GV: Bùi Thò Lệ Huyền - Trường THCS Trần Phú
PHỊNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TP.PLEIKU
TÊN ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ KINH NGHIỆM
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHĨM CHO HỌC SINH
GV: Bùi Thò Lệ Huyền - Trường THCS Trần Phú
GV: Bùi Thị Lệ Huyền
Trường THCS Trần Phú
NĂM HỌC: 2008 - 2009
PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong đường lối phát triển kinh tế của Đảng ta đã nêu rõ: giáo dục là sự
nghiệp đào tạo và xây dựng con người vừa phục vụ xây dựng kinh tế – xã hơi
trước mắt; vừa chuẩn bị cho đất nước bước vào giai đoạn phát triển lâu dài”.
Quan điểm của Đảng ta giáo dục là quốc sách hàng đầu, coi đầu tư cho giáo dục
là đầu tư cho sự phát triển, giáo dục là động lực chủ yếu làm tăng phát triển chỉ
số con người; là sự nghiệp của tồn Đảng, tồn dân, là hạnh phúc của mỗi thành
viên trong tồn xã hội ,là nhiệm vụ của Nhà nước , các tổ chức , mọi ngành ,
mọi cấp quản lý . Phát triển giáo dục đào tạo phải gắn với nhu cầu phát triển xã
hội , tiến bộ khoa học cơng nghệ và củng cố an ninh quốc phòng . Đó là quan
điểm xun suốt trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội của nước ta .
Những năm gần đây ,cùng với sự phát triển của xã hội Bộ Giáo dục –Đào
tạo có những nghiên cứu đổi mới về Giáo dục, đặc biệt là đổi mới hình thức và
phương pháp giảng dạy “Lấy học sinh làm trung tâm ”,dạy học theo hướng tích
cực và tích hợp . Nhằm đào tạo những con người chủ động và sáng tạo ,thích
nghi với mơi trường ln biến động , đáp ứng được sự phát triển về kinh tế xã
GV: Bùi Thò Lệ Huyền - Trường THCS Trần Phú
hội , đặc biệt là sự nghiệp cơng nghiệp hố- hiện đại hố đất nước . Để đáp ứng
được u cầu trên đòi hỏi người giáo viên khơng những phải có kiến thức vững
vàng ,mà cần phải có những phương pháp giảng dạy và hình thức dạy học phù
hợp với trình độ nhận thức của học sinh .Theo định hướng đó một trong những
hình thức và phương pháp mà chúng ta vận dụng nhiều đó là hình thức dạy học

trường học tập có lợi . Tuy nhiên qua thực tế dạy học ở trường phổ thơng tơi
thấy rằng vấn đề hoạt động nhóm còn nhiều điểm bất cập , nhiều lúc hoạt động
nhóm còn mang tính hình thức .Biểu hiện ở chỗ học sinh chạy đi chạy lại lộn
xộn ,mất thời gian dẫn đến tiết dạy khơng đảm bảo đúng thời gian. Hoạt động
của nhóm thường tập trung vào một số đối tượng học sinh khá giỏi ,trong khi
các em yếu kém ngồi xem lấy vì hoặc tụt hậu khơng theo kịp các bạn , đành phải
về chỗ khi chưa kịp hiểu ra vấn đề cần thảo luận .Dẫn đến hoạt động học tập
theo nhóm chưa đạt hiệu quả cao .
Thơng qua một số tiết học đầu năm tơi xét thấy về ý thức tổ chức , về kỷõ
năng cũng như kết quả đạt được của học sinh trong hoạt động học tập theo nhóm
còn thấp , cụ thể :

Lớp Sĩ số Tốt Khá Trung bình Yếu
8
4
38 10,5%
(4em)
29%
(11em )
42,1%
(16 em )
18,4%
(7 em )
8
9
41 17,1 %
( 7em )
31,5 %
( 13 em )
36,6 %

