 GIÁO DC VÀ ÀO TO B NÔNG NGHIP & PTNT
TRNG I HC LÂM NGHIP
BÙI QUÂN
NGHIÊN CU TÁC NG CA D ÁN HEIFER
N PHÁT TRIN KINH T H GIA ÌNH NÔNG
DÂN TRÊN A BÀN KHU VC NG BNG
SÔNG CU LONG
LUN VN THC S KINH T
ng Nai, 2012
 GIÁO DC VÀ ÀO TO B NÔNG NGHIP & PTNT
TRNG I HC LÂM NGHIP
BÙI QUÂN
NGHIÊN CU TÁC NG CA D ÁN HEIFER
N PHÁT TRIN KINH T H GIA ÌNH NÔNG
DÂN TRÊN A BÀN KHU VC NG BNG
SÔNG CU LONG
CHUYÊN NGÀNH: KINH T NÔNG NGHIP
MÃ S: 60.31.10
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC
TS. LÊ MINH CHÍNH
ng Nai, 2012
i
I CAM OAN
Tôi cam oan rng  tài này là do chính tôi thc hin, các s liu thu
thp và kt qu phân tích trong  tài là trung thc,  tài không trùng vi
t k tài nghiên cu khoa hc nào.
Ngày 27 tháng 10 nm 2012
Sinh viên thc hin
BÙI QUÂN
ii

CHNG I.C S LÝ LUN VÀ THC TIN CA VN  NGHIÊN
CU……………………………………………………………………… … 5
1. C S LÝ LUN V D ÁN PHÁT TRIN VÀ ÁNH GIÁ TÁC NG
D ÁN…… ………………………………………… …………………… …5
1.1.1. C s lý lun v d án phát trin 5
1.1.2. C s lý lun v tác ng ca d án……………………… ……….18
1.1.2.1. Khái nim vánh giá tác ng ca d án…………………………18
1.1.2.2. Phng pháp ánh giá tác ng d án………………………………19
1.1.2.3. Ni dung ánh giá tác ng d án……………………………………19
1.2. C S LÝ LUN V KINH T NÔNG H…………………………… 23
1.2.1. Kinh t h nông dân …… …………………………………………….23
1.2.1.1. H nông dân và kinh t h nông dân….…….……………….….…23
1.2.1.2. ng thái kinh t h nông dân… ………………………………25
1.2.2. Thu nhp và cách tính thu nhp ca h nông dân……………… …… 28
iv
1.2.2.1 Cách tính thu nhp ……………………………………….……………27
1.2.3. Các loi thu nhp  h nông dân…………………….……………… …33
1.2.4. Yu tnh hng ti thu nhp ca h nông dân…………………… …34
1.2.5. Quan im v phát trin kinh t khu vc nông thôn bn vng…… 36
CHNG 2.C M A BÀN NGHIÊN CU VÀ PHNG PHÁP
NGHIÊN CU 39
2.1. C M C BN CA KHU VC NG BNG SÔNG CU
LONG 39
2.1.1.Tng quan v t nhiên, kinh t, xã hi vùng ng Bng Sông Cu
Long 39
2.1.1.1. c m t nhiên 39
2.1.1.2. c m dân s, vn hóa, giáo dc và y t 40
2.1.1.3. c m kinh t 41
2.1.2.Tng quan vu kin t nhiên kinh t xã hi ca các xã im nghiên
cu 42

2.3.3.1. Phng pháp thng kê mô t…………………………………….…… 60
2.3.3.2. Phng pháp thng kê so sánh…………………………………… ….61
2.3.3.3. Phng pháp ánh giá nông thôn (PRA) …………………………….61
2.3.3.4. Phng pháp kim nh Mann Withney…………………………… 61
CHNG III.KT QU NGHIÊN CU 63
3.1. THC TRNG VÀ KT QU TRIN KHAI D ÁN HEIFER N KHU
VC NG BNG SÔNG CU LONG 63
3.1.1. Khái quát chung v d án Heifer ti khu vc ng Bng Sông Cu
Long 63
3.1.1.1. Khái quát chung v d án 63
3.1.1.2. Mô hình hp tác ba bên trong d án 66
vi
3.1.2. Tình hình và kt qu thc hin d án Heifer ti khu vc ng Bng Sông
Cu Long 67
3.1.2.1. Tình hình thc hin d án Heifer ti khu vc ng Bng Sông Cu
Long 67
3.1.2.2. Kt qu thc hin d án Heifer ti khu vc ng Bng Sông Cu
Long 69
3.2. THC TRNG PHÁT TRIN KINH T CA NÔNG H THAM GIA D
ÁN HEIFER 72
3.2.1. Phân loi giàu nghèo 72
3.2.2. V ngun lc lao ng…………………………… …………… … 73
3.2.3. V trình  hc vn 74
3.2.4. Ngun lc t ai cho sn xut 75
3.2.5. Loi hình sn xut 77
3.2.5.1. i vi loi hình sn xut n……… …………… … 77
3.2.5.2. i vi loi hình sn xut kt hp 78
3.2.6. Khó khn trong hot ng sn xut 79
3.2.7. Thc trng v tín dng ca nông h 81
3.2.7.1. Vay chính thc t ngân hàng nhà nc 82

