BăGIÁOăDCăVẨăẨOăTO
TRNGăIăHCăMăTP.ăHăCHệăMINH
KHOAăCỌNGăNGHăSINHăHC
BÁO CÁO KHịAăLUN TTăNGHIP
Tên đ tài:
KHOăSÁTăHOTăTệNHăKHÁNGăKHUN,ă
KHÁNG NMăGỂYăBNHăCA VIăKHUNăNIă
SINH VÀ CAOăCHITăT CÂY NEEM
(Azadirachta indica A. Juss)
KHOAăCỌNGăNGHăSINHăHC
CHUYểNăNGẨNH:ăNỌNGăNGHIPăậ DC
GVHD: ThS.ăDngăNhtăLinh
SVTH: BùiăVnăThin
MSSV: 1053010721
Niên khóa: 2010 - 2014
Tp.ăHăChí Minh, tháng 5 nmă2014
Li cmăn
hoàn thành đ tài này, em xin gi li cm n đn các quý thy, cô khoa Công Ngh
Sinh Hc, trng i hc M thành ph H Chí Minh đã ging dy và truyn đt kin
thc c bn đ giúp em làm c s cho đ tài nghiên cu.
Em xin gi lòng bit n chân thành và sâu sc đn cô Dng Nht Linh đã tn tình
hng dn, đng viên, truyn đt nhng kin thc và kinh nghim quý báu, to mi
E. coli Escherichia coli
MHA Muller Hinton agar
M. gypseum Microsporum gypseum
MIC Minimum Inhibitory Concetration ậ Nngăđ c ch ti thiu
NA Nutrient Agar
NB Nutrient Broth
NCCLS National Committee for Clinical Laboratory Standards
P. aeruginosa Pseudomonas aeruginosa
PDA Potato Dextrose Agar
S. aureus Staphylococcus aureus
SDA Sabouraud Dextrose Agar
SE Standard Error
S. typhi Salmonella typhi
TSA Trypticase Soy Agar
T. rubrum Trichophyton rubrum
T. mentagrophytes Trichophyton mentagrophytes
KHÓA LUN TT NGHIP DANH MC
SVTH:ăBỐIăVNăTHIN ii
DANH MC HÌNH NH
Hình 1.1. Cu trúc ca các hp cht có hot tính sinh hc t cây neem 12
Hình 2.1. Kt qu kháng vi khun, vi nm bngăphngăphápăkhuch tán qua ging
thch 39
Hình 2.2. Th nghim MIC ca cao chit trong thch 41
Hìnhă3.1.ăcăđim cây neem (Azadirachta indica A. Juss) 53
Hình 3.2. Hình nhăquanăsátăđi th vi khun ni sinh t cây neem 56
Hình 3.3. Kt qu quan sát vi th chng KT1 phân lpăđc t cây neem 57
Hình 3.4. Kh nngăkhángăkhun ca cao chit t lá neem 60
Hình 3.5. Kh nngăkhángăkhun ca cao chit t v thân neem 63
Hình 3.6. Kh nngăkhángăkhun S. typhi ca các chng ni sinh t cây neem 64
Hình 3.7. Kh nngăkhángănm ca cao chit t lá neem 67
Bng 3.13. Kt qu đnh danh sinh hóa chng ni sinh KT2 79 KHÓA LUN TT NGHIP DANH MC
SVTH:ăBỐIăVNăTHIN iv
DANH MCăSă
Săđ 2.1. Quy trình thí nghim 32
Săđ 2.2. Quy trình chun b và chit xutăcaoădc liu 35
DANH MC BIUă
Biuăđ 3.1. nhăhng caădungămôiăđn khiălng cao chităthuăđc t lá và v
thân neem 54
Biuăđ 3.2. So sánh kt qu kháng khun ca các loi cao chit t lá neem 59
Biuăđ 3.3. So sánh kt qu kháng khun ca các loi cao chit t v thân neem 62
Biuăđ 3.4. So sánh kt qu kháng nm ca các loi cao chit t lá neem 66
