





 Chuyên ngành: HÓA HC
Mã s: 62.31.70.01

C

- 2013


s o ti  -HCM.

NHNG CÔNG B KHOA HC CA TÁC GI
N NI DUNG LUN ÁN

p kim ti bào tàng Lch s Vit Nam  thành ph H Chí Minh”, Tạp
chí Văn hóa Nghệ thuật, s 2 (224), 2003, tr. 39-40, ISSN 866-8655.
n thuyt v r-Tạp chí Dân tộc và Thời
đại, s 71, Tháng 10/2004, tr. 02  03, ISSN 868-328X.
ng r giáo”, Tạp chí Dân tộc và Thời
đại, s 80 (2), tháng 7/2005, tr13  16, ISSN 868-328X
  thu  c c   Tạp chí Xưa Nay, s 238, Tháng
06/2005, ISSN 868-331X
5.  gia s thi Ph 
(chúa Cóc) vi l hi Lào”, in trong Kỷ yếu Hội thảo
văn học Lào, tr 36-42. Thi hc KHXHNV.
ng thn Vishêu kh yu Hi tho
khoa hc Quc t Mối quan hệ Ấn Độ và Đông Nam Á cam kết chiến lược hay
hội nhập khu vực, tr 243  249, Th
NV  Vin nghiên cu Châu Á Maulanna Abul Kalam Azad ()
an h a Champa và Java qua mt s tác ph
trong: K yu Hi tho khoa hc Hợp tác giáo dục, nghiên cứu và dịch thuật
giữa Việt Nam và Indonesia, Th     KHXH & NV
TP.HCM  Hi nghiên cu dch thut TP.HCM, tr 105  108.
, Tạp chí Khoa học xã hội, s 12
 44, ISSN 1859-0136
9.  mt s ng th

            

3. Mu
      th     li  
  a các tác gi         

2
             
 thuông N.
           u phân tích,
nghiên c
 vông N, giông N
n sc chung cc và bn sc riêng c
 ng qu    ch     ng nht
ng công N.
ng và phm vi nghiên cu
 ng nghiên cu chính là ngun hin v   c
phát hi ti các bo tàng, t
trong các công trình nghiên cu ngh thuông Np
bao gn vt có chm khc, hin vt trong
kin in, bn v ng
thn Vishnu và Shiva.
V th   n án kho cu h   
 ông N
hoá  n hi n
p bin, hình thành, phát trin, suy tàn, tip ni và k tha
ca nhiu n chu ng  trong khu vc 

u và ngun tài liu
Trong phm vi chuyên môn c



ng bc kt hp các
c liên ngành là vô cùng cn thi

 thc hin luu ngun tài
li
 c
ch s ngh thu

4
 
v , ,

6. Kt qu a lun án
Lun án s là m


 thu
7. B cc ca lun án
Ngoài phn m   t lun, ni dung lu  c chia

t lý lun và thc tin
 
 nhìn t  thut
c Vishnu và Shiva  
 nhìn t 

 LÝ LUN VÀTHC TIN
 s lý lun

bn s
Vic tip nhn v c ch y
o ci 
t trong nghiên cp
bi mi quc gia, khu vc, cng ti da trên
nhiu yu t a chính tr, ti, kinh t và xã
hi. T  phân tích s khác bip
bi  so vc M, châu Âu và các quc
gia khác trên th gii.
Á và quan h vi 
1.2.1. Tính thng nhng c
t 
u kin nóng u, gió mùa và v trí bin là hng s
t nhiên c n ta

6
      n  minh thc v    
i ni lin th gi
Thi tin s nh hình ca nn
a, nhng yu t ni bt nht có th th chc
chính tr, nông nghip thy ln, ngh luyng
vn vt h   c chp nh   n t  ng
chc hình thành và phát tri

p

1.2.2. Khái quát quan h 
  u c   i   hin din  
 xut phát t nhu c
  i xut phát t  và Trung Hoa, vic ch ng

c 
Tron   ng Shiva b u xut hin
ph bin vào th   ng ting
c phân bit vi các v thn khác bi con mt th ba gia
trán. Cái Linga dc  phi c biu hing
lc phn thc ca thu hin
ni ting nht ca thn Shiva là th hin cùng v
nhu Tanvada
1
. Biu hin khng khip nht ca
thc bi
t thay cho bò thn Nandin theo
truyn th
i v
s hin din c th

tâm quan trng nht co  thi c1
u th hin cho s vn hành ca 

8
 tìm thc m   ng
Vishnu. Mc dù,   có s ng vng ngay t
  IV     n tri i Gupta (  II
TCN  III ) thì h phái Vishnu giáo mi hình thành
da trên s tng h
thi k V i Arya xem là thn mt tr
  n hu k V    thành th   vi tên gi

