Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
LÊ ANH THẮNG
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP
TẠI HUYỆN BẮC QUANG, TỈNH HÀ GIANG
GIAI ĐOẠN 2006 - 2010 Chuyên ngành đào tạo: QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI
Mã số: 60 62 16 LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. TRẦN VIẾT KHANH
rằng không có đất thì không thể sản xuất, cũng không có sự tồn tại của con
người và đất có vị trí đặc biệt quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp.
Nông nghiệp là một hoạt động có từ xa xưa của loài người và hầu hết
các nước trên thế giới phải xây dựng một nền kinh tế trên cơ sở phát triển
nông nghiệp dựa vào khai thác tiềm năng của đất, lấy đó làm cơ sở động lực
cho việc phát triển các ngành khác. Vì vậy việc tổ chức sử dụng nguồn tài
nguyên đất đai hợp lý, có hiệu quả là nhiệm vụ quan trọng đảm bảo cho nông
nghiệp phát triển bền vững.
Đi đôi với sự phát triển của xã hội thì đất nông nghiệp ngày càng bị thu
hẹp do trưng dụng sang các mục đích khác. Hơn nữa, trong nhiều thập kỷ qua
chúng ta đã lạm dụng khai thác không hợp lý tiềm năng đất đai, điều này đã
dẫn đến nhiều diện tích đất bị thoái hoá, giảm dần khả năng sản xuất, nhiều
loại đất vốn màu mỡ lúc ban đầu, nhưng sau một thời gian canh tác không
hợp lý đã trở thành những loại đất có vấn đề và muốn sử dụng chúng như
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
2 trước đây cần phải đầu tư để cải tạo rất tốn kém và trong nhiều trường hợp
việc đầu tư chưa chắc dẫn đến thành công.
Trong nền kinh tế thị trường như hiện nay, sản xuất nông nghiệp tự
cung, tự cấp và sản xuất hàng hoá nhỏ không còn phù hợp nữa. Do đó mục
tiêu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp nhằm tạo ra giá trị lớn về
kinh tế, tăng thu nhập và tạo việc làm cho người dân đồng thời bảo vệ môi
trường sinh thái là một vấn đề đặt ra cho các địa phương trong cả nước.
Xã hội ngày càng phát triển, trình độ khoa học kỹ thuật ngày càng cao,
con người tìm ra nhiều phương thức sử dụng đất có hiệu quả hơn. Tuy nhiên,
do có sự khác nhau về chất lượng, mỗi loại đất bao gồm những yếu tố thuận
lợi và hạn chế cho việc khai thác sử dụng (chất lượng đất thể hiện ở yếu tố tự
tâm. Chính vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiệu quả
sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Bắc Quang - tỉnh Hà Giang giai đoạn 2006
- 2010”.
2. Mục đích yêu cầu của đề tài
2.1. Mục đích nghiên cứu
- Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện.
- Tìm ra những loại hình sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả, từ đó đề
xuất hướng sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Bắc Quang.
2.2. Yêu cầu
- Điều tra, đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến sử
dụng đất và sản xuất nông nghiệp đảm bảo số liệu chính xác, trung thực.
- Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp dựa trên các phương pháp
và hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất phải mang tính khoa học
và thực tiễn.
- Định hướng nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn
huyện phải đảm bảo phù hợp, có tính khả thi cao. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
4 CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Một số vấn đề lý luận về sử dụng đất
1.1.1. Những quan điểm sử dụng đất bền vững
Từ khi biết sử dụng đất đai vào mục đích sinh tồn của mình, đất đai đã
trở thành cơ sở cần thiết cho sự sống và cho tương lai phát triển của con người.
Trước đây khi dân số còn ít để đáp ứng yêu cầu của con người thì việc khai
mặt trái đất với tất cả các đặc trưng: khí hậu, địa hình, thổ nhưỡng, chế độ thủy
văn, thực vật và động vật và cả những vấn đề liên quan đến các yếu tố tác động
đến khả năng bền vững đất đai trên phạm vi cụ thể của từng vùng, để tránh khỏi
những sai lầm trong sử dụng đất, đồng thời hạn chế được những tác hại đối với
môi trường sinh thái.
