thế gii trong việc hỗ trợ hộ nông dân v kinh nghiệm ứng phó của
hộ nông dân đi phó vi biến động tăng giá đầu vo
38
1.3. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực nghiên
cứu của đề ti
41
Chương 2. Phương pháp nghiên cứu
44
2.1. Phương pháp tiếp cận v khung phân tích
44

2.2.5 Hệ thng chỉ tiêu phân tích
67
Chương 3. Phân tích thực trạng ảnh hưởng của tăng giá đầu vo đến
hiệu quả kinh tế sản xuất chè của các hộ nông dân trên địa bn tỉnh TN
72
3.1. Khái quát đặc điểm tự nhiên, KTXH tỉnh Thái Nguyên
72
3.1.1 Đặc điểm tự nhiên
72
3.1.2 Đặc điểm kinh tế x hội
75
3.2. Biến động giá đầu vo trong sản xuất chè
82
3.2.1. Gii hạn giai đoạn biến động giá đầu vo sản xuất chè trong thi
gian qua để tổ chức nghiên cứu
82
3.3.2. Tình hình biến động giá một s đầu vo chính trong sản xuất chè
83
3.3. Đánh giá ảnh hưởng của biến động tăng giá đầu vo ti hiệu quả
sản xuất chè của hộ nông dân trên địa bn tỉnh Thái Nguyên
90
3.3.1. Thực trạng kết quả sản xuất chè của các hộ nghiên cứu
90
3.3.1.1. Tình hình diện tích, năng suất v sản lượng chè của hộ
90
3.3.1.2. Kết quả sản xuất chè của nhóm hộ nghiên cứu
93
3.3.2. Hiệu quả sản xuất chè của nhóm hộ nghiên cứu
100
3.3.3. Phân tích ảnh hưởng của biến động tăng giá đầu vo ti hiệu quả

dân trên địa bn tỉnh Thái Nguyên trong điều kiện tăng giá đầu vo
119
4.1.1 Chủ trương phát triển ngnh chè v quy hoạch sản xuất chè của
tỉnh Thái Nguyên trong thi gian ti
119
4.1.2. Nhu cầu tiêu thụ chè v giá bán sản phẩm chè
123
4.1.3. Dự báo xu hưng biến động giá đầu vo trong sản xuất chè
126
4.1.4 Quan điểm về nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất chè của hộ nông
dân trên địa bn tỉnh Thái Nguyên trong điều kiện tăng giá đầu vo

127
4.1.5.
Phương hưng nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất chè của hộ nông
dân trên địa bn tỉnh Thái Nguyên trong điều kiện tăng giá đầu vo

128
4.2. Một s giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất chè của hộ nông dân
trên địa bn tỉnh Thái Nguyên trong điều kiện tăng giá đầu vo
128
4.2.1 Giải pháp thuộc về quản lý vĩ mô
128
4.2.1.1 Quy hoạch các vùng chè, nâng cao trình độ tập trung v chuyên
môn hóa của sản xuất chè trên địa bn Tỉnh
128
4.2.1.2 Phát triển công nghiệp chế biến trên địa bn Tỉnh
129
4.2.1.3 Ứng dụng tiến bộ khoa hc công nghệ trong sản xuất v chế biến
chè

4.2.2.4 Nâng cao chất lượng sản phẩm v đảm bảo vệ sinh an ton thực
phẩm qua thực hnh VIETGAP, tiến ti GLOBAL GAP…
138
4.2.2.5 Tham gia các hình thức liên kết phù hợp ở mi khâu của quá
trình sản xuất
139
4.2.2.6 Chú trng hoạt động tiếp thị sản phẩm chè, xây dựng thương
hiệu, tổ chức mạng lưi tiêu thụ
140
Kết luận
141
Các công trình đ công b

