B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
HOÀNG VN THÀNH
ÁNH GIÁ CHÍNH SÁCH V T CHC VÀ HOT NG
CA CÁC T CHC TÀI CHÍNH VI MÔ
LUN VN THC S KINH T
TP. H Chí Minh – Nm 2012B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
trong lun vn đu đc dn ngun và có đ chính xác cao nht trong phm vi hiu bit ca
tôi. Lun vn này không nht thit phn ánh quan đim ca Trng i hc Kinh t thành ph
H Chí Minh hay Chng trình Ging dy Kinh t Fulbright.
TP. H Chí Minh, ngày 26 tháng 4 nm 2012
Tác gi lun vn Hoàng Vn Thành ii
LI CM N
Tôi xin chân thành cm n TS. Trn Th Qu Giang, ngi trc tip hng dn tôi thc hin
đ tài t nhng ngày đu. Cô đã tn tình truyn đt kin thc, đnh hng, góp ý sâu sc, giúp
tôi tng bc hoàn thành nghiên cu này.
Xin chân thành cm n PGS TS. Phm Duy Ngha, Thy đã có nhng câu hi, gi m thú v,
nhng ch dn sâu sc, giúp tôi xác đnh vn đ và ni dung nghiên cu phù hp, tng bc
hoàn thin lun vn ca mình.
Xin chân thành cm n Thy Nguyn Xuân Thành và Thy Hunh Th Du đã giúp tôi nhng
bc khi đu trong vic la chn, xác đnh ni dung nghiên cu.
Xin chân thành cm n quý Thy, Cô ca Chng trình Ging dy Kinh t Fulbright – i
hc Kinh t TP.HCM đã nhit tình ging dy, hng dn, giúp đ tôi trong hc tp, nghiên
cu. đây tôi không ch đc hc tp kin thc, phng pháp mà c tinh thn cu th và thc
hc.
Cm n các bn MPP3 đã chia s, h tr, giúp đ, kèm cp tôi trong sut quá trình hc tp,
nghiên cu. Các bn là nhng ngi bn tn tâm và là nhng ngi thy yêu mn ca tôi.
Xin cm n lãnh đo và đng nghip ca tôi ti Qu tr vn CEP đã to điu kin giúp đ và
làm thay công vic ca tôi trong sut thi gian tôi hc tp nghiên cu.
dung ca các chính sách đã phân tích, đánh giá nhm thu hút s gia nhp ngành tài chính vi
mô thông qua vic đng ký cp phép hot đng chính thc, tng bc thit lp mt kênh cung
cp vn n đnh, bn vng, chuyên nghip phù hp cho nhu cu ca ngi nghèo, cn nghèo -
thành phn khó tip cn vn trong xã hi.
iv
MC LC
LI CAM OAN i
LI CM N ii
TÓM TT iii
MC LC iv
DANH MC CH VIT TT vi
DANH MC BNG BIU vii
DANH MC PH LC vii
DANH MC HÌNH NH viii
CHNG 1: GII THIU 1
1.1 Bi cnh nghiên cu 1
1.2 Vn đ nghiên cu 2
1.3 Mc tiêu, câu hi, đi tng và phm vi nghiên cu 4
1.3.1 Mc tiêu ca đ tài 4
1.3.2 Câu hi nghiên cu 4
1.3.3 i tng và phm vi nghiên cu 4
1.4 Cu trúc ca nghiên cu 5
CHNG 2: KHUNG KHÁI NIM, PHNG PHÁP NGHIÊN CU VÀ
NGUN TÀI LIU 6
2.1 Khái nim, đc trng ca tài chính vi mô và t chc tài chính vi mô 6
2.2 Phng pháp nghiên cu và khung phân tích 8
2.2.1 Phng pháp nghiên cu 8
4.3.2 Huy đng vn 36
4.3.3 Chính sách thu đi vi hot đng tài chính vi mô 37
4.4 Giám sát và thc thi chính sách 38
4.5 Kt lun 38
DANH MC TÀI LIU THAM KHO 40
PH LC 45
vi
DANH MC CH VIT TT
ADB Ngân hàng Phát trin Châu Á (The Asian Development Bank)
BWTP Mng li Ngân hàng phc v ngi nghèo (The Banking with the poor
Network)
BKS Ban kim soát
BRI Ngân hàng Rakyat Indonesia
CEP Qu tr vn cho ngi lao đng nghèo t to vic làm, Qu tr vn CEP
GB Ngân hàng Grameen