Biuăđ 3.5. So sánh kt qu kháng nm ca các loi cao chit t v thân neem 69
KHÓA LUN TT NGHIP MC LC
SVTH:ăBỐIăVNăTHIN v
MC LC
DANH MC CÁC T VIT TT i
DANH MC HÌNH NH ii
DANH MC BNG iii
DANH MCăSă iii
DANH MC BIUă iv
MC LC v
T VNă 1
PHN I: TNG QUAN TÀI LIU 3
1.1. TNG QUAN V NGUYÊN LIU 4
1.1.1. Gii thiu chung v cây neem (Azadirachta indica A. Juss) 4
1.1.2. Thành phn hóa hc và các cht có hot tính t cây neem 8
2.2.3. Quy trình thu nhn và x lý mu 33
2.2.4. Quy trình chit xutăcaoădc liu và phân lp vi khun ni sinh t cây
neem 34
2.2.5. nh tính kh nngăkhángănm, kháng khun gây bnh 37
2.2.6. Xácăđnh nngăđ c ch ti thiu (MIC) ca cao chit vi vi khun và
vi nm gây bnh 40
2.2.7. nh danh vi khun ni sinh bng test sinh hóa 43
PHN III: KT QU VÀ THO LUN 51
3.1. KT QU GIÁMăNH TÊN KHOA HC CA CÂY 52
3.2. KT QU CHITăCAOăDC LIU VÀ PHÂN LP VI KHUN NI
SINH T CÂY NEEM 53
3.2.1. Kt qu kho sát nhă hng ca dung môi chită đn khiă lng cao
chităthuăđc t lá và v thân cây neem 53
3.2.2. Kt qu phân lp vi khun ni sinh t cây neem 55
KHÓA LUN TT NGHIP MC LC
SVTH:ăBỐIăVNăTHIN vii
3.3. KT QU NH TÍNH KH NNGăKHÁNGăNM, KHÁNG KHUN 58
3.3.1. Kt qu đnh tính kh nngăkhángăviăkhun gây bnh 58
3.3.2. Kt qu đnh tính kh nngăkháng vi nm gây bnh 64
3.4. KT QU XÁCă NH NNGă C CH TI THIU (MIC) CA
CAO CHIT 73
3.5. KT QU NH DANH SINH HÓA CHNG VI KHUN NI SINH 79
Phn IV: KT LUNăVẨă NGH 80
4.1. KT LUN 81
4.2. KIN NGH 83
TÀI LIU THAM KHO 84
PH LC 90 KHÓA LUN TT NGHIP T VNă
dichloromethaneăđu cho thy hot tính kháng 10 chng vi khun gây bnh.ăNmă2012,ă
Hashmat và cng s đƣăkho sát cao chit cây neem bng methanol có kh nngăc ch
Bacillus subtilis viăđngăkínhăkhángă28ămm.ăNmă2013,ăAkpuakaăvƠăcs. đƣănghiênă
cu cao chit lá neem bng n-hexan c ch Salmonella typhi và Candida albicans vi
đng kính c ch 17 mm và 28 mm. Nmă2009, Verma vƠăcs.ăđƣăphơnălpăđc 55
chng x khun ni sinh t cây neem có kh nngăc ch đc 54,4 % hotăđng ca
vi khun và nm bnh.
Tuyăđƣăđc s dng trong dân gian t rtălơuănhngăhinănayătrongănc các
nghiên cu, bài báo khoa hc v cây neem rt ít. Vì vy, nhm phát huy và phát trin
ngun nguyên liu snăcóătrongănc, kt hp gia y hc c truyn và y hc hinăđi,
chúng tôi thc hinăđ tài: ắKho sát hot tính kháng vi khun, vi nm gây bnh
ca vi khun ni sinh và cao chit t cây neem (Azadirachta indica A.ăJuss)”.
Mc tiêu:
Nghiên cu hot tính kháng vi khun, vi nm gây bnh ca vi khun ni sinh và
cao chit t cây neem (Azadirachta indica A. Juss).
Ni dung thc hin bao gm:
Chit xutăđcăcaoădc liu t lá và v thân cây neem.
