SỞ gi¸o dôc VÀ ®µo t¹o THANH HÓA
TRƯỜNG THPT LÊ LỢI
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI:
NÂNG CAO THỂ LỰC CHO HỌC SINH
BẰNG MỘT SỐ BÀI TẬP PHÁT TRIỂN THỂ LỰC KHI HỌC
MÔN ĐÁ CẦU
Người thực hiện: Lê Xuân Hào
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THPT Lê Lợi
SKKN môn: Thể dục
THANH HÓA NĂM 2013
1
MỘT SỐ TỪ ĐƯỢC VIẾT TẮT TRONG ĐỀ TÀI
+ TDTT: Thể dục thể thao
+ THPT: Trung học phổ thông
+ GDTC: Giáo dục thể chất
+ HLV: Huấn luyện viên
+ VĐV: Vận động viên
+ NXB: Nhà xuất bản
+ SGK: Sách giáo khoa
+ SGV: Sách giáo viên
+ GV: Giáo viên
+ HS: Học sinh
TÊN ĐỀ TÀI
NÂNG CAO THỂ LỰC CHO HỌC SINH
BẰNG MỘT SỐ BÀI TẬP PHÁT TRIỂN THỂ LỰC KHI HỌC
MÔN ĐÁ CẦU
2
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài.

cầu mừng chiến thắng. Các triều Trần - Hậu Lê - Nguyễn đá cầu vẫn rất phát
triển. Ngày nay, đá cầu cũng rất phát triển và có những thành tựu lớn, đá cầu
nước ta nằm trong tốp đầu nước có thành tích tốt của đá cầu thế giới. Cũng như
3
các môn thể thao khác, đá cầu là môn thể thao rất hấp dẫn mang tính đối kháng
cao và được phát triển rộng rãi. Đây là môn thể thao yêu cầu sự khéo léo, rất phù
hợp với thể chất của con người Việt Nam. Mặt khác, luyện tập đá cầu còn có tác
dụng rèn luyện một số phẩm chất cho người tập như tính quyết đoán, trí thông
minh xử lý nhanh các tình huống thay đổi đột ngột trong chuyên môn cũng như
trong cuộc sống. Bất kỳ một môn thể thao nào cũng là kết quả của một quá trình
chuẩn bị về thể lực, kỹ thuật, chiến thuật, tâm lý, ý chí quyết định.
Ngành giáo dục và đào tạo, các cấp có thẩm quyền đã nhận thấy được tầm
quan trọng của môn thể thao này. Đặc biệt là đáp ứng với phong trào tập luyện
và thi đấu môn rộng khắp trên toàn quốc, vì vậy môn đá cầu đã được đem vào
chương trình học chính khóa cho học sinh THPT từ năm học 2006 - 2007 mà
chương trình cũ chỉ học ở nội dung tự chọn.
Qua thực tế, môn đá cầu ở Việt Nam nói chung và ở Thanh Hóa chúng ta nói
riêng mặc dù phong trào đá cầu phát triển rộng khắp từ nông thôn cho đến
thành thị, từ miền ngược cho đến miền xuôi. Nhưng ở học sinh THPT cũng chỉ
dừng lại ở phong trào còn thành tích cao thì đang còn bị hạn chế, chưa đạt được
thứ hạng cao so với đất nước. Quan sát các trận đấu đá cầu trong tỉnh, nhất là
các giải "Hội khoẻ Phù Đổng" cấp tỉnh và thi học sinh giỏi thể dục thể thao cấp
tỉnh, qua phỏng vấn các HLV, VĐV và các nhà chuyên môn, tất cả đều nhận
thấy rằng : “ Các vận động viên , học sinh , sinh viên của chúng ta thi đấu chưa
đạt hiệu quả cao là do yếu tố về thể lực còn yếu, chưa đáp ứng được với yêu cầu
ở các trận đấu kéo dài căng thẳng ”. Chính vì vậy mà trong dạy học cho học sinh
ở trường phổ thông việc đưa các bài tập bổ trợ thể lực là rất cần thiết và quan
trọng trong việc nâng cao thể lực chuyên môn cho từng môn học từ đó các em
mới có thể thực hiện đúng được các yêu cầu của kỹ thuật và chiến thuật mà
chương trình bắt buộc, từ đó nâng cao trình độ của người tập luyện.

