“ Một số biện pháp chăm sóc giáo dục sức khỏe và vệ sinh học đường cho học sinh THCS”
LỜI NÓI ĐẦU
Y tế học đường có vai trò cực kỳ quan trọng trong công tác chăm sóc và
khám chữa bệnh ban đầu cho học sinh – những thế hệ tương lai của đất nước .
Đây là công tác vừa trực tiếp, vừa gián tiếp thực hiện mục tiêu chiến lược trong
công tác giáo dục của nước ta. Được sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà
nước, trong những năm gần đây chính phủ và các bộ ngành liên quan đã tăng
cường phối hợp chỉ đạo triển khai xây dựng mạng lưới y tế trường học, ban
hành nhiều văn bản pháp quy quan trọng đến công tác phòng chống dịch bệnh,
bệnh truyền nhiễm, tai nạn thương tích, an toàn thực phẩm…., tạo hành lang
pháp lý để thực hiện tốt công tác y tế trường học. Nhờ đó hoạt động chăm sóc
và bảo vệ sức khỏe học sinh đã có những bước cải thiện đáng kể và đạt được
những kết quả khả quan. Tuy vậy công tác y tế trường học vẫn còn gặp không ít
khó khăn do giáo viên y tế chưa được đào tạo, tập huấn chuyên sâu về chuyên
môn y tế trường học.
A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
1
“ Một số biện pháp chăm sóc giáo dục sức khỏe và vệ sinh học đường cho học sinh THCS”
- Có nhiều con đường để tiến hành giáo dục sức khoẻ cho mỗi người và
cộng đồng, trong đó con đường giáo dục cho học sinh là hiệu quả nhất, bởi vì
nhà trường là môi trường tập trung đông, tạm thời là cơ hội để lan nhanh các
bệnh truyền nhiễm, nhất là các bệnh dịch như: cúm, sởi, quai bị, đau mắt, bạch
hầu, ho gà, sốt xuất huyết… từ trường lớp tới gia đình và toàn xã hội. Học sinh
là cầu nối hữu hiệu nhất giữa ba môi trường nêu trên, nên nếu các em được
chăm sóc, giáo dục tốt về mặt sức khỏe sẽ có ảnh hưởng tích cực tới cả ba môi
trường.
- Nội dung chính của y tế trường học là nội dung giáo dục về sức khỏe, vệ
sinh học đường, … để tránh lây lan dịch bệnh hiệu quả nhất. Học sinh là lực
lượng lớn của xã hội. Có được sức khỏe tốt sẽ giúp các em học tập tốt và phấn
đấu trở thành những nhân tài tương lai cho đất nước. Chăm sóc sức khỏe ban

I. THỰC TRẠNG NHÀ TRƯỜNG TRONG NHỮNG NĂM QUA:
1. Năm học: 2008-2009.
3
“ Một số biện pháp chăm sóc giáo dục sức khỏe và vệ sinh học đường cho học sinh THCS”
a. Vị trí nhà trường: Trường là nơi tập trung đông người, gần chợ, xen kẽ
với nhà dân. Phía trước giáp lộ, phía sau giáp rạch Thông Lưu. Diện tích trường
nhỏ hẹp: 3120m
2
, góc y tế khoảng 4m
2
chung với văn phòng cũng là phòng giáo
viên.
b. Số lượng học sinh của nhà trường 771 em. Số lớp: 20 lớp.
c. Quy hoạch của nhà trường không hợp lý về các công trình vệ sinh, do
đó việc giáo dục vệ sinh học đường gặp nhiều khó khăn:
- Khu vệ sinh của giáo viên và học sinh được bố trí chung và chỉ có 4 hố
vệ sinh không đủ đáp ứng lượng học sinh.
- Khu đổ rác cách lớp học vài mét. Trường đã dùng nhiều biện pháp để xử
lý rác như:
+ Phân loại rác vô cơ, hữu cơ đưa vào lò đốt nhưng không hiệu quả: Rác
không cháy vì quy cách lò xây chưa phù hợp.
