KẾ TOÁN DOANH THU VÀ KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI
CÁC DOANH NGHIỆP DỆT MAY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ
Diệp Tố Uyên
Khoa Kinh tế & QTKD, Trường Đại học Hùng Vương
1. Mở đầu
1.1. Tính cấp thiết
Ngành dệt may ở nước ta là một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn, phát triển
nhanh, trong những năm vừa qua đã đóng góp không nhỏ vào sự phát triển của nền kinh tế quốc
dân. Tuy nhiên trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện nay, các doanh nghiệp dệt may Việt
Nam luôn đứng trước những thách thức to lớn. Trước sự cạnh tranh khắc nghiệt của các nước
trong khu vực, ngành dệt may Việt Nam nói chung và các doanh nghiệp dệt may tỉnh Phú Thọ nói
riêng luôn phải tìm cho mình một hướng đi hợp lý để tồn tại và phát triển. Bên cạnh các giải pháp
cần phải thực hiện như tăng cường quan hệ với các đối tác truyền thống; có chiến lược tìm kiếm
bạn hàng, thâm nhập thị trường mới; cập nhật các thông tin thị trường để kịp thời ứng phó… thì
các doanh nghiệp dệt may phải đưa ra các giải pháp để nâng cao vai trò quản lý doanh nghiệp.
Với ý nghĩa đó, kế toán doanh thu, kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp dệt may
phải không ngừng được hoàn thiện, tổ chức một cách khoa học và đồng bộ phục vụ kịp thời thông
tin cho quản trị doanh nghiệp. Xác định doanh thu, kết quả sản xuất kinh doanh đúng đắn sẽ giúp
cho nhà lãnh đạo doanh nghiệp đánh giá đúng hiệu quả sản xuất kinh doanh để từ đó đưa ra những
biện pháp hữu hiệu nhằm nâng cao lợi nhuận của doanh nghiệp.
1.2. Tổng quan về kế toán doanh thu và kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp sản xuất
công nghiệp
Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát
sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng
vốn chủ sở hữu.
Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường
và các hoạt động khác của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định, biểu hiện bằng số tiền lãi
hay lỗ. Kết quả kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm kết quả của hoạt động sản xuất kinh doanh
thông thường và kết quả hoạt động khác.
Dưới góc độ kế toán tài chính, các doanh nghiệp có quy mô khác nhau, loại hình kinh
doanh đặc thù thì có chế độ, chính sách kế toán phù hợp với doanh nghiệp đó. Tuỳ theo đặc điểm

hiểu như ban giám đốc, nhân viên kế toán tại công ty để xem xét, nhận định bản chất vấn đề lý
luận hay thực tiễn phức tạp để tìm ra giải pháp tối ưu cho các sự kiện đó, hay phân tích đánh giá
một sản phẩm khoa học.
3. Kết quả nghiên cứu
Để có cơ sở thực tiễn cho việc nghiên cứu đề tài, tác giả đã khảo sát nghiên cứu tại 03
doanh nghiệp dệt may trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đó là:
Công ty cổ phần may Phú Thọ
Công ty cổ phần dệt Vĩnh Phú
Công ty cổ phần may Vĩnh Phú
Công nghiệp dệt may là một trong những lĩnh vực sản xuất lợi thế của Tỉnh Phú Thọ dựa
trên tiềm lực chính là nguồn nhân công lao động địa phương dồi dào. Trong cơ cấu các mặt hàng
xuất khẩu của tỉnh Phú Thọ thì mặt hàng dệt may chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng số kim ngạch
xuất khẩu của tỉnh.
Các doanh nghiệp dệt may của tỉnh Phú Thọ có đặc điểm sản xuất kinh doanh truyền
thống là may gia công cho đối tác nước ngoài. Các sản phẩm tại các doanh nghiệp dệt may trên
địa bàn tỉnh Phú Thọ chủ yếu là các sản phẩm dệt may mang tính truyền thống của doanh nghiệp.
Ví dụ, Mặt hàng sản xuất gia công chủ yếu của công ty cổ phần may Phú Thọ là áo Jacket, áo sơ
mi, quần áo thể thao, áo khoác… với số lượng, chủng loại, mẫu mã chủ yếu phụ thuộc vào yêu
cầu của khách hàng, căn cứ trên hợp đồng gia công đã ký kết.
Do đặc điểm của các doanh nghiệp là gia công các sản phẩm may mặc thì khách hàng chủ
yếu là các công ty nước ngoài. Thị trường tiêu thụ chủ yếu là Hàn Quốc, Nhật Bản, Tây Ban Nha
và tiêu thụ một phần nhỏ trong nước. Phương thức bán hàng được áp dụng tại các doanh nghiệp
may trên địa bàn tỉnh Phú Thọ là xuất bán trực tiếp, không có bán đại lý hoặc các hình thức bán
hàng khác. Căn cứ vào hợp đồng gia công đã ký kết, các doanh nghiệp sẽ tiến hành sản xuất sản
phẩm mẫu gửi cho đối tác để xác nhận mẫu trước khi tiến hành sản xuất số lượng lớn, thời gian
giao hàng thường là khoảng 03 tháng sau khi hai bên nhất trí xác nhận mẫu. Doanh nghiệp sẽ thực
hiện các thủ tục xuất khẩu sang địa chỉ giao hàng mà đối tác thông báo. Trước khi giao hàng, đối
tác nước ngoài sẽ gửi thông báo bằng văn bản cho đơn vị biết về số lượng và chất lượng của hàng
hóa cần giao. Phương thức thanh toán tiền hàng là thanh toán bằng thư tín dụng (L/C) trả tiền
ngay không hủy ngang hoặc thanh toán bằng điện chuyển tiền (TT) tùy từng điều kiện cụ thể.