* Nguyên tắc sử dụng đất nông nghiệp
Đất đai là nguồn tài nguyên có hạn trong khi đó nhu cầu của con người
về các sản phẩm lấy từ đất ngày càng tăng. Mặt khác đất nông nghiệp ngày
càng bị thu hẹp do bị trưng dụng sang mục đích khác. Vì vậy sử dụng đất
nông nghiệp ở nước ta cần hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả kinh tế, xã
hội trên cơ sở đảm bảo an ninh lương thực, thực phẩm, tăng cường nguyên
liệu cho công nghiệp và hướng tới xuất khẩu. Sử dụng đất nông nghiệp trong
sản xuất nông nghiệp dựa trên cơ sở cân nhắc các mục tiêu phát triển kinh tế,
xã hội, tận dụng được tối đa lợi thế so sánh về điều kiện sinh thái và không
làm ảnh hưởng xấu đến môi trường là những nguyên tắc cơ bản, cần thiết để
đảm bảo cho khai thác và sử dụng bền vững tài nguyên đất đai. Do đó đất
nông nghiệp cần được sử dụng theo nguyên tắc “đầy đủ và hợp lý”.
* Quan điểm sử dụng đất nông nghiệp bền vững:
Thuật ngữ “sử dụng đất bền vững” được dựa trên các quan điểm sau:
- Duy trì và nâng cao các hoạt động sản xuất.
- Giảm thiểu mức rủi ro trong sản xuất.
- Bảo vệ tài nguyên tự nhiên, ngăn chặn sự thoái hoá đất và nước.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
6 - Có hiệu quả lâu bền.
- Được xã hội chấp nhận.
Năm nguyên tắc trên là cốt lõi của việc sử dụng đất đai bền vững, nếu
hoá, sản xuất hàng hoá theo hướng ngành hàng, nhóm sản phẩm, thực hiện
thâm canh toàn diện và liên tục.
Nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên cơ sở thực hiện đa dạng
hoá hình thức sở hữu, tổ chức sử dụng đất nông nghiệp, đa dạng hoá cây trồng
vật nuôi, chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi phù hợp với sinh thái và bảo vệ
môi trường.
Nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp phù hợp và gắn liền với định
hướng phát triển kinh tế - xã hội của cả nước.
Chú ý đầu tư có trọng điểm để tạo ra các vùng kinh tế làm động lực lôi
cuốn nhưng không lãng quên đầu tư diện rộng nhằm giảm bớt sự chênh lệch
giữa thành thị và nông thôn, giữa các tầng lớp dân cư [16].
Tóm lại: Khái niệm sử dụng đất đai bền vững do con người đưa ra được
thể hiện trong nhiều hoạt động sử dụng và quản lý đất đai theo các mục đích
mà con người đã lựa chọn cho từng vùng đất xác định. Đối với sản xuất nông
nghiệp việc sử dụng đất bền vững phải đạt được trên cơ sở đảm bảo khả năng
sử dụng ổn định của cây trồng, chất lượng tài nguyên đất không bị suy giảm
theo thời gian và việc sử dụng đất không ảnh hưởng xấu đến môi trường sống
của con người và các vi sinh vật.
1.1.2. Những vấn đề về hiệu quả sử dụng và đánh giá hiệu quả sử dụng đất
nông nghiệp
Trong quá trình nghiên cứu về hiệu quả, do xuất phát từ những góc độ
nghiên cứu khác nhau, nên có nhiều quan điểm và cách nhìn nhận khác nhau về
hiệu quả.
Theo trung tâm từ điển ngôn ngữ (1992) [33], hiệu quả chính là kết quả
cũng như yêu cầu của việc làm ngừng lại.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
8
9 hệ thống.
- Ba là, hiệu quả kinh tế là một phạm trù phản ánh mặt chất lượng của
hoạt động kinh tế bằng quá trình tăng cường các nguồn lực sẵn có phục vụ
cho lợi ích của con người.
