Đề tài
MỘT SỐ KINH NGHIỆM RÈN KỸ NĂNG NGHE, NÓI
CHO HỌC SINH LỚP 2 QUA PHÂN MÔN TẬP LÀM VĂN
Người thực hiện : Lê Thị Loan
Chức vụ : Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Thị trấn Lam Sơn - Thọ Xuân
Môn : Tiếng Việt
A/ ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LỜI MỞ ĐẦU
Đất nước ta đang trong thời kỳ công nghiệp hoá - hiện đại hoá, hội nhập với
các nước trong khu vực và trên thế giới. Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của
xã hội đối với giáo dục, Bộ Giáo dục - Đào tạo đã chủ trương đổi mới chương
trình tiểu học theo các mục tiêu: Tiếp tục tăng cường thực hiện giáo dục toàn
diện (Đức - Trí - Thể - Mỹ và các kỹ năng cơ bản), đảm bảo sự cân đối hài hoà
giữa các lĩnh vực học tập và giáo dục ở nhà trường tiểu học. Đứng trước thực
trạng đó, yêu cầu đối với nhà giáo dục phải đào tạo con người toàn diện, trong
đó tiếng mẹ đẻ (tiếng phổ thông) là một trong những điều kiện tiên quyết giúp
học sinh nắm bắt được tri thức một cách dễ dàng. Để giúp học sinh nghe, nói,
đọc, viết đúng tiếng phổ thông trước hết người giáo viên cần phải hiểu và nắm
vững thuật ngữ "chính tả" được hiểu theo nghĩa gốc là "phép tính đúng" hoặc
"lối viết hợp chuẩn". Chính tả là những chuẩn mực của ngôn ngữ viết, được thừa
nhận trong ngôn ngữ toàn dân. Mục đích của nó làm phương tiện thuận lợi cho
việc giao tiếp bằng chữ viết đảm bảo cho người viết và người đọc đều hiểu
thống nhất những điều đã viết. Chính tả trước hết là sự quy định có tính chất xã
hội, một sự quy định có tính chất bắt buộc gần như tuyệt đối, nó không cho phép
vận dụng quy tắc một cách linh hoạt có tính chất sáng tạo cá nhân.

1
Một ngôn ngữ văn hóa không thể không có chính tả thống nhất. Chính tả
thống nhất là một trong những biểu hiện của trình độ văn hóa phát triển của một
dân tộc.

khảo sát, đánh giá chất lượng lớp phụ trách.
Qua bài khảo sát của học sinh đầu năm ở lớp 2A với sĩ số là 30 em, tôi đã thu
được kết quả cụ thể như sau:
* Bài viết của học sinh đầu năm:
TT Xếp loại SL Tỷ lệ (%)
1 Loại A 10 33
2 Loại B 11 36
3 Loại C 9 31
Học sinh có chữ viết xếp loại B và loại C gồm có 20 em, các em thường
sai một số lỗi chính tả phổ biến như sau:
Lỗi về phụ
âm
Lỗi về vần
Lỗi về dấu
thanh
Lỗi về cỡ
chữ, thế chữ
Lỗi về khoảng cách
giữa các chữ, trình
bày
SL % SL % SL % SL % SL %
5 17 2 7 3 10 5 17 3 10
Từ thực tế trên cho thấy các em còn mắc lỗi nhiều. Bản thân rất băn khoăn
trước kết quả trên. Quan tâm đến chữ viết của học sinh, giúp các em viết đúng, viết
đẹp là một việc làm hết sức cần thiết của mỗi giáo viên đứng lớp nói riêng. Vì vậy
tôi đã mạnh dạn đưa ra: "Một số biện pháp giúp học sinh lớp 2 viết đúng chính
tả". Mong muốn góp phần nâng cao chất lượng chữ viết cho học sinh.
B/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
1. Giáo viên tìm hiểu đặc điểm tình hình của lớp và phân loại học sinh theo

"Mục tiêu của môn Tiếng Việt ở tiểu học là hình thành cho học sinh 4 kỹ
năng: nghe - nói - đọc - viết", "Phương pháp dạy học môn Tiếng Việt là cách
thức làm việc của thầy giáo và học sinh nắm vững kiến thức, kỹ năng Tiếng
Việt". Chính vì thế tôi luôn tâm niệm rằng: có thầy giỏi thì mới có trò giỏi. Để
giúp học sinh viết đúng chính tả thì trước hết đòi hỏi người giáo viên phải nắm
vững kiến thức về Tiếng Việt, mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học môn
Tiếng Việt. Vì chỉ khi hiểu rõ được bản chất của chính tả, chính âm, ngữ nghĩa

