BIẾN ĐỔI XÃ HỘI VÀ TÁC ĐỘNG CỦA NÓ TỚI NHẬN THỨC CỦA
ĐẢNG TA VỀ TÔN GIÁO VÀ CÔNG TÁC TÔN GIÁO HIỆN NAY
MỞ ĐẦU
Trước sự tác động của biến đổi xã hội, hơn 25 năm qua nước ta thực
hiện công cuộc đổi mới, bắt đầu từ lĩnh vực kinh tế, phát triển một nền kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã đem lại những thành quả rất đáng
khích lệ: tăng trưởng kinh tế luôn được giữ ở mức ổn định khá, đời sống
người dân theo đó cũng ngày càng được nâng cao Tuy nhiên, đi kèm với
những thành quả này là những hệ quả xã hội tích cực có, tiêu cực có, trên bình
diện những hậu quả tiêu cực, đây là những thách thức cho Đảng và nhà nước
ta trong việc giải quyết mối quan hệ giữa cái kinh tế và cái xã hội để đạt tới
mục tiêu vì một sự phát triển bền vững, trong đó vừa đảm bảo kinh tế phát
triển, vừa đảm bảo giải quyết tốt các vấn đề xã hội, thực hiện công bằng và
bình đẳng. Theo chủ trương đó trong những năm vừa qua, đứng trước những
vấn đề xã hội nảy sinh từ những tác động của quá trình phát triển, của cơ chế
kinh tế thị trường như là giải quyết các vấn đề dân tộc, tôn giáo, gia đình, tình
trạng phân tầng xã hội, sự phân hóa giầu nghèo ngày càng rõ rệt Đảng và
nhà nước ta đã thực hiện tương đối tốt mối quan hệ giữa một bên là tăng
trưởng kinh tế và một bên là bảo đảm sự công bằng xã hội. Tuy nhiên cũng
còn tồn tại không ít những hạn chế nhất định. Nhiều vấn đề xã hội mới cần
phải được quan tâm nhận định và giải quyết, một trong những vấn đề hết sức
nhạy cảm, phức tạp đó là giải quyết vấn đề tôn giáo, công tác tôn giáo trước
sự biến đổi xã hội ở nước ta hiện nay .
Chúng ta biết rằng, Việt Nam là một trong những quốc gia có nhiều tín
ngưỡng, tôn giáo. Từ trước đến nay, Đảng ta luôn xác định công tác tôn giáo
là vấn đề chiến lược có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình lãnh đạo sự
nghiệp cách mạng. Tuy nhiên, trong suốt tiến trình cách mạng, nhận thức về
vấn đề tôn giáo vẫn có lúc chưa thật đúng, chưa đầy đủ, còn có những định
1
kiến chủ quan. Bước vào thời kỳ mới, Đảng ta có những nhận thức mới về tôn
giáo và công tác tôn giáo, mở ra một bầu không khí mới trong đời sống cộng

chế quản lý của Nhà nước, hướng tới phát triển và theo đuổi các mục tiêu phát
triển bền vững. Nghiên cứu biến đổi xã hội ở Việt Nam qua hơn 25 năm đổi
mới là nghiên cứu những biến đổi ở thời kỳ đương đại, nó đã và đang diễn ra,
nó sẽ còn tiếp tục diễn ra, cùng với tiến trình đổi mới. Biến đổi xã hội ở Việt
Nam, một mặt là hệ quả trực tiếp của đổi mới xã hội nói chung, trong tổng
thể, chỉnh thể của nó, nhất là từ đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị, cùng với
những tác động vừa trực tiếp vừa sâu xa của những đổi mới, những biến đổi
về văn hoá, về môi trường và hoàn cảnh xã hội. Và điều này cũng không kém
phần quan trọng, những biến đổi xã hội đã tác động trở lại đối với những biến
đổi kinh tế, chính trị và văn hoá. Tác nhân xã hội là điều không thể không tính
đến trong sự nhận diện, phân tích và đánh giá về đổi mới, phát triển và tiến bộ
xã hội ở Việt Nam nói chung. Mặt khác, đổi mới ởViệt Nam còn gắn liền với
mở cửa và hội nhập quốc tế. Đây chẳng những là sự thay đổi căn bản về tư
duy, nhận thức đối với phát triển mà còn thay đổi cả về cách thức và mô hình
phát triển của Việt Nam trong bối cảnh mới của thế giới toàn cầu.