- Sau đó kế toán ghi tăng khoản phải thu của khách hàng, tăng doanh thu bán hàng.
Mặc dù việc bù trừ giữa ghi nhận doanh thu và chi phí như vậy không làm ảnh hưởng đến
kết quả kinh doanh cuối cùng của toàn doanh nghiệp nhưng việc xác định sai nội dung và phạm vi
của doanh thu dẫn đến hạch toán kế toán sai bản chất của doanh thu, chi phí, sai trị giá của chỉ tiêu
doanh thu và chi phí phát sinh trong kỳ.
Giải pháp để hoàn thiện kế toán doanh thu, kết quả kinh doanh trong trường hợp này là: Kế
toán phải xác định đúng nội dung và phạm vi doanh thu. Các khoản chi hộ và phải thu của các
đơn vị khác mà không thuộc bản chất của doanh thu thì không được ghi nhận vào doanh thu và
chi phí. Kế toán hạch toán khoản chi hộ và phải thu từ các đơn vị khác theo định khoản đúng như
sau:
Nợ TK 138 – chi tiết khoản phải thu đơn vị bạn
Có TK 338, 111, 112 – số tiền chi hộ
Khi thu được tiền của đơn vị bạn, kế toán hạch toán:
Nợ TK 111, 112
Có TK 138 – chi tiết khoản phải thu đơn vị bạn
Thứ hai, Hoàn thiện việc xác định thời điểm ghi nhận doanh thu:
Theo quy định của chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14, doanh thu bán hàng được ghi nhận
khi đồng thời thỏa mãn tất cả năm (5) điều kiện trong đó có điều kiện là doanh nghiệp đã chuyển
giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua.
Theo đó, thời điểm xuất hóa đơn xuất khẩu chưa đủ căn cứ để xác định rằng doanh nghiệp đã
chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho
người mua hay chưa.
Vì vậy, việc ghi nhận doanh thu tại các doanh nghiệp dệt may trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
ngay sau khi xuất Hóa đơn xuất khẩu là chưa phù hợp. Để ghi nhận doanh thu đúng thời điểm, kế
toán cần căn cứ vào thời điểm thời điểm xác nhận thông quan và xác nhận hàng thực xuất (ghi tại
mục số 32, 33 trên tờ khai hải quan). Tại thời điểm đó, doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi
ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu hàng hóa cho người mua và đáp ứng đầy đủ các điều kiện
còn lại để ghi nhận doanh thu.
Thứ ba, Hoàn thiện hệ thống tài khoản, hệ thống sổ kế toán chi tiết doanh thu, kết quả kinh
doanh:

kinh doanh cho từng mặt hàng.
3.2. Thực trạng và các giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu và kết quả kinh doanh tại các
doanh nghiệp dệt may trên địa bàn tỉnh Phú Thọ dưới góc độ kế toán quản trị
Mô hình kế toán quản trị mà các doanh nghiệp lựa chọn áp dụng là mô hình tổ chức kết
hợp kế toán quản trị và kế toán tài chính. Theo đó, một nhân viên kế toán thực hiện đồng thời
công việc kế toán tài chính và công việc kế toán quản trị. Ví dụ: tại công ty cổ phần may Vĩnh
Phú, kế toán tiêu thụ vừa có nhiệm vụ theo dõi, ghi chép doanh thu, kết quả kinh doanh toàn
doanh nghiệp, vừa có nhiệm vụ theo dõi chi tiết doanh thu của hàng xuất khẩu và doanh thu nội
địa, theo dõi chi tiết công nợ của từng đối tượng khách hàng và tình hình thanh toán của từng đối
tượng đó.
Qua khảo sát thực tế tại các doanh nghiệp dệt may trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, công tác kế
toán quản trị nói chung và kế toán quản trị doanh thu kết quả kinh doanh nói riêng chưa được
quan tâm đúng mức, bước đầu mới thực hiện được một số nội dung của kế toán quản trị. Để tiếp
tục hoàn thiện kế toán doanh thu và kết quả kinh doanh, các giải pháp dưới góc độ kế toán quản
trị đối với các doanh nghiệp may trên địa bàn tỉnh Phú Thọ như sau:
Thứ nhất, Hoàn thiện định giá bán sản phẩm may gia công:
Qua khảo sát thực trạng nhận thấy rằng tại các doanh nghiệp dệt may trên địa bàn tỉnh Phú
Thọ khâu định giá sản phẩm bị bỏ qua. Theo đó, giá bán sản phẩm phụ thuộc hoàn toàn vào phía
đối tác nước ngoài. Điều nay gây ra sự thụ động trong sản xuất, không tránh khỏi những mặt hàng
gia công không những không thu được lợi nhuận mà còn phải bù lỗ do Chi phí bỏ ra lớn hơn
Doanh thu thu được.
Do đó, khâu định giá bán sản phẩm có vai trò hết sức quan trọng trong việc cung cấp thông
tin để nhà quản trị ra quyết định trong ký kết các hợp đồng kinh tế, giúp doanh nghiệp tránh khỏi
việc ký kết và gia công những hợp đồng vô ích.
Tác giả đề xuất cách định giá sản phẩm phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh của các
doanh nghiệp dệt may gia công là định giá bán sản phẩm dựa trên chi phí nhân công. Xuất phát từ
đặc điểm chi phí chủ yếu cấu thành nên giá thành sản phẩm gia công là chi phí nhân công, cách
định giá bán sản phẩm được xác định như sau:
Để xác định giá nhân công trong giá bán ta căn cứ vào đơn giá giờ công của công nhân
trực tiếp sản xuất và tỷ lệ phụ phí nhân công để tính ra phần chi phí cần phải bù đắp các khoản chi

trong đó phải kể đến Báo cão lãi (lỗ) theo mặt hàng. Qua đó, nhà quản lý sẽ cân nhắc đưa ra được
những quyết định đúng đắn, nên tiếp tục thực hiện sản xuất mặt hàng nhất định không, từ đó có sự
đầu tư hợp lý để mang lại hiệu quả kinh doanh cao. Báo cáo lãi (lỗ) theo mặt hàng có thể được
thiết kế như sau:
Bảng 1: Báo cáo lãi lỗ theo mặt hàng
CÔNG TY CỔ PHẦN MAY PHÚ THỌ
PHONG CHÂU – T.XÃ PHÚ THỌ - TỈNH PHÚ THỌ
BÁO CÁO LÃI LỖ THEO MẶT HÀNG
Quý IV/2011
STT Tên mặt
hàng
Doanh thu Giá vốn Lãi gộp CPBH CPQL Lãi (lỗ)
1 Áo Jacket 12 208 785
107
13 626
314 102
(1 417 528
995)
1 091 043
533
902 535
209
(3 411 107
737)
2 Áo nữ 501 366
420
648 730
868
(147 364
448)

(107 263
231)
Tổng 13 644 260
607
15 214
680 729
(1 570 420
122)
1 219 325
442
1 008 652
826
(3 798 398
390)
(Nguồn số liệu: Công ty cổ phần May Phú Thọ)
4. Kết luận
Trong điều kiện kinh tế thị trường như hiện nay khi mà các doanh nghiệp phải kinh doanh
trong một môi trường cạnh tranh khắc nghiệt thì vấn đề tiêu thụ, xác định kết quả kinh doanh có ý
nghĩa quan trọng đối với sự tồn tại phát triển của doanh nghiệp. Để doanh nghiệp có thể đứng
vững trong điều kiện hiện nay đòi hỏi những cán bộ quản lý, những người điều hành doanh nghiệp
phải có những quyết định sáng suốt, lựa chọn được những phương án kinh doanh có lợi nhất.
Muốn vậy nhà quản lý phải được cung cấp thông tin một cách chính xác, kịp thời để có quyết định
hợp lý. Chính vì vậy việc bố trí tổ chức công tác kế toán hợp lý có ý nghĩa quan trọng và thực sự
cần thiết, đặc biệt là kế toán doanh thu, kết quả kinh doanh. Với ý nghĩa đó kế toán doanh thu và
kết quả kinh doanh tại các doanh nghiệp may trên địa bàn tỉnh Phú Thọ phải thực hiện các giải
pháp hoàn thiện đồng bộ dưới góc độ kế toán tài chính và kế toán quản trị để việc thực hiện nội
dung kế toán này vừa tuân thủ đúng quy định của chuẩn mực kế toán, chế độ kế toán hiện hành
vừa thực sự là công cụ quản lý hiệu quả cho nhà quản trị doanh nghiệp.
Tài liệu tham khảo
1. Bộ tài chính (2007), 26 Chuẩn mực kế toán Việt Nam và các thông tư hướng dẫn chuẩn mực: