sáng kiến kinh nghiệm
PHNG PHP GRP TRONG DY HC MễN TING VIT
A. Đặt vấn đề
Hiện nay việc dạy học môn ngữ văn trong nhà trờng THCS có một vị trí vô
cùng quan trọng. bởi vì đây là môn học nhằm hình thành nhân cách, đạo đức, lời ăn,
tiếng nói cho HS, đồng thời cũng là một môn học thuộc nhóm công cụ, nó có liên
quan đến những môn học khác và ngợc lại.
Môn ngữ văn THCS đợc chia ra làm 3 phân môn: Văn Tiếng Việt Tập
làm văn. Ba phân môn có mối liên hệmật thiết với nhau. Nhng ở đây tôi muốn đa ra
để bàn bạc về phơng pháp dạy học phân môn Tiếng Việt, có thể nói đây là phân
môn vẫn luôn là vấn đề mà ngành giáo dục quan tâm.
Theo tôi, để dạy tốt môn Tiếng Việt, ngoài việc vận dụng những phơng pháp
truyền thống, phơng pháp nêu vấn đề ta còn học tập thêm những kinh nghiệm giảng
dạy của đồng nghiệp - Đó làđiều cực kì quan trọng phù hợp với phơng thức dạy
hoạt động ngôn ngữ. Nhất là chơng trình lớp Tiếng Việt lớp 9 có những yêu cầu
cao hơn vì nó chú trọng đến việc tạo lập văn bản theo những phong cách ngôn ngữ
cơ bản. Do đó phơng pháp Gráp, một phơng pháp của ngành học khác cũng có những
tác dụng tốt trong việc dạy học Tiếng Việt, nhất là đối với chơng trình tiếng Việt
9. Từ thực tế giảng dạy, tôi thấy SKKN này có thể vận dụng đợc trong những tiết dạy
tiếng Việt, kể cả lớp 6, 7, 8, 9. Qua các tiết dạy sử dụng phơng pháp Gráp vào việc
dạy học môn tiếng Việt tôi nhận thấy chất lợng học tập có chuyển biến, đạt đợc
hiệu quả tốt.
B. nội dung sáng kiến.
I. Định hớng sử dụng phơng pháp Gráp trong
dạy học tiếng việt
Theo giáo s Nguyễn Quang Ninh: Phơng pháp Gráp chính là phơng pháp dùng
sơ đồ mạng để trình bày những vấn đề cần truyền đạt, gồm có: các đỉnh của Gráp
các điểm của Gráp các cung của Gráp Gráp xuất hiện dới dạng một sơ đồ
1
mạng khép (các điểm đều đợc nối với nhau tạo thành một đờng khép kín) hoặc cũng
có thể xuất hiện dới dạng một sơ đồ mạng mở (không phải tất cả các điểm đều đợc

2) Sau đó chọn phơng pháp dạy học tợng ứng: Khi sử dụng phơng pháp Gráp
vào việc lập sơ đồ mạng cho nội dung kiến thức trong quá trình soạn bài và giảng
dạy.
3) Phần cuối cùng là chuẩn bị cách hớng dẫn theo hệ thống hợp lí để học sinh
dễ tiếp nhận và vận dụng phơng pháp này đợc tốt.
Phơng pháp Gráp sử dụng trong môn tiếng Việt là một phơng pháp khoa học,
mang tính thực tiễn giúp gôía viên dễ vận dụng trong quá tình giảng dạy môn tiếng
Việt, giúp học sinh dễ tiếp thu nội dung, kiến thức bài giảng của thầy dễ áp dụng giải
đợc các bài tập trong sách học sinh và các bài tập tham khảo khác.
III. Thực tế vận dụng phơng pháp Gráp trong giảng dạy.
1) Theo đúng quy trình: Tìm hiểu bài, kiến thức nhận thức đợc thông qua bài giảng,
bài học, vận dụng vào thực tế.
2) Thực tế vận dụng: Đợc nhà trờng phân công dạy Văn Tiếng Việt khối lớp 9 và
trong suốt quá trình 3 năm qua đợc giảng dạy theo lớp từ lớp 6 đến lớp 9, tôi đã rút ra
đợc việc vận dụng phơng pháp Gráp trong một số bài học sau:
* Đối với chơng trình Văn Tiếng Việt lớp 8:
+ Tiết 3 : Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.
+ Tiết 63 : Ôn tập tiếng Việt
+ Tiết 43 46 : Câu ghép
3
+ Tiết 58 : Ôn tập về dấu câu
+ Tiết 114 118 : Lựa chọn trật tự từ trong câu
+ Tiết 125 : Ôn tập phần tiếng Việt HKII.
* Đối với chơng trình Văn Tiếng Việt lớp 9:
+ Tiết 8 13 : Các phơng châm hội thoại
+ Tiết 43 49 : Tổng kết từ vựng
+ Tiết 53 59 : Tổng kết từ vựng
+ Tiết 73 : Ôn tập tiếng Việt
+ Tiết 98 103 : Các thành phần biệt lập
+ Tiết 138, 139 : Ôn tập tiếng Việt.