- Tìm hiểu tình trạng thể lực của học sinh khóa học 2012 - 2013 Trường
THPT Lê Lợi huyện Thọ Xuân tỉnh Thanh Hóa.
- Tìm hiểu phong trào đá cầu ở địa phương và trường THPT Lê Lợi.
- Từ những căn cứ khoa học đã tìm hiểu được mà đưa ra những bài tập
phù hợp khắc phục nhằm nâng cao thể lực cho học sinh và khẳng định kết quả
của đề tài : “Nâng cao thể lực cho học sinh bằng một số bài bài tập phát triển
thể lực khi học môn đá cầu”.
III) DỰ KIẾN BỐ CỤC VÀ TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN:
+ Giai đoạn 1: Từ tháng 09 / 2012 đến tháng 12 / 2012
Lựa chọn đề tài, thu thập số liệu.
+ Giai đoạn 2: Từ tháng 01 / 2013 đến tháng 03 / 2013
Giải quyết các nhiệm vụ đặt ra.
+ Giai đoạn 3: Từ tháng 04 / 2013 đến tháng 05 / 2013
Viết hoàn chỉnh sáng kiến, báo cáo tại hội đồng khoa học nhà trường.
5
IV) ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU :
Thầy và trò Trường THPT Lê Lợi với 281 học sinh lớp 10 ( năm học
2012 - 2013)
V) PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU :
- Phương pháp tổng hợp phân tích tài liệu.
- Phương pháp quan sát và thực nghiệm sư phạm.
- Phương pháp kiểm tra đánh giá các tố chất thể lực và kỹ thuật
- Phương pháp tính toán và xử lí số liệu.
VI) ĐỊA ĐIỂM:
Trường THPT Lê Lợi huyện Thọ Xuân - tỉnh Thanh Hóa.
VII) TRANG THIẾT BỊ:
Trang phục thể thao theo quy định, cột lưới, quả cầu đá, sân đá cầu hỗn
hợp, đồng hồ bấm giây, dây nhảy, còi

* TIẾN HÀNH NGHIÊN CỨU VÀ THỰC NGHIỆM ĐỀ TÀI :

các lớp lúc chọn vào là ngẫu nhiên gần như bằng nhau. Được chia làm 2 nhóm:
1 nhóm làm thực nghiệm, nhóm còn lại để đối chứng.
Nhóm thứ nhất: tập luyện bình thường theo phân phối chương trình và
hướng dẫn của Sách giáo viên bao gồm các lớp:
10A1 có 47 học sinh
10A2 có 48 học sinh
10A3 có 47 học sinh.
Tổng số học sinh của nhóm thứ nhất là 142 học sinh.
Nhóm thứ hai: Tập luyện theo phương pháp thực nghiệm áp dụng các bài
tập bổ trợ phát triển thể lực chuyên môn môn đá cầu vào giảng dạy.
10A4 có 46 học sinh
10A5 có 46 học sinh
10A6 có 47 học sinh
Tổng số học sinh nhóm thứ hai là : 139 học sinh.
3. Biện pháp thực hiện :
Các bài tập bổ trợ vào giờ học đá cầu để phát triển thể lực chuyên môn môn
đá cầu.
Để góp phần nâng cao hiệu quả của tiết học đá cầu tôi đã nghiên cứu và vận
dụng đem vào giảng dạy các bài tập bổ trợ phát triển thể lực với thời gian từ
5-6 phút/tiết ( vào phần thể lực của mỗi tiết giáo án) liên tục từ tiết thứ nhất cho
đến tiết cuối cùng của chương trình đá cầu.
3.1. Nhóm các bài tập phát triển sức mạnh.
Đặc điểm thi đấu môn đá cầu và tập luyện đá cầu là người chơi luôn phải di
chuyển liên tục với tốc độ cao trong phạm vi diện tích sân của mình bằng bước
chạy, bước lướt, cùng với đó là việc kết hợp các động tác đá cầu hợp lý, nhanh,
mạnh để thực hiện được ý đồ chiến thuật, v.v…Vì vậy sức mạnh trong đá cầu
7
được thể hiện ở các động tác xuất phát, các động tác bật nhảy, khả năng di
chuyển nhanh, và các động tác đá cầu, v.v…Từ đó cho ta thấy sức mạnh trong
môn đá cầu là sức mạnh tốc độ.