+ Đổ rác thành đống cuối tuần đốt 1 lần cũng không hiệu quả, vì trời
nắng gió bay rác gần lớp học, còn trời mưa rác không cháy.
+ Cho rác vào bao, cuối tuần đốt. Cách này xem là hiệu quả nhất, nhưng
đôi khi học sinh cho rác vào bao chưa đầy đem đốt, thì tốn tiền mua bao.
- Mặc dù nhà vệ sinh được tẩy dội hàng ngày, khu đổ rác có xử lý nhưng
do lượng học sinh đông, diện tích hẹp, khu này nhỏ, nên không tránh khỏi mùi
hôi bốc vào lớp học làm ảnh hưởng đến sức khoẻ của một số giáo viên và học
sinh, có những bệnh như: viêm họng, viêm mũi, đau mắt đỏ, bệnh về đường hô
hấp… xảy ra trong học sinh và giáo viên.

a. Thuận lợi:
- Được sự hỗ trợ của các cấp lãnh đạo PGD, sự quan tâm và tạo điều kiện
của chính quyền địa phương, Ban giám hiệu nhà trường, hội phụ huynh học
sinh, các mạnh thường quân, các đoàn thể.
- Giáo viên kiêm nhiệm y tế trường học được tập huấn về kiến thức y tế.
- Nhà trường đã được quy hoạch lại với diện tích khá tốt, có phòng y tế
riêng và trang bị đầy đủ các thiết bị, dụng cụ, tủ thuốc y tế để giải quyết kịp thời
5
“ Một số biện pháp chăm sóc giáo dục sức khỏe và vệ sinh học đường cho học sinh THCS”
các bệnh thông thường và sơ cấp cứu ban đầu những tai nạn xảy ra trong thời
gian học sinh tham gia các hoạt động tại trường.
- Có sự phối hợp nhiệt tình của cán bộ giáo viên, công đoàn, chi đoàn và
đội thiếu niên tiền phong trong các hoạt động y tế học đường.
- Khu vệ sinh học sinh và giáo viên riêng biệt, sạch sẽ, thông thoáng
b. Khó khăn:
- Chuyên trách y tế học đường chưa được chính quyền các cấp đầu tư,
quan tâm đúng mức nên các trường học chưa hợp đồng được cán bộ y tế chuyên
ngành. Đa phần nhân viên y tế các trường hiện nay đều là các giáo viên kiêm
nhiệm chỉ qua một vài lần tập huấn nên trình độ chuyên môn nghiệp vụ y tế
chưa cao. Kỹ năng về sơ cấp cứu ban đầu, khám sức khỏe định kỳ cho học sinh
còn hạn chế. Khi học sinh bị các trường hợp xảy ra tai nạn xây sát do va chạm,
sốt cao do thời tiết, bị ngất xỉu do hạ canxi thì giáo viên y tế trường học sau khi
sơ cấp cứu ban đầu sẽ nhanh chóng chuyển học sinh qua trạm y tế xã để có bác
sĩ chuẩn đoán bệnh và điều trị.
- Trước tình hình thực tế khó khăn chung, tôi đã cố gắng nghiên cứu tài
liệu tập huấn và các tài liệu khác có liên quan để vận dụng kiến thức áp dụng
cho hoạt động y tế học đường trong nhà trường .
II. NHỮNG GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC KHÓ KHĂN.
- Lập kế hoạch hoạt động y tế trường học cho năm học, trình lãnh đạo nhà
trường (Trưởng ban sức khỏe) phê duyệt và tổ chức thực hiện.