4
của Tiếng Việt thì người giáo viên mới lựa chọn được phương pháp dạy học phù
hợp, tìm tòi con đường tối ưu nhất để giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách
dễ dàng nhất, hứng thú nhất. Hơn thế nữa, ở mỗi bài học tôi luôn xác định kiến
thức trọng tâm học sinh cần đạt là gì, đặt ra các tình huống sư phạm và cách giải
quyết, hình thức tổ chức ra sao. Ngoài việc trao đổi học tập kinh nghiệm từ đồng
nghiệp, tôi còn tự học, tự bồi dưỡng qua sách báo, các tài liệu tham khảo, cập
nhật những kiến thức và thông tin bổ ích nhằm tăng thêm hiểu biết của bản thân.
Vì vậy, để giúp học sinh viết đúng chính tả thì việc nắm vững mục tiêu, nội
dung, kiến thức, phương pháp dạy học môn Tiếng Việt là vô cùng quan trọng và
cần thiết đối với người giáo viên tiểu học.
3. Giúp học sinh nắm vững kiến thức Tiếng Việt (hiểu nghĩa từ, ghi nhớ
luật chính tả để viết đúng)
Trước hết, tôi nghiên cứu tìm tòi để lựa chọn các phương pháp dạy học tối ưu
và hình thành tổ chức dạy học phong phú, phù hợp với nội dung và đối tượng để
giúp học sinh nắm vững kiến thức, kỹ năng Tiếng Việt, hiểu nghĩa từ và ghi nhớ
luật chính tả, viết đúng chính tả, tôi luyện cho các em viết đúng chữ ghi âm đầu:
c/k; g/gh; ng/ngh (có quy tắc) và bất quy tắc, phân biệt r/d/gi; ch/tr; s/x. Luyện
viết đúng chữ ghi tiếng có vần khó. Luyện viết đúng dấu ghi thanh hỏi/ thanh
ngã. Cụ thể như sau:
3.1. Luyện viết đúng chữ ghi phụ âm đầu
3.1.1. Phân biệt c/k, g/gh, ng/ngh

Trong những giờ chính tả có phần luyện tập r/d/gi đa số các em khó phân biệt
khi nào viết r, d, hay gi. Vì vậy với bài tập so sánh trên tôi cho các em phân biệt
bằng nhiÒu cách như sau:
1/ Cho học sinh đọc kỹ đoạn văn, tìm ra những tiếng từ có phụ âm đầu r/d/gi
có trong bài.
- Học sinh tìm được là: rụt rè, giỗ, giỏi, dỗ, dành
2/ Cho học sinh viết bảng con (nhận xét, giảng giải cách viết) phát âm, giải
nghĩa từ, tìm từ có tiếng đó.
Chẳng hạn: với tiếng "giỗ".

6
Học sinh viết bảng con, giáo viên nhận xét và giảng cách viết.
gi + ô + dấu ngã = giỗ.
+ Phát âm (giáo viên làm mẫu gọi 1, 2 học sinh phát âm lại).
+ Giải nghĩa (giáo viên có thể gợi ý cho học sinh giải nghĩa).
+ Học sinh tìm chữ ghi từ có tiếng "giỗ", "dỗ", ăn giỗ, dỗ dành
3/ Cho học sinh phân biệt r/ d/ gi bằng cách tìm các từ có âm r, d, gi, kết
hợp với vần thích hợp. Gợi ý cho học sinh tìm từ bằng cách dùng câu hỏi gợi ý.
Em tìm chữ ghi tõ có tiếng "dỗ", "giỗ". Học sinh tìm đến đâu tôi ghi lên bảng
đến đấy.
Dù sử dụng phương pháp nào đi nữa, tôi đều theo dõi, quan tâm uốn nắn từng em.
Những em viết sai chữ có âm đầu là s/ x thường cho các em phát âm sai. Khi
dạy, tôi phát âm mẫu cho các em nghe. Phát âm s n©ng lưỡi, đầu lưỡi chạm ngạc
phía trên. Còn âm x khi đọc lưỡi thẳng, đầu lưỡi đưa ra phía ngoài, luồng hơi
thẳng ra ngoài. Sau đó tôi cho cả lớp phát âm lại nhiều lần cho đúng, viết bảng
con theo sự phát âm của cô như: Thi viết đúng, cô đọc "xanh", cả lớp viết vào
bảng con, bạn nào viết sai bị đứng lên phát âm lại 10 lần hoặc một số từ có tiếng
khác như: "mùa xuân", "sương sớm"
Để phân biệt được s/ x tôi đưa ra cho các em nhiều dạng bài tập như dạng câu
đố giúp học sinh học tập sôi nổi hơn. Từ đó các em làm quen và biết cách dùng

