T THI H CỬ Ọ
T THI H CỬ Ọ
(THANATOLOGY
(THANATOLOGY
)
)
Ths. Nguyễn Văn Luân
Ths. Nguyễn Văn Luân

M C TIÊU Ụ
M C TIÊU Ụ
1.
1.
Xác định bệnh nhân tử vong đúng tiêu chuẩn y
Xác định bệnh nhân tử vong đúng tiêu chuẩn y
học.
học.
2.
2.
Nhận thức rõ ràng và giải thích được cho người
Nhận thức rõ ràng và giải thích được cho người
dân về khái niệm chết não.
dân về khái niệm chết não.
3.
3.
Nắm vững dấu hiệu biến đổi tử thi sớm.
Nắm vững dấu hiệu biến đổi tử thi sớm.
4.
4.
Hiểu rõ ý nghĩa việc ứng dụng các biến đổi tử thi

giá trị nữa.
giá trị nữa.
Ngay nay vấn đề chết não:
Ngay nay vấn đề chết não:
–
–
vẫn là vấn đề pháp lý.
vẫn là vấn đề pháp lý.
- duy trì cuộc sống bằng máy có thể cho phép
- duy trì cuộc sống bằng máy có thể cho phép
thu giữ các cơ quan được hiến.
thu giữ các cơ quan được hiến.

Các mô này phải được ưu tiên.
Các mô này phải được ưu tiên.
Xác nhận phải được gia đình đồng ý và ký vào giấy
Xác nhận phải được gia đình đồng ý và ký vào giấy
cam đoan.
cam đoan.
Hiến tặng phủ tạng có thể có nhiều cân nhắc về
Hiến tặng phủ tạng có thể có nhiều cân nhắc về
văn hóa và đạo đức.
văn hóa và đạo đức.

V m t sinh h cề ặ ọ
V m t sinh h cề ặ ọ
Ranh giới giữa sự sống và không sống
Ranh giới giữa sự sống và không sống
không hoàn toàn rõ rệt, mà điển hình nhất
không hoàn toàn rõ rệt, mà điển hình nhất

Sự chết của một con người liên quan chặt chẽ đến
nhiều lĩnh vực quan trọng như luật pháp, đạo đức,
nhiều lĩnh vực quan trọng như luật pháp, đạo đức,
triết học, văn hóa, tôn giáo… nghĩa là hầu hết
triết học, văn hóa, tôn giáo… nghĩa là hầu hết
những vấn đề về nhân Việt Nam và xã hội của một
những vấn đề về nhân Việt Nam và xã hội của một
cá nhân người chết đối với gia đình và cộng đồng.
cá nhân người chết đối với gia đình và cộng đồng.

Vì vậy, nghiên cứu về sự chết và quan niệm của
Vì vậy, nghiên cứu về sự chết và quan niệm của
thầy thuốc về tử vong phải được nhìn nhận ở góc
thầy thuốc về tử vong phải được nhìn nhận ở góc
độ toàn diện, nhân đạo và khoa học nhất (cả khoa
độ toàn diện, nhân đạo và khoa học nhất (cả khoa
học tự nhiên và khoa học xã hội). Lương tâm, trách
học tự nhiên và khoa học xã hội). Lương tâm, trách
nhiệm và y đức đòi hỏi người thầy thuốc cảm
nhiệm và y đức đòi hỏi người thầy thuốc cảm
thông với người bậnh tử vong và tôn trọng thi thể
thông với người bậnh tử vong và tôn trọng thi thể
của họ trong khi thực hiện nhiệm vụ của mình.
của họ trong khi thực hiện nhiệm vụ của mình.