quăng. Thường xuyên thay nước, súc rửa thành vách của lu, khạp hằng tuần để
diệt lăng quăng và loại bỏ trứng. Thu dọn tất cả các đồ vật có thể động nước
trong và chung quanh nhà như: vỏ đồ hộp, chai lọ, lốp xe hư cũ mảnh lu khạp bị
bể, gáo dừa… Thường xuyên thay nước trong bình bông ít nhất một lần mỗi
tuần. Đổ dầu ăn hoặc bỏ muối vào các chén chứa nước chống kiến ở chân tủ
thức ăn. Dùng xi măng hoặc cát để lắp kín các hốc cây không để đọng nước tạo
nơi cho muỗi đẻ trứng. Thường xuyên khai thông máng xối bỏ lá cây mục làm
tắc nghẽn, khai thông cống rãnh…loại bỏ trứng muỗi bám trên đó . Đối với các
7
“ Một số biện pháp chăm sóc giáo dục sức khỏe và vệ sinh học đường cho học sinh THCS”
đồ vật ở ngoài vườn không sử dụng thường xuyên( xô, chậu, máng nước cho gia
súc, can nhựa làm chậu kiểng) nên lật úp , hoặc đục lỗ không để động nước
v v
+ Khi phát hiện học sinh mắc bệnh sốt xuất huyết, trước hết y tế nhà
trường thông tin hướng dẫn phụ huynh học sinh cách chăm sóc trẻ tại nhà như
làm hạ sốt( lau mát, uống thuốc hạ nhiệt … ), theo dõi tình trạng của trẻ từ ngày
thứ ba trở đi nếu thấy bất kì dấu hiệu nghi ngờ nào hoặc tình trạng sức khỏe bị
nặng hơn phải đưa tới trạm ytế hoặc bệnh viện tiếp tục theo dõi và điều trị.
+ Đối với bệnh sốt xuất huyết: còn phát tờ cam kết gia đình không có
lăng quăng không có sốt xuất huyết đến hộ gia đình của từng học sinh và thu lại
lưu tại trường. Ngoài ra còn vận động học sinh diệt lăng quăng khu vực xung
quanh nhà ở, trường học, khu vực căn tin với phương châm: “ Mỗi học sinh là
một tuyên truyền viên tích cực trong việc phòng chống bệnh sốt xuất huyết”.
+ Trong quá trình dạy lớp ,giáo viên phát hiện học sinh có dấu hiệu mắc
bệnh cần thông báo kịp thời với Ban sức khỏe của nhà trường , ytế nhà trường
theo dõi triệu chứng của bệnh liên hệ với ytế trạm chẩn đoán và điều trị đồng
thời thông báo với phụ huynh học sinh chuyển học sinh lên tuyến trên điều trị
với những trường hợp bệnh nặng.
- Đối với các bệnh truyền nhiễm qua đường hô hấp có hướng dao động
thành đại dịch như bệnh cúm gia cầm (Cúm AH5N1), Cúm heo (cúm AH1N1),

dương khen thưởng cho các đội về nhất, nhì, ba, những khán giả trả lời đúng
câu hỏi của ban tổ chức.
- Kết hợp với trạm y tế, ủy ban xã tổ chức cuộc mít tinh tìm hiểu HIV/
AIDS, được trạm y tế đánh giá học sinh có kiến thức phòng chống HIV tốt.
- Phối hợp với tổ hóa sinh- sinh hoạt chuyên đề: “Vệ sinh ở tuổi dậy thì”.
Để lồng ghép vào việc giảng dạy bộ môn sinh học. Qua giảng dạy giáo dục học
sinh biết được đặc điểm cấu tạo tâm sinh lý của cơ thể ở tuổi dậy thì, biết cách
giữ vệ sinh cơ thể để phòng tránh những bệnh lây nhiễm cũng như thấy những
điều bất thường cần nói cho cha mẹ hoặc người lớn biết để kịp thời xử lý.
2. Nội dung tuyên truyền vệ sinh học đường gồm :
a. Vệ sinh cá nhân :
- Giáo dục học sinh có ý thức giữ gìn vệ sinh thân thể: Tắm gội thường
xuyên nhất là vào mùa hè để cho da tóc luôn sạch sẽ thơm tho và không bị các
bệnh thường gặp ngoài da như: ghẻ lở, hắc lào, viêm da, chấy rận. Mùa đông
cần có nước nóng tắm gội, không nên tắm gội bằng nước lạnh dễ bị cảm lạnh
đột ngột. Kết hợp với tổng phụ trách đội kiểm tra trang phục của học sinh.
