SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRUNG TÂM GDTX-DN THÀNH PHỐ
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT VÀI KINH NGHIỆM TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG
HỌC TẬP THEO NHÓM TRONG GIẢNG DẠY LỊCH SỬ
TẠI TRUNG TÂM GDTX-DN THÀNH PHÔ
Giáo viên : Hoàng Thị Oanh
Tổ : Văn Hóa
Đơn vị : Trung tâm GDTX-DN Thành phố
SKKN bộ môn: Lịch sử
1
Năm học : 2011-2012
PHẦN I : ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong thời đại ngày nay, kỹ năng làm việc theo nhóm là một trong những tố chất
quyết định sự thành công của học sinh sau khi tốt nghiệp THPT và vào đại học. Do
vậy, việc trau dồi kỹ năng làm việc nhóm cho học sinh là một trong những yêu cầu
quan trọng của giáo dục ở tất cả các cấp học.
Dạy học theo nhóm là một phương pháp giảng dạy trong đó người dạy sẽ tổ
chức người học thành những nhóm nhỏ để thực hiện các hoạt động như thảo luận,
đóng vai, giải quyết vấn đề, Mỗi thành viên không chỉ có trách nhiệm thực hiện các
hoạt động của nhóm mà còn phải có trách nhiệm hợp tác, giúp đỡ các thành viên trong
nhóm hoàn thành các nhiệm vụ được giao. Đây là một phương pháp giảng dạy khá ưu
việt, cho phép rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm cho học sinh hiện đang được áp dụng
rộng rãi cho nhiều môn học và trong nhiều trường phổ thông, đại học trong nước và
trên thế giới.
Trong những năm qua, ngành giáo dục đã không ngừng đổi mới và nâng cao
chất lượng dạy học, tuy nhiên chất lượng của bộ môn lịch sử dường như chưa có biến
chuyển tích cực. Đặc biệt, trong các trung tâm GDTX-DN bộ môn này đang còn gặp
nhiều khó khăn , vướng mắc do nhiều yếu tố khách quan và chủ quan
Dạy học lịch sử từ xưa đến nay không ai phủ nhận vai trò của giáo viên trong
việc lĩnh hội và truyền thụ kiến thức đến với học sinh, thậm chí việc học sinh có yêu

- Dạy học theo nhóm ở đây được coi là một phương pháp dạy học.
- Những người tham gia trong nhóm phải có mối quan hệ tương hỗ, giúp đỡ và phối
hợp lẫn nhau. Nói cách khác là tồn tại tương tác "mặt đối mặt" trong nhóm HS.
- HS trong nhóm cùng thực hiện nhiệm vụ chung. Điều này đòi hỏi trước tiên là phải
có sự phụ thuộc tích cực giữa các thành viên trong nhóm. Mỗi thành viên trong nhóm
cần hiểu rằng họ không thể trốn tránh trách nhiệm, hay dựa vào công việc của những
người khác. Trách nhiệm cá nhân là then chốt đảm bảo cho tất cả các thành viên trong
nhóm thực sự mạnh lên trong học tập theo nhóm.
2. Thực trạng vấn đề
3
- Học sinh trung tâm GDTX thành phố đầu vào thấp sau khi đã sàng lọc
qua các trường phổ thông trên địa bàn thành phố, do nhiều nguồn tuyển chọn
khác nhau khác nhau…
- Đa số học sinh vào trung tâm đều tự ti vì cho rằng mình học ở trung
tâm GDTX bị xã hội xem thường nên chán nản, không say mê học tập.
- Phần lớn học sinh coi lịch sử là môn phụ, nên không đầu tư thời gian
cho môn này.
- Do chương trình sách giáo khoa hiện nay nặng, số tiết ít mà sự kiện
chuyển tải đến học sinh quá nhiều, nhiều sự kiện, nhiều ngày tháng khó
nhớ…
- Học sinh không tìm thấy niềm vui trong việc tiếp tục theo học tại
trung tâm, có tâm lí chán nản, ỷ lại, dựa dẫm…
Đối với giáo viên
- Do số lớp ở trung tâm ít , mỗi khối chỉ có một lớp nên giáo viên, giáo
viên không có điều kiện để rút kinh nghiêm trong tiết dạy mà phải đợi đến
năm sau.
- Do trình độ nhận thức của học sinh của trung tâm còn nhiều hạn chế,
nên việc đổi mới phương pháp giảng dạy nhiều khi còn gặp nhiều khó khăn-
thường không kịp thời gian trong trương trình.
- Thiết bị ứng dụng dạy công nghệ thông tin chưa đầy đủ, cơ sở vật