khỉ, sáo, sẻ, cá rô, cá thu?
? Mối quan hệ giữa nghĩa rộng, nghĩa
hẹp của từ ngữ?
? Qua phần phân tích trên em hiểu nh thế
nào là từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa
hẹp?
- HS trả lời- GV tổng kết theo mạng
Gráp.
I. Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa
hẹp
Thú
Chim
Khỉ
Sáo
Sẻ
Cá
rô
Mối quan hệ giữa nghĩa
rộng, hẹp 1 từ ngữ có
nghĩa rộng của từ ngữ
này là từ ngữ hẹp của từ
ngữ khác
5
Động vật
Cá
Voi
Cá
thu
Nghĩa rộng
Phạm vi nghĩa

vũ khí
Súng
Bom
Súng
Tr{ờng
Đại
bác
Bom ba
càng
Bom bi
chất đốt
Xăng
Dầu
hoả
(Khí)
ga
Ma dút
Củi
Than
6
c.
d.
e.
nghệ thuật
Hội
hoạ
Âm
nhạc
Văn
học

2. Thế nào là một từ ngữ đợc coi là có nghĩa hẹp?
3. Nêu mối quan hệ nghĩa rộng và nghĩa hẹp của từ ngữ?
V. Dặn dò:
Giáo viên nhắc học sinh:
xe cộ
Xe
đạp
Ô tô Xe
trâu
Kim loại
Sắt
Thép Đồng
hoa quả
Hoa
hồng
Thanh
long
B{ởi
(Ng{ời)
họ hàng
8
Cô
Dì Chú
mang
Xách Khiêng Gánh
1. Ôn lại phần lý thuyết về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.
2. Giáo viên hớng dẫn học sinh làm bài tập 4 và 5 trang 11 (SGK).
3. Soạn: Trờng từ vựng (trang 21 SGK).
Hớng dẫn sơ đồ mạng Gráp
C. kết luận và đề xuất s phạm.

bao hàm
trong phạm
vi 1 từ ngữ
khác
vd: Động vật
Thú
Voi, h{ơu
Đồng thời
có thể có
nghĩa hẹp
đối với một
từ ngữ khác
Thực vật
Rau
Rau cải
Một từ ngữ có nghĩa rộng
với những từ ngữ này
9
- Mỗi giáo viên cần vận dụng linh hoạt phơng pháp Gráp đã đợc xây dựng cho
phù hợp với từng điều kiện dạy học cụ thể và trình độ đối tợng học cụ thể. Bởi vì,
ngay bản thân tôi từ khi vận dụng phơng pháp này, tôi thấy dễ dàng kết hợp đợc với
phơng pháp giảng dạy truyền thống: quy nạp, hỏi, đáp (đàm thoại, diễn giảng, nêu
vấn đề ). Về phía học sinh, khi cha vận dụng phơng pháp này, học sinh chậm tiếp
nhận kiến thức, ghi nhận không chắc chắn, hay quên (nh trình bày trên). Từ khi áp
dụng phơng pháp này học sinh tiếp nhận bài học rất tích cực, phát huy đợc năng lực
của học sinh. Học sinh tiếp thu bài nhanh, chính xác khoa học. Cụ thể, qua các bài
kiểm tra (miệng, viết, vở bài tập) có đến 85% học sinh hiểu bài và làm tốt bài tập.
- Từ thực tế trong việc áp dụng phơng pháp Gráp vào việc giảng dạy thu đợc
kết quả khá khả quan tôi mong rằng tất cả các giáo viên dạy học Ngữ văn xây dựng
và khai thác tốt phơng pháp này vào việc dạy học cho tiết tiếng Việt để giờ dạy