QUÁ TRÌNH CH T Ế
QUÁ TRÌNH CH T Ế
Sự chết xảy ra không phải chỉ trong một thời điểm mà là
Sự chết xảy ra không phải chỉ trong một thời điểm mà là
một quá trình

1. Giai đoạn hấp hối
1. Giai đoạn hấp hối
2. Giai đoạn chết lâm sàng
2. Giai đoạn chết lâm sàng
3. Giai đoạn chết sinh học
3. Giai đoạn chết sinh học

1. Giai đo n h p h i ạ ấ ố
1. Giai đo n h p h i ạ ấ ố

Các chức năng sống của cơ thể rơi vào tình
Các chức năng sống của cơ thể rơi vào tình
trạng suy thoái, rối loạn. Trung khu thần
trạng suy thoái, rối loạn. Trung khu thần
kinh bị ức chế sâu, ý thức mơ hồ hoặc mất
kinh bị ức chế sâu, ý thức mơ hồ hoặc mất
hẳn, các phản xạ thần kinh mất. Tim đập
hẳn, các phản xạ thần kinh mất. Tim đập
chậm lại, rời rạc, huyết áp tụt. Hô hấp bị rối
chậm lại, rời rạc, huyết áp tụt. Hô hấp bị rối
loạn, thở yếu, có cơn ngừng thở.
loạn, thở yếu, có cơn ngừng thở.

Giai đoạn hấp hối dài ngắn phục thuộc vào
Giai đoạn hấp hối dài ngắn phục thuộc vào
thể trạng và nguyên nhân tử vong, thậm chí
thể trạng và nguyên nhân tử vong, thậm chí
không có hấp hối như trong những cái chết
không có hấp hối như trong những cái chết
do tổn thương sọ não, tổn thương tim,

sống thực vật, hoàn toàn không thể hồi sinh. Điều này
sống thực vật, hoàn toàn không thể hồi sinh. Điều này
có ý nghĩa quan trọng sống còn trong cấp cứu hồi sức
có ý nghĩa quan trọng sống còn trong cấp cứu hồi sức
tích cực và trong việc xác nhận chết não.
tích cực và trong việc xác nhận chết não.

3. Giai đo n ch t sinh h cạ ế ọ
3. Giai đo n ch t sinh h cạ ế ọ

Đây là giai đoạn chết thực thể của mô - tế
Đây là giai đoạn chết thực thể của mô - tế
bào: Quá trình trao đổi chất của cơ thể
bào: Quá trình trao đổi chất của cơ thể
ngừng lại. Bắt đầu xuất hiện sự thoái hóa,
ngừng lại. Bắt đầu xuất hiện sự thoái hóa,
hoại tử không còn khả năng hồi phục. Do sự
hoại tử không còn khả năng hồi phục. Do sự
biệt hóa của mô - tế bào, khả năng chịu thiếu
biệt hóa của mô - tế bào, khả năng chịu thiếu
oxy của chúng khác nhau, nên thời hạn chết
oxy của chúng khác nhau, nên thời hạn chết
sinh học của mô - tế bào dài ngắn khác nhau.
sinh học của mô - tế bào dài ngắn khác nhau.

Trong y pháp học, giai đoạn này có ý nghĩa
Trong y pháp học, giai đoạn này có ý nghĩa
quan trọng vì sự biến đổi sau chết bắt đầu
quan trọng vì sự biến đổi sau chết bắt đầu
hình thành và diễn biến thành những

như đặt gương trước mũi bệnh nhân, rạch động
như đặt gương trước mũi bệnh nhân, rạch động
mạch quay,… Hiện nay, có thể ghi điện tim, điện não
mạch quay,… Hiện nay, có thể ghi điện tim, điện não
để xác định chính xác sự chết, loại trừ chết giả.
để xác định chính xác sự chết, loại trừ chết giả.

3. CH T NÃOẾ
3. CH T NÃOẾ
Đặt vấn đề
Đặt vấn đề
Với sự phát triển toàn diện trong nhận thức xã hội,
Với sự phát triển toàn diện trong nhận thức xã hội,
đồng thời với những thành tựu vượt bậc của y học,
đồng thời với những thành tựu vượt bậc của y học,
quan điểm về sự chết đã có những thay đổi theo
quan điểm về sự chết đã có những thay đổi theo
hướng tích cực và khoa học. Đã đưa ra khái niệm “
hướng tích cực và khoa học. Đã đưa ra khái niệm “
chết não”.
chết não”.