Từ những thực trạng nêu trên tơi thấy rằng cần phải xem xét nhìn nhận lại
để phương pháp thảo luận nhóm phát huy hết vai trò đem lại hiệu quả cao trong
q trình dạy học hiện nay .
C/ Một số biện pháp thực hiện :
Để giúp cho việc tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh được thành cơng và
đạt kết quả cao hơn tơi đã thực hiện một số biện pháp sau :
1/ Xây dựng tổ chức : Xây dựng tổ chức là một khâu khơng kém phần
quan trọng nó góp phần quyết định sự thành cơng và hiệu quả đạt được khi hoạt
động nhóm .Vì vậy ,muốn xây dựng được tổ chức thành cơng và duy trì tốt hoạt
GV: Bùi Thò Lệ Huyền - Trường THCS Trần Phú
động của các nhóm học tập giáo viên cần thực hiện một số nhiệm vụ và biện
pháp sau :
- Ngay từ đầu năm tơi đã xây dưng (hình thành ) các nhóm học tập .Một số
kiểu nhóm phù hợp với điều kiện thực tế ở địa phương như điều kiện về cơ sở
vật chất (bàn ghế ,phòng học thiết bị nghe nhìn …) đó là :
+ Nhóm đơi - hay nhóm 3-4 học sinh (nhóm 2 học sinh ngồi gần nhau hay
nhóm theo bàn)
+ Nhóm 6-8 học sinh (2 bàn học sinh ngồi gần nhau )
+ Nhóm 9-12 học sinh (3 bàn học sinh ngồi gần nhau : bàn trên ,bàn dưới
,bàn giữa )
Trong đó các kiểu nhóm 1bàn và 2 bàn học sinh ngồi gần nhau được sử dụng
nhiều nhất vì nó có nhiều lợi thế ,khi hoạt động nhóm học sinh ít di chuyển chỗ
ngồi đỡ tốn thời gian và phù hợp với điều kiện bàn ghế ở địa phương .Với cách
phân nhóm như trên thì số bàn ở mỗi dãy phải là số chẵn .
Khi hình thành nhóm tơi đã lưu ý về vấn đề xếp chỗ ngồi cho học sinh :
+ Xen kẽ đối tượng học sinh khá giỏi – trung bình -yếu đặc biệt lưu ý đến đối
tượng học sinh là con em dân tộc ít người .
+ Xen kẽ giữa học sinh nam và học sinh nữ ,học sinh mạnh dạn tự tin và học
sinh nhút nhát tự ti .
+ Xen kẽ giữa học sinh có khả năng diễn đạt tốt với học sinh có khả năng diến

Ví dụ :
Ví dụ1/ Khi dạy bài : Tính chất chia hết của một tổng - (Tốn số học-lớp 6 tập
1).
Các tính chất 1 và 2 được rút ra dưới hình thức tổng qt hố từ việc tổng hợp
những nhận xét qua nhiều ví dụ cụ thể ,vì thế để rút ra 2 nội dung tính chất ở
trong bài này tơi đã cho học sinh hoạt động nhóm với nội dung sau :
1/ a/Viết 2 số chia hết cho 6. Xét xem tổng của chúng có chia hết
cho 6 khơng ?-Rút ra nhận xét .
b/Viết 2 số chia hết cho 7 .Xét xem tổng của chúng có chia hết cho 7
khơng ? –Rút ra nhận xét .
GV: Bùi Thò Lệ Huyền - Trường THCS Trần Phú
2/ a/Viết 2 số trong đó có một số khơng chia hết cho 4 ,số còn lại chia hết
cho 4 .Xét xem tổng của chúng có chia hết cho 4 khơng ? – Rút ra nhận xét .
b/Viết 2 số trong đó có một số khơng chia hết cho 7,số còn lại chia hết cho
7 –Xét xem tổng của chúng có chia hết cho 7 khơng ? –Rút ra nhận xét .
Trong tập hợp các số tự nhiên có nhiều cặp số thoả mãn các điều kiện trên
vì thế khi cho các em hoạt động nhóm ,mỗi thành viên sẽ có một cặp số khác
nhau nhưng cuối cùng các em nhận thấy rằng với những cặp số khác nhau nếu
các số trong cặp số nào đó lần lượt chia hết cho 6 thì tổng của chúng chia hết
cho 6 ; lần lượt chia hết cho 7 thì tổng của chúng chia hết cho 7 và trong mỗi
cặp số đó nếu có một số hạng nào khơng chia hết cho 4 số còn laị chia hết cho 4
hay một số nào đó khơng chia hết cho 7 số còn lại chia hết cho 7 thì tổng của
chúng khơng chia hết cho 4 ,hay khơng chia hết cho 7 .Từ đó các em rút ra các
tính chất chia hết của một tổng mang tính thuyết phục hơn .Hơn nữa với hai bài
tốn trên đòi hỏi phải có sự chung sức của mọi thành viên cùng tham gia giải thì
các em mới được một nhận xét hồn hảo .
Ví dụ 2 : Khi dạy bài : Tính chất cơ bản của phân số. ( Số học - lớp 6 )
Phần luyện tập củng cố tơi cho các em hoạt động nhóm để giải quyết bài tốn
sau : Ơng đang khun cháu điều gì? Điền số thích hợp vào ơ trống để có hai
phân số bằng nhau, sau đó viết các chữ tương ứng với các số tìm được vào ơ ở

