KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
1. Tên học phần: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
2. Số tín chỉ: 2 (tương đương 45 tiết)
3. Trình độ: Dùng cho sinh viên lớp chất lượng cao ueh.
4. Phân bổ thời gian:
- Lý thuyết: 30 tiết
- Tự học, thảo luận & bài tập : 15 tiết
5. Điều kiện tiên quyết: Sinh viên phải học xong môn học Những Nguyên
lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin.
6. Mục tiêu môn học:
- Cung cấp những hiểu biết có tính hệ thống về tư tưởng, đạo đức, giá
trị văn hoá, Hồ Chí Minh.
- Tiếp tục cung cấp những kiến thức cơ bản về chủ nghĩa Mác - Lênin.
- Cùng với môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin
tạo lập những hiểu biết về nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam hành động của Đảng
và của cách mạng nước ta.
- Góp phần xây dựng nền tảng đạo đức con người mới.
• Về kiến thức:
- Nắm được khái niệm, nguồn gốc, quá trình hình thành và nội dung cơ
bản của tư tưởng Hồ Chí Minh.
- Nắm được phương pháp và phương pháp luận của chủ tịch Hồ Chí
Minh trong việc nhận thức và giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn của dân tộc
và nhân loại.
- Hiểu được những giá trị khoa học, cách mạng, nhân văn trong cuộc
đời, sự nghiệp, tư tưởng Hồ Chí Minh.
- Hiểu được một cách có hệ thống nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam
hành động của Đảng và cách mạng nước ta.
• Về kỹ năng:
- Rèn luyện năng lực, tư duy lý luận
- Có kỹ năng làm việc cá nhân và làm việc nhóm trong việc nghiên
liệu về Hồ
CHí Minh
I.A.1. Khái quát nội
dung và yêu cầu cơ
bản của môn học
I.B.1. Khái quát về cuộc
đời, sự nghiệp và tư
tưởng Hồ Chí Minh
Nội dung 2
Chương mở
đầu
II.A.1. Định nghĩa và
hệ thống tư tưởng Hồ
Chí Minh
II.A.4. Phương pháp
luận và phương pháp
nghiên cứu tư tưởng
Hồ Chí Minh.
II.B.1. Cốt lõi của tư
tưởng Hồ Chí Minh.
II.B.2. Vị trí, vai trò của
môn học tư tưởng Hồ
Chí Minh trong hệ
thống các môn lý luận
chính trị.
II.C.1. Ý
nghĩa của việc
học tập môn
học tư tưởng
Hồ Chí Minh
và nhân loại.
Nội dung 4
Chương 2
IV.A.1.Quan điểm
của chủ nghĩa Mác –
Lênin về vấn đề dân
IV.B.1. Những đóng
góp về lý luận và thực
tiễn của Hồ Chí Minh
IV.C.1. Giá trị
của tư tưởng
Hồ Chí Minh
Ths. Lê Thị Ái Nhân - Khoa Lý Luận Chính Trị - UEH 2
KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
tộc.
Các luận điểm và
quan điểm cơ bản của
Hồ Chí Minh về vấn
đề dân tộc.
IV.A.2. Các luận
điểm và quan điểm cơ
bản của Hồ Chí Minh
về cách mạng giải
phóng dân tộc.
trong việc giải quyết
vấn đề dân tộc và cách
mạng giải phóng dân
tộc.
về vấn đề dân
tộc và cách
của Hồ Chí Minh trong
việc giải quyết vấn đề
chủ nghĩa xã hội và con
đường quá độ lên chủ
nghĩa xã hội ở Việt
Nam.
V.C.1. Giá trị
của tư tưởng
Hồ Chí Minh
về chủ nghĩa
xã hội và con
đường đi lên
chủ nghĩa xã
hội ở Việt
Nam.
V.C.2. Ý
nghĩa của việc
học tập tư
tưởng Hồ Chí
Minh về chủ
nghĩa xã hội
và con đường
đi lên chủ
nghĩa xã hội ở
Việt Nam.
Nội dung 6
Chương 4
VI.A.1. Các luận
điểm và quan điểm cơ
bản của Hồ Chí Minh
Nội dung 7
Chương 5
VII.A.1. Các luận
điểm và quan điểm cơ
bản của Hồ Chí Minh
về đại đoàn kết dân
tộc.
VII.A.1. Các luận
điểm và quan điểm cơ
bản của Hồ Chí Minh
về đoàn kết quốc tế.
