Mô phỏng liên tục trong quản lý dự án Trang 1
MỤC LỤC
CHƯƠNG 1 - GIỚI THIỆU.............................................................................4
1.1 Đặt Vấn Đề..................................................................................................................4
1. 2 Mục Đích Và Nội Dung Của Đề Tài.........................................................................5
1.3 Đối Tượng Và Phạm Vi Nghiên Cứu..........................................................................6
1.4 Phương Pháp Thực Hiện..............................................................................................8
CHƯƠNG 2 - TỔNG QUAN..........................................................................10
2.1Sơ lược về tư duy hệ thống vàø mô phỏng liên tục.....................................................10
2.2 Ứng dụng trong quản lý dự án...................................................................................12
2.2.1 Cơ sở của việc ứng dụng mô phỏng liên tục trong quản lý dự án..................................12
2.2.2 Một số mô hình mô phỏng liên tục trong quản lý dự án................................................19
2.3 Vấn đề và hướng nghiên cứu....................................................................................22
CHƯƠNG 3 ....................................................................................................25
DỰ ÁN GIA CÔNG PHẦN MỀM.................................................................25
3.1 Đặc Điểm Của Dự n Phần Mềm............................................................................25
3.2 Dự n Gia Công Phần Mềm.....................................................................................29
3.2.1 Mục tiêu của dự án gia công phần mềm........................................................................29
3.2.2 Tổ chức trong một công ty gia công phần mềm.............................................................29
3.2.3 Quy trình gia công phần mềm........................................................................................30
3.2.5 Một số đặc điểm của công nghiệp gia công phần mềm VN............................................35
CHƯƠNG 4 ....................................................................................................37
SO SÁNH HAI PHƯƠNG PHÁP..................................................................37
4.1 Phương Pháp Quản Lý Dự n Truyền Thống..........................................................37
4.2 p dụng mô phỏng liên tục trong quản lý dự án:.....................................................38
4.3 So Sánh Hai Phương Pháp.........................................................................................44
CHƯƠNG 5 - MÔ HÌNH TÍCH HP ..........................................................50
GVHD: TS. Võ Văn Huy HV: Trần Phúc Hồng
Mô phỏng liên tục trong quản lý dự án Trang 2
QUẢN LÝ DỰ ÁN PHẦN MỀM...................................................................50
5.1 Cơ Sở Tích Hợp.........................................................................................................50

Mô phỏng liên tục trong quản lý dự án Trang 4
CHƯƠNG 1 - GIỚI THIỆU
1.1 Đặt Vấn Đề
Dự án phần mềm là một đối tượng quản lý phức tạp và có nhiều đặc trưng
riêng. Đó là một hệ thống phức hợp của các mối quan hệ công việc – công việc,
con người – công việc, con người – con người, với nhiều yếu tố tương tác lẫn
nhau. Mỗi tác động và giải pháp của chúng ta đều dẫn đến các hiệu ứng phụ
không mong muốn. Mặc dù phương pháp quản lý dự án đã được hoàn thiện qua
nhiều năm, tình trạng trễ hạn, vượt chi phí hay không đạt về chất lượng trong các
dự án phần mềm vẫn diễn ra khá phổ biến trên thế giới.
Để khắc phục tình trạng này, một số phương pháp và công cụ mới được đã
nghiên cứu và đưa vào ứng dụng trong quản lý dự án. Trong đó mô phỏng liên
tục là một công cụ có nhiều tiềm năng. Mô phỏng liên tục đã được ứng dụng từ
hàng chục năm nay trong nhiều lónh vực quản lý, nhưng các nghiên cứu để ứng
dụng mô phỏng liên tục trong quản lý dự án thì chỉ phát triển mạnh trong 10
năm gần đây. Nhiều mô hình mô phỏng liên tục đã được xây dựng cho quản lý
dự án nói chung và dự án phần mềm nói riêng. Mặc dù có nhiều ưu điểm, mô
phỏng liên tục vẫn chưa trở thành một phương pháp quản lý dự án độc lập có thể
thay thế phương pháp truyền thống (với WBS, sơ đồ Gantt/PERT/CPM…). Do đó
một số nhà nghiên cứu đã đề xuất giải pháp tích hợp, áp dụng cả hai phương
pháp nhằm đạt được hiệu quả cao nhất trong quản lý dự án. Tuy nhiên các kết
quả hiện tại chỉ dừng lại ở mức độ tổng quan rất khó cho các nhà quản lý dự án
phần mềm áp dụng trong thực tế.
GVHD: TS. Võ Văn Huy HV: Trần Phúc Hồng
Mô phỏng liên tục trong quản lý dự án Trang 5
1. 2 Mục Đích Và Nội Dung Của Đề Tài
Mục đích của đề tài là xây dựng được một mô hình tích hợp giữa phương pháp
quản lý dự án truyền thống và mô phỏng liên tục ở mức độ chi tiết, cho phép
phối hợp ưu điểm của cả hai phương pháp để đạt được hiệu quả cao nhất và các
nhà quản lý dự án dễ dàng vận dụng mô phỏng liên tục trong công việc quản lý

