PHÁT HUY TÍNH SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH – VẼ THEO ĐỀ TÀI -
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI
Phần I
MỞ ĐẦU
I.Sự cần thiết và tính khả thi của đề tài:
- Hoạt động tạo hình là hoạt động nghệ thuật chiếm vị trí quan trọng trong
việc hình thành nhân cách trẻ ngay từ những năm đầu trong cuộc sống. Thông
qua hoạt động tạo hình, trẻ được khám phá những điều mới lạ, hấp dẫn, khám
phá vẻ đẹp kỳ diệu của mọi vật xung quanh. Với đặc điểm như vậy nên năng
khiếu nghệ thuật được nảy sinh ngay từ tuổi thơ ấu. Vì vậy giáo viên mầm non
cần phải bồi dưỡng khả năng thẩm mỹ cho trẻ thông qua hoạt động tạo hình,
nhất là bồi dưỡng tính sáng tạo cho trẻ khi trẻ vẽ. Khi vẽ trẻ sẽ được phát triển
các chức năng tâm lý (như khả năng tri giác các sự vật hiện tượng xung quanh).
Từ đó trẻ phải tư duy và quá trình đó làm phát triển óc tưởng tượng, sáng tạo,
ham muốn tạo ra cái đẹp. Vì vậy cần thiết phải bồi dưỡng khả năng sáng tạo cho
trẻ, mà vẽ theo đề tài là loại tiết mà trẻ dễ sáng tạo nhất. Xuất phát từ những lý
do trên mà tôi đã chọn đề tài: “Phát huy tính sáng tạo trong hoạt động tạo
hình – vẽ theo đề tài - cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi” để nghiên cứu.
- Tính khả thi của đề tài: đối với đề tài này, tôi thấy có thể áp dụng được tại
tất cả các trường mầm non, mẫu giáo dân lập, tư thục…với điều kiện lớp học có
ti vi, đầu đĩa hoặc có máy vi tính để giúp trẻ phát triển tính sáng tạo khi vẽ và vẽ
theo đề tài.
II.Nhiệm vụ của đề tài:
-Sử dụng tranh ảnh cho trẻ quan sát qua màn hình ti vi để kích thích sự hứng
thú của trẻ, phát huy tính sáng tạo trong hoạt động tạo hình – vẽ theo đề tài giúp
phát triển, nâng cao khả năng vẽ, sáng tạo cho trẻ. Để từ đó nâng cao hiệu quả
của việc giáo dục nghệ thuật, thẩm mỹ nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện hơn.
- Nghiên cứu tâm lý của trẻ về khả năng sáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo
hình (vẽ theo đề tài).
GV thực hiện: Huỳnh Thị Mỹ Nga Trang 1
PHÁT HUY TÍNH SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH – VẼ THEO ĐỀ TÀI -
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI
+ Thực nghiệm tác động: một nhóm đối chứng hoạt động tạo hình tự nhiên,
một nhóm thực hiện lồng ghép các biện pháp nhằm phát huy tính sáng tạo trong
vẽ theo đề tài.
+ Thực nghiệm kiểm chứng: qua các tiết vẽ theo đề tài trong giờ tạo hình và
qua các bài tập chung cho cả hai nhóm. Sau đó giáo viên nhận xét, phân tích, so
sánh kết quả của hai nhóm và đưa ra kết luận cụ thể.
+ Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học: thống kê số liệu và tính
phần trăm, nhằm sử dụng số liệu thu được vào phân tích kết quả nghiên cứu.
IV.Cơ sở và thời gian thực hiện đề tài:
- Tôi thực hiện đề tài ở lớp tôi đang dạy với 10 trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi và chia
thành hai nhóm, mỗi nhóm 5 cháu.
- Thời gian tiến hành nghiên cứu đề tài từ tháng 10/2010 đến cuối tháng
3/2011.
Phần II:
KẾT QUẢ
GV thực hiện: Huỳnh Thị Mỹ Nga Trang 3
PHÁT HUY TÍNH SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH – VẼ THEO ĐỀ TÀI -
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI
I.Mô tả tình trạng sự việc hiện tại:
1.Thực trạng từ trẻ:
- Một số cháu 5-6 tuổi trong lớp chưa qua các lớp nhà trẻ, mẫu giáo bé, nhỡ
nên kỹ năng tô, vẽ chưa có. Trẻ còn chưa mạnh dạn, tích cực trong hoạt động.
- Trẻ còn chưa mạnh dạn phát huy tính sáng tạo, nhiều trẻ còn rập khuôn,
theo mẫu của cô. Sản phẩm tạo ra chưa có tính sáng tạo.
2.Thực trạng từ phía giáo viên:
- Giáo viên còn mới nên chưa có nhiều kinh nghiệm giảng dạy nói chung và
kinh nghiệm tổ chức hoạt động tạo hình nói riêng.
- Quá trình tổ chức còn nặng về kết quả sản phẩm, ít tạo điều kiện để trẻ
phát huy tính sáng tạo.
III.Mô tả nội dung, giải pháp mới:
1.Khảo sát thực nghiệm:
- Thực hiện khảo sát ở hai nhóm như nhau nhằm mục đích kiểm tra trình độ
vẽ theo đề tài của trẻ. Tôi đã cho trẻ làm 3 bài tập vẽ theo đề tài:
STT Tên đề tài
1 Vẽ con đường đến trường
2 Vẽ lớp học của em
3 Vẽ hoa trường em
- Kết quả khảo sát cho thấy: trẻ đều hoàn thành cả 3 bài tập trên, trẻ vẽ được
nhưng kỹ năng vẽ còn yếu, đường nét còn chưa rõ, màu sắc chưa đẹp, và đặc
biệt sản phẩm chưa có tính sáng tạo cao. Trẻ chưa mạnh dạn sáng tạo, khả năng
sáng tạo chưa có.
2.Thực nghiệm tác động:
GV thực hiện: Huỳnh Thị Mỹ Nga Trang 5
PHÁT HUY TÍNH SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH – VẼ THEO ĐỀ TÀI -
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI
- Tôi đã dành thời gian rèn thêm kỹ năng vẽ cho trẻ còn yếu về kỹ năng để
kỹ năng của trẻ tương đương nhau để việc tiến hành thực nghiệm thuận lợi và
cho kết quả chính xác hơn (Vì là đầu năm nên kỹ năng vẽ của trẻ còn yếu).
- Thực hiện tiến hành thực nghiệm tác động trong thời gian 2 tháng: chia trẻ
5-6 tuổi thành hai nhóm, mỗi nhóm 5 trẻ, trẻ đều phát triển bình thường và có
trình độ đồng đều nhau.
+ Nhóm 1: nhóm đối chứng. Nhóm này sẽ hoạt động tạo hình tự nhiên,
không chịu sự tác động.
+ Nhóm 2: nhóm thực nghiệm tác động. Nhóm này sẽ thực hiện lồng ghép
các biện pháp nhằm phát triển tính sáng tạo trong vẽ theo đề tài.
- Tôi đã cho hai nhóm thực hiện các bài tập sau:
STT Tên đề tài Chủ đề
1 Vẽ mưa rơi Hiện tượng tự nhiên
2 Vẽ hoa tặng cô Cơ thể của bé – Ngày 20/11
tranh qua màn hình ti vi. Trẻ được xem tranh từ toàn bức tranh, đến từng phần
của tranh nhưng không đàm thoại.
Ví dụ: Với đề tài tranh vẽ hoa tặng cô, tôi cho trẻ xem toàn bức tranh, sau đó
cho trẻ xem từng phần (cho trẻ xem hoa cánh tròn, xem hoa cánh dài, xem hai
bông hoa còn lại có cánh hoa khác, tiếp tục xem nhụy hoa, xem lá cây, cành;
xem lại toàn tranh, màu sắc của hoa lá, màu nền của tranh….)
- Trẻ hứng thú khi xem tranh nhưng khi vào thực hành vẽ thì trẻ còn gặp khó
khăn vì không được hướng dẫn kỹ năng vẽ. Kết quả không khả quan lắm, sản
phẩm chưa có tính sáng tạo, chưa đạt yêu cầu mà tôi đề ra.
- Kết quả khi thực hiện giải pháp này chỉ đạt 20% trẻ tham gia tích cực, có
sáng tạo trong sản phẩm tạo hình.
b.Giải pháp 2: Cho trẻ xem tranh qua màn hình ti vi, cô đọc lời dẫn qua
tranh.
- Tôi tiếp tục thực hiện giải pháp thứ hai: vẫn cho trẻ xem tranh mẫu qua
màn hình ti vi, cho trẻ xem toàn tranh, từng phần tranh và cô dẫn lời khi trẻ xem
tranh để trẻ hiểu thêm về kỹ năng vẽ tranh.
Ví dụ: Với đề tài vẽ ngôi nhà của bé, cô dẫn lời tranh như sau:
GV thực hiện: Huỳnh Thị Mỹ Nga Trang 7
PHÁT HUY TÍNH SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH – VẼ THEO ĐỀ TÀI -
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI
+ Bé xem tranh vẽ cảnh gì nào?
+ Theo bé, ngôi nhà này được gọi là nhà gì? Có những phần nào? Nhìn xem
mái nhà có dạng hình gì? Bé suy nghĩ xem mái nhà được vẽ bằng kỹ năng,
đường nét gì?
+ Còn thân nhà có dạng hình gì? Đoán xem bạn nhỏ vẽ tranh này đã dùng kỹ
năng, đường nét gì để vẽ thân nhà?
+ Bé hãy tự đếm xem ngôi nhà có mấy tầng?
+ Bé ơi! Trong tranh còn có gì nữa nào? Những hình đó được vẽ bằng
những đường nét gì?
+ Ngôi nhà được tô bằng màu gì? Bé có nhận xét gì về bố cục, màu sắc của
trẻ để phát huy tính sáng tạo qua những hình ảnh về đề tài trong những bài thơ,
bài hát mà trẻ nghe.
Ví dụ: Với đề tài vẽ đàn gà nhà em, tôi mở máy cho trẻ nghe:
+Bài thơ: Gà mẹ đếm con, Gà nở, Đàn gà con, Thăm nhà bà…
+Bài hát: Đàn gà con, Đàn gà trong sân, Chú gà trống…
*Từ đó, trẻ vẽ đàn gà đang ăn với tư thế khác nhau, gà gáy, gà đứng trên mái
nhà, đống rơm, cành cây…Trẻ vẽ những hình ảnh mà tôi không thể nghĩ ra.
- Ngoài ra, vào những ngày có giờ học vẽ, vào giờ đón trẻ, tôi còn cho trẻ
xem phim hoạt hình có những hình ảnh liên quan đến đề tài trẻ sẽ vẽ vào ngày
hôm đó. Vì đối với trẻ không gì hấp dẫn trẻ bằng phim hoạt hình. Những hình
GV thực hiện: Huỳnh Thị Mỹ Nga Trang 9
PHÁT HUY TÍNH SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH – VẼ THEO ĐỀ TÀI -
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI
ảnh trong phim hoạt hình vừa sống động, vừa ngộ nghĩnh và đáng yêu giúp trẻ
sáng tạo hơn khi vẽ tranh.
- Kết quả cho thấy sản phẩm của trẻ tạo ra đẹp, đường nét rõ, màu sắc phong
phú và có tính sáng tạo cao. Kết quả khi thực hiện giải pháp này đạt 80% trẻ tích
cực, có nhiều sáng tạo trong sản phẩm tạo hình.
*Sau mỗi lần trẻ thực hiện bài tập trong phần tác động thực nghiệm, tôi cho
trẻ mang bài vẽ về nhà cho phụ huynh xem. Phụ huynh thấy được những tiến bộ
qua từng bài vẽ của trẻ, thấy trẻ có những sáng tạo mà họ không thể nghĩ rằng
con họ có thể làm được. Từ đó, phụ huynh tỏ ra quan tâm hơn về việc phát triển
kỹ năng vẽ, phát triển khả năng thẩm mỹ cho trẻ. Phụ huynh có trao đổi về cách
tiến hành dạy trẻ vẽ của giáo viên và giáo viên đã nhờ phụ huynh hướng dẫn trẻ
thêm về một số hiểu biết để giúp trẻ vẽ tốt hơn. Có phụ huynh còn ủng hộ thêm
một số nguyên vật liệu khi vẽ như: màu vẽ, giấy vẽ,…và ủng hộ đĩa phim hoạt
hình cho trẻ xem. Có phụ huynh còn tham gia vào giờ học của trẻ và giúp giáo
viên sắp xếp lớp học.
3.Thực nghiệm kiểm chứng:
- Cho trẻ hai nhóm thực hiện 3 bài vẽ theo đề tài để kiểm chứng:
20% 60% 80%
- Tôi đã nhận thấy những sáng tạo trong những bài vẽ của trẻ ở nhóm 2 khi
được áp dụng những giải pháp kích thích tính sáng tạo cho trẻ khi vẽ. Sản phẩm
của trẻ về đường nét rõ ràng, bố cục hợp lý, cân đối; màu sắc đẹp, phong phú,
tươi sáng; nội dung tranh phong phú, đa dạng, sản phẩm có tính nghệ thuật và
sáng tạo cao.
- Trẻ ở nhóm 1 (nhóm kiểm chứng) không được trải qua thực nghiệm tác
động đã bị hạn chế về kỹ năng, tính sáng tạo khi vẽ, sản phẩm tạo ra chưa có
tính sáng tạo cao.
GV thực hiện: Huỳnh Thị Mỹ Nga Trang 11
PHÁT HUY TÍNH SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH – VẼ THEO ĐỀ TÀI -
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI
Phần III
KẾT LUẬN
I.Khái quát kết luận cục bộ:
- Qua nghiên cứu đề tài, tôi đã rút ra 1 số kết luận sau:
+ Là giáo viên mầm non, cần tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý của trẻ. Tích cực
tìm tòi những biện pháp để phát triển toàn diện cho trẻ (trong đó phát triển thẩm
mỹ cho trẻ góp phần giúp trẻ phát triển toàn diện).
GV thực hiện: Huỳnh Thị Mỹ Nga Trang 12
PHÁT HUY TÍNH SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH – VẼ THEO ĐỀ TÀI -
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI
+ Để phát triển tính sáng tạo cho trẻ khi vẽ, cần chuẩn bị các điều kiện chu
đáo khi lên tiết, cần tạo ra những điều mới lạ, hấp dẫn, lôi cuốn, thu hút trẻ.
+ Cần áp dụng công nghệ thông tin, những phương tiện hỗ trợ hiện đại hơn
khi cho trẻ xem tranh (qua ti vi, đầu đĩa, đĩa, USB, máy vi tính)
+ Giáo viên cần kiên trì, rèn luyện kỹ năng cho trẻ từ dễ đến khó, từ đơn
giản đến phức tạp.
- Kết quả trẻ đạt được là khả quan, trẻ tham gia vào các hoạt động tich cực,
nắm vững kỹ năng, phát triển được tính sáng tạo khi vẽ theo đề tài. Từ đó, có thể
+ Cần tăng cường thêm cơ sở vật chất, ứng dụng công nghệ thông tin (cho
thêm máy vi tính) để phục vụ cho giờ học vẽ của trẻ tốt hơn.
Tam Quan, ngày 10 tháng 4 năm 2011
GV thực hiện
Huỳnh Thị Mỹ Nga
GV thực hiện: Huỳnh Thị Mỹ Nga Trang 14
PHÁT HUY TÍNH SÁNG TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH – VẼ THEO ĐỀ TÀI -
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI
XÁC NHẬN CỦA TRƯỜNG
Tam Quan, ngày tháng năm 2011
Hiệu trưởng
Võ Thị Minh Loan
XÁC NHẬN CỦA PHÒNG GIÁO DỤC
Hoài Nhơn, ngày tháng năm 2011