VII.B.1. Những đóng
góp về lý luận và thực
tiễn của Hồ Chí Minh
đối với sự ra đời, tồn tại
và phát triển của khối
đại đoàn kết dân tộc và
đoàn kết quốc tế.
VII.C.1. Giá
trị của tư
tưởng Hồ Chí
Minh về đại
đoàn kết dân
tộc và đoàn
kết quốc tế.
VII.C.2. Ý
nghĩa của việc
học tập tư
tưởng Hồ Chí
Minh về đại
VIII.C.2. Ý
nghĩa của việc
học tập tư
tưởng Hồ Chí
Minh về dân
chủ và xây
dựng nhà nước
của dân do
dân vì dân.
Nội dung 9
Chương VII
IX.A.1. Các luận
điểm và quan điểm cơ
bản của Hồ Chí Minh
về văn hóa.
VIII.A.2. Các luận
điểm và quan điểm cơ
bản của Hồ Chí Minh
về đạo đức.
Các luận điểm và
IX.B.1. Những đóng
góp về lý luận và thực
tiễn của Hồ Chí Minh
trong lĩnh vực văn hóa,
đạo đức và xây dựng
con người mới.
IX.C.1. Giá trị
của tư tưởng
Hồ Chí Minh
về văn hóa,
Hồ Chí Minh
X.B.1. Trách nhiệm của
thế hệ trẻ trong việc học
tập, vận dụng tư tưởng
Hồ Chí Minh trong thời
đại ngày nay.
X.C.1. Cùng
với chủ nghĩa
Mác - Lênin,
tư tưởng Hồ
Chí Minh là
nền tảng tư
tưởng, kim chỉ
nam hành
động của
Đảng và cách
mạnh Việt
Nam.
7. Mô tả vắn tắt nội dung học phần:
Ngoài chương mở đầu, nội dung môn học gồm 7 chương: chương 1, trình
bày về cơ sở, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh; từ chương
2 đến chương 7 trình bày những nội dung cơ bản của Tư tưởng Hồ Chí Minh theo
mục tiêu môn học.
8. Nhiệm vụ của sinh viên:
a. Đọc tài liệu trước khi lên lớp,chuẩn bị trước nội dung thảo luận,
tham gia phát biểu ý kiến trong giờ học. Tham gia đầy đủ các buổi học và buổi
sinh hoạt ngoại khóa
b. Có đầy đủ điểm kiểm tra, điểm thi kết thúc học phần & nhiệt tình thảo
luận
c. Chịu sự quản lý, kiểm tra của giảng viên về thái độ học tập và thái độ
trắc nghiệm
50%
- chuyên cần
- kiểm tra đột xuất
- thảo luận, phát biểu,
thuyết trình
- bài viết tham quan bảo
tàng
2
Thi kết thúc
học phần
Tự luận
50%
- Điểm thành phần để điểm lẻ một chữ số thập phân
- Điểm kết thúc học phần làm tròn đến phần nguyên
11. Thang điểm: 10
12. Nội dung chi tiết môn học
CHƯƠNG MỞ ĐẦU
ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU,
Ý NGHĨA HỌC TẬP MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
(số tiết 2)
A - Mục tiêu
- Hiểu và trình bày được khái niệm và hệ thống Tư tưởng Hồ Chí Minh; Đối
tượng, phương pháp nghiên cứu môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh; Vị trí, vai trò của
môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh trong hệ thống các môn lý luận chính trị; Mối quan
Ths. Lê Thị Ái Nhân - Khoa Lý Luận Chính Trị - UEH 6
KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
hệ giữa môn tư tưởng Hồ Chí Minh với môn Những nguyên lý cơ bản của Chủ nghĩa
Mác - Lênin và Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam.
cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo
chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, đồng thời là sự kết tinh
tinh hoa văn hóa dân tộc và trí tuệ của thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải
phóng giai cấp và giải phóng con người.
- Hiện nay có 2 phương thức tiếp cận hệ thống TTHCM:
+ Thứ nhất, TTHCM được nhận diện như một hệ thống tri thức tổng
hợp, bao gồm: tư tưởng triết học; tư tưởng kinh tế; tư tưởng chính trị; tư tưởng
quân sự; tư tưởng văn hóa, đạo đức và nhân văn.
+ Thứ hai, TTHCM là hệ thống các quan điểm về CM Việt Nam, bao
gồm: tư tưởng về dân tộc và CMGPDT; về CNXH và con đường đi lên CNXH; về
Ths. Lê Thị Ái Nhân - Khoa Lý Luận Chính Trị - UEH 7
KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
đại đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế; về dân chủ, Nhà nước của dân, do dân, vì
dân; về văn hóa, đạo đức
2. Đối tượng và nhiệm vụ của môn học TTHCM
()#*+
CÂU HỎI:
(?) Đối tượng nghiên cứu của môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh?