theo yêu cầu đặt hàng của một khách hàng (khác với việc tạo ra sản
phẩm phần mềm để bán hàng loạt cho nhiều khách hàng).
 Phát triển sản phẩm: Gia công phần mềm có thể chỉ làm một dòch vụ
hay công đoạn nào đó: nhập liệu (data entry), hỗ trợ khách hàng
(customer support), kiểm tra sản phẩm (testing), mã hoá chương trình
(coding)…Đối tượng mà đề tài nhắm đến là các dự án phát triển sản
phẩm với nhiều công đoạn.
Nghiên cứu được thực hiện dựa trên các giả đònh sau:
 Hiệu quả của mô phỏng liên tục trong quản lý dự án: nếu áp dụng hợp
lý, mô phỏng liên tục sẽ đang lại hiệu quả nhất đònh trong việc quản lý
dự án nói chung và dự án phần mềm nói riêng.
 Tính đúng đắn của mô hình: mục tiêu của đề tài không phải là xây
dựng mới hay các thay đổi mô hình mô phỏng liên tục mà là tìm cách
sử dụng hiệu quả, hợp lý các mô hình đã được xây dựng. Các mô hình
đó được phát triển và thử nghiệm bởi các chuyên gia, các nhà nghiên
GVHD: TS. Võ Văn Huy HV: Trần Phúc Hồng
Mô phỏng liên tục trong quản lý dự án Trang 7
cứu và được công bố trên các tạp chí uy tín nên ta có thể giả đònh về
tính đúng đắn của mô hình mà không cần kiểm chứng lại.
Đề tài không khảo sát tất cả các mô hình mô phỏng liên tục đã được xây dựng
cho dự án phần mềm mà chỉ tập trung vào các mô hình thuộc 3 nhóm sau:
Nhóm 1 – Quy trình thực hiện dự án
Nhóm 2 – Hoạch đònh và quản lý nhân sự cho dự án
Nhóm 3 – Quản lý các thay đổi trong dự án
GVHD: TS. Võ Văn Huy HV: Trần Phúc Hồng
Mô phỏng liên tục trong quản lý dự án Trang 8
1.4 Phương Pháp Thực Hiện
Mô hình tích hợp chi tiết sẽ được xây dựng từ cơ sở lý thuyết. Sau đó sẽ thử
nghiệm trong thực tế để kiểm chứng hiệu quả và hoàn thiện dần.
Hình 1.1 Phương pháp thực hiện đề tài

nhược điểm của từng phương pháp. Kết quả này được sử dụng để lựa chọn
phương pháp phù hợp cho từng công việc, vấn đề cụ thể từ bước #2.
4. Kết hợp kết quả của các bước #1, #2 và #3 để đưa ra mô hình tích hợp đầu
tiên, được xây dựng hoàn toàn trên cơ sở lý thuyết.
5. Thử nghiệm mô hình trong thực tế và đánh giá kết quả.
6. Điều chỉnh và tối ưu mô hình từ kết quả thực nghiệm của bước #5 và các
phản hồi thu được.
7. Quay lại bước #5 để thực hiện các thử nghiệm mới.
Sau một thời gian thực hiện chu trình thử nghiệm và tối ưu: #5  #6  #5  #6
…ta sẽ xây dựng được mô hình tích hợp hiệu quả có khả năng áp dụng rộng rãi
trong thực tế.
Tuy nhiên do hạn chế về thời gian và số lượng thử nghiệm, mô hình tích hợp
được xây dựng trong đề tài này chưa thể đạt mức độ hiệu quả cao.
GVHD: TS. Võ Văn Huy HV: Trần Phúc Hồng
Mô phỏng liên tục trong quản lý dự án Trang 10
CHƯƠNG 2 - TỔNG QUAN
2.1 Sơ lược về tư duy hệ thống vàø mô phỏng liên tục
 Hệ thống
Là một nhóm tương hỗ của các phần tử để tạo ra một dạng thức hành vi thống
nhất.
 Tư duy hệ thống (system thinking)
Là phương pháp suy nghó trong đó coi hệ thống là một thể thống nhất. Ngược lại
với phương pháp phân tích, chia sự vật hiện tượng thành các thành phần nhỏ mà
ta có thể hiểu được, tư duy hệ thống là cách suy nghó theo phương pháp tổng
hợp.
Hình 2.1 Phương pháp phân tích và phương pháp tổng hợp
Nguồn: “System Dynamics and its Use in an Organisation” [16]
GVHD: TS. Võ Văn Huy HV: Trần Phúc Hồng
Thể thống nhất
HỆ THỐNG

