ủy Ban Nhân Dân QUậN ĐốNG ĐA
TRƯờNG TRUNG HọC CƠ Sở NGUYễN TRƯờNG Tộ
Đề TàI NGHIÊN CứU KHOA HọC
Định hớng sử dụng mạng xã hội đúng mục đích
cho học sinh trờng TRUNG HọC CƠ Sở Nguyễn Trờng Tộ, quận Đống
Đa, Thành phố Hà Nội
Lĩnh vực Khoa học xã hội và hành vi
Ngời hớng dẫn khoa học
ThS Nguyễn Thị Chi Mai
1
Hµ néi - 2014
A. MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Chúng ta đang sống trong một thế giới toàn cầu hoá, “một thế giới
phẳng”, kỉ nguyên của kĩ thuật số, khoa học và công nghệ phát triển như vũ
bão. Trong thế giới ấy, con người đã, đang và sẽ nỗ lực không ngừng để phát
minh, sáng chế những công cụ nhằm phục vụ, đáp ứng nhu cầu vô tận của
nhân loại. Trong đó, internet và đặc biệt các mạng xã hội (MXH) ngày càng
phát triển với sức lan tỏa chóng mặt trên phạm vi toàn thế giới. Mạng xã hội
thực sự trở thành một hiện tượng, một trào lưu văn hóa đầy ma lực trên toàn
cầu, trong đó có Việt Nam.
Theo số liệu vừa được tạp chí Search Engine Journal công bố (8/2014),
72% số người trên thế giới sử dụng Internet đang hoạt động trên các trang
mạng xã hội.
Còn tại Việt Nam - một quốc gia đang hội nhập và phát triển mạnh mẽ,
các mạng xã hội được biết đến và sử dụng phổ biến nhất hiện nay lần lượt là:
Facebook, Google + ,Twitter, Instagram, Zingme, … bên cạnh hàng trăm
mạng và diễn đàn xã hội khác.
Có được sự phát triển như vũ bão ấy là bởi tính tiện ích của mạng xã
hội. Mạng xã hội cho phép người dùng theo dõi tin tức, thể hiện suy nghĩ,
cảm xúc của bản thân, giao lưu kết bạn với mọi người trên khắp thế giới, giải

riêng.
- Tìm hiểu ưu điểm cũng như hạn chế của các trang mạng xã hội từ đó
đề xuất một số giải pháp định hướng giúp học sinh sử dụng các mạng xã hội
hiệu quả, đúng mục đích.
3
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
- Đối tượng nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những kiến thức cơ bản về mạng xã
hội và thực tiễn sử dụng mạng xã hội của học sinh THCS Nguyễn Trường Tộ,
Quận Đống Đa, Hà Nội.
- Phạm vi nghiên cứu.
+ Khách thể nghiên cứu: Học sinh khối 8 và 9 trường THCS Nguyễn
Trường Tộ - Quận Đống Đa – Hà Nội
+ Nội dung nghiên cứu: Đề tài tập trung vào nghiên cứu, khảo sát một
số loại mạng xã hội học sinh THCS thường sử dụng về: mức độ sử dụng,
phương pháp sử dụng mạng xã hội, mục đích sử dụng; đưa ra một số dự báo
và giải pháp định hướng sử dụng mạng xã hội đúng mục đích cho học sinh
THCS Nguyễn Trường Tộ.
+ Thời gian, địa điểm nghiên cứu: Thời gian khảo sát là trong Học kỳ I,
năm học 2014 – 2015; địa bàn khảo sát là trường THCS Nguyễn Trường Tộ -
Quận Đống Đa – Hà Nội
4. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp luận: các quan điểm, đường lối, chính sách của Nhà
nước về vấn đề văn hóa - xã hội - giáo dục đào tạo.
- Phương pháp nghiên cứu cụ thể: Khảo sát điển hình, phỏng vấn,
chụp hình; Phát phiếu điều tra XHH; Hỏi ý kiến chuyên gia; Tổng hợp, phân
tích, thống kê và xử lý số liệu.
5. Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn
- Ý nghĩa lý luận
+ Bổ sung thêm lí luận cho công tác nghiên cứu về tâm lí - hành vi của

học vấn…) mà không cần phân biệt thời gian và không gian. Những người
tham gia vào mạng xã hội còn gọi là cư dân mạng.
1.2. Lịch sử mạng xã hội
6
Mạng xã hội xuất hiện lần đầu tiên năm 1995 với sự ra đời của
trang Classmate với mục đích kết nối bạn học, tiếp theo là sự xuất hiện
của SixDegrees năm 1997 với mục đích giao lưu kết bạn dựa theo sở thích.
Năm 2002, Friendster trở thành một trào lưu mới tại Hoa Kỳ với hàng
triệu thành viên ghi danh. Tuy nhiên sự phát triển quá nhanh này cũng là con
dao hai lưỡi: Server của Friendster thường bị quá tải mỗi ngày, gây bất bình
cho rất nhiều thành viên.
Năm 2004, MySpace ra đời với các tính năng như phim ảnh (Embedded
video) và nhanh chóng thu hút hàng chục ngàn thành viên mới mỗi ngày, các
thành viên cũ của Friendster hầu hết chuyển qua MySpace và trong vòng một
năm, MySpace trở thành mạng xã hội đầu tiên có nhiều lượt xem hơn
cả Google và được tập đoàn News Corporation mua lại với giá 580 triệu
USD.
Năm 2006, sự ra đời của Facebook đánh dấu bước ngoặt mới cho hệ
thống mạng xã hội trực tuyến với nền tảng lập trình "Facebook Platform" cho
phép thành viên tạo ra những công cụ (apps) mới cho cá nhân mình cũng như
các thành viên khác dùng. Facebook Platform nhanh chóng gặt hái được thành
công vược bậc, mang lại hàng trăm tính năng mới cho Facebook và đóng góp
không nhỏ cho con số trung bình 19 phút mà các thành viên bỏ ra trên trang
này mỗi ngày.
1.3. Phân loại mạng xã hội và tính năng
1.3.1. Phân loại mạng xã hội
Hiện nay trên thế giới có hàng trăm mạng xã hội, có thể kể đến những
cái tên điển hình như MySpace và Facebook nổi tiếng nhất trong thị trường
Bắc Mỹ và Tây Âu; Orkut và Hi5 tại Nam Mỹ; Friendster tại Châu Á và các
đảo quốc Thái Bình Dương. Mạng xã hội khác gặt hái được thành công đáng

1.3.2. Các tính năng mạng xã hội
Để tạo nên đặc thù riêng của MXH: tính kết nối và chia sẻ mạnh mẽ,
MXH mang trong mình rất nhiều tính năng hữu ích như:
1. Chia sẻ video: youtube, clip.vn, Viadeo
2. Chia sẻ hình ảnh: Flickr, Picasa
3. Blog: Opera, Blog +, Blogspot, wordpress
4. Kiến thức: wiki
5. Công việc: linkedin
6. Cửa hàng: vatgia, chodientu.vn
7. Trò chơi: Zing, VTC, trochoiviet.com
8. Chia sẻ âm nhạc: nhac.vui.vn, Độ, yeucahat, Nhacso
9. Trò chuyện xã hội: Zing chat, Yola.vn
10. Bản đồ: diadiem.com, thodia.vn
1.4. Mục đích sử dụng mạng xã hội
Theo thống kê của trang web wearesocial.net (2012): Tỷ lệ người sử
dụng internet (hàng ngày) ở Việt Nam trong hai năm 2010 và 2011 đã vượt
qua tỷ lệ người nghe đài và đọc báo in – những phương tiện truyền thông phổ
biến , tồn tại lâu đời tại Việt Nam.
10
Chúng ta có thể dễ dàng nhận ra câu trả lời cho sự phát triển vượt bậc
này khi tìm hiểu mục đích sử dụng mạng xã hội của mọi người
Tham gia mạng xã hội, bạn có thể dễ dàng:
- Quản lí nhóm bạn bè mà ở đó các nhóm có thể là chung trường, cùng
sở thích hay cùng chung công việc hay đơn giản bạn tạo nhóm cho những
người hâm mộ bạn.
