1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

NGUYỄN THỊ PHƯƠNG HẢO ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỘNG TĂNG GIÁ ĐẦU VÀO
ĐẾN HIỆU QUẢ KINH TẾ SẢN XUẤT CHÈ CỦA CÁC HỘ
NÔNG DÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN LUN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP



Chuyên ngnh: Kinh tế nông nghiệp
M s: 62.62.01.15
Ngưi hưng dn khoa hc:
1. TS. Đon Quang Thiệu
2. PGS.TS. Nguyễn Đình Long
THÁI NGUYÊN – 2014

3
LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ “Ảnh hưởng của biến động tăng giá
đầu vào đến hiệu quả kinh tế sản xuất chè của các hộ nông dân trên địa bàn
tỉnh Thái Nguyên” l công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi, không sao
chép bất kỳ một công trình hay một luận án của các tác giả khác. Các s liệu,
kết quả nêu trong luận án ny l trung thực, các ti liệu tham khảo có nguồn
gc trích dn rõ rng.


Sở Kế hoạch v Đầu tư tỉnh Thái Nguyên, Sở Khoa hc v Công nghệ tỉnh Thái
Nguyên đ tạo điều kiện cho tôi tiến hnh nghiên cứu.
Tôi xin gửi li cảm ơn ti Thầy Trần Văn Nguyện cùng các em sinh viên
đ giúp đỡ tôi trong quá trình triển khai điều tra thu thập s liệu thực địa phục vụ
cho nghiên cứu luận án.
Cui cùng, tôi xin gửi lòng biết ơn sâu sắc nhất ti Gia đình của tôi, Gia
đình l nguồn động viên to ln để tôi hon thnh luận án.
Xin chân thnh cảm ơn!
Tác giả

Nguyễn Thị Phương Hảo

5 MỤC LỤC
Trang
Danh mục v ký hiệu chữ viết tắt
i
Danh mục bảng s liệu
ii
Danh mục các hình
iv
Mở đầu
1
1. Tính cấp thiết của đề ti
1
2. Mục tiêu nghiên cứu
2
3. Đi tượng v phạm vi nghiên cứu

13
1.1.3.1 Một s vấn đề vơ bản về hiệu quả kinh tế
13
1.1.3.2 Các nhân t ảnh hưởng ti hiệu quả kinh tế sản xuất chè của hộ
nông dân
17
1.1.3.3 Nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất chè cho các nông hộ
20
1.1.4 Giá v biến động giá trong sản xuất chè
21
6 1.1.4.1 Khái niệm về giá v các loại giá trong sản xuất chè
21
1.1.4.2 Đặc điểm của giá trong sản xuất chè
24
1.1.4.3 Biến động giá v nguyên nhân biến động giá
25
1.1.4.4 Ảnh hưởng biến động giá đầu vo ti sản xuất chè
26
1.2 Cơ sở thực tiễn về ảnh hưởng của biến động tăng giá đầu vo ti
hiệu quả sản xuất chè của các hộ nông dân
29
1.2.1 Tình hình biến động giá một s yếu t đầu vo chính trong sản
xuất chè
29
1.2.2 Bi hc kinh nghiệm về các biện pháp ứng phó của các hộ nông
dân v các chính sách hỗ trợ của chính phủ đi vi các biến động của
giá đầu vo

2.2.3 Phương pháp tổng hợp
55
2.2.4 Phương pháp phân tích
55
7 2.2.4.1 Phân tích định tính
56
2.2.4.2 Phân tích định lượng
57
2.2.5 Hệ thng chỉ tiêu phân tích
67
Chương 3. Phân tích thực trạng ảnh hưởng của tăng giá đầu vo đến
hiệu quả kinh tế sản xuất chè của các hộ nông dân trên địa bn tỉnh TN
72
3.1. Khái quát đặc điểm tự nhiên, KTXH tỉnh Thái Nguyên
72
3.1.1 Đặc điểm tự nhiên
72
3.1.2 Đặc điểm kinh tế x hội
75
3.2. Biến động giá đầu vo trong sản xuất chè
82
3.2.1. Gii hạn giai đoạn biến động giá đầu vo sản xuất chè trong thi
gian qua để tổ chức nghiên cứu
82
3.3.2. Tình hình biến động giá một s đầu vo chính trong sản xuất chè
83
3.3. Đánh giá ảnh hưởng của biến động tăng giá đầu vo ti hiệu quả
dân trên địa bn tỉnh Thái Nguyên trong điều kiện tăng giá đầu vo
4.1. Căn cứ xác định giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất chè của hộ nông
dân trên địa bn tỉnh Thái Nguyên trong điều kiện tăng giá đầu vo
119
4.1.1 Chủ trương phát triển ngnh chè v quy hoạch sản xuất chè của
tỉnh Thái Nguyên trong thi gian ti
119
4.1.2. Nhu cầu tiêu thụ chè v giá bán sản phẩm chè
123
4.1.3. Dự báo xu hưng biến động giá đầu vo trong sản xuất chè
126
4.1.4 Quan điểm về nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất chè của hộ nông
dân trên địa bn tỉnh Thái Nguyên trong điều kiện tăng giá đầu vo