Ti liệu tham khảo

Phụ lục

Phiếu điều tra
10
Bảng 2.1 Tổng hợp kết quả chn mu nghiên cứu
52
Bảng 2.2 Kết quả chn hộ theo tiêu thức loại hình hộ
54
Bảng 2.3 Kết quả chn hộ theo tiêu thức loại tình trạng kinh tế hộ
54
Bảng 2.4. Mô tả tên biến sử dụng trong mô hình hm sản xuất CD phân
tích ảnh hưởng của các yếu t giá ti hiệu quả kinh tế của hộ (MI/so)
61
Bảng 2.5. Mô tả tên biến sử dụng trong mô hình hm sản xuất CD phân
tích ảnh hưởng của các yếu t giá ti hiệu quả kinh tế của hộ (MI/IC)
62
Bảng 2.6. Mô tả tên biến sử dụng trong mô hình hm gii hạn sản xuất
65
Bảng 3.1. Hiện trạng sử dụng đất tỉnh Thái Nguyên năm 2012
74
Bảng 3.2. Tình hình dân s v lao động tỉnh Thái Nguyên
76
Bảng 3.3. Tình hình tăng trưởng kinh tế tỉnh Thái Nguyên
77
Bảng 3.4. Cơ cấu tổng sản phẩm theo giá thực tế tỉnh Thái Nguyên
78
Bảng 3.5. Giá trị sản xuất phân theo ngành tỉnh Thái Nguyên
79
Bảng 3.6. Bảng tổng hợp giá bán lẻ xăng từ 2008 đến nay
86
Bảng 3.7. Biến động tăng giá ngy công lao động thuê tại các địa phương
87
Bảng 3.8. Tình hình sản xuất chè của hộ theo loại hình sản xuất
90

Bảng 3.19. Hiệu quả kỹ thuật sản xuất chè của các hộ điều tra
110
Bảng 3.20. Mức đầu tư ti ưu/so của hộ
111
Bảng 3.21. Phân tích sự biến động giá đầu vo ti chi phí trung gian
112
Bảng 3.22. Tc độ tăng kết quả v chi phí theo loại hình hộ
113
Bảng 3.23. Tc độ tăng kết quả v chi phí theo thu nhập
113
Bảng 3.24. So sánh hiệu quả sản xuất chè của hộ sau biến động vi trưc
biến động giá đầu vo (phân theo loại hình hộ)
114
Bảng 3.25. So sánh hiệu quả sản xuất chè của hộ sau biến động vi trưc
biến động giá đầu vo (phân theo thu nhập)
115
Bảng 3.26. Đánh giá của các hộ nông dân về các yếu t nâng cao hiệu quả
kinh tế sản xuất chè của nông hộ
117 13
9
Hình 2.1. Bản đồ tỉnh Thái Nguyên
72

14 MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Chè l cây công nghiệp lâu năm, có đi sng kinh tế di, trồng một lần có
thể cho thu hoạch 30 - 40 năm hoặc lâu hơn nữa. Cây chè rất thích hợp trồng ở
vùng đồi núi, trung du. Vì thế, một quc gia vi ¾ diện tích l đồi núi như Việt
Nam thì cây chè rất phù hợp để phát triển. Hiện nay, trong khoảng 40 quc gia
trồng chè, Việt Nam l quc gia đứng thứ 5 thế gii về diện tích v xuất khẩu
chè. Đi vi ngưi dân miền núi, cây chè còn l nguồn sng, nguồn thu nhập
chính, góp phần ổn định đi sng cho ngưi dân miền núi, xóa đói giảm nghèo.
Thái Nguyên l một tỉnh trung du miền núi phía Bắc, vi điều kiện thiên
nhiên ưu đi về khí hậu v đất đai rất thích hợp cho cây chè phát triển. Chè l cây
công nghiệp truyền thng có giá trị kinh tế cao ở Thái Nguyên, được thị trưng
trong nưc v nhiều nưc trên thế gii biết đến. Nhân dân Thái Nguyên có nhiều
kinh nghiệm về trồng, chế biến chè v đ biết tận dụng lợi thế đất đai, khí hậu tạo