về trạng thái ổn đònh ban đầu của hệ thống.
GVHD: TS. Võ Văn Huy HV: Trần Phúc Hồng
Mô phỏng liên tục trong quản lý dự án Trang 12
 Mô Phỏng Liên Tục (System Dynamics)
Là công cụ để mô hình tổ chức và hành vi của hệ thống theo tư duy hệ thống.
Đây là một phương pháp hiệu quả để khảo sát các vấn đề phức tạp của quản lý.
Các khái niệm và kỹ thuật của mô phỏng liên tục:
• Vòng phản hồi âm
• Vòng phản hồi dương
• Giản đồ nhân quả
• Giản đồ cấu trúc
• Kho và dòng
2.2 Ứng dụng trong quản lý dự án
Phần này tóm tắt một số nghiên cứu đã được thực hiện nhằm ứng dụng tư duy hệ
thống và mô phỏng liên tục trong quản lý dự án. Những kết quả này là nền tảng
cho mô hình tích hợp được thực hiện trong đề tài.
2.2.1 Cơ sở của việc ứng dụng mô phỏng liên tục trong quản lý dự án
Sau khi Forrester đề xuất mô phỏng liên tục như là một phương pháp hữu hiệu
để khảo sát các hệ thống xã hội – kinh tế phức tạp, mô phỏng liên tục đã phát
tiển mạnh và được áp dụng trong nhiều lónh vực quản lý.
Nếu John D.Sterman là một trong những người đi tiên phong trong việc đưa mô
phỏng liên tục vào quản lý dự án thì Abdel-Hamid và Madnick là những người
tiên phong trong việc ứng dụng mô phỏng liên tục vào quy trình phần mềm. Qua
một số mô hình riêng lẽ được xây dựng và chứng minh được hiệu quả trong thực
GVHD: TS. Võ Văn Huy HV: Trần Phúc Hồng
Mô phỏng liên tục trong quản lý dự án Trang 13
tế, tư duy hệ thống và mô phỏng liên tục dần phát triển và phổ biến trong quản
lý dự án như là một cách tiếp cận mới có khả năng giải quyết những giới hạn
của các phương pháp quản lý hiện tại.
Trong “System Dynamics Modeling for Project Management” [20], John

I.Kellner, Raymond J.Madachy, and David M.Raffo khảo sát trong “Software
Process Simulation Modeling:Why? What? How?”[13]. Mục tiêu của mô phỏng
sẽ quyết đònh yếu tố nào cần đưa vào mô hình.
GVHD: TS. Võ Văn Huy HV: Trần Phúc Hồng
Mô phỏng liên tục trong quản lý dự án Trang 15
Hình 2.2 - Quan hệ giữa mục tiêu với các thành phần của mô phỏng
Nguồn: “Software Process Simulation Modeling:Why? What? How?”[13]
GVHD: TS. Võ Văn Huy HV: Trần Phúc Hồng
Mục tiêu của
mô hình
Các biến
kết quả
Phạm vi của
mô hình
Mức độ chi tiết
của quá trình
Các biến
đưa vào
Mô phỏng liên tục trong quản lý dự án Trang 16
Mô phỏng có thể áp dụng trong nhiều cấp độ khác nhau:
 Trong một giai đoạn của dự án (phân tích, thiết kế...)
 Trong toàn bộ một dự án
 Trong một tập các dự án song song
 Trong một sản phẩm
 Trong toàn bộ công ty/tổ chức
Các tác giả cũng đề xuất một số hướng nghiên cứu:
• Tìm cách thức tích hợp giữa mô phỏng, thực thi, hướng dẫn và cách thể
hiện để làm cho các mô hình dễ sử dụng và dễ hiểu đối với nhiều đối
tượng (đây là một trong những ý tưởng dẫn đấn việc hình thành đề tài
này)

