Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH
––––––––––––––––––––––––––––––––– CAO THẮNG HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT CHI ĐẦU TƢ
XÂY DỰNG CƠ BẢN QUA KHO BẠC NHÀ NƢỚC
TỈNH PHÚ THỌ
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. ĐỖ THỊ PHƢƠNG
THÁI NGUYÊN - 2013
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
i
LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận văn này là công trình nghiên cứu khoa
học độc lập của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và có
nguồn gốc rõ ràng.
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Trên hết tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và sự biết ơn sâu sắc đến gia
đình đã tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi có thể hoàn thành tốt mọi công việc
trong quá trình thực hiện Luận văn. Bên cạnh đó, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn
của mình tới bạn bè và đồng nghiệp, luôn quan tâm, chia sẻ, động viên tôi
trong suốt thời gian thực hiện Luận văn.
Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình thực hiện nhưng Luận văn không
thể tránh khỏi những thiếu sót. Tác giả mong nhận được sự góp ý của quý
thầy cô và bạn bè.
TÁC GIẢ LUẬN VĂN CAO THẮNG
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
iii Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
1.2.2. Vai trò kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản của Kho bạc nhà nước 13
1.2.3. Nội dung kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc nhà nước 14
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
v
1.3. Các nhân tố ảnh hướng đến công tác kiểm soát chi đầu tư xây dựng
cơ bản qua Kho bạc Nhà nước 17
1.3.1. Nhóm nhân tố bên trong 17
1.3.2. Nhóm nhân tố bên ngoài 19
1.4. Một số kinh nghiệm về kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản ở
Kho bạc Nhà nước Pháp 20
1.4.1. Các căn cứ pháp lý 20
1.4.2. Trách nhiệm của Kho bạc nhà nước Pháp trong việc kiểm soát
chi đầu tư xây dựng cơ bản 20
1.4.3. Bài học rút ra trong việc việc quản lý đầu tư thực hiện kiểm soát chi
vốn đầu tư xây dựng cơ bản của Kho bạc nhà nước cộng hoà Pháp 22
Chƣơng 2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VỀ KIỂM SOÁT CHI
ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN QUA KHO BẠC NHÀ
NƢỚC TỈNH PHÚ THỌ 24
2.1. Câu hỏi nghiên cứu 24
2.2. Phương pháp nghiên cứu 24
2.2.1. Chọn địa điểm nghiên cứu 24
2.2.2. Phương pháp thu thập thông tin 24
2.3. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu 24
2.3.1. Chỉ tiêu phản ánh kết quả đầu tư xây dựng cơ bản 24
2.3.2. Một số chỉ tiêu chính phản ánh hiệu quả hoạt động đầu tư xây
dựng cơ bản 26
Chƣơng 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU KIỂM SOÁT CHI ĐẦU TƯ
XÂY DỰNG CƠ BẢN QUA KHO BẠC NHÀ NƢỚC
4.3. Điều kiện thực hiện các giải pháp 97
4.3.1. Nhà nước cần tổ chức hoàn thiện cơ chế chính sách về đầu tư xây dựng 97
4.3.2. Tăng cường công tác đào tọo, bồi dưỡng nâng cao trình độ năng
lực và phẩm chất cán bộ Kho bạc nhà nước 98
4.3.3. Hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ KBNN 99
4.3.4. Tăng cường hiện đại hoá công nghệ, ứng dụng tin học trong công
tác kiểm soát thanh toán 100
KẾT LUẬN 101
TÀI LIỆU THAM KHẢO 103
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
vii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
1
Hội đồng nhân dân
HĐND
2
Kho bạc Nhà nước
KBNN
3
Ngân sách nhà nước
NSNN
4
Ngân sách trung ương
NSTW
5
Sơ đồ 3.1: Quy trình thông báo kế hoạch vốn đầu tư xây dựng cơ bản 36
Sơ đồ 3.2: Quy trình kiểm soát và luân chuyển chứng từ thanh toán 73 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Đầu tư xây dựng cơ bản là một trong những nhân tố quan trọng trong
sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, quyết định sự
tăng trưởng kinh tế xã hội. Nó góp phần cải thiện cơ sở hạ tầng, chuyển dịch
cơ cấu kinh tế và giải quyết các nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội của đất
nước. Nền kinh tế phát triển theo hướng năng động, có qui mô ngày càng mở
rộng, có sức cạnh tranh cao phụ thuộc chủ yếu vào tính năng động, hợp lý của
chính sách quản lý hoạt động đầu tư. Hàng năm vốn đầu tư của toàn xã hội
chiếm tỷ trọng lớn trong tổng sản phẩm quốc nội. Trong điều kiện nguồn vốn
dựng cơ bản qua Kho bạc Nhà nước tỉnh Phú Thọ trong thời gian tới.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu:
Thực trang công tác kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc
Nhà nước tỉnh Phú Thọ.
3.2. Phạm vi nghiên cứu:
- Về thời gian: Nghiên cứu từ năm 2007 đến năm 2011.
- Về không gian: Đề tài được thực hiện trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.
- Về nội dung: Phạm vi nghiên cứu của luận văn giới hạn trong công tác
kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản.
4. Ý nghĩa khoa học và những đóng góp mới của Luận văn.
Nghiên cứu có hệ thống và làm rõ thêm những vấn đề lý luận về đầu tư
xây dựng cơ bản từ Ngân sách nhà nước, về công tác kiểm soát chi đấu tư xây
dựng cơ bản qua Kho bạc Nhà nước.
Phân tích thực trạng công tác kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản qua
Kho bạc Nhà nước, đánh giá những kết quả đạt được, những tồn tại và nguyên
nhân. Từ đó đưa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi
đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc Nhà nước.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
3
5. Những đóng góp mới về khoa khọc của luận văn
Hệ thống hoá các lý thuyết về đầu tư nói chung, xây dựng cơ bản nói
riêng và vai trò của nó đối với tăng trưởng và phát triển kinh tế.
Trình bày và phân tích một số chỉ tiêu đánh giá cụ thể về hiệu quả sử
dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản của tỉnh Phú Thọ.
Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng
vốn đầu tư xây dựng cơ bản của tỉnh Phú Thọ trên cơ sở đặc thù riêng của
từng địa phương.
a/ Khái niệm về đầu tư xây dựng cơ bản
Thuật ngữ đầu tư được sử dụng rất nhiều trong đời sống kinh tế hàng
ngày để phản ánh hoạt động của con người nhằm vào mục đích nhất định
phục vụ cuộc sống như: Đầu tư sức lực, đầu tư trí tuệ, đầu tư vốn vào dự án
kinh tế - xã hội. Có nhiều cách định nghĩa thuật ngữ đầu tư, ta có thể hiểu một
cách tổng quát: Đầu tư là việc bỏ trước một khoản tiền hoặc hiện vật vào kho
tài sản vật chất, phi vật chất (bao gồm nhân lực, vật lực, trí lực) trong thời
gian nhất định nhằm sản sinh ra hoặc tăng thêm năng lực mới làm tăng thêm
thu nhập của quốc gia hay thay thế các tài sản khác đã hao mòn.
Như vậy nói đến đầu tư là nói đến hoạt động bỏ vốn nói chung nhằm
thu được nguồn lợi vốn lớn trong tương lai, không phân biệt nguồn vốn, cơ
cấu, quy mô và hình thức đầu tư. Vì vậy bất cứ hoạt động bỏ vốn nào nhằm
mục đích thu được hiệu quả như mua cổ phiếu, trái phiếu, gửi tiết kiệm …
đều được gọi là hoạt động đầu tư.
Đầu tư XDCB chỉ là một loại hình đầu tư nói chung, trong đó mục đích
bỏ vốn được xác định và giới hạn trong phạm vi tạo ra những sản phẩm
XDCB. Đó là cơ sở vật chất kỹ thuật của nền kinh tế-xã hội như các nhà máy,
hệ thống giao thông, công trình thuỷ lợi, trường học, bệnh viện…
Dự án đầu tư XDCB là một tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc
bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm
đạt được sự tăng trưởng kinh tế về số lượng hoặc duy trì, cải tiến, nâng cao
chất lượng của sản phẩm hoặc dịch vụ trong khoảng thời gian xác định.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
5
Các nguồn vốn đầu tư XDCB trong toàn xã hội bao gồm vốn đầu tư
xây dựng cơ bản từ Ngân sách nhà nước, và vốn đầu tư xây dựng cơ bản
ngoài Ngân sách nhà nước:
- Vốn đầu tư xây dựng cơ bản ngoài Ngân sách nhà nước là hoạt động
từng vùng. Do đó các công trình xây dựng có thể cùng công dụng nhưng lại khác
nhau về khối lượng và giá cả khi xây dựng trên những địa điểm khác nhau.
Thứ tư, công trình xây dựng thường có kích thước và quy mô lớn, thời
gian kiến tạo và sử dụng lâu dài dẫn đến chu kỳ sản xuất của các nhà thầu xây
dựng thường kéo dài, vốn đầu tư vào dự án bị ứ đọng. Điều đó đòi hỏi các
Chủ đầu tư và nhà thầu phải tìm biện pháp rút ngắn thời gian xây dựng và
đảm bảo chất lượng công trình.
Toàn bộ hoạt động của quá trình đầu tư xây dựng cả một dự án đầu tư
từ khi bắt đầu đến khi kết thúc đưa vào khai thác sử dụng được chia thành ba
giai đoạn kế tiếp nhau theo thời gian:
- Chuẩn bị đầu tư: Đó là giai đoạn lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu
tư xây dựng cơ bản.
- Chủ đầu tư dựa vào quy hoạch phát triển ngành, lãnh thổ, quy hoạch
xây dựng đô thị, nông thôn để xác định nhiệm vụ cần thiết phải đầu tư, quy
mô dự án. Quan trọng nhất là phải xác định được quy mô và tổng mức đầu tư
của dự án.
- Thực hiện đầu tư: Khi dự án có quyết định đầu tư thì việc thực hiện
dự án là trách nhiệm của Chủ đầu tư, Chủ đầu tư có toàn quyền quyết định
công việc đầu tư trên cơ sở phải tôn trọng đầy đủ nội dung quyết định đầu tư
đã ban hành.
- Kết thúc xây dựng và đưa dự án vào khai thác sử dụng: Đó là giai
đoạn cuối cùng của toàn thể quá trình đầu tư và xây dựng. Hoạt động xây
dựng chỉ kết thúc khi công trình xây lắp theo đúng thiết kế được duyệt,
nghiệm thu đúng chất lượng và vận hành đúng yêu cầu kỹ thuật, Nhà thầu bàn
giao công trình cho Chủ đầu tư.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
7
1.1.2. Đặc điểm của chi đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn Ngân
8
nhất trong cả nước. Đối với các bộ quản lý chuyên ngành nghiên cứu ban
hành cơ chế, chính sách, định mức kinh tế kỹ thuật, đơn giá theo theo từng
chuyên ngành. Các bộ, ngành khác thuộc trung ương và địa phương thì theo
chức năng và nhiệm vụ được Nhà nước giao mà thực hiện việc quản lý đầu tư
và xây dựng thuộc phạm vi mình đảm nhận như thẩm quyền phê duyệt quyết
định đầu tư, phê duyệt thiết kế kỹ thuật tổng dự toán, dự toán phê duyệt kế
hoạch đấu thầu, kết quả đấu thầu, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn
thành. Điều này có ưu điểm chống độc quyền trong lĩnh vực quyết toán đầu
tư, nhưng cũng mang tính phân tán, nhiều đơn vị cùng tham gia vào quá trình
tạo ra sản phẩm xây dựng cơ bản, do đó ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình
thực hiện vụ kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản của Kho bạc nhà nước.
1.1.3. Vai trò chi đầu tư xây dựng cơ bản từ Ngân sách nhà nước
Là một bộ phận cấu thành trong toàn bộ nguồn vốn đầu tư toàn xã hội,
đầu tư xây dựng cơ bản từ Ngân sách nhà nước có vai trò quan trọng đặc biệt
thể hiện trên các mặt sau:
- Đầu tư xây dựng cơ bản từ Ngân sách nhà nước là công cụ kinh tế
quan trọng để Nhà nước tác động đến các quá trình kinh tế xã hội, điều tiết vĩ
mô, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giữ vững vai trò chủ đạo của kinh tế nhà
nước. Bằng việc cung cấp những dịch vụ công cộng như hạ tầng kinh tế xã
hội, an ninh quốc phòng… mà các thành phần kinh tế khác không muốn,
không thể hoặc không được đầu tư, các dự án đầu tư xây dựng cơ bản từ Ngân
sách nhà nước được triển khai ở các vị trí quan trọng then chốt nhằm đảm bảo
cho nền kinh tế xã hội phát triển ổn định.
- Đầu tư xây dựng cơ bản từ Ngân sách nhà nước chủ động điều chỉnh
tổng cung và tổng cầu của nền kinh tế:
Về mặt cầu: Đầu tư xây dựng cơ bản trong đó có đầu tư xây dựng cơ
bản từ Ngân sách nhà nước sẽ tạo ra khả năng kích cầu tiêu dùng trong sản
xuất, thúc đẩy lưu thông tạo công ăn việc làm và thu nhập.
đáp ứng. Các công trình này thường là các công trình lớn có phạm vi ảnh
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
10
hưởng sâu rộng đến sự phát triển của nền kinh tế, tạo ra sự chuyển dịch cơ
cấu kinh tế xã hội của các vùng, miền, địa phương hoặc các ngành kinh tế.
- Dự án có khả năng thu hồi vốn thấp: Các dự án này do có khả năng
thu hồi vốn thấp nên không hấp dẫn các thành phần kinh tế khác đầu tư, trong
khi đó các công trình lại có ý nghĩa kinh tế xã hội rất quan trọng do đó Nhà
nước cần phải đầu tư xây dựng.
- Dự án mà các thành phần kinh tế khác không được phép đầu tư. Loại
này thường là các công trình thuộc an ninh, quốc phòng, các công trình có ảnh
hưởng lớn đến đời sống kinh tế xã hội của nhân dân.
1.1.5. Sự cần thiết của kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc
nhà nước
Thứ nhất, chi Ngân sách nhà nước cho đầu tư xây dựng cơ bản là khoản
chi rất khó xác định chính xác, vì không có một khung chi phí thống nhất cho
các dự án. Hai dự án có quy mô công suất như nhau nhưng thực hiện tại các
địa điểm khác nhau, thậm trí trên cùng một địa điểm có thể có chi phí khác
nhau vì vậy xây dựng cơ bản phụ thuộc rất nhiều vào đặc điểm địa chất, khí
hậu, thời tiết… nơi thực hiện dự án.
Thứ hai, do thời gian thực hiện đầu tư xây dựng cơ bản kéo dài nên chi
phí xây dựng cơ bản thường biến động do sự biến động của giá nguyên nhiên
vật liệu, lao động…
Thứ ba, do quá trình đầu tư xây dựng cơ bản là một quá trình bao gồm
rất nhiều khâu, tính chất công việc của các khâu giống nhau nên các chi phí
phát sinh thường khó kiểm soát.
Thứ tư, chi Ngân sách nhà nước cho đầu tư xây dựng cơ bản có những
đặc điểm riêng so với các loại hình chi Ngân sách nhà nước khác. Chẳng hạn:
qua Kho bạc Nhà nƣớc
1.2.1. Nguyên tắc kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc
nhà nước
Kiểm soát thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc nhà
nước được thực hiện theo các nguyên tắc sau đây:
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
12
Thứ nhất, tất cả các khoản chi đầu tư xây dựng cơ bản qua hệ thống
Kho bạc nhà nước phải được kiểm tra, kiểm soát trước, trong và sau quá trình
cấp phát thanh toán. Các khoản chi phải đúng định mức đơn giá, có trong dự
toán được duyệt của cấp có thẩm quyền, được bố trí kế hoạch vốn đầu tư và
được thủ trưởng đơn vị Chủ đầu tư chuẩn chi.
Thứ hai, tất cả các chủ dự án đều phải mở tài khoản cấp phát vốn đầu tư
tại Kho bạc nhà nước nơi thuận tiện giao dịch thanh toán.