127
4.1.5.
Phương hưng nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất chè của hộ nông
dân trên địa bn tỉnh Thái Nguyên trong điều kiện tăng giá đầu vo

128
4.2. Một s giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất chè của hộ nông dân
trên địa bn tỉnh Thái Nguyên trong điều kiện tăng giá đầu vo
128
4.2.1 Giải pháp thuộc về quản lý vĩ mô
128
4.2.1.1 Quy hoạch các vùng chè, nâng cao trình độ tập trung v chuyên
môn hóa của sản xuất chè trên địa bn Tỉnh
128

4.2.2.5 Tham gia các hình thức liên kết phù hợp ở mi khâu của quá
trình sản xuất
139
4.2.2.6 Chú trng hoạt động tiếp thị sản phẩm chè, xây dựng thương
hiệu, tổ chức mạng lưi tiêu thụ
140
Kết luận
141
Các công trình đ công b

Ti liệu tham khảo

Phụ lục

Phiếu điều tra 10 DANH MỤC KÝ HIỆU VÀ CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BVTV Bảo vệ thực vật
CNH Công nghiệp hoá
CMH Chuyên môn hóa
CP Chi phí
CPSX Chi phí sản xuất
CSCL Chính sách chiến lược
ĐVT Đơn vị tính
KTXH Kinh tế x hội

76
Bảng 3.3. Tình hình tăng trưởng kinh tế tỉnh Thái Nguyên
77
Bảng 3.4. Cơ cấu tổng sản phẩm theo giá thực tế tỉnh Thái Nguyên
78
Bảng 3.5. Giá trị sản xuất phân theo ngành tỉnh Thái Nguyên
79
Bảng 3.6. Bảng tổng hợp giá bán lẻ xăng từ 2008 đến nay
86
Bảng 3.7. Biến động tăng giá ngy công lao động thuê tại các địa phương
87
Bảng 3.8. Tình hình sản xuất chè của hộ theo loại hình sản xuất
90
Bảng 3.9. Tình hình sản xuất chè của hộ theo mức thu nhập
92
Bảng 3.10. Kết quả sản xuất chè của hộ theo loại hình hộ
93
Bảng 3.11. Kết quả sản xuất chè của hộ theo mức thu nhập
95
Bảng 3.12. Chi phí sản xuất chè của hộ theo loại hình sản xuất
97
Bảng 3.13. Chi phí sản xuất chè của hộ theo mức thu nhập
99
Bảng 3.14. Hiệu quả sản xuất chè của hộ theo loại hình
101
Bảng 3.15. Hiệu quả sản xuất chè của hộ theo thu nhập
103
Bảng 3.16. Kết quả phân tích hồi quy các yếu t ảnh hưởng đến MI/So
105
Bảng 3.17. Kết quả ưc lượng ảnh hưởng của các yếu t giá đến MI/IC
Trang
Sơ đồ 2.1. Khung phân tích ảnh hưởng của biến động tăng giá đầu vo
ti HQKT sản xuất chè của hộ nông dân trên địa bn tỉnh Thái Nguyên
46
Sơ đồ 2.2. Sơ đồ hạch toán chi phí v thu nhập của hộ nông dân
67
Đồ thị 1.1. Diễn biến giá phân bón thế gii 2008-2011
30
Đồ thị 1.2. Diễn biến giá phân bón trong nưc 2008 – 2012
31
Đồ thị 2.1. Hm gii hạn sản xuất (Frontier Function)
64
Đồ thị 3.1. Biến động giá phân Urê 2001 – 2012
83
Đồ thị 3.2. Biến động giá phân Lân 2001 – 2012
84
Đồ thị 3.3. Biến động giá phân Kali 1998-2008
84
Đồ thị 3.4. Biến động giá phân NPK 2001-2012
85
Đồ thị 3.5. Hiệu quả sử dụng chi phí trưc v sau biến động giá
112
Đồ thị 4.1. Giá chè bình quân theo tháng của thế gii
124
Đồ thị 4.2. Diễn biến giá chè tại Thái Nguyên quý I năm 2012
125
Hình 1.1 Hộ nông dân trong mi quan hệ vi các hệ thng sản xuất
9