Thế giới mà tất cả chúng ta đang sống và đang hoạt động ở trong đó là một
thế giới đang diễn ra những biến đổi vô cùng nhanh chóng, phức tạp, với
không ít những đảo lộn, những đột biến thật khó lường. Trong thế giới ấy, sự
tồn tại và phát triển của các nước, các quốc gia - dân tộc ở trong thế phụ thuộc
và tùy thuộc lẫn nhau. Đó thực sự là một thế giới thống nhất trong những
khác biệt, thống nhất bao hàm cả những mâu thuẫn và xung đột. Bởi thế, ổn
định sóng đôi cùng những bất định, hợp tác đi liền với cạnh tranh, đồng thuận
sẽ lớn lên mà đấu tranh cũng gia tăng, thậm chí có những thời điểm trở nên
3
gay gắt và quyết liệt. Đó cũng là một thế giới phát triển trong đa dạng, phát
triển luôn là một quá trình phức tạp, thời cơ lớn để phát triển đan xen cùng
những thách thức nghiệt ngã trên con đường phát triển. Phát triển và hiện đại
hoá thông qua đổi mới, cải cách, mở cửa và hội nhập, đó là một cơ hội, một
khả năng to lớn luôn mở ra những triển vọng tích cực. Nó cũng đồng thời phải
đối mặt với những cạm bẫy và nguy cơ rơi vào những tình huống xấu của

nước cũng như ở nước ngoài Đó là nguồn trữ năng của xã hội, nguồn vốn xã
hội giúp ích cho công cuộc chấn hưng dân tộc, phát triển đất nước để phát
triển cá nhân và cộng đồng, vì tự do và hạnh phúc của con người. Biến đổi xã
hội cũng như biến đổi các lĩnh vực khác của đời sống ở Việt Nam được nhìn
nhận từ tầm vóc và ý nghĩa như thế của đổi mới, của phát triển, của mở cửa
và hội nhập quốc tế. Cũng cần phải thấy những nhân tố nào tham dự vào việc
tạo ra tính hai mặt của những biến đổi này, tức là cắt nghĩa những nguyên
nhân của nó. Những biến đổi xã hội sẽ còn diễn ra với những xu hướng và
động thái nào cần được dự báo? Đây là vấn đề đặt ra cần thiết cho quản lý các
vấn đề biến đổi và phát triển xã hội. Cuối cùng, nghiên cứu biến đổi xã hội để
đem lại những cứ liệu xã hội thực tiễn được tổng kết và khái quát thành lý
luận làm cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp quản lý, đặc biệt là những bổ
sung hoặc điều chỉnh chính sách xã hội, hệ thống chính sách an sinh xã hội
trong thời kỳ mới - thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đẩy
mạnh hội nhập quốc tế của Việt Nam.
Do đó, biến đổi xã hội có thể và cần phải được nghiên cứu như một đối
tượng đặc thù, một phân hệ hợp thành hệ thống đối tượng và khách thể của
khoa học quản lý phát triển xã hội. Nghiên cứu biến đổi xã hội với tư cách là
nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn đổi mới ở Việt Nam hơn 25 năm qua
sẽ góp một tiếng nói, một lời bình, tuy khiêm tốn nhưng cần thiết để hiểu
thêm đất nước, con người, dân tộc và xã hội Việt Nam vừa với tính hiện thực
5
vừa với tính triển vọng của nó trong phát triển. Một trong vấn đề nghiên cứu
hết sức có ý nghĩa là vấn đề tôn giáo và công tác tôn giáo hiện nay.
*Tác động của biến đổi xã hội ở nước ta hiện nay.