Thứ ba, Kho bạc nhà nước có trách nhiệm kiểm soát các hồ sơ, chứng
từ, điều kiện chi và thực hiện cấp phát thanh toán kịp thời các khoản chi đầu
tư xây dựng cơ bản theo đúng quy định; Tham gia với cơ quan tài chính, cơ
quan quản lý nhà nước có thẩm quyền trong việc kiểm tra tình hình cấp phát
thanh toán các dự án; Xác nhận số thực chi cho các dự án qua hệ thống Kho
bạc nhà nước. Kho bạc nhà nước có quyền từ chối thanh toán chi trả và thông
báo cho chủ dự án biết đồng thời gửi cơ quan cấp trên của Chủ đầu tư đối với
các trường hợp chi sai mục đích, đối tượng theo dự toán đã được duyệt, sai so
với hợp đồng đã ký kết.
Thứ tư, Mọi khoản chi đầu tư xây dựng cơ bản qua hệ thống Kho bạc
nhà nước đều được hạch toán bằng đồng Việt Nam theo từng niên độ ngân
sách, từng cấp ngân sách và theo đúng mục lục Ngân sách nhà nước đã ban
hành. Các khoản chi bằng ngoại tệ, hiện vật, ngày công đều được quy đổi và
hạch toán bằng đồng Việt Nam theo tỷ giá ngoại tệ, giá hiện vật, ngày công
bản mà tình trạng thất thoát, lãng phí vốn đầu tư có thể xảy ra mọi giai đoạn
của quá trình thực hiện dự án đầu tư. Do đó việc kiểm soát chi đầu tư xây
dựng cơ bản phải được hiện thường xuyên, liên tục trong tất cả các giai đoạn
thực dự án. Ý nghĩa, vai trò của kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản của
Kho bạc nhà nước thể hiện ở chỗ:
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
14
Thứ nhất, thông qua kiểm soát chi sẽ đảm bảo nguồn vốn Ngân sách nhà
nước cho đầu tư xây dựng cơ bản được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả. Do
chiếm một tỉ trọng lớn trong chi Ngân sách nhà nước nên chi đầu tư xây dựng
cơ bản có tác động rất lớn đến chính sách tài khoá của một quốc gia. Kiểm soát
chi sẽ đảm bảo chi đầu tư xây dựng cơ bản từ Ngân sách nhà nước đúng mục
đích, phát huy hiệu quả của chính sách tài khoá. Tính hiệu quả của vốn đầu tư
xây dựng cơ bản thể hiện ở chỗ với mức chi phí thấp nhất vẫn có thể đạt được
kết quả mong muốn. Bởi vì thông qua kiểm soát chi sẽ loại bỏ những chi phí
bất hợp lý, lựa chọn được đơn vị có khả năng cung ứng vật tư, thiết bị có chất
lượng tốt cho công trình, đảm bảo hợp lý về vốn cho các đơn vị thi công, giảm
chi phí về lãi vay ngân hàng, qua đó giảm giá thành xây dựng.
Thứ hai, Kiểm soát chi góp phần thúc đẩy tiến độ thực hiện dự án đầu
tư, hạn chế các chi phí phát sinh không cần thiết của Chủ đầu tư. Bởi vì vốn
được bố trí kế hoạch hàng năm theo tiến độ thực hiện dự án, từ đó buộc Chủ
đầu tư phải có trách nhiệm hơn trong việc thực hiện dự án theo tiến độ đã đề
ra, tránh phát sinh thêm các khoản do kéo dài thời gian thực hiện.
Thứ ba, Kiểm soát chi vốn đầu tư xây dựng cơ bản của Kho bạc nhà
nước góp phần thúc đẩy thực hiện chế độ hạch toán kế toán xây dựng cơ bản
chính xác, minh bạch và rõ ràng góp phần làm lành mạnh tình hình tài chính
của đơn vị, tránh tình trạng “lãi giả, lỗ thật”, từ đó làm lành mạnh nền tài
chính quốc gia.
công…; Các hồ sơ dự toán chi tiết…
- Về cơ sở vật chất, điều kiện, phương tiện làm việc phải được áp dụng
các thành tựu khoa học kỹ thuật công nghệ, phải có phần mềm cho công tác
kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư, đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ trong sự
nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
b/ Nội dung kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc
nhà nước
Kiểm soát chi vốn đầu tư xây dựng cơ bản của Kho bạc nhà nước được
thực hiện qua hai bước:
Copyright: Tài liệu đại học ©