Nông nghiệp và phát triển nông thôn Thái Nguyên 2012) [38]
Hiệu quả kinh tế cây chè ở Thái Nguyên đ đem lại cho các hộ nông dân
v cho tỉnh nhiều lợi ích kinh tế. Tuy nhiên, đến thi điểm ny ngnh chè vn
gặp nhiều khó khăn như giá cả biến động thất thưng, nh máy thiếu nguyên liệu,
sản xuất manh mún, thậm chí phải đi mặt vi nguy cơ mất thị trưng xuất khẩu
chè… Không chỉ có doanh nghiệp gặp khó khăn m ngưi trồng chè cũng lao
đao không kém, hầu hết các hộ nông dân sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, giá cả phụ
thuộc vo tư thương. Một trong những nguyên nhân chính dn đến hiệu quả kinh
tế của cây chè còn thấp v chưa ổn định l giá các yếu t đầu vo để sản xuất chè
liên tục biến động tăng chưa ổn định.
15 Đi vi sản xuất chè, các yếu t đầu vo có vai trò rất quan trng, nó ảnh
hưởng trực tiếp đến kết quả v hiệu quả kinh tế sản xuất chè của các hộ nông
dân. Tuy nhiên, trong thi gian gần đây, thị trưng đầu vo của sản xuất chè biến
động rất bất lợi cho các hộ nông dân. Giá các yếu t đầu vo như phân bón, thuc
bảo vệ thực vật, thuc kích thích, công lao động, nhiên liệu… liên tục tăng cao
lm cho một bộ phận nông dân gặp không ít khó khăn, đặc biệt l nông dân
nghèo, đồng thi gây ảnh hưởng xấu đến hiệu quả kinh tế sản xuất chè của các hộ
nông dân. Trong bi cảnh hiện nay, đứng trưc những khó khăn chung của ngnh
chè Thái Nguyên v của các hộ nông dân trồng chè trên địa bn Tỉnh, việc
nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của sự biến động tăng giá đầu vo đến tình hình
sản xuất, kết quả v hiệu quả kinh tế sản xuất chè của các hộ nông dân từ đó đưa
ra những giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất chè cho các
hộ nông dân Thái Nguyên l hết sức cần thiết v thiết thực.
Xuất phát từ lý do trên chúng tôi lựa chn vấn đề: "Ảnh hưởng của biến
động tăng giá đầu vào đến hiệu quả kinh tế sản xuất chè của các hộ nông dân
trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên" lm đề ti nghiên cứu luận án tiến sĩ nhằm góp
phần thúc đẩy việc sản xuất v xuất khẩu chè trên địa bn tỉnh Thái Nguyên.