- Bàn tay bẩn dễ bị nhiễm giun sán, bệnh chân- tay -miệng… Nếu được
rữa tay bằng xà phòng và nước sạch thì sẽ làm cho vi khuẩn không lây truyền
vào thức ăn hoặc vào miệng trực tiếp được. Rửa tay được coi là liều vắc xin tự
chế, có tính khả thi và hiệu quả vì chi phí thấp có thể cứu sống hàng triệu người.
Lúc nào cần rửa tay?
+ Rửa tay trước khi rửa mặt.
+ Rửa tay trước khi ăn, cầm thức ăn, chế biến món ăn.
+ Rửa tay sau khi đi tiêu tiểu, làm vệ sinh cho em bé….
+ Rửa tay bất kỳ lúc nào muốn rửa.
10
“ Một số biện pháp chăm sóc giáo dục sức khỏe và vệ sinh học đường cho học sinh THCS”
Qua sinh hoạt dưới cờ hướng dẫn học sinh thực hành quy trình rửa tay
với xà phòng theo 6 bước.
Học sinh thực hành rửa tay với xà phòng trong tiết sinh

12
2011/ 11/ 14 07: 30
“ Một số biện pháp chăm sóc giáo dục sức khỏe và vệ sinh học đường cho học sinh THCS”
c. Vệ sinh môi trường : Trường tôi thực hiện theo 6 tiêu chí trường
xanh- sạch- đẹp trường đã đưa ra đầu năm học:
c
1
.Tiêu chí 1: Cây xanh, hoa cảnh, vườn thuốc nam:
- Tổ chức phân công cho các lớp trồng hoa , cây cảnh và chăm sóc theo
từng khu vực. Có theo dõi giám sát.
- Vườn thuốc nam: có xây các lối đi và hàng rào ngăn cách , được định
vị, trồng bổ sung thêm cây thuốc nam và phân công chăm sóc hàng ngày.
Học sinh lao động chăm sóc vườn thuốc nam
c
2
. Tiêu chí 2: Quản lí và xử lí rác thải:
- Qua các buổi sinh họat dưới cờ thường xuyên nhắc nhở học sinh bỏ rác
đúng qui định, giáo dục cho học sinh ý thức không xả rác bừa bãi, tạo cho các
em ý thức giữ vệ sinh chung.
13
2011/ 12/ 01 15: 30
2011/ 12/ 01 15: 30
“ Một số biện pháp chăm sóc giáo dục sức khỏe và vệ sinh học đường cho học sinh THCS”
- Đầu năm trường qui định học sinh không được mang quà bánh, nước
ngọt vào trong lớp. Học sinh chỉ được ăn uống ở căntin hoặc sân trường và bỏ
rác vào các thùng rác có nắp đậy được bố trí dọc hàng lang và trong các bồn
bông sân trường để học sinh tiện sử dụng.
- Rác được xử lí hàng ngày, hợp đồng với xe lấy rác đi đảm bảo vệ sinh
trong khuôn viên trường học.
c

- Phân công đội tưới cây trong mùa nắng
+ Phòng chức năng: Bộ phận nào thì sẽ chịu trách nhiệm vệ sinh sạch sẽ
phòng làm việc của bộ phận đó.
+ Lớp học: Học sinh của các lớp sẽ chịu trách nhiệm giữ gìn vệ sinh của
phòng học, lớp học mà mình đang học.
- Hàng ngày bộ phận y tế có kế hoạch kiểm tra nhắc nhở việc giữ vệ sinh
của học sinh.
c
6.
Tiêu chí 6:
.
Các hoạt động giáo dục Môi trường:
- Giáo dục học sinh tham gia lao động công ích ( trồng cây xanh , trồng
hoa , chăm sóc vườn thuốc nam , không vứt rác bừa bãi, không khạc , nhổ nơi
công cộng chỗ đông người v v ) có ý thức bảo vệ sức khỏe , đeo khẩu trang khi
lao động , khi đi đường để tránh bị ô nhiễm không khí, khí thải …
- Tổ chức cho các lớp thi đua chăm sóc vườn cây, trang trí quét dọn
hành lang lớp học của mình, cuối tháng tổng kết tuyên dương dưới cờ để phát
huy tinh thần thi đua xây dựng trường lớp sạch đẹp của các em.