Sau hơn 25 năm thực hiện đổi mới dưới sự lãnh đạo sáng suốt của
Đảng, cùng với những thành tựu to lớn về kinh tế – xã hội, xã hội Việt Nam
cũng đã diễn ra một quá trình biến đổi toàn diện vô cùng lớn lao cả ở tầm vĩ
mô và vi mô, cả về kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội… Tuy nhiên, cùng với
những thành tựu to lớn của công cuộc đổi mới, những biến đổi mạnh mẽ của

hiện ) đã góp phần nâng cao địa vị cũng như ý thức dân chủ của người dân.
Như vậy, mô hình cơ cấu xã hội – tôn giáo ở giai đoạn mới này, về cơ bản, là
có lợi cho sự ổn định xã hội và phát triển đất nước về lâu, về dài. Về mặt văn
hoá: Việc giao lưu ngày càng gia tăng giữa các tộc người trong nước, cũng
như giữa trong nước và nước ngoài, sự phục sinh của nhiều tín ngưỡng dân
gian, sự du nhập và nảy sinh nhiều tôn giáo mới đang làm cho văn hoá Việt
Nam ngày thêm đa dạng và phong phú - mà đa dạng và phong phú chính là
một nguyên nhân không thể thiếu để phát triển. Ở chiều tác động tiêu cực: Sự
tác động tiêu cực của biến đổi cơ cấu xã hội – tôn giáo ở giai đoạn này có
nhiều, song có thể quy lại mấy biểu hiện cơ bản sau: Biến đổi cơ cấu xã hội -
tôn giáo đang làm gia tăng sự phân biệt giữa đồng bào theo tôn giáo và
không theo tôn giáo đã và đang làm gia tăng mâu thuẫn và xung đột (như kẻ
thù lợi dụng vấn đề tôn giáo để chia rẽ khối đại doàn kết toàn dân tộc ) - dù
mới ở mức độ cục bộ - song cũng đã tạo ra những nguy cơ tiềm ẩn đối với sự
ổn định và phát triển của xã hội: đó là mâu thuẫn giữa chủ và thợ, giữa thế hệ
già và thế hệ trẻ, giữa chủ đầu tư và những người nông dân mất đất, là xung
đột giữa một số tổ chức tôn giáo và chính quyền địa phương, giữa các bộ
phận tộc người di dân tự do và cư dân địa phương.
7
Như vậy, cả hai mặt tích cực và tiêu cực đã, đang và sẽ còn tồn tại trong
quá trình biến đổi cơ cấu xã hội - tôn giáo ở mô hình đổi mới. Đây không chỉ
là vấn đề thực tiễn, mà còn là vấn đề lý luận, đòi hỏi phải giải quyết. Mà một
nội dung đáng quan tâm giải quyết là sự nhận thức mới của Đảng ta về vấn
đề tôn giáo và công tác tôn giáo trong tình hình hiện nay.
2. Nhận thức mới của Đảng ta về tôn giáo và công tác tôn giáo vào giáo
dục chủ nghĩa vô thần khoa học cho quân nhân Quân đội nhân dân Việt
Nam trước sự tác động của biến đổi xã hội ở nước ta hiện nay.
* Quan niệm về nhận thức mới của Đảng ta về tôn giáo và công tác tôn
giáo trước sự tác động của biến đổi xã hội ở nước ta hiện nay.
Nhận thức mới của Đảng ta về tôn giáo và công tác tôn giáo là quá trình

dân tộc trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Đồng bào các
tôn giáo là bộ phận cấu thành của khối đại đoàn kết dân tộc. Đây là nhu cầu
tinh thần phức tạp, tồn tại hiên thực và chính đáng trong một bộ phận quần
chúng nhân dân. Dù chúng ta muốn hay không muốn, có nhận thức được hay
chưa nhận thức được thì tín ngưỡng, tôn giáo vẫn đã, đang tồn tại như một
thực thể sinh động, và có khả năng tồn tại lâu dài cùng dân tộc trong suốt quá
trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Tôn trọng và đáp ứng nhu cầu này
là tôn trọng quyền con người, là tạo nên động lực của một bộ phận nhân dân
góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Như vậy,
Đảng ta đã nhìn nhận tôn giáo như một “thực tại xã hội” và là nhu cầu của
một bộ phận quần chúng, nó hoàn toàn có thể đồng hành với chủ nghĩa xã hội.
