CHƯƠNG 3
DỰ ÁN GIA CÔNG PHẦN MỀM

3.1 Đặc Điểm Của Dự An Phần Mềm
Dự án phần mềm là một đối tượng quản lý phức tạp, có tính động cao do các đặc
điểm sau:
 Anh hưởng bởi nhiều yếu tố: con người, phần mềm, phần cứng, công nghệ,
quy trình….
 Sản phẩm được tạo ra mang hàm lượng trí tuệ cao
 Nguồn lực chủ yếu để tạo ra sản phẩm là trí não
Theo J.F. Jamil và M.M. Lehman “Quy trình phần mềm là hệ thống phản hồi
(feedback system) nhiều cấp (multi-level), nhiều vòng lặp (multi-loop) và nhiều đối
tượng (multi-agent)” [8].
Theo John D.Sterman [20], các dự án lớn là những hệ thống phức hợp:
 Phức tạp, bao gồm nhiều thành phần phụ thuộc lẫn nhau.
Thay đổi một thành phần sẽ ảnh hưởng lên các thành phần khác. Mô hình
mô phỏng liên tục có thể mô phỏng tốt đặc điểm này.
 Có tính động cao
Các tác động ngắn hạn thường khác biệt với dài hạn.
 Nhiều vòng phản hồi
Mô hình tri thức hay các công cụ quản lý dự án truyền thống không mô tả
được các vòng phản hồi tốt như các mô hình mô phỏng liên tục.
 Nhiều quan hệ không tuyến tính
Trong các quan hệ không tuyến tính, hiệu quả các tác động không phải là
đơn giản theo một tỷ lệ nhất định
 Cần dữ liệu “cứng” và “mềm”
Dữ liệu “mềm” là các dữ liệu liên quan đến con người và tổ chức cần thiết
cho quá trình ra quyết định. Nó được thể hiện dưới dạng các đặc tả về hệ
thống, cơ cấu tổ chức, mục tiêu, phỏng vấn, quan sát…bên cạnh các dữ liệu
số.
Ngoài ra ngành công nghiệp phần mềm còn gặp nhiều thử thách từ bên ngoài:

 Kiểm tra chất lượng thiếu chặt
chẽ
 Đánh giá chủ quan về tiến độ dự
án
 Không đánh giá được ảnh hưởng
của các thay đổi
Theo tác giả thì các nguyên nhân trên khó có thể giải quyết triệt để nếu không có
sự thay đổi sâu sắc về mặt nhận thức và phương pháp.
Có nhiều yếu tố làm cho dự án thất bại. Các yếu tố bên ngoài thường được viện
dẫn nhưng thực ra nguyên nhân chính lại nằm trong nội bộ dự án, đó là hệ thống
quản lý dự án kém hiệu quả (về mặt tổ chức, các thủ tục và cách thực hiện). Một
hệ thống quản lý dự án tốt phải có khả năng đối phó với những biến động bên
ngoài và đảm bảo sự thành công mà không phụ thuộc vào môi trường [17].
Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến kết quả dự án. Tuy nhiên các nhà quản lý dự án
chỉ chú trọng các yếu tố về kỹ thuật.
Hình 3.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả dự án

Sự biến động
nhân sự
Quy trình làm
việc
 NĂNG SUẤT CỦA LẬP
TRÌNH VIÊN
 CHẤT LƯỢNG PHẦN
MỀM
 TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN
Quy trình làm
việc
Số lượng thành
viên

o Bộ phận huấn luyện & đào tạo (Training): Tổ chức huấn luyện các kỹ năng
mà dự án yêu cầu.
o Nhóm đảm bảo chất lượng (SQA – Software Quality Assurance): Hỗ trợ
trưởng dự án trong việc thiết lập các quy trình và đảm bảo các quy trình này
sẽ được thực hiện đầy đủ.
o Mạng/hệ thống (IT/System/Network): hỗ trợ mạng, phần cứng, cơ sở hạ
tầng cho tất cả các nhân viên trong công ty.
Hình 3.2 Tổ chức trong công ty gia công phần mềm
3.2.3 Quy trình gia công phần mềm
Một đặc điểm khác biệt của dự án gia công phần mềm với sự án phát triển sản
phẩm mới là có khách hàng cụ thể và cần giao tiếp với khách hàng trong suốt quá
trình thực hiện dự án. Nhiệm vụ của dự án là tạo ra sản phẩm phần mềm theo các
yêu cầu khách hàng đưa ra ban đầu.
Khi dự án bắt đầu, nhóm làm việc sẽ được thành lập. Nhóm sẽ giao tiếp với khách
hàng để thu thập các yêu cầu. Sau đó thực hiện phần mềm và giao hàng.
Mỗi công ty thường áp dụng một loại quy trình khác nhau: thác nước (water-fall),
lặp (iteration), xoắn ốc (spiral)…
Hình 3.3 Quy trình tiêu biểu thực hiện một dự án gia công phần mềm
Trưởng dự án 1
Trưởng nhóm 1
Thành viên 1
Thành viên 2
Trưởng nhóm 1
Thành viên 1
Thành viên 2
Nhân sự
Đào tạo
Đảm bảo chất
lượng
Mạng/hệ thống

 Tổ chức dự án, vai trò và trách nhiệm của các thành viên trong dự án
(Roles and Responsibilities)
 Bảng liệt kê công việc (WBS – Work Breakdown Structure)
 Thời gian thực hiện (Schedule and Milestones)
 Quy trình thực hiện (Development Process) và đảm bảo chất lượng (Quality
Assurance)
 Các giả định (Assumtions) và rủi ro (risks)

3.2.5 Một số đặc điểm của công nghiệp gia công phần mềm VN
Nguồn: Hội tin học Tp.HCM[24], [26]
Chính sách, quy trình của
công ty

Các công cụ & kỹ
thuật lập
dự án
Các thông tin về dự án
Số liệu các dự án trước
Các giả định
Bản kế
hoạch thực
hiện dự án
 So với các doanh nghiệp sản xuất phần mềm cho thị trường trong nước, các
doanh nghiệp gia công phần mềm Việt Nam có trình độ hơn hẳn về tính
chuyên nghiệp, năng lực quản lý dự án, kỹ năng tiếng Anh, điều kiện làm
việc…Khác biệt này là do các yếu tố sau:
o Các khách hàng nước ngoài có yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng, thời
gian giao hàng, khả năng giao tiếp…doanh nghiệp nào không đảm bảo
được các yếu tố này sẽ mất khách hàng và không tồn tại được.
o Các doanh nghiệp gia công phần mềm phần lớn là do người nước ngoài