B GIÁO DCăVẨăẨOăTO
TRNGăI HC M THÀNH PH H CHÍ MINH
KHOA CÔNG NGH SINH HC


BÁO CÁO KHÓA LUN TT NGHIP
 tài tt nghip:
KHOăSỄTăTỊNHăHỊNHă KHÁNG KHÁNG
SINH DO TRC KHUN GRAM ÂM GÂY
NHIM TRÙNG HÔ HPăC PHÂN LP
TI BNH VIN NHÂN DÂN 115.
( T THỄNGă11/2013ăN THÁNG 05/2014)
CHUYÊN NGÀNH: VI SINH ậ SINH HC PHÂN T
GVHD : BS CKI NguynăPhngăDung

SVTH : Trn Th M Nhung
MSSV : 1053010549
KHÓA : 2010- 2014

TP.H CHÍ MINH THÁNG 06 NM 2014
Khóa lun tt nghip GVHD: Bs CKI Nguyn Phng Dung

SVTH: Trn Th M Nhung

LIăCỄMăN
Li cám n đu tiên em xin gi đn ba m em đư to điu kin cho em n hc đn
ngày hôm nay. Gia đình luôn là ngun đng viên khuyn khích,c v em hc tp, giúp
em vt qua mi khó khn trong sut thi gian hc tp và cho đn khi ra trng.
Em xin chân thành cám n ging viên hng dn ca em là Bác s chuyên khoa I
trng đn v vi sinh Nguyn Phng Dung đư tn tình ch dy và giúp đ em vt qua

Bng II.4 Màu ca b test sinh hóa Api 10S 41
Bng III.1 T l v gii tính ca bnh nhân có mu cy đàm 51
Bng III.2 T l v đ tui bnh nhân 52
Bng III.3 T l vi sinh sau khi cy đàm 52
Bng III.4 T l các vi khun gây nhim trùng hô hp phân lp đc ti Bnh Vin Nhân
Dân 115 53
Bng III.5 T l các vi khun gây nhim trùng đng hô hp đc xp theo nhóm .
55
Bng III.6 T l nhim trc khun Gram âm theo gii tính 56
Bng III.7 T l nhim trc khun Gram âm theo đ tui 57
Bng III.8 T l nhim trùng hô hp do trc khun Gram âm theo khoa 58
Bng III.9 Kt qu kho sát tình hình đ kháng kháng sinh chung ca trc khun Gram
âm  Bnh Vin Nhân Dân 115 59
Bng III.10 Kt qu đ kháng kháng sinh ca 195 chng Acinetobacter baumannii,124
chng Pseudomonas aeruginosa, 105 chng Escherichia coli và 137chng trc khun
Gram âm khác 61
Bng III.11 Kt qu kho sát kh nng sinh men beta- lactamase ph rng (ESBL) ca
trc khun Gram âm đc kho sát  Bnh Vin Nhân Dân 115 62

Khóa lun tt nghip GVHD: Bs CKI Nguyn Phng Dung

SVTH: Trn Th M Nhung

DANH MC HÌNH NH
Hình I.1 H hô hp  ngi 5
Hình I.2 Cu to mi  ngi 6
Hình I.3 Cu to hu  ngi 6

Nhân Dân 115 54
Biu đ III.5 T l các vi khun gây nhim trùng đng hô hp đc xp theo nhóm
56
Biu đ III.6 T l nhim trc khun Gram âm theo gii tính 57
Biu đ III.7 T l nhim trc khun Gram âm theo đ tui 57
Biu đ III.8 T l nhim trùng hô hp do trc khun Gram âm theo khoa 58
Biu đ III.9 Kt qu kho sát tình hình đ kháng kháng sinh chung ca trc khun Gram
âm  Bnh Vin Nhân Dân 115 60
Biu đ III.10 Kt qu đ kháng kháng sinh ca 195 chng Acinetobacter baumannii,124
chng Pseudomonas aeruginosa, 105 chng Escherichia coli và 137 trc khun Gram
âm khác 61
Biu đ III.11 Kt qu kho sát kh nng sinh men beta- lactamase ph rng (ESBLs)
ca trc khun Gram âm đc kho sát  Bnh Vin Nhân Dân 115 63