Thoát khỏi cách nhìn siêu hình, định kiến trước đây về tôn giáo, coi tôn giáo
chỉ như một thứ độc dược tinh thần đối với con người; một di chứng còn rơi
rớt lại của xã hội cũ; một kết quả sai lầm của nhận thức con người; cái bị xem
như là mặt đối lập với chủ nghĩa xã hội, với khoa học, kỹ thuật hiện đại và
cần phải xoá bỏ; hoặc coi tôn giáo như là kẻ địch luôn chui vào đề chống phá
9
cách mạng. Chính những nhận thức định kiến này trong một thời gian dài đã
là bức trường thành ngăn cách mọi sự cảm thông giữa các lực lượng cách
mạng và các tôn giáo. Từ đó dẫn đến duy tâm chủ quan, duy ý chí, nóng vội,
giản đơn trong công tác tôn giáo. Những điều đó đã góp phần đẩy tôn giáo về
phía đối lập với ta trên nhiều phương diện, tạo cơ hội cho kẻ thù lôi kéo, lợi
dụng tôn giáo chống phá ta.
Với tính cách là một hình thái ý thức xã hội, trước sự tác động của biến
đổi xã hội hiện nay, tôn giáo chứa đựng những nội dung đạo đức có tính nhân
văn. Đảng ta cũng chỉ rõ, đạo đức tôn giáo có nhiều điều phù hợp với công
cuộc xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Trong các giáo lý tôn giáo
cũng đề cập trực tiếp đến nhiều vấn đề đạo đức cụ thể của cuộc sống thế tục
và ít nhiều mang giá trị có tính nhân văn có ích cho việc xây dựng nền đạo
đức mới và nhân cách con người Việt Nam hiện nay. Nếu lọc bỏ những nội

nhng ngi cú cụng vi T quc, dõn tc v nhõn dõn, tụn trng tớn ngng,
truyn thng ca ng bo cỏc dõn tc v ng bo cú o l c s vn hoỏ
tõm linh nhm tng cng s ng thun gia ngi cú o v ngi khụng
cú o, gia nhng ngi cú cỏc tớn ngng, tụn giỏo khỏc nhau
3
.
Vi vic b sung thờm yu t vn hoỏ tõm linh, phn ỏnh nhu cu tớn
ngng tn ti khỏ ph bin trong cỏc tng lp nhõn dõn, gn kt to s
ng thun trong xó hi, gim thiu nhng s khỏc bit gia ng bo cú o
v ng bo khụng cú o v gia ng bo cỏc tụn giỏo khỏc nhau, ng
thi to c s u tranh chng mờ tớn d oan, li dng tụn giỏo chia r
khi i on kt ton dõn tc lm tn hi n li ớch chung ca dõn tc, ó
chng t s nhn thc mi, ỳng n, sõu sc hn ca ng ta v vai trũ ca
tớn ngng i vi con ngi v xó hi Vit Nam. õy l mt phỏt hin mi,
ỏnh du bc trng thnh to ln ca ng ta trong quỏ trỡnh lónh o cụng
tỏc tụn giỏo; ng thi cú giỏ tr nh hng cho cỏc tụn giỏo ngoi nhp ng
hnh gn bú vi truyn thng vn hoỏ dõn tc.
1
. ng Cng sn Vit Nam, Vn kin i hi Đại biểu ton quc ln th IX, Nxb Chớnh tr Quc gia, H.
2001, tr.122
2
. ng Cng sn Vit Nam, Vn kin i hi Đại biểu ton quc ln th XI, Nxb Chớnh tr Quc gia, H.
2001, tr81
3
2 Cỏc Ngh quyt Hi ngh ln th By Ban chp hnh Trung ng ng khoỏ IX, Ti liu nghiờn cu, Nxb.
Chớnh tr quc gia, H Ni, 2003, tr. 52
11
Nội dung cốt lõi của công tác tôn giáo là công tác vận động quần
chúng. Đây là điểm mới trong nhận thức của Đảng ta về công tác tôn giáo,
chính là việc khẳng định vai trò“cốt lõi” của công tác vận động quần chúng

môi trường quân đội chính là sự gắn bó chặt chẽ giữa quân đội với Đảng
theo nguyên tắc: “Đảng lãnh đạo trực tiếp, tuyệt đối, thống nhất về mọi
mặt đối vối quân đội”, và “quân đội luôn tuyệt đối trung thành với Đảng”.