Thái Nguyên.
* Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về nội dung:
Trng tâm nghiên cứu của đề ti l hiệu quả kinh tế sản xuất chè của các
hộ nông dân trưc v sau khi có biến động tăng giá đầu vo; ảnh hưởng biến
động tăng giá các yếu t đầu vo chính trong sản xuất chè như giá các vật tư
phân bón, nhiên liệu, công lao động đến hiệu quả kinh tế sản xuất chè của các hộ
nông dân trên địa bn Tỉnh; phân tích tác động của các loại yếu t đầu vo ti
hiệu quả kỹ thuật sản xuất chè của các hộ nông dân trên địa bn nghiên cứu; tác
động của việc tăng chi phí sản xuất chè ti hiệu quả kinh tế sản xuất chè của hộ.
- Phạm vi về không gian: Nghiên cứu trên địa bn tỉnh Thái Nguyên.
- Phạm vi về thi gian:
Gii hạn thi gian để phân tích biến động giá: Luận án chn mc trưc
khi biến động giá l năm 2007, đây l năm giá các đầu vo sản xuất chè chưa
tăng cao, giá các đầu vo sản xuất chè không có biến động gì đặc biệt. Nghiên
cứu chn mc sau biến động giá năm 2011, đây l năm sau khi giá các đầu vo
sản xuất chè đ tăng cao v đi vo ổn định, không có biến động gì bất thưng, li
suất vay ổn định, lạm phát không đáng kể, thi tiết biến động không đáng kể.
17 Đi vi nghiên cứu tổng quan, các thông tin được thu thập thông qua các
ti liệu đ công b trong khoảng thi gian từ năm 2000 đến nay.
Các s liệu đánh giá thực trạng ở tỉnh Thái Nguyên được thu thập trong
khoảng thi gian từ 2006 đến 2012.
S liệu sơ cấp được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp hộ năm 2008
v năm 2012.
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Đề ti l công trình khoa hc có ý nghĩa lý luận v thực tiễn thiết thực, l
ti liệu giúp hộ nông dân, x, huyện v tỉnh đánh giá ảnh hưởng của biến động

ti năng suất v hiệu quả kỹ thuật trong sản xuất chè của hộ, xác định được mức
đầu tư ti ưu trong sản xuất chè củao hộ để đạt lợi nhuận ti đa, mô hình hồi quy
gy khúc để đánh giá tác động của sự gia tăng các yếu t chi phí đến hiệu quả
kinh tế sản xuất chè của hộ nông dân trên địa bn Tỉnh. Sử dụng các mô hình dự
báo để thấy được sự biến động giá các yếu t đầu vo trong sản xuất chè của hộ.
Về mặt thực tiễn, luận án đ đánh giá được thực trạng hiệu quả kinh tế sản
xuất chè của hộ trưc v sau khi có biến động tăng giá đầu vo. Phân tích được
ảnh hưởng của biến động tăng các yếu t giá đầu vo, đầu ra ti hiệu quả kinh tế
sản xuất chè của hộ. Đánh giá được tác động của việc tăng chi phí trong sản xuất
chè ti hiệu quả kinh tế sản xuất chè của hộ. Phân tích được ảnh hưởng của các
loại yếu t đầu vo ti năng suất v hiệu quả kỹ thuật trong sản xuất chè của hộ.
Luận án chỉ ra được việc tăng giá các yếu t đầu vo gây cản trở ti việc
nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất chè cho các hộ nông dân, từ đó có các giải
pháp nhằm hạn chế tác động không tt của các yếu t ny, khuyến cáo các hộ có
ứng xử phù hợp để nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất chè của hộ.
6. Bố cục của luận án
Ngoi phần mở đầu v kết luận, luận án được kết cấu gồm 04 chương:
Chương 1: Cơ sở khoa hc về ảnh hưởng của biến động tăng giá đầu vo đến
hiệu quả kinh tế sản xuất chè của hộ nông dân.
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu.
Chương 3: Phân tích thực trạng ảnh hưởng của tăng giá đầu vo đến hiệu quả
kinh tế sản xuất chè của các hộ nông dân trên địa bn tỉnh Thái Nguyên.
Chương 4: Giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất
chè của các nông hộ trên địa bn tỉnh Thái Nguyên trong điều kiện tăng giá đầu vo.