hỏng.
GVHD: TS. Võ Văn Huy HV: Trần Phúc Hồng
Mô phỏng liên tục trong quản lý dự án Trang 18
Hình 2.3 Sơ đồ tồng thể của mô hình PMIM
Nguồn: System Dynamics in Software Project Management: towards the development of a
formal integrated framework [19]
Quy trình quản lý dự án truyền thống: 1  5  6  7  11 13
PMIM thêm hai chu trình mới:
 (B1) Hỗ trợ lập kế hoạch: 1  2  3  4
Dữ liệu trong các bản kế hoạch dạng sơ đồ Gantt/PERT được đưa vào các
mô hình mô phỏng liên tục để thử nghiệm và đánh giá. Kết quả sẽ được
dùng để hiệu chỉnh kế hoạch.
 (B2) Hỗ trợ kiểm soát dự án: 7  8  9  10
Các mô hình mô phỏng liên tục được sử dụng để giải thích kết quả và báo
cáo các thông tin mà phương pháp truyền thống không thể cung cấp (tỷ lệ
lỗi chưa được phát hiện, yếu tố nhân sự…)
GVHD: TS. Võ Văn Huy HV: Trần Phúc Hồng
Báo cáo tiến độ
LẬP KẾ HOẠCH
Báo cáo
số liệu
KIỂM SOÁT
THỰC HIỆN
Kế hoạch (Gantt,
PERT...)
Hành vi
liên tục
Hành vi
quá khứ
MÔ HÌNH

công ty giảm giá thành, nhưng cũng tạo ra các chi phí mới và rủi ro mới, đôi khi
cao hơn lợi ích mà việc gia công mang lại.
Các mô hình này cũng giúp các công ty cung cấp dòch vụ gia công phần mềm
biết được các yếu tố dẫn đến quyết đònh của khách hàng và bằng cách nào đem
lại lợi ích cao nhất cho các khách hàng của mình.
2.2.2 Một số mô hình mô phỏng liên tục trong quản lý dự án
Nhiều mô hình mô phỏng liên tục đã được xây dựng cho quản lý dự án nói chung
và dự án phần mềm nói riêng. Phần này mô tả tóm tắt một số mô hình đã được
khảo sát và ứng dụng đề tài.
 Mô hình đánh giá tác động của sự thay đổi thiết kế
Do Terry Williams, Colin Eden, Fran Ackermann, Andrew Tait xây dựng trong
“The effects of design changes and delays on project costs”[22].
Mô hình cho thấy sự thay đổi thiết kế không chỉ làm tăng thời gian (cho việc
thiết kế lại) và các công việc trực tiếp bò thay đổi mà còn tác động lên toàn bộ
dự án do nhiều công việc bò xáo trộn. Do đó các tác động phải được khảo sát
toàn diện và kế hoạch thực hiện dự án phải được điều chỉnh lại.
GVHD: TS. Võ Văn Huy HV: Trần Phúc Hồng
Mô phỏng liên tục trong quản lý dự án Trang 20
 Mô hình đánh giá tác động của hành vi khách hàng lên dự án
Do Alexandre G.Rodrigues và Terry Williams xây dựng trong “System Dynamics
in Project Management: Assessing the Impact of Client Behavior on Project
Performance”[18].
Mô hình phân tích các tác động của khách hàng: Thay đổi yêu cầu, phạm vi
công việc, chậm trễ việc thông qua thiết kế, yêu cầu báo cáo tiến độ… và đề
nghò một số giải pháp nhằm giảm thiểu hậu quả của những tác động đó.
 Mô hình Khảo Sát Quy Trình Kiểm Soát Chất Lượng
Một số mô hình được xây dựng để khảo sát hiệu quả của việc áp dụng các quy
trình kiểm soát chất lượng, do John D.Sterman và Nelson P.Repenting
mô tả trong “Getting Quality the old-fashioned way: self-confirming attributions
in the Dynamics of Process Improvement” [5], Shinji Kusumotoy, Osamu