HQT Hi đng qun tr
HTV Hi đng thành viên
LL Liên đoàn Lao đng
Lut các TCTD Lut các t chc tín dng s 47/2010/QH12 ngày 16/6/2010
Lut DN Lut Doanh nghip s 60/2005/QH11 ngày 29/11/2005
NGO T chc phi chính ph (Non-governmental organization)
NH CSXH Ngân hàng Chính sách Xã hi
NHNN Ngân hàng nhà nc Vit Nam;
NH NN&PTNT Ngân hàng Nông nghip và Phát trin Nông thôn
Ph lc 2: S liu hot đng tài chính vi mô Vit Nam 2009 48
Ph lc 3: So sánh các ch s hot đng ca các t chc tài chính vi mô 49
Ph lc 4: Th tc y quyn trong vic chuyn đi Qu CEP thành t chc tài chính vi mô. 50
Ph lc 5: Các đc đim ca các chng trình tài chính vi mô hàng đu chn lc 55
Ph lc 6: Thng kê hot đng CEP 57
Ph lc 7: Ý kin ca Ngân hàng nhà nc v áp dng lãi sut cho các t chc có hot đng
tài chính vi mô 61
Ph lc 8: Chuyn t lãi sut tr góp hng tháng, tun sang lãi sut theo d n gim dn (lãi
thc t) 62
Ph lc 9: Tình trng chu thu và thu sut ca các t chc có hot đng tài chính vi mô: 64
Ph lc 10: Hiu lc thi hành ca các vn bn tài chính vi mô 66
Ph lc 11: Cung và cu dch v tài chính vi mô cho các nhóm đi tng 68
Ph lc 12: Bng câu hi kho sát 70
Ph lc 13: Danh sách các chuyên gia đã phng vn hoc tham kho ý kin 72
Ph lc 14: Ý kin ca Bà Nguyn Th Lê Hi, Giám đc Qu tr vn cho công nhân viên
chc và ngi lao đng nghèo tnh Bà Ra –Vng Tàu 73
Ph lc 15: Ý kin ca bà C Tn M Dung, Phó giám đc Qu h tr ph n phát trin
kinh t 74
Ph lc 16: Ý kin ca Ông Dng Phc Hoàng Lân, điu phi viên D án tín dng nh
cho Ph n nghèo huyn Th Tha, Long An 75
Ph lc 17: Ý kin ca Ông Lê Phát Ngân, Trng phòng T chc – Hành chính, Qu H
tr Ph n Phát trin kinh t tnh Tin Giang. 77
Ph lc 18: Bài tr li Phng vn Invest TV ngày 6/11/2011 ca Bà Lê Th Lân. 79
viii
DANH MC HÌNH NH
Hình 1: Tác gi và đng nghip (Qu CEP) gp GS Mohammad Yunus trong chuyn hc
tp ti Ngân hàng Grameen – Bangladesh nm 2006 82
Hình 2: Tác gi và đng nghip (Qu CEP) d bui chi tr tit kim cho khách hàng trong
chuyn làm vic và hc tp ti Ngân hàng Grameen– Bangladesh nm 2006 82
. t đc kt qu đó ngoài tác đng ca tng trng kinh t còn
nh vào các chính sách h tr tín dng to vic làm, nâng cao kh nng tip cn ngun vn và
các c hi giáo dc, y t cho ngi nghèo ca nhà nc.
Do không có tài sn th chp, ri ro vay n cao, nhu cu vay nh l, ngi nghèo khó hoc
không th tip cn vi tín dng chính thc t các ngân hàng thng mi (NHTM). Bng
phng pháp đc thù: chia nh khon n thành nhiu phn, tr đu trong nhiu k (ngày, tun,
tháng) giúp ngi vay gim áp lc n, hoàn thành tt ngha v vi bên cho vay, đng thi to
thu nhp nâng cao đi sng, tài chính vi mô (TCVM) thc s tr thành mt trong nhng cách
tip cn đ gim nghèo đói hiu qu. Trong l trao gii Nobel hoà bình nm 2006 cho giáo s
Muhammad Yunus và Ngân hàng Grameen (GB) do ông sáng lp, U ban Nobel ca Na Uy
nhn đnh: “Nn hòa bình bn vng không th đt đc nu phn ln dân chúng không có
phng cách thoát khi nghèo đói, tín dng nh là mt trong nhng phng cách đó”
2
.
Vit Nam, TCVM đc s dng nh mt phng pháp hiu qu đ gii quyt tht bi th
trng trong vic cung cp vn cho ngi nghèo. Cùng vi s ra đi ca Ngân hàng Chính
sách Xã hi (NH CSXH), s tham gia ca Ngân hàng Nông nghip và Phát trin Nông thôn
(NH NN&PTNT), h thng các qu tín dng nhân dân (qu TDND), đc bit là vic du nhp
mô hình hot đng TCVM vào Vit Nam thông qua các TC TCVM chuyên nghip, các
chng trình, d án ca các t chc chính tr - xã hi (TC CT-XH) và các t chc phi Chính 1
WB (2011, tr.3)
2
Mjøs (2006)
2
ph (NGO). Tính đn cui nm 2010, các t chc này (cha bao gm NH NN&PTNT) cung
cp tín dng cho khong 8,5 triu ngi, vi d n cho vay khong 4,7 t USD
3
Mix Market (2010), Microfinance in Vietnam: Country Profile.
4
B Lao đng – Thng binh và Xã hi (2012), Quyt đnh s 375/Q-LTBXH ngày 28/3/2012 v phê duyt kt qu
điu tra, rà soát h nghèo, h cn nghèo nm 2011.
5
Th tng Chính ph (2011), Quyt đnh s 2195/Q-TTg, ngày 06/12/2011 v vic phê duyt đ án xây dng và phát
trin h thng TCVM Vit Nam đn nm 2020, iu 2.
3
TCVM chính thc. Hay li ích k vng mà h có th đt đc sau chuyn đi không đ bù
đp, tng đng, hoc ln hn không đáng k chi phí mà h phi b ra, bao gm chi phí c
hi, chi phí chuyn đi hoc thành lp mi, và nhiu loi chi phí và ri ro khác.
Theo các quy đnh hin hành, các TC CT-XH, t chc xã hi (TC XH), t chc xã hi - ngh
nghip (TC XH-NN), qu t thin (qu TT), qu xã hi (qu XH) và t chc phi chính ph
(NGO) Vit Nam là nhng ch th then cht có đc quyn lp TC TCVM. iu này ch
khuyn khích TCVM vì mc tiêu xã hi, hn ch vic gia nhp th trng TCVM vì mc đích
thng mi, không khuyn khích các TC TCVM phát trin theo hng bn vng v tài chính,
hn ch kh nng tip cn vn ca ngi nghèo qua kênh tín dng chính thc khi hn ch các
ch th khác gia nhp ngành, đi ngc xu th chung gim dn s tham gia ca khu vc công,
xã hi hoá các hot đng phát trin cng đng. Vi các quy đnh hin hành, ngi hn ch
ngun lc tài chính và chuyên môn v hot đng tài chính, tín dng đc làm TCVM, ngi
có ngun lc và chuyên môn v tài chính s b hn ch và không đc làm mt cách đc lp.
iu này cng khuyn khích m rng chc nng cho các TC CT-XH khi cho phép và khuyn
khích h làm TCVM.
Trong bi cnh đó, Lut các t chc tín dng s 47/2010/QH12 ngày 16/6/2010 (Lut các
TCTD) đã b sung các TC TCVM vào nhóm các t chc tín dng. Vic xác lp đa v pháp lý
cho các t chc này bng vn bn lut, đã to c s nn tng đ các TC TCVM có điu kin
phát trin chuyên nghip và lâu dài.
Tuy nhiên, các vn bn di lut quy đnh v t chc và hot đng ca các TC TCVM ra đi
TC TCVM (N 28; N 165 và các Thông t hng dn), các quy đnh v lãi sut, thu liên
quan đn các t chc này. Minh ha bng s liu TCVM Vit Nam, s liu ca các t chc có
hot đng TCVM trong nc nh Qu tr vn CEP (CEP), Qu tình thng (TYM), s liu
và thông tin v hot đng ca TC TCVM đin hình trên th gii nh GB.