19 Chương 1. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỘNG
TĂNG GIÁ ĐẦU VÀO TỚI HIỆU QUẢ KINH TẾ SẢN XUẤT CHÈ
non nên cây ưa ẩm, cần nhiều nưc. Cây chè yêu cầu độ ẩm cao trong sut thi
kỳ sinh trưởng l khoảng 85 %. Ở nưc ta, các vùng trồng chè có điều kiện thích
hợp nhất cho cây chè phát triển cho năng suất v chất lượng cao vo các tháng 5,
6, 7, 8, 9 và 10.
* Nhóm nhân tố về kỹ thuật
- Ging chè: Ging chè ảnh hưởng ti năng suất búp, chất lượng nguyên
liệu do đó cũng ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm chè, đến hiệu quả kinh
doanh v cạnh tranh trên thị trưng.
- Kỹ thuật chăm sóc gồm tưi nưc cho chè, đn chè, bón phân. Bón phân
l biện pháp kỹ thuật quan trng nhằm tăng năng suất v chất lượng chè. Nhiều
công trình nghiên cứu của các nh khoa hc trong v ngoi nưc cho thấy hiệu
quả của bón phân cho chè chiếm từ 50 – 60%. Trong các loại phân bón cho chè
thì đạm có vai trò hng đầu, sau đó đến lân v kali. Do vậy, khi giá phân bón
tăng cao có ảnh hưởng rất ln đến kết quả v hiệu quả kinh tế sản xuất chè của
các hộ.
- Kỹ thuật thu hái v bảo quản: Nguyên liệu chè sau khi thu hái có thể đưa
thẳng vo chế biến, có thể để một thi gian nhưng không quá 10 gi, do vậy khi
thu hái không để dập nát búp chè.
- Kỹ thuật chế biến. (Cao Ngọc Lân, 1992), [26]
1.1.1.3 Đặc điểm của thị trường tiêu thụ sản phẩm chè
- Tính ổn định v tính ít co dn về mặt cung cầu: Trong thị trưng tiêu thụ
chè, quan hệ cung cầu thay đổi chậm, độ co dn của cung cầu thấp hơn các sản
phẩm khác. Vì sản phẩm chè l đồ ung hng ngy nhưng không phải l mặt
hng thiết yếu như các loại lương thực, thực phẩm khác. Khi có sự biến động về
giá thì cung - cầu thay đổi chậm, không vì sản phẩm chè trên thị trưng nhiều v
rẻ m ngưi tiêu dùng cần nhiều sản phẩm hơn. Khi lượng sản phẩm chè đưa ra
thị trưng tuy có thay đổi nhưng không thể có biến đổi ln trong một thi gian
nhất định. Không phải vì có nhu cầu tiêu dùng ln, giá cao m ngưi sản xuất có

niệm về “Hộ” gồm những ngưi sng chung dưi một ngôi nh, cùng ăn chung,
lm chung v cùng có chung một ngân quỹ.
Giáo sư Mc Gê (1989) - Đại hc tổng hợp Colombia (Canada) cho rằng:
“Hộ” l một nhóm ngưi có cùng chung huyết tộc hoặc không cùng chung huyết
tộc ở trong một mái nh v ăn chung một mâm cơm.
Nhóm “hệ thng thế gii” gồm các đại biểu Wallerstan (1982), Wood
(1982), Smith (1985), Martin v BellHel (1987) cho rằng: “Hộ l một nhóm
ngưi có cùng chung sở hữu, chung quyền lợi trong cùng một hon cảnh. Hộ l
một đơn vị kinh tế ging như các công ty, xí nghiệp khác”.
22 Theo lý thuyết về hệ thng nông nghiệp (FAO, 1999), hộ nông dân l đơn
vị cơ bản cho các phân tích KTXH, l hệ thng sản xuất có cấu trúc phức hợp,
quan hệ chặt chẽ vi các hệ thng khác ở mức độ cao hơn.

Hình 1.1 Hộ nông dân trong mối quan hệ với các hệ thống sản xuất
(Nguồn: FAO (1999), Guisdelines for Agrarian Systems Diagnosis, Rome)
Theo Frank Ellis (1993) “Hộ nông dân l hộ có phương tiện kiếm sng
dựa trên ruộng đất, chủ yếu sử dụng lao động gia đình vo sản xuất, luôn nằm
trong hệ thng kinh tế rộng hơn, nhưng về cơ bản được đặc trưng bởi sự tham gia
từng phần vo thị trưng vi mức độ không hon hảo”. Theo ông các đặc trưng
của đơn vị kinh tế để phân biệt gia đình nông dân vi những ngưi lm kinh tế
khác trong một nền kinh tế thị trưng l: Thứ nhất, đất đai: Ngưi nông dân vi
ruộng đất chính l một yếu t hơn hẳn các yếu t sản xuất khác vì giá trị của nó;
nó l nguồn đảm bảo lâu di đi sng của gia đình nông dân trưc những thiên
tai. Thứ hai, lao động: Sự tín nhiệm đi vi lao động của gia đình l một đặc tính
kinh tế nổi bật của ngưi nông dân. Ngưi “lao động gia đình” l cơ sở của các
nông trại, l yếu t phân biệt chúng vi các xí nghiệp tư bản. Thứ ba, tiền vn v
sự tiêu dùng: Ngưi ta cho rằng: “ngưi nông dân lm công việc của gia đình