Hiệu quả kinh tế phải được tính bằng tổng giá trị trong một giai đoạn,
phải trên mức bình quân của vùng, hiệu quả vốn đầu tư phải lớn hơn lãi xuất
tiền cho vay vốn ngân hàng. Chất lượng sản phẩm phải đạt tiêu chuẩn tiêu thụ
trong, ngoài nước, hệ thống phải giảm mức thấp nhất thiệt hại (rủi ro) do thiên
tai, sâu bệnh
Hiệu quả kinh tế được hiểu là mối tương quan so sánh giữa lượng kết
quả đạt được và lượng chi phí bỏ ra trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Kết
quả đạt được là phần giá trị thu được của sản phẩm đầu ra, lượng chi phí bỏ ra
là phần giá trị của các nguồn lực đầu vào. Mối tương quan đó cần xét cả về
phần so sánh tuyệt đối và tương đối cũng như xem xét mối quan hệ chặt chẽ
giữa 2 đại lượng đó.
Hiệu quả kinh tế là phạm trù kinh tế mà trong đó sản xuất đạt cả hiệu
quả kinh tế và hiệu quả phân bổ. Điều đó có nghĩa là cả hai yếu tố hiện vật và
giá trị đều tính đến khi xem xét việc sử dụng các nguồn lực trong nông
nghiệp. Nếu đạt được một trong hai yếu tố hiệu quả kỹ thuật hay hiệu qủa
nghiệp phân bổ mới có điều kiện cần chứ chưa phải là điều kiện đủ cho đạt
hiệu quả kinh tế. Chỉ khi nào việc sử dụng nguồn lực đạt cả chỉ tiêu hiệu quả
kỹ thuật và hiệu quả phân bổ thì khi đó mới đạt hiệu quả kinh tế.
Từ những vấn đề trên có thể kết luận rằng: bản chất của phạm trù kinh tế
sử dụng đất là: với một diện tích đất đai nhất định sản xuất ra một khối lượng
của cải vật chất nhiều nhất với một lượng đầu tư chi phí về vật chất và lao động
tiết kiệm nhất nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về vật chất của xã hội [2].
Theo quan điểm tính hiệu quả của C.Mác thì quy luật kinh tế đầu tiên trên
Từ những vấn đề trên có thể kết luận rằng: Bản chất của phạm trù kinh tế
sử dụng đất là với một diện tích đất đai nhất định sản xuất ra khối lượng của cải
vật chất nhiều nhất, với một lượng đầu tư chi phí về vật chất và lao động thấp
nhất, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về vật chất của xã hội.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
11 Hiệu quả kinh tế là khâu trung tâm của tất cả các loại hiệu quả và nó có
vai trò quyết định đối với các loại hiệu quả khác. Hiệu quả kinh tế là loại hiệu
quả có khả năng lượng hóa, được tính toán tương đối chính xác và biểu hiện
thông qua các chỉ tiêu.
* Hiệu quả xã hội:
Hiệu quả xã hội là mối tương quan so sánh giữa kết quả xét về mặt xã
hội và tổng chi phí bỏ ra. Hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội có mối quan hệ
mật thiết với nhau, chúng là tiền đề của nhau và là một phạm trù thống nhất.
Hiệu quả xã hội trong sử dụng đất hiện nay là phải thu hút được nhiều
lao động, đảm bảo đời sống nhân dân, góp phần thúc đẩy xã hội phát triển, nội
lực và nguồn lực của địa phương được phát huy; đáp ứng nhu cầu của hộ
nông dân về ăn, mặc, và nhu cầu sống khác. Sử dụng đất phù hợp với tập
quán, nền văn hoá của địa phương thì việc sử dụng đó bền vững hơn, ngược
lại sẽ không được người dân ủng hộ.
Theo Nguyễn Duy Tính (1995) [32], hiệu quả về mặt xã hội sử dụng
đất nông nghiệp chủ yếu được xác định bằng khả năng tạo việc làm trên một
diện tích đất nông nghiệp.
Hiệu quả xã hội là mối tương quan so sánh giữa kết quả xét về mặt xã
hội và tổng chi phí bỏ ra [30]. Theo Nguyễn Duy Tính (1995) [32], Hiệu quả
về mặt xã hội sử dụng đất nông nghiệp được xác định bằng khả năng tạo việc
làm trên một đơn vị diện tích đất nông nghiệp.
giữa cây trồng với đất, giữa cây trồng với các loại dịch hại trong các loại hình
sử dụng đất nhằm giảm thiểu việc sử dụng hoá chất trong nông nghiệp mà vẫn
đạt được mục tiêu đặt ra.