dân. Tuy nhiên, trong thi gian gần đây, thị trưng đầu vo của sản xuất chè biến
động rất bất lợi cho các hộ nông dân. Giá các yếu t đầu vo như phân bón, thuc
bảo vệ thực vật, thuc kích thích, công lao động, nhiên liệu… liên tục tăng cao
lm cho một bộ phận nông dân gặp không ít khó khăn, đặc biệt l nông dân
nghèo, đồng thi gây ảnh hưởng xấu đến hiệu quả kinh tế sản xuất chè của các hộ
nông dân. Trong bi cảnh hiện nay, đứng trưc những khó khăn chung của ngnh
chè Thái Nguyên v của các hộ nông dân trồng chè trên địa bn Tỉnh, việc
nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của sự biến động tăng giá đầu vo đến tình hình
sản xuất, kết quả v hiệu quả kinh tế sản xuất chè của các hộ nông dân từ đó đưa
ra những giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất chè cho các
hộ nông dân Thái Nguyên l hết sức cần thiết v thiết thực.
Xuất phát từ lý do trên chúng tôi lựa chn vấn đề: "Ảnh hưởng của biến
động tăng giá đầu vào đến hiệu quả kinh tế sản xuất chè của các hộ nông dân
trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên" lm đề ti nghiên cứu luận án tiến sĩ nhằm góp
phần thúc đẩy việc sản xuất v xuất khẩu chè trên địa bn tỉnh Thái Nguyên.
2. Mục tiêu nghiên cứu
* Mục tiêu chung:
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận v thực tiễn ảnh hưởng của biến động tăng
giá đầu vo đến hiệu quả kinh tế sản xuất chè của các hộ nông dân trên địa bn
tỉnh Thái Nguyên, từ đó đề xuất một s giải pháp chủ yếu nhằm khuyến cáo
chính phủ v hộ nông dân có những ứng xử phù hợp để nâng cao hiệu quả kinh tế
trong sản xuất chè của các hộ trên địa bn tỉnh Thái Nguyên.
* Mục tiêu cụ thể:
- Hệ thng hóa những vấn đề mang tính tổng quan về hiệu quả kinh tế, giá
v biến động giá trong sản xuất chè, ảnh hưởng của biến động giá đầu vo đến
hiệu quả kinh tế sản xuất chè của các hộ nông dân.
- Phân tích, đánh giá thực trạng ảnh hưởng của biến động tăng giá đầu vo
đến hiệu quả kinh tế sản xuất chè của các hộ nông trên địa bn tỉnh Thái Nguyên.
- Phân tích ảnh hưởng của các loại yếu t đầu vo ti năng suất v hiệu
quả kỹ thuật trong sản xuất chè của các hộ nông dân trên địa bn Tỉnh.

hiệu quả kỹ thuật sản xuất chè của các hộ nông dân trên địa bn nghiên cứu; tác
động của việc tăng chi phí sản xuất chè ti hiệu quả kinh tế sản xuất chè của hộ.
- Phạm vi về không gian: Nghiên cứu trên địa bn tỉnh Thái Nguyên.
- Phạm vi về thi gian:
Gii hạn thi gian để phân tích biến động giá: Luận án chn mc trưc
khi biến động giá l năm 2007, đây l năm giá các đầu vo sản xuất chè chưa
tăng cao, giá các đầu vo sản xuất chè không có biến động gì đặc biệt. Nghiên
cứu chn mc sau biến động giá năm 2011, đây l năm sau khi giá các đầu vo
sản xuất chè đ tăng cao v đi vo ổn định, không có biến động gì bất thưng, li
suất vay ổn định, lạm phát không đáng kể, thi tiết biến động không đáng kể.