- Trao đổi chia sẽ hình ảnh, thông tin, kiến thức, kinh nghiệm cũng như
chia sẻ các tình huống ứng xử trong cuộc sống góp phần tạo ra một thư viện
thông tin hữu ích từ sự đóng góp của cộng đồng.
11
- Là phương tiện giải trí hữu ích giúp giảm stress sau những giờ học,

Facebook, chiếm 19 triệu người.
- Trung bình cứ 2 giây có một người dân Việt Nam đăng ký tài khoản
Facebook.
- Cũng theo trang này, độ tuổi sử dụng mạng xã hội Facebook từ 13 -
24, chiếm 71%; riêng độ tuổi từ 12 – 15 đã chiếm 11%( dân số)
Rõ ràng, sự bùng nổ của công nghệ thông tin, trào lưu sử dụng mạng xã
hội đã tác động mạnh mẽ đến giới trẻ, trong đó có học sinh khối THCS.
Các bạn dù là “ăn - chơi - ngủ -học” đều gắn với mạng xã hội. Từ đó
dẫn đến thực trạng:

13
- “Nghiện” mạng xã hội: Rất nhiều bạn đã không thể cưỡng nổi sự mê
hoặc của mạng xã hội: vào mạng xã hội, từ một công cụ giải trí thường xuyên,
dần trở thành một thói quen khó từ bỏ, không ít người đã bị “nghiện” lúc nào
không hay, nhất là khi học sinh bước vào kì thi. Cứ hễ bật máy tính lên để
chuẩn bị làm việc là lại bị cuốn vào mạng xã hội, hết xem ảnh rồi lại vào bình
luận, hết kết bạn rồi lại giải trí . Mỗi mùa thi, các bạn học sinh ngồi ôm quyển
sách đọc được vài câu thì lại ghé qua mạng đến cả tiếng đồng hồ. Các bạn cứ
đọc sách là buồn ngủ mà vào mạng xã hội cả đêm lại thấy tỉnh táo như
thường.
Lướt những trang mạng xã hội của nhiều học sinh cấp 2, chúng ta không
khó tìm gặp những status (trạng thái) - những “tuyên ngôn” bản thân gây bất
ngờ như: “Một ngày không vào cứ thấy bứt rứt ; “Nhớ”quá!”. Rất nhiều học
sinh nếu ngày nào không vào mạng xã hội thì thấy “ngứa ngáy không chịu
được”, họ có thể thức thâu đêm để cập nhật status (tình trạng), comment (bình
luận), like ảnh hay các link, page… thử các ứng dụng, gia nhập các hội
nhóm…. ;
Nhiều bạn bây giờ bị cuốn sâu vào mạng xã hội mà quên đi cuộc sống
thật của mình, tìm thú vui qua những dòng bình luận, thích thú khi được nhiều
người “like” ; thậm chí còn có bạn “tin” rằng số lượng người thích sẽ chứng

2.1.2. Tình hình nhà trường và học sinh trường THCS Nguyễn
Trường Tộ
Trường THCS Nguyễn Trường Tộ ( số 20, ngõ 5, Láng Hạ, Đống Đa,
Hà Nội) được thành lập từ năm 1996 với nhiệm vụ giáo dục học sinh lứa tuổi
THCS (từ 11 đến 15 tuổi) nơi ươm mầm và nuôi dưỡng các tài năng.
Với tuổi đời còn trẻ nhưng THCS Nguyễn Trường Tộ trong nhiều năm
qua liên tục là đơn vị dẫn đầu quận Đống Đa về thành tích thi học sinh giỏi
cấp Quận, cấp Thành phố (chiếm gần 50% tổng số giải của toàn Quận).
15
Trường luôn có học sinh đạt giải cao trong các kỳ thi thể dục thể thao, văn
nghệ, và các kỳ thi khác mang quy mô Quận, Thành phố, Quốc gia.