(Brahman), thân th ca h chính là cái trc ci lin
Tam giông N ng tuân th nguyên
tc to hình truyn thng ca  v ng thn ling
y xut hin kic
p và La Mã.

ng chm ni
trên mt phng. B cc cc sp xp bng nhng hình
nh có chính có ph trong mt mng hình hc (b cc hình vuông,
tròn, ch nhm là th hic
nhiu th      n, rng, c    
nh sinh hot xã hi (gii ha).
Các b       tài Vishnu và Shiva giáo
c th hin  hai di cao
n án này chúng tôi g
luôn gn lin vi các công trình ki din
t li nhng câu chuyn truyn thuyt ca thn Shiva hay nh
chin công ca thn Vishnu.
2.3. Cht liu
ông Nt liu tiên gn bó vi
cuc sng ci t xã hi nguyên thi
u dng khác nhau do cu tc

10
bit ca nó nên không phi loi 
khc. Các cht lic pht tiêu chun bn
chc và d chm kh có ba loc ngh nhân
ông N s dng ph bic và ki
long s dng trong kin
m tích (Sedimentary) bao g     

  ng và nhng câu chuyn thn thoi v
thc th hii dng các
ch 
vi n th
hóa thân (Avatar).   c thn
i dng tròn xut hin sm nht trong nn ngh thut
Phù Nam ( I - VI)m ca long tròn là th
hin tng nhân vt riêng bit nên chúng tôi tm gi kiu Vishnu dng
 nguyên tc tng ca Phù Nam vn
i so vi ngh thut to hình truyn thng ca n
 khi mô t thn Vishnu là mc da màu xanh vi
bn cánh tay cm bn vt bi ng: con     
c
thay bng cây cung hay thanh kic bing Vishnu
Phù Nam luôn th hin thn vi khuôn mt trt hình
h  tròn, thân th ng tráng và trang phc
kin  trang
sc cho thn Vishnu không thy xut hin trong thi k Phù Nam.

ng Shiva giáo rt thc c

  ph bii dng Linga 
Yoni. Vào thi i Angkor ( XII - XIV) xut hin mt s ng
th  c to tác rt tinh x   ng thì không th
nhing thn Vishnu. Có th i Khmer ch sùng bái thn
    c  ng phn thc cùng kt hp vi tín

12
ng th  a thi k     i din.
  c th hi  i d    c chú ý

N vi nhau.
2.6. Quan h vi kin trúc
Xét v mt cn tháp  ông N ng tp hp
thành mt qun th kin trúc bi Meru v
ngn chính: tháp trung tâm là ng tr ca thn
Shiva, bn ngn tháp nh 
King chia làm ba phi
ng trang trí bao gm các linh vy quái
Makara và rn thn Naga bic c
(Bin S

nh v cõi thiên gii hay Nit Bàn mà các tu s
ng ra trong khi thinh.

             




Tiu kt
c khi tip nh thut ông
N   i qua m  n rt dài phát trin ngh thu
 mt lch s, ông N
ghi chép bm. Vì v
u lch sc gia hay
khu vc. Vi s c tìm th
có th khnh v s ng m ct
giáo và BLa Môn giáo  ông N.

14

hp nhi và nguc.

15


ông N  là khu v     n hình ca
ng phn thc sùng bái sinh thc
khí t rt sm. Khi ng ng này d b ng
hóa vi tc th t ngun t ng ph thc c
dân nông nghip bn x Dravida bên .
ng th ông N có ngun gc t 
a trên nn tng cn a, ông N có nhng
bii khác xa so vi . Nng th 
ng hóa v
Thiên) hoc thn Bo tn Vishnu thì  ông N c xem là
hóa thân ca Shiva hay Vishnu trên trn th. Ngoài s bii so vi
ông N ng thi
ng b   ng phng th t
tiên vn là nn tn công N thi Tin s.
 trong quan h vn BLa Môn giáo
Shiva giáo phát trin mnh  Campuchia t nhu Công
nguyênng b thành tôn giáo dân
tc. S sùng bái thn Shiva  Campuchia th hin qua vic thc
phong tng vi cái tên là Bhadeshvara và nhà vua phi phng s bng
nhng l  c bit. Trong s các thn linh t  o B La
Môn, thn Shiva có mi quan h mt thit nht vi v
c sinh ra t   a ngài (tc Shakti) là Uma hay Parvati.
Tr thn Durga, v
ca thn Shiva phát trin mnh  Campuchia, Champa và Java. Nhiu
cách thc th cúng v c hình thành, nhng biu hin ca bà