17 Đi vi nghiên cứu tổng quan, các thông tin được thu thập thông qua các
ti liệu đ công b trong khoảng thi gian từ năm 2000 đến nay.
Các s liệu đánh giá thực trạng ở tỉnh Thái Nguyên được thu thập trong
khoảng thi gian từ 2006 đến 2012.
S liệu sơ cấp được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp hộ năm 2008
v năm 2012.
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Đề ti l công trình khoa hc có ý nghĩa lý luận v thực tiễn thiết thực, l
ti liệu giúp hộ nông dân, x, huyện v tỉnh đánh giá ảnh hưởng của biến động
tăng giá đầu vo đến hiệu quả kinh tế trong sản xuất chè của các hộ nông dân,
Về phương pháp nghiên cứu, luận án áp dụng thnh công các mô hình
toán: Mô hình hm sản xuất Cobb-Douglas để phân tích tác động của biến động
tăng các yếu t giá ti hiệu quả kinh tế sản xuất chè của hộ, mô hình hm gii
hạn sản xuất (Frontier function) để phân tích ảnh hưởng của các yếu t đầu vo
ti năng suất v hiệu quả kỹ thuật trong sản xuất chè của hộ, xác định được mức
đầu tư ti ưu trong sản xuất chè củao hộ để đạt lợi nhuận ti đa, mô hình hồi quy
gy khúc để đánh giá tác động của sự gia tăng các yếu t chi phí đến hiệu quả
kinh tế sản xuất chè của hộ nông dân trên địa bn Tỉnh. Sử dụng các mô hình dự
báo để thấy được sự biến động giá các yếu t đầu vo trong sản xuất chè của hộ.
Về mặt thực tiễn, luận án đ đánh giá được thực trạng hiệu quả kinh tế sản
xuất chè của hộ trưc v sau khi có biến động tăng giá đầu vo. Phân tích được
ảnh hưởng của biến động tăng các yếu t giá đầu vo, đầu ra ti hiệu quả kinh tế
sản xuất chè của hộ. Đánh giá được tác động của việc tăng chi phí trong sản xuất
chè ti hiệu quả kinh tế sản xuất chè của hộ. Phân tích được ảnh hưởng của các
loại yếu t đầu vo ti năng suất v hiệu quả kỹ thuật trong sản xuất chè của hộ.
Luận án chỉ ra được việc tăng giá các yếu t đầu vo gây cản trở ti việc
nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất chè cho các hộ nông dân, từ đó có các giải
pháp nhằm hạn chế tác động không tt của các yếu t ny, khuyến cáo các hộ có
ứng xử phù hợp để nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất chè của hộ.
6. Bố cục của luận án
Ngoi phần mở đầu v kết luận, luận án được kết cấu gồm 04 chương:
Chương 1: Cơ sở khoa hc về ảnh hưởng của biến động tăng giá đầu vo đến
hiệu quả kinh tế sản xuất chè của hộ nông dân.
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu.
Chương 3: Phân tích thực trạng ảnh hưởng của tăng giá đầu vo đến hiệu quả
kinh tế sản xuất chè của các hộ nông dân trên địa bn tỉnh Thái Nguyên.
Chương 4: Giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất
chè của các nông hộ trên địa bn tỉnh Thái Nguyên trong điều kiện tăng giá đầu vo.

(Lê Tất Khương, 1999) [25]
1.1.1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến sản xuất chè
* Các nhân tố về điều kiện tự nhiên
- Đất đai v địa hình: Mun chè có chất lượng cao v hương vị đặc biệt
cần phải trồng chè ở độ cao nhất định. Đa s những nơi trồng chè trên thế gii
thưng có độ cao cách mặt nưc biển từ 500-800m. So vi một s cây trồng
khác, cây chè yêu cầu về đất không nghiêm ngặt, nhưng để sinh trưởng tt, có
tiềm năng năng suất cao thì đất trồng chè phải đạt yêu cầu đất tt, có nhiều mùn,
có độ sâu, chua v thoát nưc.
- Thi tiết, khí hậu: Cây chè sinh trưởng v phát triển tt nhất trong điều
kiện nhiệt độ từ 15 – 23 độ C. Mùa đông cây chè tạm ngừng sinh trưởng, mùa
xuân cây chè sinh trưởng trở lại. Do cây chè l cây thu hoạch lấy núp non v lá

20 non nên cây ưa ẩm, cần nhiều nưc. Cây chè yêu cầu độ ẩm cao trong sut thi
kỳ sinh trưởng l khoảng 85 %. Ở nưc ta, các vùng trồng chè có điều kiện thích
hợp nhất cho cây chè phát triển cho năng suất v chất lượng cao vo các tháng 5,
6, 7, 8, 9 và 10.
* Nhóm nhân tố về kỹ thuật
- Ging chè: Ging chè ảnh hưởng ti năng suất búp, chất lượng nguyên
liệu do đó cũng ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm chè, đến hiệu quả kinh
doanh v cạnh tranh trên thị trưng.