- Quản lý: Tôi trực tiếp chỉ định nhóm trưởng điều hành và thư ký ghi chép nội
dung thảo luận, mức độ tham gia của các thành viên trong nhóm. Việc phân công này
cần thay đổi linh hoạt để mỗi học sinh đều có thể phát huy vai trò cá nhân. Đồng thời
giao nhiệm vụ cho các nhóm và theo dõi để có thể giúp đỡ, điều chỉnh kịp thời hoạt
động của mỗi nhóm đi đúng hướng và đánh giá chính xác về sự đóng góp của mỗi cá
nhân cũng như hoạt động chung của cả nhóm. Sau mỗi buổi học, tôi yêu cầu học sinh
đánh giá các hoạt động mà họ đã tham gia để có những điều chỉnh cần thiết cho các
hoạt động tiếp theo.
- Bố trí thời gian: HĐN cần diễn ra thường xuyên và xen kẽ với hoạt động thuyết
giảng của GV (chẳng hạn cuối một tiết giảng, sau khi kết thúc một chủ đề hay trước
khi chuyển sang một chủ đề mới). Điều này sẽ giúp học sinh đỡ nhàm chán và GV kịp
thời nắm bắt mức độ tiếp thu của học sinh, từ đó định hướng điều chỉnh, bổ sung kiến
thức, tài liệu tham khảo cho học sinh.
5
b. Thiết kế hoạt động nhóm
Cần thiết kế HĐN sao cho mọi thành viên trong nhóm đều phải nổ lực không chỉ
vì thành tích cá nhân mà còn vì thành công của cả nhóm. Một HĐN được xem là thiết
kế tốt nếu nhiệm vụ của nhóm sẽ không được hoàn tất khi thiếu sự đóng góp của bất
kỳ thành viên nào trong nhóm.
Sau đây là một số hình thức HĐN trên thực tế tôi đã và đang được áp dụng trong
giảng dạy môn lịch sử trong thời gian qua:
- Bài tập nhóm: Tùy theo mức độ dễ hay khó của bài tập mà GV có thể yêu cầu
các nhóm học sinh giải quyết ngay tại lớp (các câu hỏi, bài tập ứng dụng trực tiếp kiến
thức của một tiết giảng) hay sau khi đã nghiên cứu tài liệu, hệ thống hóa kiến thức ở
nhà (các câu hỏi, bài tập mang tính tổng hợp, hệ thống hóa kiến thức,…).
- Thảo luận nhóm: Để tạo hứng thú cho học sinh, vấn đề thảo luận nên gần với
thực tiễn cuộc sống và yêu cầu năng lực tư duy bậc cao hơn (phân tích, tổng hợp, đánh
giá). Do vậy, vấn đề thảo luận thường được đặt ra sau khi kết thúc một chương hay
một học phần.
- Seminar: Trong phương pháp này, GV yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức môn