- Bao gồm hệ thống quan điểm, quan niệm, lý luận về CMVN trong
dòng chảy của thời đại mới mà cốt lõi là tư tưởng về độc lập dân tộc gắn liền với
CNXH.
- Là quá trình vận động, hiện thực hóa các quan điểm, lý luận đó trong
thực tiễn CMVN.
%",-+
CÂU HỎI:
(?) Môn học tư tưởng Hồ Chí Minh có nhiệm vụ nghiên cứu vấn đề gì?
- Cơ sở (KQ và CQ) hình thành TTHCM nhằm khẳng định sự ra đời của
TTHCM là một tất yếu khách quan nhằm giải phóng các vấn đề lịch sử dân tộc đặt ra.
- Các giai đoạn hình thành, phát triển TTHCM.
- Nội dung, bản chất CM, khoa học, đặc điểm của các quan điểm
dạy, học tập TTHCM trang bị cơ sở thế giới quan, phương pháp luận khoa học để
nắm vững kiến thức về đường lối cách mạng của ĐCSVN.
II. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1. Cơ sở phương pháp luận
Nghiên cứu, giảng dạy, học tập môn TTHCM phải dựa trên cơ sở thế
giới quan, phương pháp luận khoa học chủ nghĩa Mác – Lênin và bản thân các
quan điểm có giá trị phương pháp luận của HCM.
(7%7>?@)A3B7,CD> 1
- Nghiên cứu TTHCM phải đứng trên lập trường, quan điểm, phương
pháp luận CN Mác – Lênin và quan điểm, đường lối của ĐCSVN.
- Bảo đảm tính KQ khi phân tích, lý giải và đánh giá TTHCM, tránh
việc áp đặt, cường điệu hóa hoặc hiện đại hóa tư tưởng của Người. Tính đảng và
tính khoa học thống nhất với nhau trong sự phản ánh trung thực khách quan
TTHCM trên cơ sở lập trường, phương pháp luận và định hướng chính trị.
%E @F,C3B454GB4H,@F
Nghiên cứu, học tập TTHCM cần phải quán triệt quan điểm lý luận
gắn liền với thực tiễn, học đi đôi với hành, phải biết vận dụng những kiến thức đã
học vào cuộc sống, thực tiễn, phục vụ cho sự nghiệp CM của đất nước.
E 4I?JK-
Nghiên cứu, học tập TTHCM nên xem xét một hiện tượng nhất định
đã xuất hiện trong lịch sử như thế nào
Cùng với chủ nghĩa duy vật biện chứng cần vận dụng chủ nghĩa duy
vật lịch sử vào việc nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh. Nắm vững quan
điểm này giúp chúng ta hiểu được tư tưởng Hồ Chí Minh mang đậm dấu ấn của
quá trình phát triển sáng tạo, đổi mới.
LE >CL",C")
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về
cách mạng Việt Nam, có quan hệ thống nhất biện chứng nội tại của nó, do vậy khi
nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh trên bình diện tổng thể hay từng bộ phận phải
đối với sinh viên?
1. Nâng cao năng lực tư duy lý luận và phương pháp công tác
- TTHCM soi đường cho Đảng và nhân dân VN trên con đường thực
hiện mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh”.
- Thông qua việc học tập, nghiên cứu TTHCM để bồi dưỡng, củng cố
cho sinh viên, thanh niên lập trường, quan điểm CM trên nền tảng chủ nghĩa Mác –
Lênin, TTHCM; kiên định mục tiêu ĐLDT gắn liền với CNXH; tích cực đấu tranh
phê phán những quan điểm sai trái, bảo vệ CN Mác – Lênin và TTHCM.
2. Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng và rèn luyện bản lĩnh chính
trị
- TTHCM giáo dục đạo đức, tư cách, phẩm chất CM cho cán bộ, đảng
viên và toàn dân.
- Trang bị cho sinh viên trí tuệ và phương pháp tư duy biện chứng để họ trở
thành những chiến sĩ tiên phong trong sự nghiệp bào vệ, xây dựng một nước Việt
Nam đàng hoàng hơn, to đẹp hơn.
- Trên cơ sở đã được học, SV vận dụng vào cuộc sống, tu dưỡng, rèn
luyện bản thân, hoàn thành tốt chức trách của mình, đóng góp thiết thực và hiệu
quả cho sự nghiệp cách mạng theo con đường mà HCM và Đảng ta đã lựa chọn.