Khóa lun tt nghip GVHD: Bs CKI Nguyn Phng Dung

SVTH: Trn Th M Nhung

DANH MC T VIT TT
CFU: Colony Forming Unit ( đn v to khúm đi vi vi khun sng).
NCCLS: Nationnal Committee for Clinical Laboratory Standards (y Ban Quc
Gia v tiêu chun ca các phòng thí nghim ti M).
SMART: Study for Monitoring Antimicrobial Resistance Trends ( Nghiên cu
giám sát khuynh hng đ kháng kháng sinh).
R: Resistant ( đ kháng).
S: Susceptible (nhy cm).
I: Intermediate ( trung gian).

FEP: Cefepime.
SCF: Cefoperazone + Sulbactam.
IMP: Imipeneme.
MEM: Memropenem.
ETP: Ertapenem.
AN: Amikacine.
MFX: Moxifloxacine
CIP: Ciprofloxacine
CS: Colistine
CFP: Cefoperazone
CXM: Cefuroxime
CAZ: Ceftazidime.
CAL: Ceftazidime + Clavulanate acid.
Khóa lun tt nghip GVHD: Bs CKI Nguyn Phng Dung

SVTH: Trn Th M Nhung

MC LC
T VNă 1

CHNG I: TNG QUAN 4
I. H HÔ HP 5

1. Khoang mi 5
2. Hu 6
3. Thanh qun 7
4. Khí qun 8

1. Acinetobacter baumannii 15
1.1 Tính cht vi sinh 15
1.2 Ni c trú và tính gây bnh 16
1.3 Tính cht sinh hóa 17
2. Pseudomonas aeruginosa 17
2.1 Tính cht vi sinh 17
2.2 Ni c trú và tính gây bnh 18
2.3 Tính cht sinh hóa 19
2.4 Kháng nguyên 19
3. Escherichia coli ( E.coli) 20
3.1 Tính cht vi sinh 20
3.2 Ni c trú và tính gây bnh 21
3.3 Tính cht sinh hoá 22
3.4 Kháng nguyên và đc t 22
4. Dch t hc 23
5. Bin pháp phòng nga 23
VII. KH NNGă SINHă MENă BETA- LACTAMASE PH RNG
CA CÁC TRC KHUN GRAM ÂM GÂY NHIM TRÙNG HÔ
HP (ESBL - ExpandedăSpectrumă.lactamase) 23

1. nh ngha ESBLs 23
Khóa lun tt nghip GVHD: Bs CKI Nguyn Phng Dung

SVTH: Trn Th M Nhung

2. Tình hình đ kháng kháng sinh do trc khun gram âm tit ESBLs
24
2.1 Trên th gii 24
2.2 Ti Vit Nam 25
VIII. SăLC V KHÁNG SINH 25


CHNG II: VT LIUăPHNGăPHỄP 31
I. VT LIU 32
1. Mu nghiên cu 32
2. X lý mu 32
2.1 Thi đim ly mu 32
2.2 Cách ly mu 32
3. ánh giá mu có giá tr đ kho sát vi khun hc 33
3.1 Kho sát đi th mu đàm 33
3.2 Kho sát vi th 33
II. THIT B- DNG C- HÓA CHTăMỌIăTRNG 36
1. Thit b dng c 36
2. Hóa cht môi trng 36
III. PHNGăPHỄPăTHệăNGHIM 37
1. Phng pháp nhum Gram 37
2.Phng pháp nuôi cy phân lp trên hp đa Petri ( phng pháp
cy 3 chiu) 38
3. nh danh 39
3.1 Nguyên tc 39
3.2 Cách thc tin hành 42
4. Kháng Sinh  Theo Phng Pháp Kirby- Bauer 43
4.1 Nguyên tc 43
4.2 Vt liu- Phng pháp 44
4.3 Môi trng 44
4.4 Chun b mm cy 44
4.5 Các bc tin hành 45
Khóa lun tt nghip GVHD: Bs CKI Nguyn Phng Dung