+Thảo luận và trao đổi ý kiến chung có liên quan tới những gì vừa trình bày. Sau
khi đại diện các nhóm trình bày, tôi cho cả lớp góp ý. Có thể xem đây là một “nhóm
đặc biệt”. Chính lúc này tôi có cơ hội xem xét đánh giá chính xác nhất khả năng của
từng nhóm. Từng cá nhân qua độ “sắc bén” của những góp ý và những lời phản biện.
+Tôi tóm tắt lại tất cả các điểm chính và làm rõ bất kì điểm nào còn khác nhau về ý
kiến. Tôi chốt lại các ý kiến đưa ra định hướng đúng những vấn đề học sinh cần nhớ
sau khi thảo luận. Có thể cho học sinh ghi chép vào tập.
Để tránh tình trạng ỷ lại, chây lười của một số học sinh trong HĐN, cần đánh giá
kết quả HĐN không chỉ dựa trên thành tích chung của cả nhóm mà còn dựa trên sự
đóng góp của từng thành viên trong nhóm. Điểm trung bình của cả nhóm dựa trên chất
lượng HĐN (mức độ am hiểu vấn đề, kỹ năng diễn đạt/trình bày, tinh thần hợp tác giữa
các thành viên trong nhóm). Điểm của từng học sinh được tính trên cơ sở điểm trung
bình của nhóm có tính đến mức độ đóng góp của từng cá nhân đóng góp vào HĐN
Bảng tóm tắt các hoạt động của GV-Học sinhtrong một số HĐN
Hình
thức
HĐN
Hoạt động của thầy và trò
GV Học sinh
7
Bài tập
nhóm
- Đưa ra câu hỏi, bài tập (chuẩn bị
tại lớp/về nhà)
- Hướng dẫn nội dung nghiên cứu,
giới thiệu tài liệu tham khảo (đối
với dạng bài tập làm ở nhà)
- Các thành viên trong nhóm tự nghiên
cứu tài liệu độc lập đưa ra đáp án
- Các thành viên trao đổi đáp án, phân

nhóm (yêu cầu mọi thành viên suy
nghĩ độc lập và nêu ý kiến)
- Thư ký nhóm: ghi chép trình tự HĐN
(họ tên thành viên, nội dung phát biểu)
 tổng hợp ý kiến, sắp xếp ý tưởng
 đọc để cả nhóm góp ý
- Các thành viên: nhận xét, góp ý bản
tổng kết
- Thư ký: hoàn chỉnh ý kiến
- Yêu cầu đại diện 1 nhóm trình
bày ý kiến (có thể chỉ định bất cứ
thành viên nào trong nhóm)
- Đại diện nhóm trình bày ý kiến/quan
điểm
- Yêu cầu các nhóm khác bổ sung
ý kiến
- Các nhóm khác phân tích
đúng/sai/thiếu sót  bổ sung ý kiến
- Phân tích: kiến thức
( đúng/sai/thiếu sót), kỹ năng diễn
- Rút kinh nghiệm (kiến thức, kỹ năng,
thái độ)  Điều chỉnh HĐCN và
8
đạt (trình bày ý kiến, tranh luận),
thái độ (tích cực/thờ ơ) của Học
sinh Nêu ý kiến kết luận
HĐN
Seminar - Nêu chủ đề seminar (ngay từ
những tuần đầu tiên của học phần)
- Giới thiệu, cung cấp, hướng dẫn

Hãy nêu thái độ và trách nhiệm của triều đình nhà Nguyễn khi để mất nước ta
vào tay pháp?
• Tôi phân lớp thành 3 nhóm
- Nhóm 1: Đứng trước nguy cơ bị xâm lược, nhà Nguyễn chỉ có thể có mấy con
đường để lựa chọn?
9
- Nhóm 2: Trình bày những sai lầm của triều đình nhà Nguyễn?
- Nhóm 3: Triều đình có tổ chức chống Pháp không? Nêu dẫn chứng?
* Đại diện từng nhóm trả lời, các nhóm còn lại bổ sung ý kiến.
Cả 3 nhóm đều hoàn thành công việc của mình và trả lời tương đối các câu hỏi,
tuy nhiên các em đều đưa đến kết luận trách nhiệm để mất nước vào tay thực dân Pháp
là của nhà Nguyễn. Nhìn chung, tôi nhận thấy không khí thảo luận sôi nổi, đa số học
sinh hiểu bài hơn so với việc tôi thuyết trình trên lớp.
Tuy nhiên do nhận thức và trình độ nên các em chưa có cái nhìn tổng thể về vấn
đề thảo luận, vì vậy tôi đã giúp cả lớp phân tích và kết luận:
1. Đứng trước nguy cơ bị xâm lược, nhà Nguyễn chỉ có thể có 2 con đường để lựa
chọn:
+ Tiến hành canh tân, cải cách
+ Bảo thủ, thi hành chính sách như cũ.
Con đường 1:
- Tác dụng của canh tân cải cách là làm cho đất nước ta lúc này có thể thoát khỏi
khủng hoảng, do đó sức mạnh phòng thủ của đất nước được tăng lên ( thực tế tấm
gương của Nhật Bản).Các nhà cải cách Việt Nam như Phan Thanh Giản, Nguyễn
Trường Tộ, Phạm Phú Thứ, cũng cho rẳng chỉ có cải cách thì mới có thể làm cho đất
nước thoát khỏi hoạ ngoại xâm.
- Tiếc thay, nhà Nguyễn đã thừ chối con đường này; đã bỏ lỡ thời cơ để có thể
cứu nguy đất nước thoát khỏi hoạ xâm lăng.
- Con đường 2:
- Nhà Nguyễn vẫn thi hành chính sách như cũ, vẫn tiến hành đối kháng với nhân
dân, thậm chí còn tăng các biện pháp áp bức bốc lột tàn bạo: các thứ thuế, kìm hãm các