CÂU HỎI ÔN TẬP
1. Nêu và phân tích khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh.
2. Phân tích các phương pháp nghiên cứu môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh.
Ths. Lê Thị Ái Nhân - Khoa Lý Luận Chính Trị - UEH 10
KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
3. Ý nghĩa của việc học tập, nghiên cứu môn học tư tưởng Hồ Chí Minh
HƯỚNG DẪN CHUẨN BỊ BÀI HỌC CHƯƠNG I
1. Đọc giáo trình và các tài liệu tham khảo liên quan nội dung chương I.
2. Tìm đọc các tài liệu về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Ths. Lê Thị Ái Nhân - Khoa Lý Luận Chính Trị - UEH 11
KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
đỉnh cao là Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917, đã làm “ thức tỉnh các dân tộc
châu Á”, lật đổ nhà nước tư sản, thiết lập Chính quyền Xô Viết mở ra một thời kỳ
mới trong lịch sử loài người.
- Từ sau Cách mạng Tháng Mười Nga, với sự ra đời của Quốc tế
Cộng sản (3-1919), phong trào công nhân trong các nước TBCN phương Tây và
phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa phương Đông càng có quan hệ
mật thiết với nhau hơn trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù là CNĐQ
WU)7:<=" )NDXYZNDX
CÂU HỎI:
(?) Những nét nổi bật của lịch sử Việt Nam cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX?
- Chính quyền triều Nguyễn đã từng bước khuất phục trước cuộc xâm
lược của TD Pháp, lần lượt ký kết các hiệp ước đầu hàng, thừa nhận nền bảo hộ
của TD Pháp trên toàn cõi VN.
Ths. Lê Thị Ái Nhân - Khoa Lý Luận Chính Trị - UEH 12
KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
- Cuộc khai thác của Pháp khiến cho XH nước ta có sự biến chuyển và
phân hóa, giai cấp công nhân, tầng lớp tiểu tư sản và tư sản bắt đầu xuất hiện tạo ra
những tiền đề bên trong cho phong trào yêu nước,giải phóng dân tộc VN đầu TK 20.
- Ảnh hưởng của các “tân văn”, “tân thư”, “tân báo” và trào lưu cải
cách ở Nhật Bản, Trung Quốc tràn vào Việt Nam, trào lưu yêu nước chuyển dần
sang xu hướng tiểu tư sản.
- Các sĩ phu Nho học có tư tưởng tiến bộ, tức thời, tiêu biểu như Phan
Bội Châu, Phan Chu Trinh đã cố gắng tổ chức và vận động cuộc đất tranh yêu
nước chống Pháp mục tiêu và phương pháp mới, nhưng tất cả đều lâm vào thất
bại.
=> Phong trào yêu nước của nhân dân ta muốn giành được thắng lợi,
phải đi theo một con đường mới.
%2HH##$K454G
* Giá trị truyền thống dân tộc
CÂU HỎI:
trong sạch, giản dị, chămlo làm điều thiện; tinh thần bình đẳng, chống phân biệt
đẳng cấp; đề cao lao động, chống lười biếng; chr trương sống không xa lánh đời
m,à gắn bó với nhân dân, tham gia vào cuộc đấu tranh chống kẻ thù của dân tộc
+ Chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn, thấy trong đó “những điều thích
hợp với điều kiện của nước ta”, đó là: dân tộc độc lập, dân quyền tự do, dân sinh
hạnh phúc.
- Tinh hoa văn hóa Phương Tây:
+ Hồ Chí Minh nghiên cứu tiếp thu ảnh hưởng của nền văn hóa dân chủ và
cách mạng phương Tây (văn hóa Pháp, tìm hiểu các cuộc CM ở Pháp và Mỹ)
+ Tiếp thu các giá trị của bản Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của Đại
Cách mạng Pháp; các giá trị về quyền sống, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh
phúc của bản Tuyên ngôn độc lập ở Mỹ năm 1776.
Tóm lại, trên hành trình cứu nước, HCM đã tự biết làm giàu trí tuệ của mình
bằng vốn trí tuệ của thời đại, Đông và Tây, vừa tiếp thu, vừa gạn lọc để từ tầm cao tri
thức nhân loại mà suy nghĩ, lựa chọn, kế thừa và đổi mới, vận dụng và phát triển.
* Chủ nghĩa Mác – Lênin
CÂU HỎI:
(?) Vì sao Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác – Lênin và quá trình này
diễn ra như thế nào?