Phm vi: đ tài ch nghiên cu, tìm hiu nhng nguyên nhân nào làm cho các t chc có hot
đng TCVM đang tn ti di hình thc qu XH, chng trình, d án ca các TC CT-XH
(không bao gm NH CSXH, h thng các Qu TDND, NH NN&PTNT) cha đng ký chuyn
5
đi thành TC TCVM chính thc. Mc dù nhóm các t chc này đc khuyn khích, to điu
kin và có c bin pháp bt buc chuyn đi thành TC TCVM chính thc.
1.4 Cu trúc ca nghiên cu
Tip theo Chng 1 đã trình bày trên, Chng 2 nêu rõ khái nim, đc trng và mt s quan
đim tiêu biu v vai trò ca TCVM; khung phân tích và phng pháp nghiên cu; đng thi
nêu mt s kinh nghim và cách thc tip cn TCVM ca các nc thông qua mt s mô hình
t chc TCVM thành công trên th gii, đng thi nêu các ngun tài liu tham kho ca
nghiên cu. Chng 3 phân tích và đánh giá mt s ni dung chn lc ca các chính sách
hin hành v TCVM, minh ha và dn chng bng các phn ng ca CEP trong bi cnh
chính sách đó. Tác gi mô t các tiêu chí đánh giá và phng pháp đánh giá chính sách, trên
c s đó đ phân tích đánh giá mt s khía cnh quan trng ca các chính sách v t chc và
hot đng ca các TC TCVM: đa v pháp lý, c cu t chc và s hu; lãi sut, chính sách
thu thu nhp doanh nghip (TNDN) và u đãi v thu; tác đng ca các chính sách đi vi
kh nng tip cn ngi nghèo ca các TC TCVM; Tác đng ca các chính sách đi vi đng
c chuyn đi ca các t chc có hot đng TCVM thuc din khuyn khích chuyn đi thành
TC TCVM chính thc, các chính sách đó tác đng nh th nào đn s phát trin ca các TC
TCVM. ng thi minh ha cho các phân tích lp lun bng nhng hành đng, phn ng ca
CEP đ thích ng vi các chính sách đó. Chng 4 gi ý nhng điu chnh chính sách cn
thit nhm thúc đy s phát trin ca hot đng TCVM da trên nhng phân tích, lp lun
trong các chng trc và đúc kt li ni dung nghiên cu.
9
. TC TCVM không bao gm qu TDND. 6
Morduch (2005, tr.12-21).
7
ào Vn Hùng (2005, tr. 97).
8
Quc Hi (2010), Lut các TCTD s:47/2010/QH12 ngày 16/6/2010, iu 4, Khon 5.
9
Chính ph (2007), Ngh đnh s 165/2007/N-CP ngày 15/11/2007, iu 1, Khon 1.
7
Hot đng TCVM Vit Nam cung cp tín dng cho khong 11.9 triu ngi, vi d n cho
vay khong trên 7.5 t USD. Nhng các TC TCVM ch gi vai trò rt khiêm tn: “ít v s
lng, nh v quy mô và gi vai trò không đáng k trên mi phng din”
10
trong hot đng
này. Bng thng kê s liu sau đây s minh chng rõ điu đó:
Bng 2.1 Các khu vc TCVM Vit Nam (Viet Nam’s Microfinance Sector Profile)
T chc
S
l
ng
khách hàng
(triu)
D n
(triu USD)
Vit Nam s 13, 6/2009. TC
TCVM/NGO là các TC TCVM bán
chính thc (không đng ký nh mt t
chc tài chính)
Tng 11,9
7.575Ngu
n: Ly t ADB (2010), Bng 1, trang 2.
Nh vy, hot đng TCVM đc thc hin ch yu bi các ch th: NH CSXH, NH
NN&PTNT và H thng Qu TDND. Các t chc có hot đng TCVM khác, bao gm các
qu XH, các NGO, các chng trình, d án ca các TC CT-XH ch chim 5% s lng khách
hàng TCVM và 1% d n TCVM. c bit, dù N 28 v t chc và hot đng ca các TC
TCVM đã ra đi 5 nm (tính t 2005 đn 2009) nhng vn cha có mt TC TCVM chính thc
nào ra đi trên c s chuyn đi t các t chc có hot đng TCVM này. Các qu XH, các
chng trình, d án TCVM vn có th hot đng theo cách h mun mà không cn phi
chuyn đi thành TC TCVM.