8
=
; G.
3612
9
=
−
; C.
84
363
= Y.
639
5
=
−
; I.
121
22
11
−
=
; O.
287
5
=
; N.
54

2
5
3
+
−
. Từ đó rút ra phép cộng phân số có tính
chất gì ?
2/Tính và so sánh :






−
+
2
1
3
1
+
3
4
và







tính tích cực sáng tạo của học sinh tơi cho các em thảo luận nhóm để tìm cách
chứng minh sau đó trình bày hướng chứng minh của nhóm mình .
Có thể :
Cách 1 : Chứng minh theo hướng như sách giáo khoa
Cách 2 : Chứng minh theo hướng sau
BD là phân giác của
µ
B
AC
⊥
BD

⇑

⇑

µ
¶
1 2
B B=

µ
¶
1 2
O O=
(do
µ
¶
0
1 2

BCNN (a;b) 12
ƯCLN (a;b) .BCNN (a;b) 24
a.b 24
a/ Điền vào các ơ trống của bảng .
b/ So sánh tích ƯCLN (a;b). BCNN(a,b) với tích a.b .
Đối với bài tập này tơi cũng cho các em hoạt động nhóm để việc phối hợp của
các thành viên trong nhóm vấn đề giải quyết bài tốn được nhanh hơn .Tuy
nhiên với dạng bài tập thế này giáo viên cần chuẩn bị phiếu học tập sẵn cho các
nhóm .Với loại hoạt động nhóm này tạo cho các em tính nhanh nhẹn hợp tác
trong cơng việc .
Thứ hai : Để thực hiện hoạt động nhóm cho thành cơng giáo viên phải nắm
được được các dạng hình thức học tập theo nhóm có hai dạng đó là :
+ Dạng hình thức học tập theo nhóm thống nhất :Với dạng hình thức này tất cả
học sinh đều thực hiện những nhiệm vụ như nhau ,có nghĩa là giáo viên nêu câu
hỏi ,hay đưa ra một số vấn đề tất cả các nhóm cùng thảo luận .
+ Dạng hình thức học tập theo nhóm phân hố : Với dạng này học sinh ở mỗi
nhóm khác nhau thực hiện những nhiệm vụ khác nhau trong nội dung một bài
học .
Giáo viên cần xác định với nội dung nào cần tổ chức hoạt động nhóm với dạng
hình thức nào .
Ví dụ : -Ở ví dụ 1(nêu ở trên ) chọn hình thức học tập theo nhóm thống nhất.
-Ở ví dụ 2, 6 ( nêu trên) , kiến thức để vận dụng vào việc tìm các số điền
vào ơ trống trong các câu trên là như nhau , nhưng chỉ khác nhau về con số . Vì
thế nên chọn hình thức học tập theo nhóm phân hố để bài tốn được giải quyết
nhanh hơn. Chẳng hạn ở ví dụ 2 tơi chia thành 6 nhóm , mỗi nhóm 2 bàn học
sinh ngồi gần nhau và thực hiện hai câu
* Một dạng ơ trống cần điền ở mẫu
* Một dạng ơ trống cần điền ở tử.
GV: Bùi Thò Lệ Huyền - Trường THCS Trần Phú
Cụ thể :

Nhóm 4 : T.
28
8
7 −
=
−
; Y.
639
5
=
−
Nhóm 5 : K.
16
4
1
=
; O.
287
5
=
;
Nhóm 6 : I
121
22
11
−
=
; N .
54
186

chung rồi “đọc hộ ”.Kết quả của cá nhân này dùng làm thành tích cho tập thể
bằng điểm số thi đua giữa các nhóm .Như vậy sẽ làm cho đối tượng hay lười
hoạt động phải lưu ý ,hơn nữa những em tích cực trong nhóm cũng phải chủ
động u cầu các bạn cùng làm việc nếu khơng muốn liên đới bị kết quả xấu.
Thứ năm : Vai trò của giáo viên
Giáo viên phải thấy được vai trò của mình trong q trình tổ chức cho học
sinh thảo luận nhóm .Có thể coi đây là một yếu tố quyết dịnh sự thành cơng của
tiết dạy ,người giáo viên khơng chỉ là người truyền đạt ,thơng báo những tri thức
,mà là người lãnh đạo ,tổ chức , điều khiển hoạt động nhận thức ,học tập của học
sinh , đồng thời là người hướng dẫn ,người cố vấn mẫu mực của các em .Trong
việc tổ chức học sinh hoạt động nhóm giáo viên là người nhạc trưởng ,là người
thắp lên ngọn lửa ham học hỏi ,thảo luận sơi nổi ở học sinh .Vì vậy hoạt động
của giáo viên phải nhanh nhạy ,tinh ý ,thân tình ,cởi mở để tạo cho học sinh có
những cơ hội lĩnh hội tài liệu học tập ,mở mang trí tuệ cho nhau . Để chuẩn bị
cho một hoạt động nhóm có hiệu quả và có chất lượng thật sự thì người giáo
viên phải thực hiện những vấn đề sau :
+ Nắm vững được kiến thức trong từng tiết dạy và cần phải giải quyết
được các vấn đề trọng tâm cơ bản xem xét lựa chọn kiến thức mà mình giao cho
GV: Bùi Thò Lệ Huyền - Trường THCS Trần Phú
học sinh thảo luận phải phù hợp với nội dung bài học, đi từ dễ đến khó, làm thế
nào mà học sinh trong nhóm tích cực hoạt động.
+ Giáo viên nêu một vấn đề cần cho nhóm thảo luận đòi hỏi phải thiết
thực, rõ ràng, ngắn gọn mang tính thách thức, kích thích tư duy của học sinh.
Ngồi ra giáo viên phải phân tích cho các em thấy được vai trò ý nghĩa tích
cực của hoạt động học tập nhóm .Giúp cho các em có tinh thần đồn kết hỗ trợ
lẫn nhau trong việc lĩnh hội tri thức ,giúp các em mạnh dạn tự tin hơn trong q
trình học tập ,giao tiếp . Đồng thời việc học tập theo nhóm còn làm cho khơng
khí của tiết học sơi nổi hơn ,tạo mối quan hệ gần gủi thân tình giữa giáo viên với
học sinh và giữa học sinh với nhau .Trong thời gian các nhóm làm việc giáo
viên đi khắp các nhóm theo dõi cơng việc của các nhóm nhìn xem các em có

hăng hái , sơi nổi , có hiệu quả . Muốn vậy thì tất cả các thành viên trong nhóm
phải có sự chuẩn bị chu đáo . Vì thế sau mỗi tiết học giáo viên cần dành một
thời gian hợp lý để dặn dò , hướng dẫn các em trong việc học ở nhà cũng như
cần chuẩn bị những gì cho tiết học hơm sau . Đồng thời phải có sự kiểm tra
những vấn đề đó trước khi sang tiết học mới , từ đó có biện pháp kịp thời với
những đối tượng học sinh lười học .

3 / Quy trình tổ chức thảo luận nhóm :
Bước 1 : Giáo viên chia nhóm :Tuỳ thuộc vào mức độ nội dung cần thảo luận
mà giáo viên chia nhóm một cách hợp lý .
* Những nội dung cần thảo luận ,nhưng đơn giản hoặc những dạng bài tập
nhằm rèn kỹ năng hay cần có sự bổ sung kiểm tra kiến thức cho nhau có thể cho
học sinh hoạt động nhóm nhỏ theo cặp ( 2 học sinh ngồi gần nhau ) hoặc theo
bàn ( 3 -4 học sinh ngồi chung một bàn ).
Ví dụ 1 : Trong tiết luyện tập (Tiết 8 –mơn đại số lớp 8- tập I ) khi cho học sinh
giải bài tập 37 trang 17 /sgk .
Dùng bút chì nối các biểu thức sao cho chúng tạo thành hai vế của một hằng
đẳng thức :
( x – y) (x
2
+ xy + y
2
) x
3
+ y
3
( x+y ) ( x-y) x
3
– y
3

3
- 3x
2
y + 3 x y
2
– y
3
( x – y )
3
( x + y )
3
Bảy hằng đẳng thức đáng nhớ các em đã được học ở những tiết trước ,bài tập
trên có dạng giúp học sinh ơn tập ,củng cố lại các hằng đẳng thức đã học vì thế
giáo viên có thể cho các em thảo luận theo nhóm 2 học sinh nhằm mục đích hỗ
trợ bổ sung ,kiểm tra kiến thức cho nhau giúp học sinh nhanh chóng hồn thành
bài tập và hơn nữa trong qúa trình thảo luận cùng nhau, giúp các em khắc sâu
,ghi nhớ được những hằng đẳng thức đã học .
Ví dụ 2 : Trong bài cơng cơ học ( Mơn vật lý lớp 8 ) . Ở phần I : Khi nào có
cơng cơ học ?
Để trả lời được vấn đề nêu trên học sinh cần nghiên cứu hai trường hợp đưa ra ở
phần nhận xét (sgk ) và phân tích đặc điểm giống nhau , khác nhau trong hai
trường hợp :
- Con bò đang kéo một chiếc xe đi trên đường
→
Lực kéo của con bò đã thực
hiện một cơng cơ học .
-Người lực sĩ cử tạ đỡ quả tạ ở tư thế đứng thẳng
→
Lực sĩ khơng thực hiện
được một cơng cơ học nào .

chẳng khác nào làm một bài kiểm tra nhanh, nên để các nhóm tự chữa bài và lưu
giữ phiếu làm tài liệu học tập.
Bước 5 : Các nhóm khác nhận xét bổ sung .
Bước 6 : Giáo viên tổng hợp đi đến thống nhất .

PHẦN THỨ BA : KẾT QUẢ VÀ VIỆC PHỔ BIẾN ỨNG DỤNG
NỘI DUNG VÀO THỰC TIỄN
1/ Những kết quả đạt đ ư ợc :
Sau một thời gian ngắn (ở năm học 2007 – 2008) bản thân đã sử dụng
phương pháp dạy học theo nhóm nhỏ bước đầu đã thấy đạt kết quả khả quan.
GV: Bùi Thò Lệ Huyền - Trường THCS Trần Phú
- Giáo viên đã biết cách hướng dẫn học sinh trao đổi thảo luận, kết quả của
hoạt động học tập hướng tới việc tìm ra và hồn thiện kiến thức.
- Học sinh biết phối hợp cả nhóm thảo luận đểđđtìm ra câu trả lời cho các câu
hỏi thảo luận, từ việc trả lời các câu hỏi thảo luận cả nhóm đưa ra kết luận về
kiến thức cần đạt được.
+ Học sinh đã khơng còn thụ động thu nhỏ mình như trước mà phần nào đã có
những chyển biến trong học tập, bị lơi cuốn theo đà học tập của học sinh khá
giỏi trong nhóm, học sinh khá giỏi có ý thức giúp đỡ các bạn học yếu trong
nhóm thơng qua sự hợp tác tìm tòi nghiên cứu, thảo luận trong nhóm qua đó học
sinh đã tiến bợ nhiều hơn trong học tập.
+ Phát triển tình bạn, tình đồn kết, ý thức tổ chức, tinh thần tương thân, tương
trợ lẫn nhau trong học tập.
Ngồi ra thơng qua việc hoạt động nhóm đã hình thành cho các em
tinh thần trách nhiệm đối với tập thể , tránh được tính lười biếng , sao nhãng
nhiệm vụ được giao , tránh được sự ghen tị . Hình thành cho các em thói quen
làm việc tự giác , khơng cần sự kiểm sốt , các em có kỹ năng tổ chức, giao tiếp,
có thói quen tự đánh giá vì có điều kiện để so sánh thường xun những kết quả
của cá nhân , giúp các em nhận thức giá trị chân thực của mình
Kết quả sau khi áp dụng đề tài

dung bài dạy .
Để tăng hiệu quả tiếp thu tri thức của học sinh thì giáo viên cần sử dụng tốt
phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ.
+ Giáo viên phải u nghề, u học sinh của mình, gần gũi với học sinh sẵn
sàng giúp đỡ khi học sinh cần đến mình.
+ Giáo viên cần chuẩn bị kĩ lưỡng cho bài sau ( soạn bài, chuẩn bị mẫu vật, thí
ngiệm thực hành trước các nội dung thực hành thí nghiệm có trong bài).
+ Phần hướng dẫn tự học phải cụ thể, cho từng nội dung bài, từng nhóm học
sinh
+ Giáo dục tinh thần đồn kết tương trợ của học sinh.
Tuy nhiên giáo viên cần đặc biệt lưu ý là mỗi tiết học gồm nhiều đơn vị
kiến thức khác nhau. Vì thế giờ học chỉ thành cơng khi giáo viên biết kết hợp
nhiều phương pháp dạy học một cách khéo léo và hợp lí nhất, khơng nên nghĩ
rằng mỗi tiết học chỉ cần sử dụng một phương pháp duy nhất cho dù phương
pháp có hay đến mấy. Nhưng nếu đổi mới phương pháp dạy học mà khơng
thường xun sử dụng phương pháp dạy học trong nhóm nhỏ thì sẽ khơng đạt
được các mục tiêu của chương trình.
3/ Kết luận
Với bản thân tơi qua thực tế giảng dạy ,cũng như qua việc dự giờ trao đổi
kinh nghiệm với các anh chị em đồng nghiệp tơi thấy hình thức tổ chức học sinh
hoạt động theo nhóm trong mỗi tiết dạy là hình thức học tập tích cực phát huy
được vai trò trung tâm của học sinh . Góp phần nâng cao chất lượng giáo dục
nhằm đào tạo những con người mới phù hợp với cơng cuộc xây dựng đất nước
hiện nay. Với những kinh nghiệm nhỏ của mình góp phần giúp cho việc tổ chức
hoạt động nhóm đạt hiệu quả ,có thể còn nhiều thiếu sót .Rất mong sự góp ý
của q thầy cơ và các bạn đồng nghiệp .
Tơi xin chân thành cảm ơn !
GV: Bùi Thò Lệ Huyền - Trường THCS Trần Phú
* Tài liệu tham khảo :
- Hoạt động dạy học ở trường THCS – NXB giáo dục