nhau 5 m, giãn cách 1 sải tay. Giáo viên ra lệnh bằng còi 2 hàng có cầu thực
hiện đá cầu ra xa phía hàng đối diện.
8
- Thực hiện: Đứng chân trước chân sau (không được lấy đà, không được
nhảy lên) đưa cầu ra trươc chân thuân đặt phía sau. Khi có hiệu lệnh thì thả cầu
và đá cầu đi. Hàng đối diện nhặt cầu và đá lại tương tự.
Đội hình tập luyện:
x x x x x x x
5m
x x x x x x x
. GV
x x x x x x x
5m
x x x x x x x
Bài tập 3: Bật cóc tiếp sức
- Mục đích: Phát triển sức mạnh tốc độ của cơ chân.
- Cách tập: Hai tay chống hông ngồi nhổm trên gót chân, kiễng gót khi có hiệu
lệnh của giáo viên người tập bật liên tục về phía trước với độ dài tối đa, sau khi
về đích thì học sinh thứ 2 xuất phát. Cứ như vậy cho đến hết. Khoảng cách từ
vạch xuất phát về vạch đích là 5 mét.
- Đội hình tập luyện: Chia nhóm thực nghiệm thành 2 nhóm bàng nhau về số
lượng, đồng nhất về giới, đứng thành 2 hàng dọc sau vạch xuất phát.
Đội hình tập luyện:
X X
X X
X X
XP
Đích
. GV
3. 2. Các bài tập phát triển sức nhanh.

- Chuẩn bị: Sân đá cầu, lưới.
- Cách tập: Tập từng hàng: 1/2 hàng ngang đứng ngang ở cuối sân phải.
1/2 hàng ngang còn lại đứng ngang ở cuối sân trái.
Nghe lệnh còi của giáo viên: Người tập lập tức chạy lên chạm tay vào lưới và
chạy lùi về phía cuối sân.
Mỗi người chạy lên xuống 10 lần vơi tốc độ cao khi có hiệu lệnh bằng còi của
giáo viên thì dừng tập.
Đội hình tập luyện: Theo phương pháp dòng nước chảy
x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
10

x x
x x
Người tập x x
x x
x x

lưới .GV
Bài tập 3: Di chuyển ngang nhặt cầu 5, 2m.
- Mục đích: Phát triển sức nhanh di chuyển ngang.
- Chuẩn bị:
+ Quả cầu: 10 đến 15 quả/ em ( có thể dùng cả quả cầu hỏng).
+ Sân đá cầu đơn.
- Cách tập: Thực hiện từng hàng đứng dọc giữa sân. Có hiệu lệnh còi của giáo
viên tất cả di chuyển sang phải nhặt từng quả cầu ở đường dọc bên phải di
chuyển sang trái bỏ vào giỏ ngoài đường dọc bên trái.
- Thời gian: Nam thực hiện 3 nhóm, nữ 2 nhóm. Mỗi nhóm 1 phút, nghỉ giữa
các nhóm là 1 phút.
- Đội hình tập luyện:

XP x x x x

* GV 13,4m
Đích
x x x x
Bài tập 2: Di chuyển 4 góc sân.
- Mục đích: Phát triển sức bền nhanh. Sức bền di chuyển phối hợp, điều này
hết sức cần thiết trong thi đấu môn đá cầu.
- Cách tập: Học sinh đứng ở góc sân phải khi có lệnh thực hiện chạy tiến đến
góc sân trên thì di chuyển ngang đến góc sân trên bên trái sau đó di chuyển lùi
đến góc sân trái thì di chuyển ngang đến góc sân phải và ngược lại. Tập mỗi sân
2 học sinh, mỗi em chạy 1 vòng thuận, 1 vòng nghịch.
- Tổ chức thực hiện trên 2 sân, yêu cầu học sinh thực hiện tích cực theo đúng
yêu cầu của giáo viên.
- Đội hình tập luyện:
x x x x x x x x x x x x x x
x x x x x x x x x x x x x x
12