Th nghim hot tính kháng khun, kháng nm gây bnh t cao chit lá và v
thân neem.
Xácăđnh nngăđ c ch ti thiu caăcaoădc liu t lá và v thân neem vi vi
khun, vi nm gây bnh.
Phân lp và kho sát hot tính kháng khun, kháng nm ca vi khun ni sinh t
cây neem.
KHÓA LUN TT NGHIP TNG QUAN TÀI LIU
SVTH:ăBỐIăVNăTHIN 3
PHN I:
TNG QUAN TÀI LIU
SVTH:ăBỐIăVNăTHIN 5
mc Sri Lanka, Thái Lan, Nam Malaysia Ngoài ra nó còn đc tìm thy
Phillipines: đoăFiji,ăđo Mauritius và tri rng tiăcácăđo khác nam Thái Bình
Dng.ă Trungăôngănóăđc tìm thy YeMen và Saudi Arabia. Ti Châu Phi cây
neem tn ti Ghana,ăNigieria,ăSudanăvƠăcácăncăôngăPhi.ă Châu M nóăđc tìm
thy cácăđo vùng Caribe và vùng Trung M (Schmutterer, 1990).
Cây neemăđc di thc vào VităNamănmă1981ădoăgiáoăsăLơmăCôngănh, nhà
lâm hc Vit Nam, nhân dp tham d hi tho lâm nghip quc t v “Vaiătròăca rng
trong s phát trin cngăđngănôngăthôn”ătiăSenegalăChơuăPhi.ăỌngăđƣăđemăht ging
cây neem v trng ti Phan Thit,ăsauăđóătrng rng ra Ninh Thun, Bình Thun. Ông
lƠăngiăđt tên cho loài cây này là xoan chu hnăđ phân bit viăxoanăđaăphngă
(Melia azadirachta)ăđc trng ph bin ti Vit Nam (LơmăCôngănh, 1991).
Cây neem thích hp nhng vùng nhităđi và cn nhităđi.ăc bit cây sinh
trng tt nhngăvùngăđt xu,ăkhôănóng,ăđ cao khong 1000 m, tính t mcănc
bin, vùng gnăxíchăđo. R cái mc sâu, có th dài gp hai ln chiu cao ca cây (Lâm
Côngănh, 1991).
1.1.1.3. c đim hình thái
Neem là cây thân g xanhăquanhănm,ăcaoătrungăbìnhăt 13ăđn 20 m, điu kin
thích hp có th cao ti 40 m, chu hn tt.
Nhánh cây rng,ătánăláăcóăđng kính khong 15 ậ 20 m.
Thân cây thng, v cngăvƠătngăđi dày, xù xì, có nhiu rnh nt, màu xám bên
ngoƠiăvƠămƠuăđ nht bên trong.
Lá 1 lnăkép,ăhìnhălôngăchim,ăbìaăláăcóărngăca,ădƠiăkhong 20 ậ 40 cm, cung lá
ngn. Lá non và n có v đng, hu ngt.
Hoaălng tính, màu trng, dài khong 5 ậ 6 mm, rng khong 8 ậ 11 mm, dài có
lông,ăcóămùiăthm.ăHoaămc thành tng cm, mi cm có khong 150 ậ 250 hoa.
Trái hình bu dc, màu oliu, v mng, thtăđng màu vàng nht, dày khong 0,3 ậ
0,5 cm, dài khong 2 cm.
KHÓA LUN TT NGHIP TNG QUAN TÀI LIU
SVTH:ăBỐIăVNăTHIN 6
Bng 1.1. Mt s công dngădc liu trong các b phn ca cây neem
B phn cây neem
Công dng
Lá
Tr phong, vnăđ v mt, chy máu cam, dit sâu b,
chánăn, loét da
V cây
Gimăđau,ăcha st
Hoa
c ch s tit mt, loi b đm, dit sâu b
Qu
Cha bnhătr,ăgiunătrongărut, ri lonăđng tit niu,
chyămáuăcam,ătiêuăđƠm,ăbnh tiuăđng, vtăthngă
và bnh phong.