Trường THCS Nguyễn Trường Tộ vinh dự nhận đươc nhiều bằng khen
của các cấp:
+ Được Chủ Tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba (năm học
2007 – 2008).
+ Hai lần được Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen (năm học 2002
-2003; 2010 – 2011).
+ Từ khi thành lập(1996) liên tục được công nhận là Tập thể Lao động
xuất sắc cấp Thành phố.
+ Nhiều năm liền được UBND Quận tặng bằng khen đơn vị xuất sắc
trong phong trào bồi dưỡng HSG.
Nhưng có lẽ bằng khen lớn nhất đối với ngôi trường trẻ tuổi này chính
là lòng tin yêu của quý phụ huynh xa gần trong khắp thành phố đã dành cho
hơn 2000 học sinh 48 lớp học cùng hơn 100 giáo viên nhà trường.
Để có và giữ vững những thành tích đó, các thế hệ thầy và trò nhà
trường luôn cố gắng không ngừng, không chỉ đầu tư sâu về chuyên môn mà
còn liên tục đầu tư về cơ sở vật chất, các trang thiết bị dạy học tiên tiến, hiện
đại.
Học sinh THCS Nguyễn Trường Tộ luôn nhận được sự quan tâm của
gia đình, thầy cô. Bản thân các bạn còn là những cá nhân năng động, sáng tạo,

nhân phát sinh thành của một nhóm người hay thâm chí là một lớp, nhiều lớp
với nhau. Cũng như từng có một trường hợp ở trường, chỉ vì bình luận không
hay về buổi trực tuần của một lớp cũng có thể tạo nên " cuộc chiến " trên
mạng xã hội.
17
Đáng quan tâm là tình trạng các bạn sử dụng mạng tùy tiện mọi nơi,
mọi lúc, ngay cả trong giờ học, trong giờ kiểm tra. Không ít ban còn lợi dụng
mạng xã hội, quay cóp bài… bỏ mặc những quy định của trường, những lời
khuyên của cha mẹ , thầy cô về việc sử dụng mạng xã hội. Cứ như vậy nhiều
bạn không dứt nổi mạng . Tất cả những hiện tượng đó đã ảnh hưởng nghiêm
trọng đến chất lượng học tập. Theo một khảo sát của học sinh THCS Nguyễn
Trường Tộ về việc sử dụng mạng xã hội, bạn T lớp 9A5 chia sẻ: “Mình biết
dùng Facebook từ khi chưa có máy tính, thấy bạn bè chơi nên cũng vào cho
biết, rồi giờ nghiện hẳn, không vào là cứ bứt rứt không yên. Mình mê
Facebook tới mức chỉ muốn được ngồi lì trước máy tính để tán gẫu, xem, đọc
rồi like những page mình thích”. Cũng một trường hợp tương tự, bạn H lớp
8A2 cho biết: “Cứ hễ bật máy tính lên để chuẩn bị làm việc gì đó thì mình lại
bị cuốn vào Facebook, hết xem ảnh của mấy đứa bạn lại qua comment đi
comment lại. Mỗi mùa thi, ngồi ôm quyển sách đọc được năm ba câu thì ghé
qua Facebook đến cả tiếng đồng hồ. Khổ nỗi, cứ đọc sách là buồn ngủ mà
vào Facebook cả đêm lại thấy tỉnh táo như thường” ( cười ).
Chưa kể đến những hiện tượng xuyên tạc tiếng Việt, viết tắt, kí hiệu đến
kì quặc, tuỳ tiện đưa vào văn bản những chữ z, f, w vốn không có trong hệ
thống chữ cái tiếng Việt, làm mất đi sự trong sáng của tiếng Việt.
3. Nhận xét, đánh giá về việc sử dụng mạng xã hội của học sinh
trường THCS Nguyễn Trường Tộ (Quận Đống Đa – Hà Nội)
3.1. Một số mặt tích cực trong sử dụng mạng xã hội của học sinh
trường THCS Nguyễn Trường Tộ
- Trinh sát: Mạng xã hội giống như đôi tai và đôi mắt điện tử của bạn.