10
ADB (2010, tr.2).
8
Mc tiêu phát trin h thng các TC TCVM đã đc Th tng Chính ph xác đnh: “Xây
dng và phát trin h thng TC TCVM an toàn, bn vng, hng ti phc v ngi nghèo,
ngi có thu nhp thp, các doanh nghip siêu nh, doanh nghip nh, góp phn thc hin ch
trng ca ng và Nhà nc v đm bo an sinh xã hi và gim nghèo bn vng”
11
ra ca chính sách và hiu qu ca chính sách không đt đc nh k vng.
2.2.3 Các tiêu chí đánh giá
đánh giá tác đng ca các chính sách hin hành đn hành vi ca các t chc có hot đng
TCVM, tác gi s dng mt s tiêu chí phù hp trong b tiêu chí đánh giá tác đng ca quy
đnh: RIA (Regulatory Impact Analysis) ca OECD
12
, đng thi vn dng kin thc, lý lun
v TCVM đ phân tích đánh giá chính sách. Theo RIA, các tiêu chí đ xem xét, đánh giá vn
bn pháp lut gm:
(1) Phc v các mc tiêu chính xác, rõ ràng đã n đnh trc;
(2) Có c s pháp lut, thc tin chc chn;
(3) Mang li li ích nhiu hn là chi phí, có tính ti tác đng phân b trên toàn xã
hi, các yu t kinh t, xã hi và môi trng;
(4) Gim thiu chi phí và tác đng lch lc ti th trng;
(5) Khuyn khích cnh tranh, thông qua khuyn khích th trng và các phng
pháp tip cn da trên c s mc tiêu đã đnh;
(6) Rõ ràng, đn gin, thit thc đi vi ngi s dng;
(7) Phù hp, tng thích vi các chính sách, pháp lut khác;
(8) Tng thích mc đ ti đa đi vi các nguyên tc v khuyn khích cnh
tranh, thng mi trong pháp lut quc gia và các điu c quc t.
Mc dù có th vn dng tt c các tiêu chí trên đ đánh giá chính sách v TCVM, tuy nhiên,
trên c s mc tiêu ca đ tài và câu hi nghiên cu, tác gi tp trung phân tích khía cnh li
ích, chi phí đã tác đng đn đng c chuyn đi thành TC TCVM ca các ch th đang thc
hin hot đng này cng nh đng c ca các ch th có kh nng gia nhp ngành khác. Vic
phân tích c s pháp lut và thc tin ca các chính sách TCVM cng rt cn thit đ lý gii
tính phù hp ca chúng đi vi thc tin hot đng TCVM hin nay và s tng thích, đng 12
Rodrigo và Amo (2007).
11
2.4 Mt s mô hình hot đng tài chính vi mô thành công trên th gii
2.4.1 Ngân hàng Grameen – Bangladesh
GB do Giáo s Muhammad Yunus khi xng vào nm 1974 nh mt d án cung cp dch v
ngân hàng cho nhng h gia đình nghèo nht, giúp h t to vic làm, nâng cao thu nhp, góp
phn gii quyt nn tht nghip tràn lan nông thôn Bangladesh. Mc tiêu ca d án là h tr
vn đ ngi nghèo đu t vào các hot đng kinh doanh nh nhm tng thu nhp
13
.
im nhn sáng to ca d án này là mô hình “nhóm t qun” kt ni nhng ngi vay có
hoàn cnh tng t đ h cùng chia s trách nhim, sàng lc, giám sát và qun lý ln nhau. D
án đã chng t s hiu qu và đc nhân rng dn ra nhiu khu vc Bangladesh. Nm 1983,
Chính ph Bangladesh quyt đnh chuyn đi d án này thành mt ngân hàng đc lp. ây là
mô hình ngân hàng có ch đ s hu đc bit: 90% thuc nhng ngi nghèo vay vn ca nó
và 10% thuc Chính ph. n tháng 10/2011, GB có 8,349 triu ngi vay, trong đó 97% là
ph n, ph rng trên 97% tng s các làng Bangladesh
14
. GB theo đui mc tiêu phi li
nhun và đc min thu trong sut quá trình hot đng. Ngân hàng đt đc bn vng tài
chính và có quyn nhn tin gi t công chúng.