Cũng có nhiều mô hình được xây dựng để giải quyết các vấn đề về nhân sự
trong dự án: luân chuyển nhân sự, tuyển dụng… do Tarek K. Abdel-Hamid mô tả
trong “The dynamics of project staffing: A System Dynamics Based Simulation
Approach” [21], Ray Madachy và Denton Tarbet trong “Case Studies in Software
Process Modeling with System Dynamics”[3]
Mô hình cho thấy sự chuyển đổi nhân sự thường mang lại hiệu quả kém. Cả hai
dự án đều phải dành thời gian cho việc huấn luyện người mới và tăng số lượng
GVHD: TS. Võ Văn Huy HV: Trần Phúc Hồng
Mô phỏng liên tục trong quản lý dự án Trang 22
các trao đổi (communication). Ngoài ra, hiệu quả khi một người làm nhiều việc
đồng thời cũng thấp hơn so với khi làm một công việc tại một thời điểm.
2.3 Vấn đề và hướng nghiên cứu
Vấn đề áp dụng mô phỏng liên tục
Dù có nhiều ưu điểm, mô phỏng liên tục vẫn chưa được ứng dụng rộng rãi trong
quản lý dự án phần mềm. Hầu như chỉ có một số công ty lớn áp dụng mô phỏng
liên tục trong quản lý dự án. Một số nguyên nhân được đưa ra là:
 Mô phỏng liên tục vẫn chưa được biết đến trong cộng đồng sản xuất phần
mềm như là một công cụ hỗ trợ quản lý dự án hữu hiệu.
 Các thành tựu và kết quả nghiên cứu về ứng dụng mô phỏng liên tục
trong quản lý dự án nói chung và dự án phần mềm nói riêng chưa được
tập hợp, trình bày một cách hệ thống và gắn với các phương pháp quản lý,
quy trình đang được sử dụng.
 Phương pháp và kỹ thuật mô phỏng còn khó hiểu đối với phần lớn các
nhà quản lý.
Vấn đề của các mô hình mô phỏng liên tục đã được xây dựng
Hầu hết các mô hình đã được xây dựng đều được tiến hành sau khi dự án kết
thúc với mục tiêu tìm ra nguyên nhân của các sai lệch. Do đó những mô hình
này chủ yếu phục vụ cho việc học hỏi, rút kinh nghiệm nhiều hơn là áp dụng
trực tiếp trong việc quản lý dự án hiện tại. Mô hình tích hợp PMIM khắc
phục được một phần nhược điểm này bằng cách dự đoán kết quả tương lai

Mô phỏng liên tục trong quản lý dự án Trang 24
 Tính động (extensible): Dễ dàng thay đổi, điều chỉnh và tối ưu khi áp
dụng trong thực tế.
 Tính linh động (flexibility): Có thể áp dụng từng phần hay toàn bộ mô
hình tích hợp. Cho phép nhiều loại dự án, nhiều loại quy trình khác nhau
áp dụng được.
 Cụ thể (specific): Cho một loại dự án cụ thể (dự án gia công xuất khẩu
phần mềm).
GVHD: TS. Võ Văn Huy HV: Trần Phúc Hồng
Mô phỏng liên tục trong quản lý dự án Trang 25
CHƯƠNG 3
DỰ ÁN GIA CÔNG PHẦN MỀM
3.1 Đặc Điểm Của Dự n Phần Mềm
Dự án phần mềm là một đối tượng quản lý phức tạp, có tính động cao do các
đặc điểm sau:
 nh hưởng bởi nhiều yếu tố: con người, phần mềm, phần cứng, công
nghệ, quy trình….
 Sản phẩm được tạo ra mang hàm lượng trí tuệ cao
 Nguồn lực chủ yếu để tạo ra sản phẩm là trí não
Theo J.F. Jamil và M.M. Lehman “Quy trình phần mềm là hệ thống phản hồi
(feedback system) nhiều cấp (multi-level), nhiều vòng lặp (multi-loop) và nhiều
đối tượng (multi-agent)” [8].
Theo John D.Sterman [20], các dự án lớn là những hệ thống phức hợp:
• Phức tạp, bao gồm nhiều thành phần phụ thuộc lẫn nhau.
Thay đổi một thành phần sẽ ảnh hưởng lên các thành phần khác. Mô hình
mô phỏng liên tục có thể mô phỏng tốt đặc điểm này.
• Có tính động cao
Các tác động ngắn hạn thường khác biệt với dài hạn.
• Nhiều vòng phản hồi
Mô hình tri thức hay các công cụ quản lý dự án truyền thống không mô tả