hiệu quả sản xuất. Tuy nhiên, trải qua nhiều hình thái kinh tế x hội khác nhau
nhưng tựu trung lại, kinh tế hộ nông dân mang một s đặc điểm cơ bản sau:
- Hộ nông dân l một đơn vị kinh tế cơ sở, vừa l đơn vị sản xuất vừa l
đơn vị tiêu dùng.
- Hộ nông dân có khả năng tự duy trì được tái sản xuất giản đơn do hộ
nông dân có tư liệu sản xuất của riêng h, đó l đất đai v lao động.
24 - Việc ti đa hóa lợi nhuận không phải l mục tiêu duy nhất v không phải
mục tiêu chủ yếu của sản xuất trong hộ nông dân.
- Hộ nông dân có thể vượt qua áp lực của thị trưng bằng việc sử dụng lao
động của gia đình.
- Lao động quản lý v lao động trực tiếp trong hộ nông dân có sự gắn bó
chặt chẽ vi nhau theo quan hệ huyết thng. Tính thng nhất giữa lao động quản
lý v lao động trực tiếp rất cao.
- Hộ nông dân có khả năng đa dạng hóa các hoạt động kinh tế của hộ, do
đó h có thể giảm thiểu bt rủi ro.
- Hộ nông dân l đơn vị sản xuất có quy mô nhỏ nhưng hiệu quả, có khả
năng thích nghi v sự điều chỉnh rất cao. (Chu Văn Vũ, 1995) [58]
Hộ nông dân sản xuất chè ở Thái Nguyên ngoi mang những đặc điểm
chung của hộ nông dân nêu trên còn mang một s đặc điểm:
- Quy mô sản xuất nhỏ lẻ, manh mún.
- Tiềm lực, nguồn lực (như vn, lao động…) để sản xuất yếu nên các hộ
nông dân sản xuất chè không dự trữ được các vật tư, yếu t đầu vo cho sản xuất
chè. Do đó, khi có biến động tăng giá đầu vo các hộ chịu sự tác động ln.
- Trình độ dân trí thấp, vì thế cho dù có đủ nguồn lực để đầu tư cho sản
xuất chè thì hộ nông dân cũng không đủ kiến thức để tính đoán được mức dự trữ
ti ưu.
- Hộ nông dân sản xuất chè ở vùng cao của Thái Nguyên có địa hình đồi

Một nguồn lực rất quan trng khác của hộ nông dân đó l nguồn lao động
trong gia đình. Nguồn lao động ny gồm lao động chính v lao động quy của hộ.
Trong sản xuất nông nghiệp, các hộ chủ yếu dựa vo nguồn lao động ny v
thưng được sử dụng linh hoạt theo nhiều chiều một cách hiệu quả. Đây l sự
khác biệt cơ bản giữa lao động hộ nông dân v các thnh phần kinh tế khác. Sức
lao động trong hộ nông dân có đặc trưng l h không được coi l hng hóa. Lao
động ny chủ yếu được sử dụng nhằm thỏa mn nhu cầu sản xuất v sự nghỉ ngơi
của gia đình h. Ở những gia đình có tỷ lệ s lao động trên s nhân khẩu thấp thì
thi gian nghỉ giảm đi hay nói cách khác l h phải lm việc vất vả hơn v ngược
lại. Lao động trong hộ nông dân ở Việt Nam hiện nay có một s đặc điểm: đa
dạng nhưng ít chuyên sâu, mang tính thi vụ; dư thừa nên việc tìm kiếm việc lm
trong nông thôn gặp nhiều khó khăn m thu nhập lại thấp; trình độ hc vấn v kỹ
năng của ngưi lao động thấp, ít được đo tạo, chủ yếu l tự đo tạo v truyền
nghề, tôn sùng kinh nghiệm. Điều ny hạn chế đến việc tiếp thu kỹ thuật v công
nghệ mi, nhất l ứng dụng các tiến bộ trong sản xuất của các hộ trồng chè trên