- Chủ nghĩa Mác-Lênin là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của
TTHCM
Sau khi tiếp xúc Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc
và thuộc địa của V.I. Lênin (1920) Nguyễn Ái Quốc đã “cảm động, phấn khởi, vui
mừng đến phát khóc…” vì đã tìm thấy con đường giải phóng dân tộc. Người bắt
đầu nghiên cứu, tiếp thu học thuyết Mác – Lênin một cách có chọn lọc, không dập
khuôn, máy móc, không sao chép giáo điều, vận dụng để giải quyết những vấn đề
thực tiễn của cách mạng Việt Nam.
- Hồ Chí Minh tiếp thu chủ nghĩa Mác-Lênin trên nền tảng những tri thức văn
hóa tinh túy được chát lọc, hấp thụ và một vốn chính trị, vốn hiểu biết phong phú, được
tích lũy qua thực tiễn hoạt động vì mục tiêu cứu nước và giải phóng dân tộc.
cách mạng Việt Nam, kiên trì chân lý và định ra các quyết sách đúng đắn, sáng tạo
để đưa cách mang đến thắng lợi.
Tóm lại: TT HCM là sản phẩm tổng hòa của những điều kiện khách quan và
chủ quan, của truyền thống văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại. Cùng
với thực tiễn dân tộc và thời đại được Hồ Chí Minh tổng kết, chuyển hóa sắc sảo,
tinh tế với một phương pháp khoa học, biện chứng, TT HCM đã trở thành tư tưởng
Việt Nam hiện đại.
[\
II. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ
MINH
1. Thời kỳ trước năm 1911: Hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng
cứu nước.
CÂU HỎI:
(?) Truyền thống gia đình, quê hương, đất nước có ảnh hưởng như thế nào
đến việc hình thành tư tưởng của Người?
- Từ nhỏ, Nguyễn Sinh Cung chịu ảnh hưởng tư tưởng thân dân, lấy dân
làm hậu thuẫn cho mọi cuộc cải cách của cụ thân sinh Nguyễn Sinh Sắc; chịu ảnh
hưởng đức tính nhân hậu, đảm đang, sống chan hòa với mọi người của mẹ là Bà
Hoàng Thị Loan; lòng yêu nước, thương nòi trong mối quan hệ và sự tác động của
ba chị em của Người; ảnh hưởng của truyền thống văn hóa, giàu lao động, chống
ngoại xâm của quê hương Nghệ Tĩnh; tấm gương của các lãnh tụ yêu nước, của các
anh hùng, liệt sĩ của quê hương…
- Từ thuở thiếu thời, Nguyễn Tất Thành đã chứng kiến cuộc sống nghèo khổ,
bị áp bức, bóc lột đến cùng cực của đồng bào mình cùng với thái độ ươn hèn của
bọn phong kiến Nam triều thêm đó là sự thất bại của các nhà yêu nước tiền bối và
Ths. Lê Thị Ái Nhân - Khoa Lý Luận Chính Trị - UEH 15
KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
đương thời. Tất cả điều đó đã thôi thúc Nguyễn Tất Thành ra đi tìm một con đường
mới để cứu nước, cứu dân.
- Phát huy truyền thống yêu nước bất khuất của dân tộc, truyền thống tốt đẹp
- Các tác phẩm như: Bản án chế độ thực dân Pháp (1925), Đường cách mệnh
(1927), Cương lĩnh đầu tiên của Đảng (1930) chứa đựng nhiều nội dung căn bản sau:
+ Bản chất của chủ nghĩa thực dân (CNTD) là “ăn cướp” và “giết người” và
CNTD là kẻ thù chung của các dân tộc thuộc địa, của giai cấp công nhân và nhân
dân lao đông toàn thế giới.
+ CM GPDT trong mọi thời đại mới phải đi theo con đường cách mạng vô
sản là là 1 bộ phận của CMTG.
+ CM GPDT ở thuộc địa và CMVS ở chính quốc có mối quan hệ khăng khít
với nhau nhưng không phụ thuộc vào nhau. CM GPDT có thể bùng nổ và giành
thắng lợi trước CMVS ở chính quốc.
Ths. Lê Thị Ái Nhân - Khoa Lý Luận Chính Trị - UEH 16
KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
+ CM thuộc địa trước hết là một cuộc dân tộc cách mệnh, đánh đuổi bọn
ngoại xâm, giành độc lập, tự do.