+ Liên lạc nhanh , miễn phí: Học sinh THCS Nguyễn Trường Tộ hầu

cười hay trò chơi. Nhờ đó mà các em có thể giải tỏa sau những ngày học tập
căng thẳng.
19
- Giữ lời.
+ Khi bạn công khai đăng mục tiêu cho bàn dân thiên hạ chiêm ngưỡng,
cái vòng xã hội này sẽ bắt bạn phải giữ lời: Chẳng hạn đăng trên Facebook về
mục tiêu có bụng 6 múi trong năm 2016 cho nên thỉnh thoảng bạn bè vẫn hỏi
đến và nhắc nhở.
+ Bạn cũng có thể sử dụng mạng xã hội để bắt bạn bè theo đuổi quyết
tâm của họ: Nếu một người bạn đang muốn giảm cân, tôi thách thức họ giảm
được 3 kg trong 1 tháng. Nói lời phải giữ lấy lời, khi sử dụng mạng xã hội
một cách danh dự, bạn đang cho bạn bè mình một sự khiêu khích có lợi.
+ Khi bạn cho cả thế giới biết quyết tâm của mình, bạn sẽ tăng khả năng
cháy đến tận cùng hơn. Mạng xã hội đang theo dõi bạn là một nguồn động
viên khổng lồ. Mạng xã hội giúp bạn rất dễ đăng những tuyên thệ “hoành
tráng”.
- Mua bán, trao đổi.
Đây không phải là một hình thức lạ lẫm với mọi người, những đối với
học sinh THCS thì điều đó còn khá ít. Tuy nhiên có nhiều học sinh vẫn có thể
mở các cửa hàng online bán quần áo, đồ dùng học tập để kiếm thêm tiền tiêu
vặt hàng tháng.
3.2. Một số mặt tiêu cực trong sử dụng mạng xã hội của học sinh
trường THCS Nguyễn Trường Tộ
Sự phát triển nhanh chóng của mạng xã hội đã đem đến biết bao tiện ích
cho đời sống con người nhưng cũng hàm chứa nhiều “cạm bẫy ”, đặc biệt là
đối với lứa tuổi THCS.
Đó là những thông tin sai lệch, thậm chí độc hại. Trên diễn đàn của
trường đã xuất hiện tình trạng một số cá nhân sử dụng mạng xã hội để công
kích học sinh khác, lớp khác. Từ mâu thuẫn cá nhân phát sinh thành của một
nhóm người hay thâm chí là một lớp, nhiều lớp với nhau. Cũng như từng có

bổ: “Hội phát cuồng vì trai xinh, gái đẹp trường…”; “Hội phát cuồng vì sự
cute của couple…”; “Hội phát hãi vì sự xinh đẹp giả tạo của….”. Trên
Facebook của nhiều bạn THCS Nguyễn Trường Tộ, xuất hiện câu cửa miệng
kỳ quặc kiểu như: “GATO” (ghen ăn tức ở), “Đậu xanh rau má”, tự kỷ…
“ném đá” chỗ này rồi “chém gió” chỗ kia.
Chưa kể đến những hiện tượng xuyên tạc tiếng Việt, viết tắt, kí hiệu đến
kì quặc, tuỳ tiện đưa vào văn bản những chữ z, f, w vốn không có trong hệ
thống chữ cái tiếng Việt, làm mất đi sự trong sáng của tiếng Việt.
Vậy mới thấy, tính năng chia sẻ, kết nối thông tin của Facebook quả
như một “con dao hai lưỡi”, thông tin bổ ích cũng có nhiều song thông tin
tiêu cực thật khó để kiểm soát. Trong khi tuổi trẻ hồn nhiên, trong sáng, ham
hiểu biết, tò mò, muốn khẳng định nhưng chưa đủ kinh nghiệm, tri thức để
phân biệt đúng, sai, có khi chỉ hùa theo “tâm lí đám đông”.