Cả lớp và giáo viên nhận xét, sửa lỗi bài làm trên bảng lớp được dán.
- trò chuyện, che chở.
- trắng tinh, chăm chỉ.
Những em thắng cuộc được tôi khen ngợi và cả lớp thưởng một tràng vỗ tay
khuyến khích.
Với việc dạy phân biệt r/d/gi; s/x; tr/ch các em hay nói sai và dẫn đến viết sai,
nên tôi luôn luyện cho các em như các hình thức luyện tập nói trên. Khi dạy
chính tả, trước khi viết bài tôi luôn coi trọng việc tìm luyện viết chữ khó (chữ
các em hay viết sai) trong bài. Đối với bước luyện viết từ khó này, ở tiết dạy nào
tôi cũng thực hiện và trước hết cho các em tìm trong đoạn bài viết những từ nào
em thấy khó viết, học sinh nêu ra trước lớp sau đó giáo viên cho các em được

8
luyện viết trên bảng con và gọi vài em lần lượt lên bảng viết, học sinh và giáo
viên nhận xét đúng, sai. Ngoài ra tôi còn khuyến khích các em ở hoàn cảnh giao
tiếp nào các em cũng chú ý luyện phát âm chuẩn.
Song song với việc phân biệt phụ âm đầu, tôi luyện cho các em viết đúng các
vần khó trong các tiếng từ.
3.2. Luyện viết đúng chữ ghi tiếng có vần khó
Trong quá trình viết các em thường gặp phải những chữ ghi tiếng, từ có vần
khó (uyu, uôn, oang, uyết ) một số chữ ghi tiếng có vần dễ lẫn (oe/ eo/, oa/
ao ) một số từ ghi từ khó "thuở nào" trong bài "Gọi bạn", "loay hoay" trong
bài "Chiếc bút mực" , "quẫy té nước" trong bài "Quà của bố", "hí hoáy" trong
bài "Cậu bé và cây si già"
Để rèn viết đúng các lỗi này, trước khi viết bài tôi cho học sinh phân biệt từng
tiếng, cho học sinh nhận xét và thống nhất cách viết.
th + uơ + thanh hỏi = thuở
l + oay + thanh không = loay
Vần khó nên khi phân tích, tôi chú ý nhấn giọng vào phần vần, sau đó cho học
sinh viết bảng con, lớp nhận xét, sửa sai. Với những bài viết có ít vần khó tôi có

- Các em ghi kết quả thảo luận vào băng giấy. Sau đó tôi gọi một vài nhóm lên
dán bằng giấy trên bảng lớp.
- Cả lớp và giáo viên nhận xét bài làm của các nhóm bạn và sửa sai (nếu có).
- Đáp án đúng như sau: "nghỉ học; lo nghĩ; nghỉ ngơi; ngẫm nghĩ".
Làng tôi có lũy tre xanh
Có sông Tô Lịch chạy quanh xóm làng
Trên bề, vải, nhãn hai hàng
Dưới sông cá lội từng đàn tung tăng.
Tiếp theo tôi tổ chức cho các em luyện cách phát âm trước lớp. Đồng thời giải
nghĩa một số từ mới, khó hiểu.
Ví dụ như: "ngẫm nghĩ" (suy nghĩ kỹ).