Cành cây
Làm gim ho, hen suyn, bnh tr,ăkhi u, giun trong
rut, tiuăđng.
Cht keo
Cha hiu qu bnhăngoƠiădaănhăvy nn, các vt
thngăvƠăvt loét.
Bt ht neem
Cha phong và giun trong rut.
Tinh du
Cha phong và giun trong rut.
Hn hp r, v, lá,
hoa và trái
Bnh v máu, ri lon mt, nga, loét da, bng và bnh
phong
1.1.1.5. Dc tính
Hp chtănimbidolăđc trích t ht neem có tính h st và tr stărétă(Phanăc
nhiuăloƠiăthiênăđch và tác nhân th phn trong t nhiên.ăơyălƠăcăs cho vic ng
dng các dch chit t cơyăneemăđ sn xut thuc tr sơuăvƠădc phm (Biwas và cs.,
2002).
1.1.2. Thành phn hóa hc và các cht có hot tính t cây neem
Nhng nghiên cu v thành phn hóa hc trên các sn phm t cơyăneemăđc
tin hành rng rãi gia th k XX. K t báo cáo ca Siddiqui và cng s vƠoănmă
KHÓA LUN TT NGHIP TNG QUAN TÀI LIU
SVTH:ăBỐIăVNăTHIN 9
1992 v s cô lp nimbin, hp chtăđngăđuătiênăđc tách ra t duăneem,ăhnă135ă
hp cht có hot tính sinh hcăđƣăđc cô lp t các b phn khác nhau ca cây neem.
Các hp chtăđƣăđc chia thành hai loi chính: isoprenoids và hp cht khác.
Các isoprenoids bao gm diterpenoids và triterpenoids cha protomeliacins,
limonoids, azadirone và các dn xut ca nó, gedunin và dn xut, các hp cht loi
vilasinin và csecomeliacinsănhănimbin, salanin và azadirachtin.
Các nonisoprenoids bao gm protein (amino acid), carbonhydrate
(polysaccharides) và các hp cht chaăluăhunh,ăpolyphenolicănhăflavonoidă(rutin,ă
quercetin, kaempferol, quercitrin, myricetin, ), glycosides, dihydrochalcone, coumarin
và tanin, hp cht béo,
Các cht hóa hcăđc tìm thy nhiuă trongă cơyă neemă vƠăđc công nhn tác
dngădcălỦăkhácănhauăđc lit kê trong bng 1.2
và trong hình 1.1 (Drabu và cs.,
2012; Biswas và cs., 2002).
Bng 1.2. Mt s hp cht có trong cây neem và tác dngădc lý ca chúng
Hp cht
Ngun
Tác dngădc lý
Nimbidin
Tinh du
ht, v cây,
lá cây
Ht
Tr st rét
Mahmoodin (5)
Tinh du
ht
Kháng khun
Gallic acid (6), epicatechin
(7) và catechin (8)
V cây
ChngăviêmăvƠăđiu hòa min dch
Margolone (9),
margolonone (10) và
isomargolonone (11)
V cây
Kháng khun
Cyclic trisulphide (12) và
cyclic tetrasulphide (13)
Lá cây
Kháng nm
Polysaccharides
Chng viêm
Polysaccharides GIa (14),
Gib
V cây
Chngăungăth,ăkhángăkhi u
Polysaccharides GIIa (15),
GIIIa (16)
V cây
Chng viêm
SVTH:ăBỐIăVNăTHIN 13
Vi sinh vt niăsinhăđƣănhnăđc s chú Ủăđángăk sau khi phát hinăđc chúng
có kh nngăbo v thc vt chng li côn trùng, sâu bnh, mm bnh và thm chí c
đng vtănăthc vt. Huănhătt c các loài thc vt (khong 400.000) cha mt hoc
nhiu vi sinh vt ni sinh (Khan, 2007). Chúng sinh sng phn ln các cây khe
mnh, trong các mô khác nhau, ht, r, thân, cành và lá. Thc vt ký ch đemăli li
ích rng rãi bngăcáchănuôiădng nhng vi sinh vt ni sinh này, và các vi sinh vt ni
sinhănƠyăgiúpăthúcăđyătngătrng,ănơngăcaoăđ kháng các tác nhân gây bnh khác
nhau bng cách sn xut kháng sinh cho thc vt ký ch. Vi sinh vt niăsinhăcngăsn
xut các cht chuyn hóa th cp có tm quan trng trong y hc hinăđi, nông nghip
và công nghip.ăNgi ta cho rng hotăđng h sinh ca thc vt có s hin din ca
vi sinh vt niăsinhănhămt cht "kích hot sinh hc" đ kích hot các h thng phn
ng mtă cáchă nhanhă hnă vƠă mnh m hnă soă vi thc vtă khôngă đc h sinh
(Bandara và cs, 2006; Strobel và Daisy, 2003).