Đảng ta chủ trương xây dựng chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh trở thành hệ tư tưởng thống trị trong quân đội. Vì thế mọi quan
điểm, đường lối, chủ trương của Đảng phải được tuyên truyền, quán triệt
sâu sắc đến mọi cán bộ chiến sĩ trong quân đội.
Nó bắt nguồn từ từ yêu cầu xây dựng quân đội cách mạng, chính quy,
tinh nhuệ, từng bước hiện đại, bảo đảm cho quân đội phải có sức mạnh
chiến đấu cao. Sức mạnh chiến đấu của quân đội là kết quả tổng hợp của
nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố giáo dục nâng cao bản lĩnh chính trị, tinh
thần cảnh giác cách mạng, trung thành tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng.
Mặt khác, còn xuất phát từ tình hình ảnh hưởng tiêu cực của tín ngưỡng,
tôn giáo trong đời sống tinh thần quân nhân hiện nay. Vấn đề tôn giáo là
vấn đề rất phức tạp và nhạy cảm. Điều kiện làm cho tín ngưỡng, tôn giáo
tác động vào đời sống vẫn còn. Kẻ thù đang lợi dụng tôn giáo để lôi kéo
những người nhẹ dạ, cả tin theo đạo bằng mọi hình thức. Nhà nước đã có
nghị quyết về công tác tôn giáo, tạo điều kiện cho tôn giáo, các giáo dân
thực hiện sống tốt đời, đẹp đạo, nhưng trên thực tế, một số chức sắc tôn
giáo vì lợi ích và tham vọng chính trị cá nhân đã đi ngược lại lợi ích của
giáo dân và dân tộc, tuyên truyền nhưng luận điệu xấu kích động quần
chúng cản trở sự nghiệp cách mạng. Mặt khác, do xu hướng tôn giáo hiện
nay, cộng với sự hoạt động của các tà giáo làm cho tình hình phức tạp hơn.
trong khi đó, một số cấp uỷ địa phương chưa quan tâm đúng mức tới vấn
13
đề tôn giáo, hoặc giải quyết vấn đề tôn giáo còn hạn chế đã làm cho xu
hướng tác động tiêu cực của tín ngưỡng, tôn giáo vào đời sống tinh thần xã
hội tăng thêm.
Quân nhân hoạt động trong quan hệ xã hội không tránh khỏi sự tác
động của tín ngưỡng tôn giáo. Tuy sự tác động tiêu cực trong quân nhân là

nội dung nhận thức mới của Đảng ta về tôn giáo và công tác tôn giáo để
giáo dục chủ nghĩa vô thần khoa học cho quân nhân có hiệu quả nhất.
Nội dung vận dụng nhận thức mới của Đảng ta về tôn giáo cần được
chọn lọc kỹ và đưa vào giáo dục trong các chủ đề có liên quan đến quan
điểm, chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước ta. Trong quá trình giáo
dục cần phải làm nổi bật cơ sở khoa học của nhận thức mới, có sự so sánh
đối chiếu với các quan điểm, nhận thức trước đây để thấy được bước tiến
trong nhận thức của Đảng ta, đồng thời phải làm rõ những khái quát, phát
hiện mới của Đảng ta về vấn đề tôn giáo trong tiến trình nhận thức cách
mạng Việt Nam.
Trong quá trình giáo dục cần làm rõ tính khách quan của nhu cầu về
tín ngưỡng, tôn giáo của một bộ phận nhân dân. Từ đó trang bị cho quân
nhân những hiểu biết cần thiết và thái độ ứng xử phù hợp trước nhu cầu
chính đáng của một bộ phận quần chúng nhân dân, không mắc vào những
thành kiến hẹp hòi. Mặc dù có những khác biệt nhất định giữa đồng bào
các tôn giáo và đồng bào không có đạo song phải thấy rằng đồng bào các
tôn giáo cũng là “máu của máu Việt Nam, thịt của thịt Việt Nam”, đều là
“con rồng cháu tiên” của đại gia đình dân tộc Việt Nam. Trong quá trình
vận dụng vào giáo dục các nội dung liên quan đến văn hoá, đạo đức của
các tôn giáo cần chỉ rõ và khai thác những giá trị trong văn hoá, đạo đức
15
các tôn giáo, nhất là các tôn giáo bản địa, phục vụ cho công cuộc xây
dựng xã hội mới ở nước ta.