Hiệu quả vật lý môi trường được thể hiện thông qua việc lợi dụng tốt
nhất tài nguyên khí hậu như ánh sáng, nhiệt độ, nước mưa của các kiểu sử
dụng đất để đạt sản lượng cao và tiết kiệm chi phí đầu vào.
Đây là loại hiệu quả môi trường được các nhà môi trường học rất quan
tâm trong điều kiện hiện nay. Một hoạt động sản xuất được coi là có hiệu quả khi
hoạt động đó không có những tác động xấu đến vấn đề môi trường như đất,
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
13 nước, không khí và hệ sinh học. Hiệu quả đạt được khi quá trình sản xuất kinh
doanh diễn ra không làm cho môi trường xấu đi mà ngược lại quá trình sản xuất
đó còn đem lại cho môi trường tốt hơn, làm cho môi trường xanh, sạch đẹp hơn
trước [13].
Hiệu quả môi trường được phân theo nguyên nhân gây nên gồm: Hiệu quả
hóa học môi trường, hiệu quả vật lý môi trường và hiệu quả sinh vật môi trường.
Hiệu quả môi trường vừa đảm bảo lợi ích trước mắt vì phải gắn chặt với quá
trình khai thác, sử dụng đất vừa đảm bảo lợi ích lâu dài là bảo vệ tài nguyên đất và
môi trường sinh thái. Khi hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội của một loại hình sử
dụng đất nào đó được đảm bảo thì hiệu quả môi trường càng được quan tâm.
Như vậy, sử dụng đất hợp lý hiệu quả cao và bền vững phải quan tâm tới
cả ba loại hiệu quả, trong đó hiệu quả kinh tế là trọng tâm, không có hiệu quả
kinh tế không có điều kiện nguồn lực để thực thi hiệu quả xã hội và môi trường,
ngược lại, không có hiệu quả xã hội và môi trường hiệu quả kinh tế sẽ không
vững chắc [12].
1.1.3. Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
H= H =
Trong đó:
H: Hiệu quả; K: Kết quả; C: Chi phí; 1 và 0 là chỉ số về thời gian.
* Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế:
- Hiệu quả tính trên 1 ha đất nông nghiệp
+ Giá trị sản xuất (GTSX): là toàn bộ giá trị sản phẩm vật chất và dịch
vụ được tạo ra trong một kỳ nhất định (thường là một năm).
+ Chi phí trung gian (CPTG) là toàn bộ các khoản chi phí vật chất thường
xuyên bằng tiền mà chủ thể bỏ ra để thuê và mua các yếu tố đầu vào và dịch vụ sử
dụng trong quá trình sản xuất.
+ Giá trị gia tăng (GTGT): là hiệu số giữa GTSX và chi phí trung gian
(CPTG), là giá trị sản phẩm xã hội được tạo ra thêm trong thời kỳ sản xuất đó.
K-C
c
K
1
-K
0
C
1
- C
0 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
15
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
16 - Đảm bảo an toàn lương thực, gia tăng lợi ích của người nông dân.
- Đáp ứng được mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế của vùng.
- Thu hút nhiều lao động, giải quyết công ăn việc làm cho nông dân.
- Góp phần định canh, định cư, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật
- Tăng cường sản phẩm hàng hoá, đặc biệt là hàng xuất khẩu.
* Các chỉ tiêu hiệu quả môi trƣờng
Việc xác định hiệu quả về mặt môi trường của quá trình sử dụng đất
nông nghiệp là rất phức tạp, rất khó định lượng, đòi hỏi phải được nghiên
cứu, phân tích trong thời gian dài. Vì vậy, đề tài của chúng tôi chỉ dừng lại ở
việc đánh giá ảnh hưởng của sản xuất cây trồng tới đất đai, việc đầu tư phân
bón, thuốc bảo vệ thực vật cho các loại hình sử dụng đất hiện tại.