1.
1.
Phương tiện hồi sức, điều trị tích cực phát
Phương tiện hồi sức, điều trị tích cực phát
triển có thể duy trì lâu dài sự sống thực vật
triển có thể duy trì lâu dài sự sống thực vật
nhưng sự lạm dụng phương tiện gây kéo
nhưng sự lạm dụng phương tiện gây kéo


3.2. S phát tri n c a quan ni m ch t nãoự ể ủ ệ ế
3.2. S phát tri n c a quan ni m ch t nãoự ể ủ ệ ế
Năm 1959, tại Lyon - Pháp lần đầu tiên dùng
Năm 1959, tại Lyon - Pháp lần đầu tiên dùng
thuật ngữ “chết hệ thống thần kinh”, sau đó
thuật ngữ “chết hệ thống thần kinh”, sau đó
Mollaret và Goulon dùng thuật ngữ “hôn mê
Mollaret và Goulon dùng thuật ngữ “hôn mê
quá thời hạn” (Coma Depasse).
quá thời hạn” (Coma Depasse).

Năm 1966, Hội nghị chuyên đề Ciba - London
Năm 1966, Hội nghị chuyên đề Ciba - London
đưa ra tiêu chuẩn đầu tiên về chết não.
đưa ra tiêu chuẩn đầu tiên về chết não.
- Giãn hết 2 đồng tử.
- Giãn hết 2 đồng tử.
-
Mất hết phản xạ tự nhiên.
Mất hết phản xạ tự nhiên.
-
Hoàn toàn không tự thở sau khi bỏ máy thở
Hoàn toàn không tự thở sau khi bỏ máy thở
5 phút.
5 phút.
- Hạ huyết áp, phải tăng thuốc co mạch.
- Hạ huyết áp, phải tăng thuốc co mạch.
- Điện não phẳng.
- Điện não phẳng.

Ở Việt Nam, sau những thành công trong kỹ thuật
Ở Việt Nam, sau những thành công trong kỹ thuật
ghép thận, ghép gan với người cho là người sống,
ghép thận, ghép gan với người cho là người sống,
Bộ Y tế đã soạn thảo và đệ trình Ủy ban thường vụ
Bộ Y tế đã soạn thảo và đệ trình Ủy ban thường vụ
Quốc hội Pháp lệnh về hiến, bảo quản, ghép mô
Quốc hội Pháp lệnh về hiến, bảo quản, ghép mô
tạng và mổ tử thi. Đây là những cái mốc quan
tạng và mổ tử thi. Đây là những cái mốc quan
trọng trong tiến bộ về y học và luật pháp, về phẫu
trọng trong tiến bộ về y học và luật pháp, về phẫu
thuật ghép cũng như về y học tư pháp.
thuật ghép cũng như về y học tư pháp.

Thay đ i sau ch tổ ế
Thay đ i sau ch tổ ế
Khi sự sống chấm dứt, quá trình trao đổi chất và cơ
Khi sự sống chấm dứt, quá trình trao đổi chất và cơ
thể điều hòa trạng thái cân bằng động sinh học ngừng
thể điều hòa trạng thái cân bằng động sinh học ngừng
lại, các thành phần sinh hóa, enzym, hóa học,… nội
lại, các thành phần sinh hóa, enzym, hóa học,… nội
sinh của cơ thể mất điều khiển bắt đầu đi vào những
sinh của cơ thể mất điều khiển bắt đầu đi vào những
chu trình phản ứng phân hủy tự phát (Autolyse). Thêm
chu trình phản ứng phân hủy tự phát (Autolyse). Thêm
vào đó, các loại vi khuẩn, virus, ký sinh trùng trong
vào đó, các loại vi khuẩn, virus, ký sinh trùng trong
ống tiêu hóa bắt đầu phát triển nhanh chóng.

Trích đoạn phân hủy phân hủy

---