1.2. TNG QUAN V MT S VI KHUN GÂY BNH TRÊN
NGI
1.2.1. Staphylococcus aureus
Phân loiănhăsau:
Gii: Prokaryote
Phân ngành: Firmicute
Lp: Firmibacteria
H: Micrococceae
Chi : Staphylococcus
Loài: Staphylococcus aureus (Buchanan và Gibbons, 1994).
S. aureus là vi khunăGramădng,ă hìnhăcuăđng kính 0,5 ậ 1,5 µm, có th
đng riêng l, tngăđôi,ătng chui ngn, hoc tngăchùmăkhôngăđu gingănhăchùmă
nho.ăơyălƠăloi vi khunăkhôngădiăđng và không sinh bào t,ăthngăcătrúătrênădaăvƠă
KHÓA LUN TT NGHIP TNG QUAN TÀI LIU
SVTH:ăBỐIăVNăTHIN 14
màng nhy caăngi và đng vtămáuănóng.ăTrênămôiătrng Baird Parker, khun lc
o
C.ăTrongăđiu kin thích hp E. coli phát trin rt nhanh, thi
gian th h ch khongă20ăđn 30 phút.
E. coli là vi khunăthng trú đng tiêu hóa caăngi, có th đc tìm thy
đng hô hpătrênăhayăđng sinh dc. E. coli đngăđu trong các vi khun gây bnh
tiêu chy,ăviêmăđng tit niu,ăviêmăđng mt,ăcnănguyênăgơyănhim khun huyt.
E. coli có kh nngă gơyă bnh khi xâm nhp vào nhng v tríă trongă că th mà bình
thng chúng không hin din.
E. coli hiăsinhăcóătrongăphơnăngi khe mnh ch gây bnh khi có d vt hay h
thng min dch ca ký ch b suy yu.
E. coli gây bnhăđng rut. Tác nhân gây bnhăquaăđng tiêu hóa bt c khi
nào ký ch nutăvƠoăđ s lng vi khun. Truyn bnh ch yu qua thcănăhayănc
ung b nhim vi khun hay truyn t ngiă nƠyă quaă ngi khác. (Buchanan và
Gibbons, 1994).
1.2.3. Salmonella typhi
Phân loi nhăsau:
Phân ngành: Proteobacteria
Lp: Gamma Proteobacteria
B: Enterobacteriales
H: Enterobacteriaceae
Chi: Salmonella
Loài: Salmonella typhi (Buchanan và Gibbons, 1994).
S. typhi là trc khun Gram âm, có lông xung quanh thân. Vì vy có kh nngădiă
đng,ăkhôngăsinhănhaăbƠo.ăKíchăthc khong 0,4 - 0,6 x 2 - 3ăm.ăS. typhi là vi khun
hiu khí tùy nghi, phát trinăđcătrênăcácămôiătrng nuôi cyăthôngăthng. Trong
môiătrng thích hp sau 24 gi khun lcăcóăkíchăthc trung bình 2 ậ 4 mm.
Kh nngăgơyăbnh ca S. typhi:
KHÓA LUN TT NGHIP TNG QUAN TÀI LIU
SVTH:ăBỐIăVNăTHIN 16
S. typhi ch gây bnhăchoăngi, ch yu gây bnhăthngăhƠn.