Vậy làm thế nào để ngăn chặn những hệ lụy đáng tiếc mà mạng xã hội
có thể gây ra cho học sinh nói chung và học sinh trường THCS Nguyễn
Trường Tộ nói riêng
4. Giải pháp định hướng sử dụng mạng xã hội đúng mục đích cho
học sinh trường THCS Nguyễn Trường Tộ (Quận Đống Đa – Hà Nội)
Xuất phát từ thực trạng của việc sử dụng mạng xã hội tràn lan, mục đích
sử dụng không rõ ràng, dẫn tới những hậu quả khôn lường cho mọi người, đặc
biệt là đối với đối tượng học sinh THCS lượng kiến thức chưa nhiều, vốn
sống chưa lớn, bộ lọc thông tin chưa tốt.
Nhóm nghiên cứu chúng tôi đã dựa trên việc tìm hiểu đặc điểm lứa tuổi,
dựa trên việc khảo sát thông tin sử dụng mạng xã hội của các bạn học sinh
trường THCS Nguyễn Trường Tộ - quận Đống Đa - Hà Nội, chúng tôi đã
mạnh dạn đưa ra một số giải pháp nhằm giúp cho các bạn học sinh sử dụng
mạng xã hội một cách hữu ích nhất, thông minh nhất, đúng mục đích nhất, để
22
từ đó trả mạng xã hội về đúng vị trí của nó - một công cụ phục vụ đời sống
của con người.

không, hãy nhớ đến nút Unfriend / Unsubsribe / Unfollow.
- Thứ sáu: Không lạm dụng nút ‘Like’
Like – chia sẻ nhưng cũng vô cảm. Like để chia sẻ với những người
cùng khổ, để đồng tình với người mà mình thích, với những bức ảnh đẹp,… là
chuyện bình thường. Nhưng, đối với những bức ảnh phản cảm như ảnh hành
hạ trẻ em mà Like thì là một việc không thể chấp nhận được. Cũng có những
người cứ bật Facebook lên là lại Like liên tục, chẳng cần đọc xem họ viết gì,
chỉ cần Like là được rồi. Có hay không khi những thứ mà mình Like lại là
những chủ đề nhạy cảm đang gây tranh cãi trong dư luận.
- Thứ bảy: Đừng coi mạng xã hội như một gia đình
Facebook hay Twiter chỉ đơn thuần là một trang mạng xã hội. Nó không
thể là gia đình của chúng ta, càng không thể thay thế cha mẹ ta, vì vậy, không
phải cái gì riêng tư cũng được phơi bày trên đó. Để những vấn đề riêng tư của
mình không trở thành chủ đề đàm tiếu của người khác, cần hạn chề một cách
tối đa những lời than vãn, những cảm xúc vui sướng nhất thời về bản thân,
không nên kể quá nhiều những câu truyện dài dòng vô nghĩa…Hãy nhớ,
mạng xã hội không thể chia sẻ với ta những vấn đề đó, mà trái lại, thay vì cho
ta những lời động viên thật lòng, nó sẽ biến ta thành trò hề cho thiên hạ.
- Thứ tám: Bắt đầu lọc danh sách bạn bè của bạn theo 4 nhóm sau.
+ Phải có: gia đình, người thân, bạn thân.
+ Nên có: tấm gương vĩ đại, cá tính độc đáo, bộ óc thông minh, tấm
lòng nhân ái, bạn thân phương xa
+ Không cần có người nổi tiếng không hữu ích với bạn, người lạ chỉ
thích huyên thuyên về chính họ
+ Tránh xa: người nhảm nhí thích gây sự chú ý, dân “miền đù”
24
Hãy chia sẻ thường xuyên với nhóm “phải có” và “nên có” và cắt giảm
không thương tiếc nhóm “không cần có” và “tránh xa”. Chỉ trong 7 ngày, bạn
sẽ thấy mình có thêm nhiều thời gian để làm giàu thêm tình yêu gia đình
và tình bạn.