SVTH: Trn Th M Nhung


T VNă

Vit Nam là mt nc nhit đi gió mùa, vì vy bnh nhim khun luôn chim v
trí hàng đu trong mô hình bnh tt. Khác vi nhng nm 1990, hin nay nhim khun do
các vi khun Gram âm đang chim u th so vi các vi khun Gram dng. Nhiu nghiên
cu cho thy đa s cn nguyên nhim khun huyt, nhim khun hô hp, sc nhim
khun, thm chí bnh nhân b t vong đc xác đnh khong 70% là nhim trùng do vi
khun Gram âm . Các vi khun Gram âm gây bnh thng gp ti các bnh vin là
Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Pseudomonas aeruginosa, Acinetobacter
baumannnii.
Vi đc thù kiu khí hu nhit đi gió mùa , nht là nhng thi đim giao mùa khi
nhit đ ngày và đêm có biên đ dao đng ln, đây là c hi cho các bnh lý hô hp phát
trin. Cùng vi điu kin môi trng không khí ô nhim, nhiu khói bi nên các bnh lý
thng gp nht vn là các bnh viêm đng hô hp. Cn nguyên gây ra các bnh lý này
có th là do virus hoc vi khun, và bnh hô hp thng gp nht là nhim khun đng
hô hp do trc khun Gram âm mà đin hình nht là các trc khun kháng đa kháng sinh.
Nhim khun do trc trùng Gram âm kháng thuc, thng do Acinetobacter
baumannii là mt trong nhng nguyên nhân hàng đu gây t vong do nhim trùng trên
toàn th gii cng nh ti Vit Nam.
T l trc trùng Gram âm gây nhim trùng bnh vin đư tng lên đu đn trong
nhng nm gn đây trên th gii, đc xem là vi khun hàng đu gây viêm phi bnh
vin ti nhng bnh vin ln trong nc. Kt hp vi t l nhim khun tng, mt t l
tng lên ca chng không nhy cm kháng sinh, c th là kháng sinh th h mi nh
Carbapenems thì đc bit đáng lo ngi.
Nu trc đây các nhim khun do các trc trùng Gram âm mà c th là
Escherichia coli, Klebsiella pneumonia và Enterobacter có th đc điu tr bng kháng
sinh h Cephalosporine thì hin nay tình hình không còn d dàng nh vy na vì các vi
khun này đư s hu mt th v khí rt đáng s, đó là kh nng tit men beta – lactamase
ph rng (ESBLs - Expanded Spectrum .lactamase) giúp vi khun kháng đc tt c các
kháng sinh Cephalosporine các th h t 1 đn 4 và hu ht các loi kháng sinh beta –

Mc tiêu tng quát: Kho sát tình hình đ kháng kháng sinh do trc khun Gram
âm gây nhim trùng hô hp đc phân lp ti Bnh Vin Nhân Dân 115 thi gian t
01/11/2013 đn 01/05/2014.
Mc tiêu chuyên bit:
- Kho sát t l trc khun Gram âm gây nhim trùng hô hp phân lp đc
t mu đàm ti Khoa Xét Nghim Bnh Vin Nhân Dân 115 t 01/11/2013 đn
01/05/2014.
- Bit đc quy trình t lúc nhn mu, x lý và bo qun mu cho đn khi tr
li kt qu xét nghim cho bác s lâm sàng.
Khóa lun tt nghip GVHD: Bs CKI Nguyn Phng Dung

SVTH: Trn Th M Nhung Trang 3

- Kho sát t l đ kháng kháng sinh ca trc khun Gram âm gây nhim
khun hô hp phân lp đc t mu đàm ti Khoa Xét Nghim Bnh Vin Nhân
Dân 115 thi gian t 01/11/2013 đn 01/05/2014.