GDP: Thu nhp quc dân
Heifer VN: Heifer Vit Nam
KHKT: Khoa hc k thut
NGO: T chc phi chính ph
RAN: Thu nhp nông nghip thun
VAB: Giá tr gia tng thô
VAN: Giá tr tng thun
VBHCD: Mô hình phát trin cng ng toàn din
ix
DANH MC BNG
Bng Ta Bng Trang
ng 1.1. m mnh và vn  khi áp dng LFA…… … 11
ng 1.2. Hai giai n ca lp k hoch d án… ……… … … 12
ng 1.3. Mô hình tính toán thu nhp cho h nông dân… … 32
ng 3.1. Thông tin h tham gia d án
… …… ……… … …
67
ng 3.2. Các ni dung d án c h tham gia quan tâm
… ………
69
ng 3.3. Hot ng ci thin i vi h tham gia d án
……… 69
ng 3.4. Thu nhp nông h tham gia d án Heifer
… ……… …
70
ng 3.5. c m chung ca nông h trong cng ng
… …
74
ng 3.6. Din tích t cho hot ng sn xut
… ……… … …

a Chính ph, vi mong mun nâng cao mi mt i sng nông dân  nông
thôn. Bên cnh nhng chng trình chin lc v xóa ói gim nghèo ca
chính ph Vit Nam nh chng trình 134, 135… thì s tham gia các d án
phi chính ph thông qua các d án h tr cng ng nghèo cng góp phn
tích cc vào vic ci thin cuc sng, nâng cao nhn thc ca cng ng
Heifer International –Vit Nam là mt t chc phi chính ph hot ng
trong lnh vc xóa ói gim nghèo thông qua vic cung cp ngun gia súc và
kin thc cho nông h h có th t vn lên thoát nghèo bn vng. Bt u
hot ng t nm 1987, n nay Heifer International –Vit Nam ã tr giúp
c trên 9.000 h gia ình khó khn trên c nc vn lên thoát nghèo, ci
thin cht lng cuc sng. Trong quá trình trin khai d án, Heifer
International –Vit Nam ã thc hin nhng ánh giá c lp cui giai n
 án ánh giá hiu quu t, tác ng trin khai d án và có nhng
khuyn cáo u chnh cho nhng d án trin khai tip theo. Tuy nhiên, vic
áng giá cui k d án luôn có mt hn ch là kt quánh giá và nhng kin
ngh ci thin chc áp dng cho d án mi tip theo mà không giúp u
chnh c ngay trên d án ó.
Do vy, vic ánh giá gia k trong các d án trin khai luôn c quan
tâm hn, ngoài kt quánh giá giúp có nhng u chnh trong phng pháp
trin khai thì vic xem xét hiu qu kinh t t tác ng ca d án i vi
2
nhóm i tng hng li cng ht sc quan trng nht là i vi các d án
xóa ói gim nghèo vi mc ích chính là ci thin thu nhp cho nông h
nghèo nông thôn. Xut phát t lý do trên, tôi quyt nh tin hành  tài:
“Nghiên cu tác ng ca d án Heifer n phát trin kinh t h gia ình
nông dân trên a bàn khu vc ng Bng Sông Cu Long”. Vi mong i
thông qua kt qu nghiên cu giúp a ra nhng gii pháp tích cc  trin
khai d án hiu qu hn trong thi gian tip theo và góp phn nâng cao hiu
quu t vào các d án xóa ói gim nghèo, em li hiu qu thc s cho bà
con nghèo vùng nông nghip- nông thôn vt lên chính mình thông qua h