Nội dung vận dụng nhận thức mới của Đảng ta về công tác tôn giáo
cần lý giải rõ để mọi quân nhân có thể thấu triệt các quan điểm mới của
Đảng ta. Làm cho họ thấy rằng đây không đơn thuần chỉ là những nhận
thức mới của Đảng về công tác tôn giáo, mà chính là và chủ yếu là các quan
điểm chỉ đạo mới của Đảng ta về vấn đề này. Những quan điểm chỉ đạo này
một mặt dựa vào lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, mặt khác dựa
vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, mà trực tiếp là thực tiễn lãnh đạo công tác

công tác tôn giáo vào giáo dục chủ nghĩa vô thần khoa học cho quân nhân
trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Nhận thức và đánh giá về tín ngưỡng và tôn giáo một cách đúng đắn
nhất, điều đó chỉ có thể dựa trên cơ sở nhận thức, quán triệt sâu sắc quan điểm
của Đảng ta về tôn giáo và công tác tôn giáo. Vì đó là những quan điểm được
xây dựng trên cơ sở lý luận khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh kết hợp với tình hình thực tiễn tôn giáo ở nước ta. Đó cũng là
những định hướng tư tưởng cho công tác giáo dục các nội dung liên quan đến
tôn giáo và công tác tôn giáo cho cán bộ chiến sĩ trong quân đội hiện nay.
Nâng cao nhận thức, thống nhất quan điểm, phát huy vai trò trách nhiệm
của các lực lượng chỉ đạo, thực hiện vận dụng nhận thức mới của Đảng ta có ý
nghĩa quyết định hàng đầu chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục các nội dung
liên quan đến tôn giáo, công tác tôn giáo ở các đơn vị quân đội hiện nay. Vì vậy,
trong giáo dục cần phải có sự thông hiểu, phải trình bày cặn kẽ để tránh sự hiểu
lầm hoặc hiểu không chính xác của cấn bộ, chiến sĩ, để khi vận dụng quan điểm
của Đảng ta về tôn giáo và công tác tôn giáo bảo đảm được sự thống nhất giữa
tính đảng và tính khoa học, có sức thuyết phục cao. Mặt khác, trong giáo dục
tính mục đích, tính tư tưởng phải được khẳng định như một nguyên tắc, phải
17
được quán triệt trong tất cả các nội dung, chương trình giáo dục. Bởi tư tưởng vô
thần khoa học là bộ phận cấu thành thế giới quan Mác - Lênin, cho nên thông
qua giáo dục chủ nghĩa vô thần khoa học phải nhằm đạt tới mục đích bồi dưỡng
thế giới quan duy vật biện chứng đặc biệt là quan điểm của Đảng, chính sách của
Nhà nước về tôn giáo và công tác tôn giáo tạo điều kiện cho mọi cán bộ chiến sĩ
có nhận thức đúng đắn đối với công tác vận động đồng bào có đạo trong sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Thứ hai, đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục về chủ
nghĩa vô thần khoa học cho quân nhân trong các đơn vị quân đội
Đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục về chủ nghĩa
vô thần khoa học cho quân nhân cần bám sát thực tiễn sự vận động, phát

Nhận thức đúng đắn nguồn gốc, bản chất của tôn giáo, phân biệt sự
khác nhau giữa tín ngưỡng và tôn giáo, Đảng ta có chính sách thoả đáng bảo
đảm tự do tôn giáo đồng thời cũng nghiêm trị lợi dụng tôn giáo nhằm chống
lại Đảng, Nhà nước, chống lại sự nghiệp cách mạng của Đảng, phá vỡ cuộc
sống yên bình của nhân dân. Có quan điểm đúng về tôn giáo và giải quyết
thoả đáng các vấn đề tôn giáo phát sinh trong đời sống là cơ sở bảo đảm thắng
lợi trong đấu tranh chống lại các thế lực thù địch lợi dụng các vấn đề tôn giáo
và dân tộc hòng gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, làm suy giảm
niềm tin của nhân dân vào Đảng. Cần tiếp tục khẳng định tính đúng đắn khoa
học của các quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng ta về tôn giáo và công
tác tôn giáo. Đồng thời cũng phải thẳng thắn thấy rõ những nhận thức chưa
đúng, chưa đầy đủ về một số vấn đề tôn giáo và việc giải quyết một số công
việc cụ thể về tôn giáo chưa thật khoa học và thuyết phục.
Đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục về chủ nghĩa vô
thần khoa học cho quân nhân theo hướng cập nhật các quan điểm mới của
Đảng ta về tôn giáo và công tác tôn giáo. Trong đổi mới phải cập nhật chính
19
xác những nội dung bổ sung, phát triển mới của Đảng ta về tôn giáo, vận
dụng vào tình hình cụ thể của các đơn vị quân đội, để tránh phạm phải sai lầm
cũ, rơi vào bệnh kinh nghiệm, và máy móc, cứng nhắc.
Bổ sung những nhận thức mới của Đảng ta về tôn giáo và công tác tôn
giáo là cơ sở thống nhất nhận thức, làm cho quan điểm đường lối của Đảng ta
đi vào cuốc sống. Đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục về
chủ nghĩa vô thần khoa học cho quân nhân là phải vừa khắc phục những sai
lầm thiếu sót trong nhận thức các vấn đề tôn giáo và công tác tôn giáo vừa
phải nêu đầy đủ những luận điểm mới, những quan điểm mới của Đảng ta về
vấn đề này. Đặc biệt nôi dung đổi mới phải tích hợp đủ và luận giải cơ sở
khoa học và thực tiễn của các quan điểm mới của Đảng ta về tôn giáo và công
tác tôn giáo.
Đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục về chủ nghĩa vô

xuyên, liên tục thì nội dung giáo dục sẽ trở nên lạc hậu, thiếu sức thuyết phục.
Do đó, chỉ có thông qua quán triệt thường xuyên, liên tục mới có khả năng
kích thích tính tích cực của đội ngũ cán bộ giáo viên trong nghiên cứu, phát
hiện nhận thức mới của Đảng ta về tôn giáo và công tác tôn giáo đáp ứng kịp
thời trong giáo dục. Để hiện thực hoá vấn đề này đòi hỏi: lãnh đạo, chỉ huy
các cấp cần phân công cụ thể cán bộ chịu trách nhiệm chỉ đạo nội dung này.
Sự tham gia của cán bộ có tính chuyên trách là điều kiện cơ bản tạo ra sự
thống nhất từ trên xuống dưới. Đây là yêu cầu hết sức quan trọng, một mặt,
khắc phục được “tình trạng một số cấp uỷ, cơ quan, một số cán bộ, đảng viên
chưa thống nhất về quan điểm, chủ trương, còn lúng túng trong giải quyết
nhiều vấn đề liên quan đến tôn giáo, vì vậy khi tổ chức thực hiện còn lúng
túng chưa thống nhất, chưa sát hợp”
1
.
1
. Các Nghị quyết Hội nghị lần thứ Bảy Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá IX, Tài liệu nghiên cứu, Nxb.
Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003, tr. 58
21
Tính chủ động, sáng tạo trong nghiên cứu và giảng dạy của đội ngũ cán
bộ, giáo viên là khả năng phản ánh, tiếp thu, lĩnh hội một cách nhanh, nhạy,
đầy đủ, đúng đắn nội dung nhận thức mới của Đảng ta về tôn giáo và công tác
tôn giáo. Chất lượng, hiệu quả của quá trình đó được biểu hiện ở từng nấc
thang về trình độ, khả năng quán triệt các nội dung nhận thức mới của Đảng
ta về tôn giáo và công tác tôn giáo, chuyển hoá thành hệ thống kiến thức nền
tảng, những yếu tố bền vững của đội ngũ cán bộ, giáo viên, làm công cụ,
phương tiện để họ phát triển năng lực tư duy độc lập, sáng tạo trong thực
hành tuyên truyền, giáo dục.