10
Ngoài phương pháp và hình thức tổ chức dạy học như trên, tôi luôn chú ý
luyện chính tả cho các em ở tất cả các môn học. Tôi còn khuyến khích cho các
em trong giao tiếp hằng ngày, khi nói các tiếng có thanh hỏi, thanh ngã các em
chú ý luyện phát âm chuẩn.
4. Luyện cho học sinh phát âm chuẩn (nói tiếng phổ thông) trong các môn
học và ở mọi tình huống giao tiếp
Để viết đúng chính tả thì học sinh không chỉ có kiến thức về ngữ nghĩa Tiếng
Việt mà kiến thức chính âm vô cùng quan trọng. Bởi chính âm là các chuẩn mực
phát âm của ngôn ngữ tiếng việt, giữ gìn sự trong sáng của tiếng việt. Ngay từ
khi lọt lòng các em được tiếp xúc với cha mẹ, ông bà và mọi người xung quanh
nên chịu ảnh hưởng rất nhiều bởi phương ngữ. Học sinh thường phát âm không
chuẩn dẫn đến viết sai lỗi chính tả. Ví dụ: "những" các em thường pháp âm
"nhửng" - dẫn đến viết là "nhửng"; "rụt rè" các em thường phát âm "dụt dè" -
dẫn đến viết là "dụt dè"
Phát hiện những lỗi sai cơ bản trên, tôi luôn chú trọng luyện cho học sinh phát
âm chuẩn ở tất các các môn học, đặc biệt là phân môn tập đọc. Tôi thường đọc
mẫu những từ các em dễ sai rồi yêu cầu các em phát âm lại. Khi đã có một vài

rèn nề nếp tác phong cho học sinh khi viết là rèn tính cẩn thận cho các em. Từ thế
ngồi viết của học sinh là cái quan trọng đầu tiên giúp học sinh có nét chữ đẹp.
Ngay từ buổi đầu vào lớp, tôi chú ý ngay đến tư thế ngồi viết của từng em.
Nhiều em khi viết, mắt vẫn cúi xuống bàn, hay cầm bút quá thấp nên mực hay ra
tay làm bẩn vở. Để giúp những em này biết ngồi ngay ngắn khi viết, trước hết
giáo viên phải giải thích cho các em hiểu cần ngồi viết đúng tư thế để giúp chữ
viết đẹp hơn và có lợi ích cho sức khoẻ mà ngược lại, nếu ngồi xiêu vẹo thì
người sẽ bị tật vẹo cột sống suốt đời. Nếu các em nhìn vào vở sát quá thì mắt sẽ
bị cận thị Sau đó giáo viên làm mẫu cho học sinh quan sát và làm theo tư thế
ngồi viết ngay ngắn, lưng thẳng, không tì ngực xuống bàn. Đầu hơi cúi, mắt các
vở khoảng 20 - 25cm. Tay phải cầm bút, tay trái đặt phía dưới bên trái quyển vở,
giữ mép vở khi viết không bị xê dịch, quyển vở được để hơi chếch về phía tay
trái. Hai chân để thẳng, vuông góc. Sau đó, tôi hướng dẫn cho các em cách cầm

12
bút sao cho dễ viết, không cao quá khó viết và không thấp quá làm mực vào tay
làm bẩn bài viết. Khi hướng dẫn tỉ mỉ tôi khuyến khích cho các em thực hiện,
bạn nào ngồi đúng nhất được cô tuyên dương trước lớp. Không chỉ trong giờ dạy
chính tả mà các tiết học khác, tôi luôn nhắc nhở các em để các em nhớ và ngồi
đúng tạo thói quen cho học sinh.
Để rèn học sinh tính khoa học tôi hướng dẫn các em các cách nhớ độ cao con
chữ bằng cách chia độ cao các chữ cái thành 4 nhóm (đối với chữ viết thường).
Nhóm 1: Nhóm chữ cao 1 li (đơn vị) như: i; e; ê; n; m
Nhóm 2: Nhóm chữ cao 1,25li (đơn vị) như chữ: r, s.
Nhóm 2: Nhóm chữ cao 1,5li (đơn vị) như chữ t.
Nhóm 3: Nhóm chữ cao 2,5 li (đơn vị) như chữ h, l, b, k, y, g
Khi học sinh học thuộc các độ cao của các chữ cái trên, tôi tiến hành
hướng dẫn viết trên c¸c ®êng kÎ, dòng kẻ bảng lớp. Trong khi viết, giáo viên
nhắc nhở các em: Muốn viết đẹp thì trước hết cần phải viết đúng độ cao, rộng
của các con chữ, khoảng cách của các chữ với nhau không rộng lắm mà cũng