Khmer  hin s dung hòa gia Pht giáo và BLa
Môn giáo. Trong bia ký ca vua Rama Thibodi I (1312 - 1369) có nói
n vic phi dng thc Pht. Ti mt s
n
ng khng l ca tha

17
qua quan sát thc t cuc sng ci Thái, c  d dàng
nhn thy vai trò quan trng ca các v thn B  Môn  
ng tôn giáo ca h.
3.4. Nghi l, l hi gn vi Vishnu và Shiva

i bu BLa Môn n nhng ngôi miu
 ng các v thn. H ng mt ít bt
  li mt ít ko ng mt s ngôi
 và các v th thn
linh không b i mt s n quan trc bit là ti
mt s  ln, nghi l c din
ra v
Bia ký bng ti    n th n tháp  
 xut hi phái BLa Môn giáo ti .
n Gupta ( III  V) là th c hành các
nghi thng rt phát trin  min Bc . Nhng tài liu
m nht v nghi l BLa Môn (Puja) xut hin  min Bc
 trong  th-ng có ghi nhn
nhng v      n. Bia kí Devanika  
 t c
i vi nha  thi k
ving nhm tôn vinh thn Shiva trong l 
 nh rng chính nhng th o BLa Môn 

i n th hin nét
 u, t  ng Pht, tính cht bo lc 
.

KT LUN
Ngay t khi nh  c c      
         i   
c thit lp. Các hong cho s truy
a tôn gc thuy

19
       th lc kinh t
tr  c thit l c ht  nh a vc có
ng giao thông thun li và là t m quan trng ca các hong
buôn bán. Nhng trung tâm quan trng nht ci k

i Chiêm hi khu, Hariharalaya và nhim khác
y vai trò quan trng cong mi mt ca
i sng xã hi.
T nhu Công nguyên, các khái ni
ng thi cùng hòa hp mt
cách nhun nhuyn vng ba to nên mi sng tâm
linh bình d và t nhiên cdân bng Vishnu,
 c Ph hin s ng vào quy
siêu nhiên và kh  bo v ca các v thn trong mi hot
ng ci sng xã hp nhiu may mn,
 i sng tâm li c bo v, che ch c tái sinh gii
thoát sau khi cht. S  Shiva giáo kt hp vi tín
ng ba, ri Shiva nhp thân vi Vishnu, Shiva vc Pht,
Vishnu, Shiva cùng vc Phng hp ca các quc gia c

 

n vào b ng cn hoc dng lên bên trong chánh
n (Vihara) nhm m



t vài
           i thích bng
nhng truyn thuy
cu cu hc có giá tr
m thu      c thc hin b  


21
 
Phn ln các tác phn hoàng tu do triu
 o tr       
n
             
            
            

 nhân còn th hit
ht ca các v vua hay hoàng h
hìnng thi v ca các th

             
      
Devi Sri gn lin vc  các sông su

Phc thc hành song song ti vùng hi
o.
Ngh thu         a trên ba
nhân t    ng bng, bin và r    
giáo dn ph bin trong sut thi k Angkor khi thn Vishnu tr thành
v thn bo tr  Khmer cai qun các ng bng.
c mun nhng giá tr  n s gii
thoát cui cùng, thoát khi chu     u quan tâm ca
nhng vì th mà Ph
c chp nhng hành cùng Vishnu giáo. Nim tin vào
s m bo mt cuc sng phn vinh v vt cht và sc khe di dào
cho tng ba th các
v thn v phn thc, nhng linh hn bo vng
v thn giám h v tài sn, ca ci vn còn tn ti rt ph bin ngay
trong thi kt giáo thnh hành nht 
ng biu hin có th nhìn thc t các v thn này là
hàng long bc th hii nhiu hình