ng Bng Sông Cu Long, bao gm  nhng nhóm tham gia d án và
nhóm nông h không tham gia d án.
3.2.3. Phm vi v thi gian
Thi gian nghiên cu din ra t tháng 01/12/2011 n tháng 30/2/2012.
4. Ý NGHA THC TIN A  TÀI
 tài a ra các gii pháp cho phát trin kính t h gia ình nông dân
tham gia d án ti khu vc ng Bng Sông Cu Long.  tài mang i ý
ngha thc tin rt ln cho quá trình duy trì, trin khai d án Heifer Vit Nam
trong nhng nm tip theo. em li nhng kinh nghim v vic trin khai,
qun lý và duy trì trong các d án xóa ói gim nghèo, d án phát trin. Kt
qu ca d án ng chính là ng lai a các nông h tham gia d án, bi d
án  mang li cho   hi thoát nghèo và n lên t chính nhng h tr
4
nh v vn vay, v bò, và c bit là cách thc áp ng khoa c vào n
xut.
 tài ng ch ra nhng tích cc mà các nông h tham gia d án ã
làm c và tip c phát huy trong nhng nm tip theo nh n xut có ý
thc tái o và bo v tài nguyên, môi trng. n xut có hch toán  th chi
phí t ó tính ra c hiu qu ca u t, iu mà rt ít d án làm c.
5
CHNG I
 S LÝ LUN VÀ THC TIN CA VN  NGHIÊN CU
1.1. C S LÝ LUN V D ÁN PHÁT TRIN VÀ ÁNH GIÁ TÁC
NG D ÁN
1.1.1. C s lý lun v d án phát trin
[1
]
- Khái nim
D án là mt chui các hot ng nhm hng n t c các mc
tiêu c th, rõ ràng trong mt thi gian nht nh vi mt ngun ngân sách

i lên các m yu và thách thc cho tin trình phát trin bn vng:
- Thc hin, tip cn d án không thích hp to nên s không bn vng
trong phân chia li ích, quyn li.
- Mt s lng ln các d án phát trin khác nhau, h tr bi các nhà
tài tr khác nhau và t qun lý ã to nên s lãng phí trong ngun lc, tài
chính cho s phát trin chung.
- Vic thit lp mt cách riêng bit h thng qun lý, tài chính, giám
sát, báo cáo ca các d án thng làm xói mòn nng lc và trách nhim ca
a phng hn là nuôi dng, nâng cao nó.
- Tip cn d án thng khuyn khích cách nhìn hp là làm th nào gii
ngân c mà không chú trng n s thích hp ca nó trong h thng qun
lý ngân sách, k hoch.
i các m yu và thách thc ca thc hin d án phát trin, cho thy
n có cách tip cn thích hp, không to s ph thuc ca a phng
vào ngun tài tr, làm suy gim trách nhim, không nâng cao c nng lc,
c bit là cn có s phi hp và tip cn có tính h thng  tránh s trùng
p gây lãng phí ngun lc.
7
Chính vì lý do ó, trong nhng nm gn ây chính ph cng nh các t
chc tài tr quc t có xu hng tip cn ngành, tip cn theo chng trình.
Có ngha cn cn c vào nh hng phát trin ngành u phi các d án,
ng thi hng n lng ghép trong h thng qun lý hành chính a phng
 ci thin và nâng cao nng lc t ngi dân n các cán b hin trng,
qun lý và ci cách các th tc hành chính.
Trong thc t gn ây các t chc quc tã cùng chính ph Vit Nam
thc hin cách tip cn theo các chng trình h tr ngành, nh ngành lâm
nghip (Forest Sector Support Program), nông nghip (Agriculture Sector
Support Program).
- Chu trình trin khai d án
D án phát trin c qun lý theo mt chu trình có trình t và các cu phn