không viết sai lỗi nào hoặc bài nào sai 2, 3 lỗi không ? Bài nào còn sai rất nhiều lỗi ?
Giáo viên kịp thời tuyên dương những bạn không sai lỗi nào.
Từ việc học sinh tự sửa lỗi, theo tôi có những điểm tích cực sau đây.
- Các em được tiếp xúc (có ý thức) với văn bản viết một lần nữa, qua đó góp
phần củng cố những kiến thức vừa được tiếp thu.
- Với sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh tự phát hiện ra những lỗi chính tả.
Từ đó, các em có điều kiện để tái hiện lại quy tắc viết đúng chính tả cho mỗi
trường hợp. Nên góp phần củng cố, khắc sâu hơn cho học sinh những khả năng
chính tả.
- Trường hợp những em học sinh yếu, hay viết sai lỗi chính tả thì không tự
phát hiện được lỗi của bạn. Đối với những em này, giáo viên đi đến từng em để
hướng dẫn cách sửa lỗi. Từ đó giúp các em có thể nắm bắt được luật chính tả
một cách thuận tiện.

14
- Thông qua việc tự chữa lỗi của các em, tôi đã giáo dục các em tính cẩn thận,
chính xác, không để sai sót đồng thời cũng kết hợp giáo dục lòng trung thành
cho các em, sai lỗi nào bảo bạn sửa lỗi ấy.
- Hình thành ý nghĩa gìn giữ đồ dùng của bạn cũng như của mình (giữ vở sạch, viết
chữ đẹp), không được làm rách, bẩn vở của bạn trong quá trình chữa, soát lỗi.
- Hình thành ở các em ý thức, nhiệm vụ được giao (tính tự giác).
- Để thực hiện mục tiêu này, cần phải được tiến hành thường xuyên đối với
các tiết chính tả. Tạo cho các em thói quen và giữ trật tự khi trao đổi bài. Giáo
viên luôn tuyên dương và khuyến khích những em viết đúng, viết đẹp. Với
những biện pháp trên, học sinh rất thích viết đúng và đẹp để cho bạn không tìm
ra lỗi sai của mình và được cô khen trước lớp.
Từng tuần, từng tháng tôi tổ chức thi vở sạch, chữ đẹp của tổ khác và nếu tổ
nào có nhiều điểm 9, điểm 10 thì tổ đó thắng và được ghi thành tích vào thi đua
của tổ.
Chính vì thế, chỉ một thời gian không lâu tôi đã thu được kết quả đáng khả

Linh, Th đầu năm các em viết các chữ còn chưa đều, thế chữ chưa ổn định,
nhưng sau một thời gian các em đã viết rất đẹp và được xếp loại A.
Nhờ sự khuyến khích chú ý phát âm chuẩn trong bất kỳ hoàn cảnh giao tiếp
nào, đồng thời các em tự nhắc nhở lẫn nhau khi phát hiện thấy bạn phát âm chưa
chuẩn, chỉ trong một thời gian không lâu, các em học sinh lớp tôi không chỉ viết
đúng, viết đẹp và còn nói đúng tiếng phổ thông.
Những kết quả các em đạt được chính là sự thành công lớn của tôi và một
động lực giúp tôi viết lên sáng kiến:
"Một vài biện pháp giúp học sinh lớp 2 viết đúng chính tả".
* Kết quả cụ thể như sau:
STT Xếp loại SL (em) Tỉ lệ (%)
1 Loại A 21 70
2 Loại B 9 30
3 Loại C 0 0
2. Bài học kinh nghiệm
Muốn đạt được kết quả "giúp học sinh lớp 2 viết đúng chính tả" như mong
muốn (dù rất nhỏ), trước hết đòi hỏi người giáo viên phải thật sự là người mẹ
thứ hai của học sinh. Đem hết khả năng, sự tìm tòi sáng tạo của bản thân giáo
dục rèn luyện cho các em, phải quan tâm đến từng đối tượng học sinh và có biện
pháp uốn nắn kịp thời về mọi mặt. Đồng thời thường xuyên sát sao kèm cặp
những em viết chưa đẹp. Thấy được trách nhiệm của mình đối với học sinh.

16
Thứ hai, bản thân là người giáo viên cần phải nắm vững mục tiêu, nội
dung, phương pháp dạy học môn tiếng việt và tầm quan trọng của chữ viết. Vì
chỉ khi hiểu rõ được bản chất của chính tả, chính âm, ngữ nghĩa tiếng việt thì
mới lựa chọn được phương pháp dạy học phù hợp giúp học sinh tiếp cận kiến
thức một cách dễ dàng, hứng thú nhất. Bản thân giáo viên luôn là tấm gương
sáng cho học sinh noi theo.
Thứ ba là giúp cho học sinh nắm vững kiến thức tiếng việt (hiểu nghĩa từ,