2.4.2 Ngân hàng Rakyat Indonesia
Ngân hàng Rakyat Indonesia (BRI) chuyn t ngân hàng hp tác (cooperative bank) thành
NHTM nhà nc nm 1950. Trong nhng nm 1970, 3.600 đn v Desas BRI (ngân hàng
làng) đc to ra đ thc hin chng trình h tr tr phát trin nông nghip ca chính ph và
tr thành đi lý cho các chng trình cho vay có tr cp ca chính ph, nhng các đn v này
không đt đc tính bn vng. Nm 1984, n v Desas đc tái c cu và tip cn tài chính
vi mô theo hng thng mi: áp dng mc lãi sut bn vng, không có tr cp, gia tng hiu
qu qun lý và n lc huy đng tit kim, giúp nó có li nhun tài chính ngay nm sau đó.
nh hoc m rng các hot đng sn xut kinh doanh nh hin có đ to thu nhp, nâng cao
đi sng. Nm 1997 sau 8 nm hot đng, CARD NGO chính thc đc Ngân hàng Trung
ng Philippines cp giy phép hot đng nh mt ngân hàng nông thôn ti thành ph San
Pablo, vi vn góp ban đu Php 5.000.000 (167.000 USD). T đây, Ngân hàng có c s pháp
lý đ huy đng tin gi t công chúng và khai thác th trng cho vay thng mi đng thi
thc hin ngha v np thu thu nhp. ây là mt ví d sinh đng chuyn đi mô hình hot
đng t mt NGO thành thành mt trung gian tài chính chính thc ti Philippine cng nh các 15
Tác gi tng hp t: BWTP : và
Mixmarket:
16
Morduch (2005, tr.11).
17
Reuters (2012).
13
nc trong khu vc ông Nam Á. n tháng 01/2012, Ngân hàng này phc v 617.285 khách
hàng, vi d n 2,47 t Php (58,56 triu USD), t l hoàn tr đt 99,18%
18
.
2.5 Bài hc kinh nghim cho Vit Nam
Ba t chc TCVM nói trên đã phn nào phn ánh s đa dng trong cu trúc t chc, con
đng và cách thc chuyn đi t mt d án, chng trình hay mt NGO thành t chc
TCVM chính thc – mt trung gian tài chính thc th. c đim chung sau khi chuyn đi là
h đu có th huy đng tin gi t công chúng, nhng chính sách u đãi thu đi ca mi
chính ph vi tng t chc li khác nhau ph thuc vào mc tiêu và tính cht hot đng:
thng mi hay xã hi, li nhun hay phi li nhun. Dù mc tiêu, tính cht là gì thì TCVM
vn là phng tin hu hiu đ gim nghèo, có th thích ng và phát trin theo c ch th
s 47/2010/QH12
có hiu lc
Quyt đnh s
2195/Q-TTg
phê duyt án
xây dng và phát
trin h thng
TCVM ti Vit
Nam đn 2020
01/01/2011
Ngh đnh
28/2005/ND-CP
nhng quy đnh
đu tiên
Thông t
02/2008/ND-CP
hng dn thc
hin Ngh đnh 28
và 165
09/03/2005 15/11/2007 02/04/2008 05/05/2008
Thông t
02 có hiu
lc
Lut các t chc tín
dng s
47/2010/QH12 chính
thc xác đnh t
chc TCVM là t
chc tín dng
10/12/2008 16/06/2010
Nghiên cu này chn la phân tích, đánh giá mt s ni dung nh điu kin thành lp và hot
đng, c cu t chc và s hu ca các TC TCVM; c ch lãi sut, các kênh huy đng vn và
chính sách v thu TNDN đi vi các t chc này. Bên cnh đó, nghiên cu cng phân tích
tác đng ca các chính sách đi vi kh nng tip cn ngi nghèo, đng c chuyn đi thành
TC TCVM chính thc hoc gia nhp th trng này thông qua vic các ch th tham gia thành
lp các TC TCVM mi.
Các vn bn làm c s cho nghiên cu ch yu gm N 28, N 165 v t chc và hot đng
ca các TC TCVM trong mi quan h vi Lut các TCTD và các vn bn pháp lut có liên
quan khác.