Trường đại học nông lâm TP.HCM
Khoa Thủy sản
----
Báo cáo chuyên đề:
VỤ KIỆN
BÁN PHÁ GIÁ CÁ TRA-BASA VÀ TÔM
Gvhd: ThS.Nguyễn Văn Tư
Họ & tên sinh viên: Nguyễn Thế Lạc
Lớp: DH09CT
MSSV: 09117091
Bài báo cáo gồm các mục sau:
1. Cá Tra-Basa từ hoang dã đến một thương hiệu
2. Tìm hiểu về luật chống bán phá giá của Mỹ
3. Vụ kiện bán phá giá cá Tra-Basa giữa Việt Nam và Mỹ năm 2002-
2003
4. Bước đi của Mỹ từ sau vụ kiện
5. Từ vụ kiện cá đến vụ kiện Tôm
6. Nhìn nhận về hai vụ kiện
1. Cá Tra-Basa từ hoang dã đến một thương hiệu
- 1 -
Vụ kiện bán phá giá cá Tra-Basa – Nguyễn Thế Lạc
Vùng hạ nguồn sông Cửu Long, tại các tỉnh An Giang, Đồng Tháp,
các lão nông dù đã ở tuổi thất thập cũng không thể biết được loài “cá bụng”
quen thuộc đã xuất hiện ở quê mình từ lúc nào. Tuy nhiên, các câu chuyện
dân gian đều khẳng định rằng loài cá này xuất hiện khoảng vài trăm hay vài
ngàn năm trước đây. Chúng bắt cặp và sinh sản ở vùng trung lưu sông
Mêkông, tại Hạ Lào và Campuchia. Cá mẹ đẻ trứng bắn vào bọt nước hoặc
vào dề lục bình rồi theo dòng nước trôi về hạ nguồn sinh sôi. Thuận con
nước cá trôi về sông Tiền, sông Hậu và chảy tràn ra ruộng đồng miền hạ.
Khoảng một năm sau, cá con lớn gần 2 kg, lưng đen bụng trắng, da trơn
mình bự như đòn bánh tét. Sau đó, chúng trở lại vùng Hạ Lào, Campuchia

Vụ kiện bán phá giá cá Tra-Basa – Nguyễn Thế Lạc
trên miệng phễu có đèn điện công suất thấp để sưởi dưỡng trứng cùng với
máy thổi oxy. Cá con từ 3 ngày tuổi đã biết ăn trứng gà khuấy tan nên lớn
rất nhanh. Khi được gọi là cá bột (cỡ 5-7 ngày tuổi, tương đương cá tự nhiên
vớt trên sông) lũ cá con được chuyển dần sang các ô lưới thích hợp, được
chăm sóc kỹ lưỡng như nuôi em bé. Sau 2 tuần tuổi, cá giống được chuẩn bị
sẵn sàng xuất xưởng. Cùng với cơ sở Hai Nắm, các cơ sở tư nhân khác và 3
đơn vị sản xuất cá giống quy mô lớn, kỹ thuật tiên tiến của An Giang đã sản
xuất và cung ứng hàng triệu con cá giống cho các trại, lồng bè, đăng quầng ở
nhiều tỉnh, sau mỗi năm số lượng càng gia tăng.
Nuôi cá bè xuất khẩu
Cuối những năm 1980, con cá ba sa bắt đầu rời những làng bè của
vùng đầu nguồn sông Tiền và sông Hậu để mở màn cho chuyến ngao du trời
Tây.
Ban đầu chỉ có Đồng Tháp và An Giang, dần dần phong trào nuôi cá
mở rộng ra thêm 4 tỉnh có nước ngọt: Cần Thơ, Vĩnh Long, Bến Tre, Sóc
Trăng. Cá nuôi xuất khẩu từ mô hình nuôi lồng bè cỡ 10-20 tấn/bè/vụ mở
rộng sang ao lớn ở các cồn cát, dải đất bồi cặp sông 50-100 tấn/ha/vụ; cá biệt
có nơi 200-300 tấn/ha/vụ. Hiện nay, cả vùng có tới 5.000 bè lớn nhỏ và
nhiều ao, quầng đăng. Cặp các nhánh sông Cửu Long được đưa vào nuôi cá
ba sa xuất khẩu 1-2 vụ/năm (nuôi công nghiệp). Nếu như những năm 1995-
1996, sản lượng cá thương phẩm của cả vùng chỉ khoảng 20.000 tấn/năm, thì
đến năm 2002 sản lượng tăng vọt lên 150.000 tấn. Với kỹ thuật nuôi mới,
thịt cá có màu trắng pha lẫn ít mỡ, thịt ngon mềm, thơm, không mùi đất và
tảo, đạt năng suất cao. Những lô hàng sản phẩm cá ba sa được xuất khẩu với
nhãn hàng hoá “Catfish” sang nhiều nước châu âu và Mỹ. Kim ngạch xuất
khẩu vào Mỹ năm 2002 đạt hơn 60 triệu USD, là một dấu ấn rõ nét của hàng
hoá từ con cá này.
Cá ba sa lúc đó chủ yếu nuôi trong lồng bè, sản lượng rất ít và thấp.
Khi thị trường nước ngoài bắt đầu chuộng và yêu cầu cung cấp ngày một