Khóa lun tt nghip GVHD: Bs CKI Nguyn Phng Dung

SVTH: Trn Th M Nhung Trang 5

I. H HÔ HP.
[1]
H hô hp bao gm các đng dn khí t ngoài đn các ph nang ca phi và
ngc li. Các c quan đó là: mi, hu, thanh qun, khí qun, ph qun và phi.

Hình I.1 H hô hp  ngi ( Trn Tun Anh, 2013)
1. Khoang mi.
[1]
Cu to ca khoang mi: Mi đc ngn ra thành 2 khoang bi xng lá mía và
mnh thng ca xng sàng. Mi xoang mi gm có 4 thành do các xng: xng lá
mía, xng sàng, xng hàm trên, xng khu cái, 3 đôi xng xon và xng mi to
thành. Thành ca xoang mi có niêm mc cha rt nhiu mao mch, lông và tuyn nhy
làm cho không khí đi qua xoang mi đc si m, làm m và lc sch trc khi vào sâu
hn. Khóa lun tt nghip GVHD: Bs CKI Nguyn Phng Dung

SVTH: Trn Th M Nhung Trang 6 Hình I.2 Cu to mi  ngi ( Trn Tun Anh, 2013).

vt l ra ngoài.

Hình I.4 Thanh qun  ngi ( Trn Tun Anh, 2013). Khóa lun tt nghip GVHD: Bs CKI Nguyn Phng Dung

SVTH: Trn Th M Nhung Trang 8

C ch phát âm:
Lung không khí đc đy t phi ra do các tác đng ca c hoành, c bng, các
c gian sn làm rung dây thanh âm đ to ra âm thanh. Âm thanh này đc cng hng
và bin đi thích hp bi mi, các xoang cnh mi, hu, màng hu, li, môi đ to ra
ting nói.
4. Khí qun.
[1]

Khí qun là mt đon ng ni tip vi thanh qun, có hình tr dp, tit din ngang
c hình ch D gm 16 vành sn chng lên nhau.
Lp niêm mc lót trong khí qun có nhiu tuyn nhy và nhiu tiêm mao, các tiêm
mao luôn c đng quét t trong ra ngoài đ ly các vt l ra ngoài.

Hình I.5 Khí qun ca ngi ( Trn Tun Anh, 2013). Khóa lun tt nghip GVHD: Bs CKI Nguyn Phng Dung

SVTH: Trn Th M Nhung Trang 9

5. Ph qun.

Hình I.7 Hình thái cu to ngoài ca phi ( Trn Tun Anh, 2013).
II. NHIM TRÙNG HÔ HP.
[4,14,15,17]

1. nhănghaănhim trùng hô hp.
[4,15,17]

Nhim trùng hô hp là tình trng mt hoc mt s b phn thuc b máy hô
hp b viêm nhim do vi khun hoc siêu vi gây ra.
[17]

V phng din lâm sàng, nhim trùng hô hp gm hai loi:
- Nhim trùng hô hp trên là tình trng nhim trùng cp tính  đng hô hp
trên do nh hng ca các vi sinh vt gây bnh. Bnh thng xy ra vào thi đim
giao mùa (khong tháng 9 đn tháng 3), lúc tri tr lnh, đ m trong không khí
gim thp.
-
Viêm nhim hô hp di thng do vi khun, nhng cng không ít trng
hp do siêu vi.