1.1.4. Đặc điểm và phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
1.1.4.1. Khái quát về đất nông nghiệp
Dựa trên mục đích sử dụng, Luật đất đai 2003 phân loại đất thành 3
nhóm chính: Nhóm đất nông nghiệp, nhóm đất phi nông nghiệp và nhóm đất
chưa sử dụng.
Đất nông nghiệp là đất được xác định chủ yếu sử dụng vào sản xuất
nông nghiệp như đất trồng cây hàng năm, đất trồng cây lâu năm, đất rừng sản
xuất, rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối
hoặc nghiên cứu thí nghiệm nông nghiệp. Đất nông nghiệp đón vai trò vô cùng
quan trọng trong sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Đất nông nghiệp tham
gia vào quá trình sản xuất và làm ra sản phẩm cần thiết nuôi sống xã hội [11].
Đất là sản phẩm của thiên nhiên, có những tính chất đặc trưng riêng
khiến nó không giống bất kỳ một tư liệu sản xuất nào khác đó là: đất có độ phì,
có giới hạn diện tích, có vị trí cố định trong không gian và vĩnh cửu với thời
canh, do đó cần phải đánh giá hiệu quả của từng cây trồng, từng hệ thống luân
canh trên mỗi vùng đất [4].
- Thâm canh là một biện pháp sử dụng đất nông nghiệp theo chiều sâu,
tác động đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trước mắt và lâu dài. Vì thế cần
phải nghiên cứu hiệu quả của việc sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu, nghiên
cứu ảnh hưởng của việc tăng đầu tư thâm canh đến quá trình sử dụng đất [3].
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
18 - Phát triến nông nghiệp chỉ có thể thích hợp được khi con người biết
cách làm cho môi trường không bị phá hủy gây tác hại đến đời sống xã hội.
Đồng thời, cần tạo ra môi trường thiên nhiên và xã hội thuận lợi cho sự phát
triến nông nghiệp ở giai đoạn hiện tại và mở ra những điều kiện phát triển trong
tương lai. Do đó, Cần đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp đến môi
trường xung quanh. Ta phải đánh giá khẳ năng thích hợp của các loại hình sử
dụng đất nông nghiệp có phù hợp với đất đai hay không? Việc sử dụng hóa
chất trong nông nghiệp có để lại tồn dư hay không?
- Lịch sử nông nghiệp là một quãng đường dài thể hiện sự phát triển mối
quan hệ giữa con người với thiên nhiên. Hoạt động sản xuất nông nghiệp mang
tính xã hội sâu sắc. Nói đến nông nghiệp không thể không nói đến nông dân,
đến các quan hệ sản xuất trong nông thôn. Vì vậy, khi đánh giá hiệu quả sử
dụng đất nông nghiệp cần quan tâm đến những tác động của sản xuất nông
nghiệp đến các vấn đề xã hội như: giải quyết việc làm, tăng thu nhập, nâng cao
trình độ dân trí trong nông thôn [7].
b. Tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
Tùy theo nội dung của hiệu quả mà có những tiêu chuẩn đánh giá khác
nhau ở mỗi thời kỳ phát triển kinh tế - xã hội khác nhau. Theo đa số các nhà
kinh tế cho rằng, tiêu chuẩn cơ bản và tổng quát khi đánh giá hiệu quả là mức
Bền vững về mặt kinh tế: Hệ thống cây trồng cho hiệu quả kinh tế cao
phát triển ổn định, được thị trường chấp nhận. Do đó, phát triển sản xuất nông
nghiệp là thực hiện tập trung, chuyên canh với đa dạng hóa sản phẩm.
Bền vững về mặt xã hội: Thu hút nguồn lao động trong nông nghiệp,
tăng thu nhập, tăng năng suất lao động, đảm bảo đời sống xã hội.
Bảo vệ môi trường: Loại hình sử dụng đất có hiệu qảu cao phải bảo vệ
độ phì đất, ngăn ngừa sự thoái hóa đất, bảo vệ môi trường tự nhiên.
c. Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
- Cơ sở để lựa chọn hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quả sử dụng
đất nông nghiệp:
+ Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất
nông nghiệp.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
20 + Nhu cầu của địa phương về phát triển hoặc thay đổi loại hình sử dụng
đất nông nghiệp.