phát triển những kĩ năng xã hội cho HS, như biết lắng nghe và tôn trọng ý kiến của
bạn, biết trình bày ý kiến của mình cho các bạn nghe và hiểu, biết thống nhất ý
kiến,v.v ; Còn đối với tôi thì dạy học nhóm giúp tôi không phải nói nhiều trên lớp,
nhưng chuẩn bị bài cần kỹ lưỡng hơn; hiểu khả năng của HS hơn.v.v
- Tôi đã có kiến thức và một số kỹ năng để tiến hành dạy học theo nhóm
- HS bước đầu đã có những kĩ năng làm việc theo nhóm: Các em đã biết nhanh
chóng gia nhập vào nhóm, bầu nhóm trưởng, thư kí; bước đầu biết bày tỏ quan điểm/ý
kiến và trình bày mạch lạc kết quả làm việc chung của cả nhóm.
11
Bên cạnh những kết quả tích cực như trên, vẫn còn những tồn tại nhất định, cụ
thể là:
- Bản thân tôi chưa hiểu đúng bản chất, tính đa mục đích của dạy học theo nhóm
nhỏ: Khi tiến hành tổ chức dạy học theo nhóm nhỏ, tôi chủ yếu hướng HS nhằm vào
mục tiêu hoàn thành nhiệm vụ học tập cụ thể mà nhóm HS cùng nhau thực hiện chứ
chưa chú trọng giáo dục cho HS những kĩ năng xã hội quan trọng mà làm việc nhóm
có ưu thế.
- Ngoài ra, cũng do không hiểu hết những ích lợi XH mà dạy học nhóm mang
lại, nên trong thực tiễn triển khai vô hình chung tôi đã "hành chính hóa" nhóm trưởng
và thư kí và thường là những em học khá, nhanh nhẹn hơn và như vậy cơ hội cho
những em khác được hưởng những lợi thế của làm việc nhóm sẽ ít có cơ hội.
- Dạy học nhóm chưa được sử dụng đồng đều ở tất cả các giờ học lịch sử.
- Còn đơn điệu trong việc sử dụng các hình thức tiến hành và nhiệm vụ giao cho
nhóm còn đơn giản, ít phương án trả lời, không cần huy động nhiều kinh nghiệm của
từng cá nhân và thiếu định hướng để HS buộc phải phân chia công việc hay phải trưng
cầu ý kiến riêng của từng người trong nhóm.
Tuy nhiên, những kết quả trên vẫn chưa thật sự đồng đều ở tất cả học sinh do một
số nguyên nhân sau đây:
- Đòi hỏi nhiều thời gian: Một lớp học đông với thời gian giảng dạy là 45 phút
học một tiết là một trở ngại rất lớn cho dạy học nhóm thành công.
- Nếu như GV không kiểm soát cẩn thận tương tác giữa HS trong nhóm, thì một

tiết học giành cho thảo luận nhóm, semina
- Một trong những đặc trưng của lịch sử là tái hiện lại quá khứ thông qua nhiều
hình thức hoạt động, vì vậy có thể qui định trong chương trình một số hình thức tham
quan, học tập lịch sử bằng thực địa tại địa phương hoặc các di tích lịch sử trong nước.
Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ, mong được đồng nghiệp đóng góp ý kiến
và bổ sung. Xin trân trọng cảm ơn!
Thanh Hóa ngày 9/5/2012.
Người viết
13
Hoàng Thị Oanh
14