+ Ở một nước nông nghiệp lạc hậu, nông dân là lực lượng đông đảo trong xã
hội, vì vậy CM GPDT muốn thắng lợi phải thu phục, lôi kéo được nông dân đi
theo, xây dựng khối công nông liên minh làm động lực cho CM.
+ CM muốn thắng lợi trước hết phải có sự lãnh đạo của ĐCS.
+ CM là sự nghiệp của quần chúng nhân dân do đó cần quy tụ, tập hợp quần
chúng tham gia vào cách mạng.
4. Thời kỳ 1930 – 1945: Vượt qua thử thách, kiên trì giữ vững lập trường cách
mạng
- Vào cuối những năm 20, đầu những năm 30 của thế kỷ XX, Quốc tế Cộng
sản bị chi phối nặng bởi khuynh hướng “tả”. Khuynh hướng này trực tiếp ảnh
hưởng đến phong trào CMVN.
- Trên cơ sở đó, Nguyễn Ái Quốc vẫn kiên trì bảo vệ quan điểm của mình về
vấn đề dân tộc và vấn đề giải phóng dân tộc. Với thắng lợi của Cách mạng Tháng
Tám 1945 và sự ra đời của nước VN dân chủ cộng hóa đã thể hiện sự thắng lợi của
tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với CNXH của Hồ Chí Minh.
5. Thời kỳ 1945 – 1969: TT HCM tiếp tục phát triển, hoàn thiện.
TT HCM là sản phẩm của dân tộc và thời đại, nó trường tồn, bất diệt, là tài
sản vô giá của dân tộc ta.
- TT HCM đã tiếp thu, kế thừa những giá trị, tinh hóa văn hóa, tư tưởng
“vĩnh cửu” của loài người, trong đó chủ yếu là chủ nghĩa Mác – Lênin bên cạnh đó
còn đáp ứng nhiều vấn đề, của thời đại của sự nghiệp CMVN và thế giới.
- Tính sáng tạo:
+ Tính sáng tạo của TT HCM được thể hiện ở chỗ: trung thành với
những nguyên lý phổ biến của chủ nghĩa Mác – Lênin, đồng thời khi nghiên cứu,
vận dụng những nguyên lý đó, Hồ Chí Minh đã mạnh dạn loại bỏ những gì không
thích hợp với điều kiện cụ thể của nước ta, dám đề xuất những vấn đề mới do thực
tiễn đặt ra và giải quyết một cách linh hoạt, khoa học, hiệu quả.
+ TT HCM đã được kiểm nghiệm trong thực tiễn với những hoạt động
cách mạng của Người. Nét đặc sắc trong TT HCM là những vấn đề xung quanh
việc giải phóng dân tộc và định hướng cho sự phát triển của dân tộc.
%H7',CDS >C]/ T="
- TT HCM soi đường cho Đảng ta và nhân dân ta trên con đường thực hiện
mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
- Trong bối cảnh của thế giới ngày nay, TT HCM giúp chúng ta nhận thức
đúng những vấn đề lớn có liên quan đến việc bảo vệ nền độc lập dân tộc, phát triển xã
hội và bảo đảm quyền con người.
- TT HCM là nền tảng vững chắc để Đảng ta vạch ra đường lối CM đúng
đắn, là sợi chỉ đỏ dẫn đường cho toàn Đảng, toàn quân ta đi tới thắng lợi.
2. Tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự phát triển thế giới
7D,1;T
- Hồ Chí Minh là nhân vật lịch sử vĩ đại, không chỉ là sản phẩm của dân tộc,
của giai cấp công nhân Việt Nam mà còn là sản phẩm của thời đại, của nhân loại
tiến bộ.
- Việc xác định đúng đắn những vấn đề cơ bản của CMVN trong TT HCM,
trong đó có cả các vấn đề về CNXH và xây dựng của CNXH, về hòa bình, hợp tác, hữu
Hãy thảo luận câu nói trên để làm rõ nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh.
CÂU HỎI ÔN TẬP
1. Phân tích cơ sở hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh.
2. Trình bày các giai đoạn hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh. Trong
những giai đoạn đó, giai đoạn nào có ý nghĩa vạch đường đi cho cách mạng Việt Nam.
3. Chứng minh giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự phát triển của CM
Việt Nam và thế giới.
HƯỚNG DẪN CHUẨN BỊ BÀI HỌC CHƯƠNG II
1. Đọc giáo trình và các tài liệu tham khảo liên quan nội dung chương II.
2. Hãy tìm và chỉ ra những luận điểm vận dụng sáng tạo và phát triển Chủ
nghĩa Mác – Lênin của Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân
tộc.