dài, các t chc khác nhau ã bin i, ci tin nh dng, thut ng và các
công c ca LFA, tuy vy các nguyên tc phân tích c bn vn c duy trì.
ánh giá
tác ng d
Xác nh
 án
Thc hin và
giám sát d án
Thit k d
án
9
Do ó các kin thc ca các nguyên tc ca LFA c xem là thit yu
i vi ngi lp, qun lý và thc hin d án phát trin trên toàn th gii.
- Tip cn khung logic (LFA) là gì?
Tip cn khung logic là mt tin trình phân tích và xác lp các công
 h tr cho lp và qun lý d án. Nó cung cp gii pháp phân tích có
tính cu trúc và h thng ý tng ca mt d án hay chng trình.
LFA nên c xem nh là nh là mt cách h tr cho suy lun. Nó
cho phép thông tin c phân tích, t chc có tính cu trúc; vì vy các câu
i quan trng cn c t ra, các m yu cn c xác nh và ngi ra
quyt nh c thông báo rõ ràng lý do ca d án, các mc tiêu nh
ng và các gii pháp t c các mc tiêu ó.
n có s phân bit gia Tip cn khung logic (LFA) vi Ma
Trn khung logic (Logical Framework Matrix – LFM). LFA là mt tin
trình phân tích nh là phân tích các bên liên quan, phân tích vn , la
chn mc tiêu và chin lc d án; trong khi ó LFM phân tích các yêu
u, cách tin hành  t c các mc tiêu và các nguy c tim nng
ng nh cung cp sn phm c tài liu hóa trong tin trình phân tích.
Ma trn khung logic (LFM) là mt bng gm 4 ct và 4 (có th nhiu hn)
hàng, trong ó tóm tt các thành t chính ca mt k hoch d án, bao gm:

hiu qu ca các bên liên quan. Tin trình áp dng các công c phân tích
LFA cn c tin hành có s tham gia, nó quan trng tng ng nh là
n phm ca ma trn khung logic. u này c bit quan trng trong bi
nh ca các d án phát trin, khi mà ý tng ca d án c thc hin bi
các i tác, u này quyt nh n s thành công và bn vng v li ích.Mt
m mnh và khó khn tim nng khi s dng LFA c trình bày  bng
11
i ây.
ng 1.1 m mnh và vn  khi áp dng LFA
Yu t im mnh Khó khn/vn  chung
Phn tích
vn 
và thit
lp mc
tiêu d
án
- Phân tích vn  có tính h
thng, bao gm mi quan
h gia nhân – qu.
- Cung cp liên kt logic gia
phng tiên và mc ích.
- Xác lp d án trong bi
cnh phát trin rng n
(mc tiêu tng th và c
th).
- Khuyn khích thm nh và
qun lý các ri ro  t
c kt qu.
- Có c s ng thun v các vn
 cn u tiên.

có tính tin trình và xây dng nng
lc.
- Thit lp mc tiêu không thc
t rt nhanh trong tin trình lp k
hoch.
- Ph thuc vào báo cáo d án nh
là mt ngun chính  thm nh, và
không ch rõ yêu cu thông tin t
âu n, ai là ngi thu thp
thông tin và nh k nh th nào.
Thit k
và áp
dng
- Liên kt phân tích vn 
vi thit lp mc tiêu.
- Tp trung vào tm quan
trng trong phân tích các
bên liên quan và xác nh
“vn  ca ai” và “ai
ng li”.
- Tip cn trc quan hóa và
có liên quan nên d hiu.
- Chun b mt cách máy móc,
trên “bàn giy”, không liên kt vi
phân tích vn , xác nh mc tiêu
và la chn chin lc d án.
- S dng nh là mt công c áp
t, quá cng nhc.
- Tr thành mt công c lý thuyt
hn là h tr.

các

c

i
m chính v
à
ng
l

c c

a
h
ii)
Phân tích vn  (Problem analysis)
:
Xác nh
các
vn  chính, khó kn,
c

h
i;
và m
i
quan h gi
a
nguy
ê

chúng
iv)
Phân tích chin
l

c
(Strategy
analysis):
Xác nh
các c
h
i
n
l

c
khác
nhau  hoàn thành
các
gi
i
pháp;
l

a
chn chin
l

c
thích hp nh

ng, d báo th
i
gian,
và phân công trách nhim
iii)
Lp k hoch v ngun
l

c
(Resour
ce
scheduling):
T k
hoch ho
t
ng, phát
tri
n k
hoch u vào và ngân sách
13
ng quát hai giai n ca tip cn khung logic c th hin trong s
 sau, bao gm trình t các bc và các công c, phng pháp cn tin hành.
Nh vy trc khi bc vào hai giai n ca tip cn khung logic, cn xác
nh vn , chu tiên ca d án.  xác nh, cn da vào các cn c:
- Các chng trình, d án quc gia, khu vc
- Phân tích tình hình t PRA
- Khi có nhiu u tiên, thì vic tho lun và bình chn vn  vi các
bên liên quan cn c tin hành.
Trên c s vn  u tiên, hoc ôi khi ch là ch , mt lnh vc
mà các bên liên quan có mi quan tâm chung, tin hành vào hai giai n