2. Nguyên nhân và các yu t thun li gây bnh.
[15,17]

Nguyên nhân gây viêm nhim đng hô hp thng do siêu vi hoc vi
khun.
Viêm nhim đng hô hp trên thng do siêu vi nhng cng có th do vi
khun.
Khóa lun tt nghip GVHD: Bs CKI Nguyn Phng Dung

SVTH: Trn Th M Nhung Trang 11

5. Cách x tríăcácătrng hp nhim trùng hô hp (cp).
[15,17]
Nu bnh nhân không th nhanh và khó th, có th điu tr ti nhà bng
cách cho ung các loi nc làm du c hng ví d nh nc chanh hòa vi mt
ong.
Nu bnh nhân có th nhanh nhng cha có du hiu khó th và co rút
lng ngc, cn đa đn c s y t đ điu tr.
Trng hp có khó th và co rút lng ngc cn đa ngay đn bnh vin đ
cp cu.
Khóa lun tt nghip GVHD: Bs CKI Nguyn Phng Dung

SVTH: Trn Th M Nhung Trang 12

6. Cách phòng nga
[15,17]
 phòng nga các bnh nhim khun hô hp, cn thc hin tt vic gi
gìn v sinh môi trng, nhà ca, chng cm lnh tránh xa các ngi bnh đang
có triu chng hô hp nh ho, khc, và luôn luôn có bin pháp bi dng, nâng
cao sc đ kháng ca c th, nht là đi vi tr em và ngi cao tui.
III. CÁC BNH NHIM TRÙNG HÔ HP THNG GP.
[4,16,17]
1. Nhim trùng hô hp trên.
[4,16,17]

1.1 Viêm hu hng
Nguyên nhân: thng do t cu hay liên cu hay d ng.
Triu chng: ho, đàm, đau hng, ni hch c.


X lý: h st, gim đau, tr ho, long đàm, kháng sinh ung hay tiêm 14 ngày.
Ngoài ra, nhim trùng hô hp di còn có các bnh : Viêm thanh qun, viêm khí
qun,…vv.
IV.TÌNH HÌNH NHIM TRÙNG HÔ HP HIN NAY VÀ S 
KHÁNG SINH.
[21]
Theo T chc Y t Th gii (WHO), viêm đng hô hp là cn bnh có chiu
hng gia tng trong nhng nm gn đây và tình trng bnh ngày càng có chuyn bin
phc tp mà nguyên nhân chính là do s kháng kháng sinh ca các tác nhân gây bnh.
Phn ln bnh nhân đn khám ti các phòng khám chuyên khoa hô hp là do nhim
khun đng hô hp di.
Nhim khun đng hô hp di - mà trc đây cng đng hay gi chung là viêm
phi - là cn bnh thng gp, không ch  Vit Nam mà c th gii. Các bnh nhim
khun đng hô hp di thng gp bao gm: Viêm ph qun cp, viêm phi cp, hen
ph qun, bnh phi tc nghn mn tính (COPD), ung th phi, tràn dch màng phi
c tính, có khong 30 – 40% s bnh nhân đn khám do các bnh nhim khun đng
hô hp và 90% bnh nhân đn khám ti các phòng khám chuyên khoa hô hp là do nhim
khun đng hô hp di.
[21]
Nhim khun đng hô hp di là cn bnh do vi khun, virus gây nên. Các tác
nhân chính dn đn tình trng nhim khun này là ph cu khun, Haemophilus
influenzae, Moraxella catarrhalis, trc khun Gram âm (Trc khun m xanh, trc khun
đng rut), các vi khun không đin hình (Chlamydophila pneumoniae, Mycoplasma
pneumonia). Các virus hay gp nh virus cúm, á cúm, virus hp bào hô hp. Nh mi
ngi cng đư bit, hin nay, nhim mt s virus cúm gia cm (H5N1, H1N1) cng có
th gây nên viêm phi nng, thm chí là dn đn t vong.
[21]
Do tình trng ô nhim môi trng nng n, khin các bnh lý hô hp có chiu
hng gia tng mnh. Ngày càng có nhiu loi virus có kh nng gây nhim trùng đng