Người tập xuất phát
. GV
3.4. Nhóm các bài tập phát triển khéo léo ( năng lực phối hợp vận động).
Năng lực phối hợp vận động trong đá cầu đòi hỏi phải kết hợp nhiều năng lực
khác nhau. Song tuỳ theo mục đích hành động với từng trường hợp cụ thể mà
một năng lực nào đó sẽ cần được thể hiện trội hơn năng lực khác. Đặc biệt là các
năng lực liên kết, định hướng, phân biệt, phản ứng và thích ứng, ngoài ra còn có
năng lực nhịp điệu và thăng bằng.
- Năng lực liên kết được thể hiện sự phối hợp các bộ phận của cơ thể như chân,
thân mình và tay vào thực hiện một nhiệm vụ cụ thể của đá cầu . Nó bắt đầu
khâu quan sát, phán đoán, di chuyển và thực hiện kỹ thuật đá cầu ngang. Trong

Đội hình thực hiện.
x x x x x x x x x x x x x
x x x x x x x x x x x x x
x x
x x người phục vụ
x x (Người phục vụ)
. GV
Bài tập 2: Tâng cầu tại chỗ
- Mục đích: Phát triển sự khéo léo và khả năng vận động trong đá cầu.
- Cách tập: Mỗi em 1 quả cầu. Vận dụng khả năng tâng cầu tại chỗ, ít điểm
chạm hoặc nhiều điểm chạm tủy thuộc vào kỹ thuật của học sinh. Lớp xếp thành
4 hàng ngang tương đối băng nhau về số lượng, cùng tập theo hiệu lệnh của giáo
viên. Em nào tâng tốt thì tâng liên tục, em nào tâng kém, cầu rơi nhiều thì nhặt
cầu lên tâng lại cho đảm bảo thời gian tập luyện trong khoảng 5'.
- Đội hình tập luyện:
x x x x x x x x x x x
x x x x x x x x x x x
x x x x x x x x x x x
14
x x
x x (người tập)
x x x x x x x x x x x
X GV
Trên đây là toàn bộ hệ thống các bài tập bổ trợ phát triển thể lực chuyên môn đá
cầu mà tôi đưa vào giảng dạy cho học sinh trong thời gian các em học nội dung
đá cầu.
4. Kiểm tra đánh giá.
Để đánh giá năng lực phát triển về thể lực chuyên môn cũng như kỹ thuật mà
các em đã được học tôi đã đưa 3 nội dung đặc trưng để kiểm tra cho cả 2 nhóm.
4.1. Nội dung kiểm tra:

A 10 9 8 7 6 5 4 3
B 9 8 7 6 5 4 3 2
15
C 8 7 6 5 4 3 2 1
2. Đá cầu qua lại 10 quả (10 lượt).
2 học sinh cùng kiểm tra vào sân. Mỗi người đứng một bên sân sử dụng
các kỹ thuật di chuyển đã học kết hợp đá cầu thấp gần tay và đá cầu qua lại cho
nhau trong phạm vi sân đơn. Đá liên tục 10 quả thì dừng kiểm tra.
Kết quả: tính số lần liên tục nhiều nhất kết hợp với đánh giá về kỹ thuật và
di chuyển theo 3 mức A, B, C.
Loại A: Học sinh thực hiện đúng cả kỹ thuật di chuyển và kỹ thuật đá cầu.
Loại B: Còn sai sót trong các bước di chuyển hoặc ở kỹ thuật đá cầu.
Loại C: Sai sót nhiều cả trong hai kỹ thuật di chuyển và đá cầu.
Cho điểm căn cứ vào bảng sau:

Số quả
đá
được
Chất
lượng
kỹ thuật
9- 10
quả
7 -8
quả
5 – 6
quả
4 quả 3 quả 2 quả 1 quả 0 quả
Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm
A 10 9 8 7 6 5 4 3

B 9 8 7 6 5 4 3 2
C 8 7 6 5 4 3 2 1
5. Kết quả thực nghiệm đề tài :
Sau khi kiểm tra 3 nội dung trên cho 6 lớp ở cả 2 nhóm tính bình quân điểm
kiểm tra của cả 3 nội dung có kết quả như sau:
- Nhóm không đưa các bài tập bổ trợ, tập các bài tập đơn thuần:
TT Lớp Số HS
Loại giỏi
(Điểm 9-10)
Loại khá
(Điểm 7-8)
Loại đạt
(Điểm 5-6)
Chưa đạt
(Điểm dưới 5)
1 10A1 47 5 HS =10,6% 13 HS= 27,7% 26 HS= 55,3% 3 HS = 6,4%
2 10A2 48 7 HS =14,6% 12 HS= 25,0% 25 HS=52,1 % 4 HS = 8,3%
3 10A3 47 6 HS =12,8% 12 HS= 25,5% 25 HS= 53,2% 4 HS = 8,5%
4 Tổng 142 18 HS =12,7% 37 HS=26,1% 76 HS= 53,5% 11 HS =7,7%

- Nhóm đưa các bài tập bổ trợ vào áp dụng tập luyện hàng ngày theo phương
pháp thực nghiệm:
TT Lớp Số HS
Loại giỏi
(Điểm 9-10)
Loại khá
(Điểm 7-8)
Loại đạt
(Điểm 5-6)
Chưa đạt

tin.
Khi các em vui chơi thể thao ( chơi đá cầu) ở ngoài giờ học, ở nhà , ở các câu
lạc bộ địa phương cũng tốt hơn. Và nhất là các buổi đấu tập, các em đã nhanh
nhẹn hơn, bền bỉ hơn, chính xác hơn và tự tin trong các trận đấu.
Với con số 142 em HS được thực nghiệm và 139 em HS không được áp dụng
bài tập trên ở 6 lớp 10 trong 3 năm liên tục ở Trường THPT Lê Lợi tôi thấy kết
quả rất tốt với các em được thực nghiệm.
Từ đó, tôi mạnh dạn đem một phần sáng kiến nhỏ của mình trong nhiều năm
làm công tác giảng dạy ở trường THPT để góp phần chung vào việc đào tạo thế
hệ trẻ. Mặc dù vậy, trên đây là ý kiến chủ quan của cá nhân tôi nên không thể
tránh được những sai sót, bất cập. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến bổ
sung của các thầy cô, các đồng nghiệp, các cấp quản lí, các chuyên gia đầu
ngành để sáng kiến kinh nghiệm của tôi được hoàn thiện hơn để có thể áp dụng
rộng rãi hơn trong học tập và giảng dạy ở các trường THPT. Tất cả vì thế hệ trẻ,
18
vì tương lai con em chúng ta, góp phần vào việc giáo dục toàn diện cho học sinh
trong thời kỳ hội nhập và phát triển đất nước.
+ Đề xuất:
1.Có thể áp dụng các bài tập nêu trên cho tất cả các khối lớp trong trường.
2. Cần nghiên cứu thêm một số bài tập phối hợp nâng cao đối với nội dung
chương trình môn học khác cho phong phú đa dạng, nhằm phục vụ tốt hơn cho
việc dạy và học.
3. Đề nghị sở GD&ĐT tăng cường tập huấn cho giáo viên về kỹ thuật đá cầu
và luật đá cầu mới.
4. Để các bài tập bổ trợ đạt hiệu quả cao hơn tôi kính đề nghị Đảng ủy, ban
giám hiệu trường THPT Lê Lợi tạo điều kiện hơn nữa về trang thiết bị, dụng cụ
tập luyện để môn học thể dục nói chung và môn đá cầu nói riêng đạt kết quả cao
hơn xứng đáng với bề dày truyền thống của nhà trường.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
ĐƠN VỊ