+ Các khả năng về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và các tiến bộ kỹ
thuật mới được đề xuất cho các thay đổi sử dụng đất đó.
- Nguyên tắc khi lựa chọn các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất
nông nghiệp:
+ Hệ thống chỉ tiêu phải có tính thống nhất, tính toàn diện và tính hệ
thống. Các chỉ tiêu có mối quan hệ hữu cơ với nhau, phải đảm bảo tính so sánh
có thang bậc [17].
+ Để đánh giá chính xác, toàn diện cần phải xác định các chỉ tiêu chính,
các chỉ tiêu cơ bản, biểu hiện mặt cốt yếu của hiệu quả theo quan điểm và tiêu
chuẩn đã chọn, các chỉ tiêu bổ sung để hiệu chỉnh chỉ tiêu chính, làm cho nội
dung kinh tế biểu hiện đầy đủ hơn, cụ thể hơn [28].
VA = GO – IC
Thường tính toán ở 3 góc độ hiệu quả:
VA/1ha đất nông nghiệp
VA/ 1đơn vị chi phí (1VNĐ, 1USD )
VA/1 công lao động
+ Thu nhập hỗn hợp (MI): Là thu nhập sau khi đã trừ các khoản chi phí
trung gian, thuế hoặc tiền thuế đất, khấu hao tài sản cố định, chi phí lao động
thuê ngoài:
MI = VA – T (thuế) – A (khấu hao) – L (chi phí lao động)
Thường tính toán ở 3 góc độ hiệu quả:
MI/1ha đất nông nghiệp
MI/ 1đơn vị chi phí (1VNĐ, 1USD )
MI/1 công lao động
- Cách tính thứ hai:
+ Giá trị sản xuất (GO)
+ Chi phí biến đổi (VC) hay chi phí khả biến: là chi phí thay đổi khi qui
mô năng suất và khối lượng đầu ra thay đổi.
Chỉ tiêu phản ánh hiệu quả kinh tế:
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
22 + Lãi thô (GM): là phần dôi ra khi so sánh giá trị sản xuất với chi phí
biến đổi.
GM = GO – VC
Thường tính toán ở 3 góc độ hiệu quả:
GM/1ha đất nông nghiệp
GM/ 1đơn vị chi phí (1VNĐ, 1USD )
GM/1 công lao động
- Đánh giá các nguồn tài nguyên nước bền vững
- Đánh giá quản lý đất đai
- Đánh giá hệ thống sản xuất cây trồng
- Đánh giá tính bền vững đối với việc duy trì độ phì của đất và bảo vệ
cây trồng
- Đánh giá về quản lý và bảo vệ tự nhiên
Việc xác định hiệu quả về mặt môi trường của quá trình sử dụng đất
nông nghiệp là rất phức tạp, rất khó định lượng, đòi hỏi phải được nghiên cứu,
phân tích trong một thời gian dài. Vì vậy, đề tài nghiên cứu của chúng tôi chỉ
dừng lại ở việc đánh giá hiệu quả môi trường thông qua việc đánh giá thích
hợp của các cây trồng đối với điều kiện đất đai hiện tại, thông qua kết quả điều
tra về đầu tư phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và kết quả phỏng vấn hộ nông
dân về nhận xét của họ đối với các loại hình sử dụng đất hiện tại.
Như vậy, để đánh giá hiệu quả sử dụng đất cần kết hợp chặt chẽ giữa ba
hệ thống chỉ tiêu kinh tế - xã hội và môi trường trong một thể thống nhất. Tuy
nhiên, tùy từng điều kiện cụ thể mà ta có thể nhấn mạnh từng hệ thống chỉ tiêu
ở mức độ khác nhau [16].
1.2. Các nghiên cứu liên quan đến nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
1.2.1. Các nghiên cứu trên thế giới
Dân số tăng nhanh đã thúc đẩy nhu cầu của con người về những sản
phẩm lấy từ đất ngày càng tăng, trong khi diện tích đất có hạn, do dó việc nâng
cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp để đáp ứng nhu cầu trước mắt và lâu dài
là vấn đề quan trọng thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học trên thế giới.
Copyright: Tài liệu đại học ©