(AD) cao không chỉ đối với chính hàng hóa bán phá giá mà còn đối với tất
cả các 10 hàng hóa khác của nước đó bán vào Mỹ. Giá thị trường của hàng
hóa là giá mà hàng hóa đó thường được bán trên thị trường nước người sản
xuất. Bộ thương mại Mỹ (DOC), Uỷ ban thương mại quốc tế (ITC), và Tổng
cục hải quan Mĩ cùng có trách nhiệm trong việc thi hành luật chống bán phá
giá. DOC chụi trách nhiệm quản lý chung về luật bán phá giá và điều tra về
việc phá giá của nước ngoài cho hàng nhập khẩu. nếu điều tra xác định sự
việc là có thật, DOC sẽ quy định mức thuế đánh vào hàng hóa đó. ITC thì
xác định liệu sự việc đã, hoặc có thể , ảnh hưởng đến sản xuất trong nước
hay chưa, hoặc liệu một ngành sản xuất trong nước có bị ảnh hưởng ngay từ
khi mới phát triển do việc bán phá giá hàng nhập khẩu hay không. Tổng cục
hải quan áp dụng AD khi những mức thuế này được ban hành và ITC đã tiến
hành công việc xác định cần thiết.
Gần đây, Quốc hội Mỹ đã thông qua Luật Byrd sửa đổi, theo đó luật
này khuyến khích doanh ngiệp Mỹ cản trở việc nhập khẩu hàng hóa từ các
đối thủ cạnh tranh nước ngoài. Cụ thể là Luật Byrd sửa đổi ngăn chặn công
ty nước ngoài xuất khẩu sản phẩm sang Mỹ ở mức thấp hơn giá họ thường
tính trong nước, do đó, cạnh tranh không công bằng với nhà sản xuất Mỹ.
(Chương I, Luật Thương mại quốc tế, Phạm Minh biên soạn, NSX Thống Kê,
Tp.Hồ Chí Minh 2000).
- 4 -
Vụ kiện bán phá giá cá Tra-Basa – Nguyễn Thế Lạc
3. Vụ kiện bán phá giá cá Tra-Basa giữa Việt Nam và Mỹ năm 2002-
2003
3.1 Nguyên nhân vụ kiện
Việt Nam bắt đầu xuất khẩu cá tra và cá basa sang Mỹ từ năm 1996.
Những năm sau đó, sản lượng xuất khẩu ngày càng tăng, nhất là mặt hàng cá
phi lê đông lạnh. Năm 1998, sản phẩm cá da trơn phi lê đông lạnh của Việt
Nam xuất khẩu sang đây mới chỉ đạt 260 triệu tấn, thì đến năm 2000, lượng
hàng này tăng vọt lên hơn 3.000 tấn và đến năm 2001 thì đã đạt con số kỷ

từ 0,008 đến 1 USD/pound (1 pound khoảng 0,454kg). Như
- 5 -
Vụ kiện bán phá giá cá Tra-Basa – Nguyễn Thế Lạc