Ths. Lê Thị Ái Nhân - Khoa Lý Luận Chính Trị - UEH 19
KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Chương II
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ V‰N ĐỀ DÂN TŠC VÀ CÁCH
MẠNG GIẢI PH‹NG DÂN TŠC
A - Mục tiêu:
- Hiểu và trình bày được những nội dung cơ bản của vấn đề dân tộc và cách
mạng giải phóng dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh là sự vận dụng sáng tạo và
phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin vào hoàn cảnh lịch sử cụ thể của Việt Nam, phục
vụ thiết thực cuộc đấu tranh giành độc lập của dân tộc Việt Nam.
- Tự hào, tin tưởng vào sự lựa chọn đúng đắn con đường giải phóng
dân tộc và đi lên CNXH của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Xác định trách nhiệm bản thân
đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển của dân tộc thời kỳ đẩy mạnh CNH,
HĐH.
- Vận dụng kiến thức bài học phân tích đường lối cách mạng của
Đảng ta trong các thời kỳ lịch sử của dân tộc và sự nghiệp đổi mới ngày nay.
B. Nội dung trọng tâm
Những luận điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và cách
vạch trần cái gọi là “khai hóa văn minh” của chúng.
Nếu như C. Mác bàn nhiều về cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa tư bản, V.I.
Lênin bàn nhiều về cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc, thì Hồ Chí Minh tập
trung bàn về cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân. C. Mác và V.I. Lênin bàn
nhiều về đấu tranh giai cấp ở các nước tư bản chủ nghĩa, thì Hồ Chí Minh bàn
nhiều về đấu tranh giải phóng dân tộc ở thuộc địa.
- Lựa chọn con đường phát triển của dân tộc
Từ thực tiễn phong trào cứu nước của ông cha và lịch sử nhân loại, Hồ
Chí Minh khẳng định phương hướng phát triển của dân tộc trong bối cảnh thời đại
mới là chủ nghĩa xã hội.
Trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam, Hồ
Chí Minh viết: “làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã
hội cộng sản”. Con đường đó kết hợp trong đó cả nội dung dân tộc, dân chủ và chủ
nghĩa xã hội; xét về thực chất chính là con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ
nghĩa xã hội.
“Đi tới xã hội cộng sản” là hướng phát triển lâu dài.
Con đường đó phù hợp với hoàn cảnh lịch sử cụ thể ở thuộc địa.
% (]4GPL]K]L)4b/ ,AHL]]I
- Phương thức tiếp cận -tiếp cận từ quyền con người
+ Quyền con người: quyền bình đẳng, quyền được sống, quyền tự do và
quyền mưu cầu hạnh phúc (được nêu trong Tuyên ngôn độc lập 1776 của nước Mỹ
và Tuyên ngôn dân quyền và nhân quyền 1791 của cách mạng Pháp)
+ Từ quyền con người, người đã khái quát thành quyền dân tộc: “Tất cả các
dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền
sung sướng và quyền tự do”.
- Nội dung của độc lập dân tộc
Độc lập, tự do là khát vọng lớn nhất của các dân tộc thuộc địa. Hồ Chí
Minh nói: “Tự do cho đồng bào tôi, độc lập cho Tổ Quốc tôi, đấy là tất cả những
điều tôi muốn, đấy là tất cả những điều tôi hiểu”.
+ Độc lập, tự do là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của các dân
– Nêu cao tinh thần độc lập tự chủ, thực hiện nguyên tắc về quyền dân tộc tự
quyết đồng thời ủng hộ các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc trên thế giới.
– “Giúp bạn là tự giúp mình”, thắng lợi của CM mỗi nước đóng góp vào
thắng lợi chung của CM thế giới.
CÂU HỎI:
(?) Điểm sáng tạo của Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc được thể hiện như
thế nào?
II. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁCH MẠNG GIẢI PH‹NG
DÂN TŠC
[
CÂU HỎI:
(?) Theo Hồ Chí Minh, yếu tố nào quy định tính chất và nhiệm vụ hàng đầu
của cách mạng ở các nước thuộc địa?
(?). Tại sao nói độc lập dân tộc là yêu cầu bức thiết của nhân dân các nước
thuộc địa?
1. Tính chất, nhiệm vụ và mục tiêu của cách mạng giải phóng dân tộc
9A,C",-/ T$]I
+ Sự phân hoá của xã hội thuộc địa: các giai cấp ở thuộc địa tuy có sự khác
nhau nhưng đều chung một số phận mất nước
+ Mâu thuẫn của xã hội thuộc địa: chủ yếu là mâu thuẫn giữa dân tộc bị áp
bức với đế quốc xâm lược và tay sai.