Trên cơ sở kiến thức và năng lực tư duy độc lập, sáng tạo, đội ngũ cán
bộ, giáo viên có khả năng tiếp thu những nhận thức mới của Đảng ta về tôn
giáo và công tác tôn giáo từ nhiều nguồn thông tin khác nhau. Bằng các thao

tích cực, chủ động đề ra kế hoạch, nội dung, chương trình, mục tiêu, phương
hướng, biện pháp tự giáo dục, đồng thời là người thực hiện kế hoạch, nội
dung, chương trình đó.
Yêu cầu của tự giáo dục, tự học tập, tự rèn luyện của người cán bộ, giáo viên
là phải làm chuyển hoá nhận thức mới của Đảng ta về tôn giáo và công tác tôn giáo
thành hệ thống nhu cầu, động cơ, mục đích hoàn thiện tri thức cho chính bản thân
họ, phục vụ quá trình giáo dục chủ nghĩa vô thần khoa học cho quân nhân. Việc tự
giáo dục, tự học tập, tự rèn luyện của họ vẫn chưa thể chấm dứt. Với ý nghĩa đó, để
hiểu sâu sắc, thấm nhuần bản chất khoa học, cách mạng nhận thức mới của Đảng ta
về tôn giáo và công tác tôn giáo, đội ngũ cán bộ, giáo viên phải tiếp tục học tập suốt
đời, liên hệ, vận dụng trong thực tiễn giáo dục. Bởi lẽ, thực tiễn tôn giáo và công tác
tôn giáo luôn vận động, phát triển và đặt ra những vấn đề mới đòi hỏi Đảng ta th-
ường xuyên đổi mới nhận thức và có biện pháp lãnh đạo cho phù hợp.
Đội ngũ cán bộ, giáo viên không biết tiếp tục tự làm giàu trí tuệ của
mình thông qua tự học tập, tự giáo dục, tự rèn luyện nâng cao trình độ tiếp thu
23
nhận thức mới của Đảng ta về tôn giáo và công tác tôn giáo thì không thể vận
dụng đúng đắn, sáng tạo được. Vì vậy, để không ngừng nâng cao trình độ và
hiệu quả vận dụng nhận thức mới của Đảng ta về tôn giáo và công tác tôn
giáo, đội ngũ cán bộ, giáo viên cần tích cực chủ động trong tự giáo dục, tự
học tập, tự rèn luyện biến quá trình giáo dục thành tự giáo dục.
Đầu tư kinh phí, tài liệu, phương tiện cho vận dụng nhận thức mới của
Đảng ta về tôn giáo và công tác tôn giáo vào giáo dục chủ nghĩa vô thần khoa
học cho quân nhân. Tài liệu, phương tiện phục vụ cho hoạt động giáo dục của
đội ngũ cán bộ, giáo viên có vai trò vô cùng quan trọng, góp phần làm tăng
hiệu suất, hiệu quả giáo dục. Nhờ tài liệu, phương tiện mà lực lượng nghiên
cứu, giáo dục chuyên trách có điều kiện nâng cao chất lượng, hiệu quả quá
trình giáo dục bảo đảm sinh động, hấp dẫn hơn. Mặt khác, có đầy đủ tài liệu,
đặc biệt là phương tiện kỹ thuật hiện đại sẽ góp phần phát triển, hoàn thiện
phong cách tư duy, phương pháp làm việc của đội ngũ cán bộ, giáo viên. Có

của Đảng, việc quán triệt, vận dụng những quan điểm, nhận thức mới của
Đảng ta về tôn giáo và công tác tôn giáo vào giáo dục chủ nghĩa vô thần khoa
học cho quân nhân trước sự biến đổi xã hội ở nước ta hiện nay càng có ý
nghĩa thực tiễn to lớn, giúp cho quân đội ta thực hiện tốt chức năng của mình
là đội quân công tác trên mặt trận tư tưởng lý luận, hoàn thành xuất sắc mọi
nhiệm vụ mà Đảng, nhà nước giao cho.
25