- Kết hợp hoạt động công tác đội, thực hiện phong trào xây dựng tổ
chức hội thi dưới các hình thức: Tổ chức cho học sinh thi viết, kể chuyện, vẽ
tranh về môi trường được đưa vào thi đua).
- Kết hợp Đoàn , Đội tổ chức nhiều buổi lao động tại chỗ xây dựng cảnh
quang môi trường xanh- sạch- đẹp và thân thiện.
d. Vệ sinh an toàn thực phẩm :
- Qua sinh hoạt dưới cờ, giáo viên chủ nhiệm, giáo dục học sinh ăn chín ,
uống sôi không mua những thực phẩm nước uống có phẩm màu , bánh kẹo quá
thời gian sử dụng gây ảnh hưởng đến sức khỏe là cơ hội gây nên các bệnh
truyền nhiễm qua đường tiêu hóa.
- Để không vi phạm về vệ sinh an toàn thực phẩm trong căn tin của

. Thường xuyên khai thông cống rãnh, diệt lăng quăng
16
“ Một số biện pháp chăm sóc giáo dục sức khỏe và vệ sinh học đường cho học sinh THCS”
. Biết ăn uống hợp vệ sinh, không xả rác bừa bãi,
Ảnh học sinh bỏ rác trong giờ ra chơi
. Chấp hành nghiêm chỉnh luật Bảo vệ môi trường, biết vận động mọi
người xung quanh cùng bảo vệ môi trường…
+ Dựa trên những lần khám sức khoẻ định kỳ cho thấy tình hình sức khỏe
của học sinh ngày được nâng cao, những lần kiểm tra của phòng giáo dục về các
hoạt động y tế trường học của trường THCS Nguyễn Tuấn Việt ngày càng tốt
hơn . Cụ thể từ năm 2008 đến nay đạt được kết quả sau:
17
2012/ 02/ 22 09: 44
“ Một số biện pháp chăm sóc giáo dục sức khỏe và vệ sinh học đường cho học sinh THCS”
Số hs được
Khám sức
khoẻ
Nội dung
so sánh
Năm học
2008-2009
756 em
Năm học
2009-2010
694 em
Năm học
2010-2011
725 em
Năm học
2011-2012

Xếp loại:
Tốt
Xếp loại:
Tốt
Xếp loại:
Tốt
Bảng so sánh kết quả đạt được trong các năm học
+ Năm học 2010- 2011 trường tôi được sở môi trường và phòng giáo dục
công nhận trường “Xanh- Sạch- Đẹp”.
+ Năm học 2011- 2012 Phòng giáo dục vừa kiểm tra công tác y tế trường
học ở tháng 2 được xếp loại: tốt .
18
Cảnh sân trường ngày 20/11/2011
“ Một số biện pháp chăm sóc giáo dục sức khỏe và vệ sinh học đường cho học sinh THCS”
C. PHẦN KẾT LUẬN
- Trên đây là một số
suy nghĩ và những biện pháp mà tôi áp dụng trong công tác chăm sóc sức khỏe
và vệ sinh học đường trong học sinh.
- Qua thực hiện nhiệm vụ kiêm nhiệm y tế trường học từ năm 2008 đến
nay bản thân tôi rút ra được bài học kinh nghiệm như sau:
+ Coi công tác vệ sinh môi trường là một trong các điều kiện để đánh giá
xếp loại thi đua trong năm học của giáo viên và học sinh.
+ Đối với một cán bộ y tế trong nhà trường đòi hỏi đầu tiên theo tôi đó là
sự tận tâm, nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ và có lương tâm y đức, vì đó là tiêu
chuẩn động lực giúp ta hoàn thành mục tiêu.
+ Dù ở nhiệm vụ nào mình cũng phải nêu cao tinh thần trách nhiệm phải
luôn tạo dựng niềm tin cho bản thân mình cũng như tạo dựng niềm tin cho mọi
người.
19
Cảnh sân trường ngày 20/11/2012