+ Đối tượng của cách mạng ở thuộc địa: là chủ nghĩa thực dân và tay sai
phản động
+ Yêu cầu bức thiết của cách mạng thuộc địa: lật đổ ách thống trị của
CNĐQ, giành ĐLDT.
Ths. Lê Thị Ái Nhân - Khoa Lý Luận Chính Trị - UEH 22
KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
+ Tính chất và nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng ở thuộc địa: là giải phóng
dân tộc
9'-/ T7P^L]
. Người viết: “Chỉ có giải phóng giai cấp vô sản thì mới giải phóng được dân
tộc; cả hai cuộc giải phóng này chỉ có thể là sự nghiệp của chủ nghĩa cộng sản và
cách mạng thế giới”.
. “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con
đường cách mạng vô sản”.
\
3. Cách mạng giải phóng dân tộc trong thời đại mới phải do Đảng Cộng
sản lãnh đạo
CÂU HỎI:
Ths. Lê Thị Ái Nhân - Khoa Lý Luận Chính Trị - UEH 23
KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
(?) Tìm hiểu câu nói của Hồ Chí Minh: “Trước hết phải có đảng cách mệnh,
để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp
bức và vô sản giai cấp mọi nơi. Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng
như người cầm lái có vững thuyền mới chạy”?
9TQ#NP7^(7
Muốn làm cách mệnh trước hết phải có Đảng cách mệnh
. Để tổ chức và giác ngộ quần chúng
. Phải liên lạc với cách mạng thế giới
. Phải có cách làm đúng
. Đảng có vững cách mệnh mới thành công
9(7]?7=" 4C#;4fT>L3A
. Đảng mang bản chất giai cấp công nhân
. Đảng của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của dân tộc: lấy
chủ nghĩa Mác – Lênin làm cốt, có tổ chức chặt chẽ, có kỷ luật nghiêm minh và
liên lạc mật thiết với quần chúng (đây là một luận điểm quan trọng bổ sung thêm
cho lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về Đảng Cộng sản).
CÂU HỎI:
(?) Luận điểm bổ sung cho lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về Đảng
Cộng sản được Hồ Chí Minh khẳng định như thế nào?
– Bạn đồng minh của cách mạng: Tiểu tư sản, tư sản dân tộc và một bộ
phận giai cấp địa chủ là bạn đồng minh của cách mạng.
“ học trò, nhà buôn nhỏ, điền chủ nhỏ cũng bị tư bản áp bức, song không
cực khổ bằng công nông; ba hạng ấy chỉ là bầu bạn cách mệnh của công nông
thôi”.
g
CÂU HỎI:
(?) Dựa trên những yếu tố cơ bản nào, Hồ Chí Minh cho rằng: cách mạng
giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động, sáng tạo và có khả năng giành
thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc?
5. Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động, sáng tạo
và có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc
9T7P^L]Z#*NC/]?T>
. Sức sống của chủ nghĩa tư bản chủ yếu tập trung ở các nước thuộc địa:
thuộc địa là nơi cung cấp nguyên vật liệu, nhân công rẻ mạt và tiêu thụ hàng hoá
cho chính quốc.
. Khả năng cách mạng to lớn của nhân dân các dân tộc thuộc địa: trong
cuộc đấu tranh chống CNĐQ, CNTD cách mạng thuộc địa có tầm quan trọng đặc
biệt. Trong đó, nhân dân các dân tộc thuộc địa có khả năng cách mạng to lớn.
. Chủ nghĩa dân tộc là một động lực lớn ở các nước đang đấu tranh giành
độc lập.
Đối với các dân tộc thuộc địa ở phương Đông, chủ nghĩa dân tộc là
động lực lớn của đất nước.
Chủ nghĩa dân tộc chân chính “là một bộ phận của tinh thần quốc tế”
. Công cuộc giải phóng nhân dân thuộc địa chỉ có thể thực hiện được bằng
sự nỗ lực tự giải phóng: Người chủ trương phát huy sự nỗ lực chủ quan của dân
tộc, tránh tư tưởng bị động trông chờ vào sự giúp đỡ của bên ngoài.
9E "/ T]I ,T,0?7$.)
. Cùng chống kẻ thù chung là chủ nghĩa đế quốc: CM GPDT ở thuộc địa và
CMVS ở chính quốc có quan hệ mật thiết với nhau, tác động qua lại lẫn nhau
Copyright: Tài liệu đại học ©